Tíminn - 07.05.1936, Blaðsíða 3

Tíminn - 07.05.1936, Blaðsíða 3
TlMINN 78 Hinzta kveðja Vílhj. Hildíbrandsson Jurnsmlður, dáinn 12. Jan 193G. Lifið undir léttum hjúpi geymdist. Ulsins vor er gladdi hverja sál. Trúin hrein á tilvernna ei gleymdist. Með tápi og fjöri skýrðir þú það mál. þín foíi var að yfirstiga og bæta, allt sem lifið hafSi náð að græta. pú sazt oft við aflinn, við sjóðantlí söng. pú sást það var lif í þeim logandi glæSum. pú horfðir á báruna berjast við rbng, Brimlttðrið fossa með þrumandi ræðum. pú fannst það var afl i þeim eilifðar óði, þá aldau huigur með söngvarans hljóðl. Pú sást að vitið ar víðsýnn heimur. Vor og sumar hin brennandi gióð. Pú fannst aS alhir sá lSandi geimur, er afivaki trúar á batnandi þJóS. pú fannst það er blessun að báli sam hitar. Brimgarðar lífsins — þjóðar vitar, Me6 innilegri hluttekningu. Ð. H. dýrt og útkoma þess gat dreg- izt lengur en okkur þótti æski- legt. Þriðja leiðin var því valin, ekki vegna þess að „útgáfu- nefnd skorti tíma eða krafta til að skapa grundvöllinn, sem sagan skyldi reist á", eins og segir í ritdómi um Héraðssög- una, heldur til þess^ð ritið yrði í bezta skilningi alþýðlegt fræðirit, læsilegt og lífrænt, samvaxið kvikunni í fólkinu sjálfu. Mér hefir aldrei komið sú firra í hug, að með útgáfu Héraðssögu Borgarfjarðar ætfci að skapa fast form fyrir sög- ur annara héraða, ef út kæmi. Virðist eðlilegast að fullkomið frjálsræði ríki á þeim vettvangi og hvert hérað hagi söguritun sinni eftir aðstæðum og því, sem bezt má fara að dómi þeirra, er um verkin f jalla. — Hinsvegar er það trúa mín, að með útgáfu Héraðssögu Borg- arfjarðar sé mörkuð stefna, sem vel má fara, þegar ura slíka söguritun er að ræða. Hér þarf raunar ekki um að" deila, hvað við sé átt. Og til þess að taka af öll tvímæli (sem raunar var óþarft, þar sem um engin tvímæli var að ræða) var á það fallizt í land- búnaðarnefnd að breyta orða- laginu svo: „Greini búnaðarmálastjóra og stjórn félagsins á um þau mál, er félagið fer meS i umboði rikis- valdsins*), má skjóta ágreinings- atriðinu til landbúnaðarráðhen-a, er fellir fullnaðarúrskurð um málið". Blað svokallaðs Bændaflokks hefir nú nýskeð birt tvær lang- ar greinar einmitt um þetta atriði. Er þar með sterkum orðum fordæmt það, sem blað- ið kallar „takmarkalausa heim- ild til málskots" í þessu efni. Er þessi bæxlagangur blaðsins næsta broslegur og raunar al- Veg út í bláinn, eins og nú hefir sýnt verið. Og eftir allar sínar „umþeinkingar" kemst það að eftirfarandi niðurstöðu (19. tbl. 1. síða, 5. d.): „... verður að telja það sjálf- sagt og eðlilegt, að hann (búnað- Auðkennt bir. Sumir virðast líta svo á, að komið sé bæði upphaf og endir sögunnar og dæma svo eftir því. Rétt er því að taka fram, að það er aðeins fyrsta bindið, sem komið er út, en óráðið er enn, hvað bindin verða mörg alls. Sögu Akraness og væntan- lega utan Skarðsheiðar er nú verið að safna til og skrá, og eru líkur til, að hún, komi á sínum tíma út sem sjálfstætt bindi héraðssögunnar. Framh. Kristinn Stefánsson. OuDiauo lóiitlir á Lundum, 75 ára. Húsfrú Guðlaug Jónsdóttir á Lundum í Borgarfirði varð 75 ára 30. f. m. Hún er fædd 30. apríl að Melum í Hrúta- firði. Giftist vorið 1889 Guð- mundi Ólafssyni á Lundum, er þá var nýlega tekinn við búi þar. Börn þeirra á lífi eru: Sigurlaug húsfreyja í Hvammi í Norðurárdal, gift Sverri bónda Gíslasyni, Ragnhildur, gift Sigurði Jónssyni bónda að Stafafelli í Lóni (eru þau hjón systkinabörn), Sigríður. kona Kristjáns Jónssonar frá Garðs- stöðum, erindreka á Isafirði, Ásgerður, gift Jóni Guðmunds- syni endurskoðanda í Reykja- vík, Margrét, ógift og Geir bóndi á Lundum, kvæntur Þór- dísi ólafsdóttur bónda að Sámsstöðum í Hvítársíðu. Einn sonur þeirra, ólafur að nafni, andaðist tvítugur að aldri veturinn 1920, hinn væn- legasti maður, eins og þau systkini eru öll. Guðmundur bóndi á Lundum andaðist vorið 1930 eftir meir en 40 ára sambúð þeirra hjóna og fyrirmyndar búskap. Munu fáar jarðir á Islandi hafa tekið meiri stakkaskiptum til bóta en Lundar í búskapartíð þeirra og græddist þeim þó vel fé jafnframt því að ala upp mörg börn. Margir vinir, auk vanda- nianna Guðlaugar, munu minn- ast hennar með þökk og hlýj- um huga á þessum tímamót- um æfi hennar og óska hinu hálfáttræða afmælisbarni á- nægjulegs og friðsæls æfi- kvelds. armálastjóri) hafi heimild til að skjóta undir ráðherra ágreiningi, er verða kann milli hans og fó- lagsstjórnar, um skilning á jarð- ræktarlögum og öðrum lögum, er Eúnaðarfélagið hefir eða kann að taka að sér umsjón með fram- kvœmd á. Og það œtti einnig að vera opin lcið íyrir þá, sem fram- kvæmdin kemur fram við, að m skjóta sínu máli undir úrskurð raðherra, ef þeir þykjast órétti beittir af félaginu". Hér vill blaðið meira að segja ganga miklu lengra í „málskoti" til ráðherra en frumvarpið gerir ráð fyrir! Því að blaðið virðist vera þeirrar skoðunar, að hver ein- asti maður í landinu, sem við- skipti hefir við félagið, eigi að geta farið fram á það, að ráð- herra ónýti gerðir félags- stjórnarinnar. Virðist þetta nokkuð langt gengið, sérstak- lega af þeim, sem halda að þeir séu að verja rétt félags- stjórnarinnar. — Manni verð- ur næstum því að hugsa, að greinarhöfundurinn hafi alls ekki lesið frumvarpið, og viti yfirleitt hvorki upp né niður í þessu máli, sem hann þykist Jóhann Jókannesson frá Heyholti. Hann var fæddur þ. 23. ágúst 1855 að Narfeyri á Skógarströnd. Foreldrar hans voru þau Jóhannes þórðarson og Sólveig Gísladóttir, Ólafssonar, prests í Sauðlauksdal (d. 1861). Var hann næst yngstur af sjö börnum þeirra, er upp kom- ust. Fárra vikna fluttist hann með móður sinni suður að Stakkhamri í Miklholtshroppi, voru foreldrar hans þar i húsmennsku, sem títt var um efnalítið fólk 1 þá daga. Innan við fermingu mátti hann fJsekjast til vandalausra, þola vos- búð og volk, sem flest þótti boð- legt umkomulausum ungling eftir þeirrar tíðar aldaranda. Sagði hann mér að sú stund hefði þyngst verið í lífi sínu, er hann mátti kveðja móður sína, þá tólf ára að aldri, og fara að vinna fyrir sér hjá vandalausum. Nokkru siðar komst hann þó a gott heimili, að Snorrasöðum, til Jóh. Geirs Jóhannessonar. Heyrði ég harm oft minnast veru sinnar þar og ætíð á einn veg. Mun Jóh. Geir hafa verið vel gefinn maður um margt og sveit- arstoð. Kona hans hét Margrét Jónsdóttir og var hún manni sín- um samhent að skapa það mynd- arheimili, sem annálað var í þá claga. En er hennar missti við, festi Jóh. Geir ¦ eigi yndi hér, en brá búi og fór til Ameríku. Stoð Jóhanni þá til boða að fara vest- ur, enda mjög fýsilegt fyrir unga og efnilega menn á þeim árum. Eigi átti það þó fyrir honum a3 liggja. Mun þar og mestu hafa um valdið, að móðir hans, sem þá var orðin heilsulítil og hjálparþurfi, latti hann fararinnar. Tvítugur kom hann til Reykjavíkur, sem þá var að vaxa upp sem höfuðstaður þjóðarinnar. Dvaldi hann þar sam- fleytt 13 ár. Stundaði sjóróðra á vetrum en oftast í kaupavinnu á sumrum. Ekki mun hann þó hafa fýst að setjast að þar syðra, en fluttist alfarið í sveitina á ný. Gerðist hann þá vinnumaður hjá Sigurði Magnússyni á Hólmlátri á Skagaströnd. þar var honum sam- tíða Friðsemd Ikkaboðsdóttir frá Saurstöðum i Hörðudal, er síðar varð kona hans. Voru þau vinnu- hjú Sigurðar og fluttust með hon- um suður að Svignaskarðí í Borg- arfirði nokkru síðar. Árið 1898 byrjaði Jóhann búskap í Heyholti, sem var lítið grasbýli úr Svignaskarðslandi, og bjó þar þurfa að skrifa um af svo mikilli vandlætingu! Búnaðarfélagi Islands hefir þannig, í tíð núverandi ríkis- stjórnar verið fengið fullt sjálfsforræði í sínum eigin málum og til að kjósa sér stjórn. Það er þá heldur ekki nema eðlilegt, að um leið og réttur félagsins er aukinn, sé reynt að tryggja sem bezt að félagið sé í raun og veru fé- lagsskapur bændastéttarinnar í öllum héröðum landsins og að bændastéttin öll hafi sem mest áhrif og mestan áhuga um fé- lagsmálin. Að þessu lúta þau ákvæði, sem sett eru í frum- varpinu um það, að fulltíúar til Búnaðarþings skuli kosnir beinni kosningu af félagsmönn- um búnaðarfélaganna. Eiga búnaðarsamböndin að hafa rétt til eins fulltrúa fyrir hverja 300 félagsmenn eða færri. Af andstæðingum þessa máls hefir því verið haldið fram, að | hér sé verið að skerða réttindi s búnaðarf élagsskaparins! Þetta | er ekkert nema f jarstæða, eins | og allir geta séð við nánari ' athugun. Það getur vitanlega til vors 1919 að hann hætti búskap og fluttist til stjúpsonar síns, Guð- mundar Einarssonar á Staðar- nakka í Helgafellssveit. Hann andaðist þar 16. jan. s.l. þau Jóhann og Friðsemd eignuð- ust þrjú börn, Sólveigu, gifta í Reykjavík, Halldór, sem lengst af dvaldi með föður sínum á Staðar- bakka og Jóhannes, sem hann missti ásamt konu sinni haustið 1918. Auk þess 61 hann upp Guð- mund, sem áður er getið og undir- ritaðan. „--------J>á minnist ég jafnan fóstra mins er ég heyri góðs manns getið". Svo má ég nú einnig mæla, svo er mér minning hans hug- þekk. Ekki vegna þess að hann væri neitt sérstakt mikilmenni í venjulegri merkingu þess orðs — enda mun löngun hans aldret hafa hneigst í þá átt. Hann var heldur ekki á neinn hátt sérkennilegri, að hann skæri sig úr annara hóp. Hann var aðeins hversdagslegur • iðjumaður; meðalmaður á vöxt, glaðlegur, dagfarsgóður i allri um- gengni og féll helzt ekki verk úr hendi. Alla æfi var hann fátækur og átti fáa að. En einmitt þess vegna er oss minning hans dýr- mætari, sem vér erum færri, sem að honum stöndum og eigum hana heila og óskifta. Árla reis bann úr rekkju að morgni og Jneyttur lagðist hann til hvildar að kvöldi. — Gleði hans var að gleðja aðra, þá sem í kringum hann voru. — Barátta hans og sigur í lífinu, að sjá litlu fjöl- skyldunni sinni fyrir lífsnauð- synjum. Enda minnist ég þess ckki, að þar væri nokkru sinni skortur og sízt á heimilisgleði. Mætti ég heiðra minningu hans, myndi ég gróðursetja á leiði hann lítinn laufgvaðann kvist, að hann mætti þar vaxa og prýða um- hverfi sitt, á jafn einfaldan og óbrotgjarnan hátt, sem íóstri minn í lífi sínu. Jón Hlálmsson. Þakkarávarp l: l Innilegar þakkir fyrir alla þá miklu hjálp og samúð, sem við urðum aðnjótandi við fráfall og jarðarför okkar elsk- aða eiginmanns, föður, afa og tengdaföður Guðjóns Ólafssonar frá Stóru-Mörk Við vonum að á slíkri stund njóti þeir hinir mörgu, sem glöddu okkur hins sama. Aðstandendur. Bæitdnr Ef yður vantar léffadrengí, kaupamenn, vor- menn eða kaupakonup, þá snúið yður til Vinnumiðlunarskrifstofunnar í Reykjavlk, sími 2941. — Skrifstofan leggur kapp á að vanda sem bezt til ráðninganna, sem fara fram end- urgjaldslaust. P. W. Jacobsen & $011 Timburverzluii Símn.: Granfuru. Stofnað 1824 Oarl Lundsgade. — Köbenhavn Afgr. frá Kaupmannahöfn bæði stórar og litlar pantanir og skipsfarma frá Svíþjóð. Sls og umboðssalar annast pantanir Eik og efni í þilfar tii skipa Dýrbitur hefir valdið miklum usla á fé i Aðalvík s. 1. sumar og vetur. Hefir Guðm. Snorrasoij hóndi í þverdal misst í allt 40 fjar af völdum tófunnar. Síðan um áramót hefir hennar lítið eða ekk- ert orðið vart, og gera bændur sér nú vonir um, að vágestur þessi sé að velli lagður. (Skutull). MikiII trjiireki á Ströndnm. Á þessum vetri hefir borizt meiri rckaviður á land á Ströndum en nokkurntíma áður í manna minn- um. Eru mannhæðarháir trjábúnk- amir víða með íjöruna a „almenn- ingum", og hugsar margur sér til hreyfings að sækja þangað viðar- farma með vorinu. ekki skert réttindi búnaðarfé- lagsskaparins, þó að bændurn- ir sjálfir í hverju búnaðarfé- lagi kjósi milliliðalaust fulltrúa sína til Búnaðarþings, í stað þess sem nú er, að kjósa full- trúa á búnaðarsambandsfund, sem svo aftur kjósa búnaðar- þingsfulltrú^,. En hitt er alveg vafalaust, að beina kosningin, sem nú á að taka upp, eykur áhuga bænda fyrir Búnaðar- þingi og Búnaðarfélagi Islands og hvetur þá til að neyta á- hrifa sinna. Því er haldið fram, að Al- þingi eigi ekki að setja slíkar reglur — það sé móðgun gagn- vart búnaðarfélagsskapnum, ! afnám á félagsfrelsi bænda o. s. frv.! En hvað má þá segja um ákvæði jarðræktarlaganna frá 1923? Þar er fyrirskipað, að alhr þeir, sem jarðræktar- styrk fá, skuli vera í hreppa- búnaðarfélagi. Þessi félög hafa því ekki „frelsi" til að velja sína eigin félagsmenn. Og var það þá ekki móðgun við bún- aðarfélagsskapinn og skerðing á „félagsfrelsi" bænda, þegar ákveðið var í landslögum að ráðherra skyldi tilnefna meira- Námskeið Norrænafélagsíns Þau námskeið Norræna fé- lagsins, sem þegar eru ákveðin í sumar á Norðurlöndum, utan Islands, eru námskeið fyr- ir bændur og landbúnaðar- kandidata í Svíþjóð, námskeið fyrir verzlunarmenn í Dan- mörku og mðt fyrir skólafólk í Noregi. Námskeiðið fyrir bændur og landbúnaðarkandidata verður dagana 8.—16. júní í landbún- aðarháskólanum í Ultuna, skammt frá Uppsölum, og í Stokkhólmi. Þar flytja ýmsir þekktustu landbúnaðarvísinda- menn Svía fyrirlestra um til- raunir með ræktun kornteg- hlutann í stjórn Búnaðarfé- lags Islands? En hvort sem þessi gömlu á- kvæði jarðræktarlaganna hafa verið móðgun við búnaðarfé- lagsskapinn og skerðdng á „félagsfrelsi" eða ekki, þá sýna þau a. m. k. það, að það er ekkert nýtt að Alþingi setji reglur viðvíkjandi búnaðarfé- lagsskapnum í landinu. Og búnaðarfélagsskapurinn er þar heldur ekkert einsdæmi. Al- þingi hefir áður sett lög um ýmsan annan félagsskap, sem telja má mjög viðkomandi þjóðfélagsheildinni. Þannig hafa verið sett lög um sam- vinnufélög, lög um hlutafélög, lög um félagsskap fiskfram- leiðenda o. s. frv. Og slík lög- gjöf getur vitanlega haft í för með sér réttindaaukningu fyr- ir viðkomandi félagsskap, engu síður en réttindaskerðingu. Þannig er víst enginn í vafa um það t. d., að samvinnulögin hafi bætt aðstöðu samvinnufé- laganna í landinu. Sumir hafa fundið málinu það til foráttu, að fulltrúar á Búnaðarþingi yrðu of margir eftir hinu nýja kosningafyrir- unda, garðávaxta, ávaxta, berja o. fl. Þá verða fluttir fyrirlestrar um fræðslu í búvís- indum fyrir almenning, um skipulagningu afurðasölu og um ýms félagsmál bænda. Um- ræður verða um aukna sam- vinnu norrænna bænda, og hvernig henni verði bezt fyrir komið. Loks verða þátttakend- um sýnd stærri og minni fyr- irmyndarbú, tilraunastöðvar og mjólkursölufélagið í Stokk- hólmi. — Námskeiðið sjálft er ókeypis, en þátttökugjald, mat- ur," húsnæði og ferðir, sem famar verða meðan á mótinu stendur, kostar samtals 75 sænskar krönur. Þátttakendur fá nokkurn afslátt á fargjöld- um. Fimm mönnum er boðin þátttaka frá Islandi. komulagi, og af því hlytist ó- þarfa kostnaður. Það er rétt að fulltrúunum myndi fjölga. En heldur virðast þeir menn þröngsýnir í garð bændastétt- •íirinnar, sem sjá eftir því, að eyða svo sem einum prestlaun- um frá því opinbera annað- hvert ár, til þess að bændur úr öllum sýslum landsins geti komið saman og rætt sérmál stéttar sinnar. Eins og nú standa sakir, hafa sumar sýsl- ur aldrei átt fulltrúa á Búnað- arþingi, og orðið að sætta sig við að láta menn úr öðrum hér- öðum mæta fyrir sína hönd. En þess er nú að vænta, að bændastétt landsins noti sér sem bezt þá réttarbót, sem henni verður raunverulega veitt með hinum nýju lögum, og skipi sér saman til nýrra átaka til styrktar búnaðarfé- lagsskapnum í landinu og til lausnar viðfangsefnum íslenzks landbúnaðar. Kolaverzlun 8IÖURBAH ÓI4rSSOMAX i SOL. BtojtjavQi. Bbni UU

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.