Tíminn - 15.02.1941, Qupperneq 4

76
TJ
mh
\N, langardagmn 15. febr. 1941
19. blað
tR BÆIVUM
Alþingi
verður sett í dag. Guðsþjónustunni
verður útvarpað frá, dómkirkjunni, en
hún verður ekki opin fyrir almenning
vegna samkomubannsins. Séra Sigur-
björn Einarsson predikar. Allir þing-
menn munu nú vera komnir til bæj-
arins.
Fulltrúaráffsfundur
Framsóknarfélaganna í Reykjavík
verður haldinn í Edduhúsinu á þriðju-
dagskvöldið klukkan 9.
Hvítbláinn
nefnist nýútkomlnn bæklingur eftir
Jón Emil Guðj ónsson. Fjallar hann lun
sögu fánamálsins. Verður hans getið
nánar síðar.
Kveffaraldurinn,
sem er talinn orsök samkomubanns-
ins hér í bænum, breiðist mjög hægt
út, bæði hér í bænum og úti á landi.
Hér hafa skátar boðizt til að aðstoða
hjálparvana heimilum, en þeim munu
fáar eða engar hjálparbeiðnir hafa
borizt. Veikin er svo væg, að telja verð-
ur samkomubönn og samgöngubönn
vegna hennar, mjög vafasöm. Telja má
vist, að hún nái hvort eð er til alls
landsins og er sízt betra fyrir sveit-
imar að fá hana kannske ekki fyr en
vor- eða sumarannir eru hafnar.
Loftvarnanefnd
hefir ákveðið að hættumerki frá raf-
flautum skuli ekki vara lengur en 3
mínútur, og verður síðan þögn, unz
merki er gefið um að hættan sé liðin
hjá. Sjá nánar í auglýsingu.
Vidsjár í Austuráliu
(Framh. af 1. síBu.)
ar hafa hafnað þessum kröfum,
en reynt að þóknast Japönum
á öðrum sviðum, t. d. með því
að selja þeim olíu. En Japanir
virðast ekki lengur gera sig á-
nægða með það.
Atburðir þessir hafa leitt til
þess, að Bretar hafa sent auk-
inn flugher og flota til Malaja-
skagans. Ástralíustjórn hefir
kvatt heim þau herskip, sem
voru Bretum til aðstoðar í Mið-
jarðarhafi, og gert auknar ráð-
stafanir til að hraða fram-
kvæmdum í þágu landvarn-
anna. í ávarpi til þjóðarinnar,
sem ástralska stríðsstjórnin lét
birta síðastliðið fimmtudags-
kvöld, sagði m. a., að nýr þátt-
ur styrjaldarinnar, sem gæti
orðið örlagaríkur fyrir Ástralíu,
væri að hefjast.
Hollenzka nýlendustj órnin
hefir unnið mjög ötullega að
því að efla varnir nýlendanna
og hefir hún nú allfjölmennan
her, aðallega innfæddra
manna, og talsverðan flota.
Bandaríkjastjórn fylgist einn-
ig vel með bessum atburðum.
„Rök ei stoða
hætishót”
í Tímanum 11. febr. klifar
Þorgrímur Jónsson, Kúludalsá,
enn á því, hvílíkt ábyrgðarleysi
og óráð það sé að flytja inn út-
lendar kartöflur. Það er ber-
sýnilega vonlaust verk að elta
rangfærslur Þorgríms þessa
Því til sönnunar má nefna, að
hann gerir sér hægt um hönd
og fullyrðir, að lágmarksverff
það, sem sett var á kartöflur í
haust, hafi verið hámarksverff.
Minni rangfærsla og minna
skilningsleysi mætti ef til vill
gagn gera.
Ég læt þessa upplýsingu um
málafærslu Þorgríms nægja.
Ákvarðanir landbúnaðarráðu-
neytisins og viðskiptamálaráðu-
neytis ráða sjálfsagt öllu um
það, hvort reynt er að flytja inn
kartöflur til matar, og til út-
sæðis ef að það mætti takast.
Meðan önnur fyrirmæli liggja
ekki fyrir, mun ég gera það, sem
hægt er til þess að nauðsynlegur
innflutningur geti átt sér stað.
! Því miður ér búið að nota langt
of mikið af íslenzkum kartöfl-
um, sem nothæfar voru til út-
sæðis, til matar, sökum þess að
ekki hefir tekizt að flytja inn
nægar matarkartöflur. Tel ég að
betra sé að reyna að bjarga því
sem hægt er að bjarga, heldur
en að grípa til ráðstafana, er
hljóta að kippa að miklu leyti
fótum undan kartöflurækt
landsmanna á komandi sumri
og jafnvel lengur. Ég er svo
bjartsýnn, að ég telji það engu
skipta hvort reynt verður að
rækta kartöflur til matar, eftir
því sem hægt er, á sumrinu, sem
í hönd fer.
Árni G. Eylands.
Á krossgötum.
(Framh. af 1. síðu.)
á afréttum síðustu árin. í haust sáu
gangnamenn nokkru melra af rjúpum
en áður, í fjöllunum inn með Jökulsá
í Lóni. En fjölgun rjúpunnar gengur
seint, því að mikið er af refum á þess-
um slóðum, þótt eitrað sé fyrir þá á
hverju hausti. i
t t t
Hin svokölluðu hlunnindi, er fylgt
hafa mörgum bújörðum ganga nú til
þurðar og má þar fyrst telja dúntekju.
— Er æðarfuglinn að hverfa af ýmsum
stöðum, er áður voru varplönd góð.
Selveiði fer minnkandi, einkum útsels-
Bókasöfnln
í Reykjavík.
(Framh. af 2. síðu.)
safni, meðan það telur sig ekki
hafa ráð á að búa að því safn-
inu, sem fyrir er, betur en nú er
gert.
Ég vildi með þessum línum
fyrst og fremst vekja athygli á
því, að ríki og höfuðstað ber
skylda til að sýna bókasöfnun-
um gömlu, Landsbókasafninu
og Bæj arbókasafninu, meiri
sóma, en nú er gert. Það er
hart að ásaka þjóðina, og eigi
sízt höfuðstaðarbúa, fyrir lestr-
arleti, ef svo mikið sinnuleysi
ríkir um að virða lestrar- og
sjálfsnámslöngun manna. Má
þá og ekki síður minna á bóka-
söfnin og lestrarfélögin víðs-
vegar um land. Viðurkenning
rkisins á starfsemi þeirra og
menningargildi, mætti áreiðan-
lega aukast frá því, sem nú er
— og væri þarfara en ýmislegt
annað, sem menningarbarátta
er kallað og varið er fé til.
Gísli Guðmundsson.
Leidréttiug
Tíminn hefír fengið upplýs-
ingar um, að Samband íslenzkra
berklasjúklinga hafi ekki átt og
eigi engan fjölritara.
Frásögn Tímans um þetta
byggðist aðallega á grein, sem
nýlega birtist í einu bæjarblað-
inu. Hafði blaðið farið eftir
eftirfarandi framburði í réttar-
höldunum út af dreifibréfinu:
„Vitnið Andrés Straumland:
Fyrir ári síðan hafði hann und-
ir höndum fyrir samband ís-
lenzkra berklasjúklinga fjölrit-
araáhald, er maður á Akranesi
ætlaði að selja sambandinu,
en aldrei hafi orðið úr kaupum
á. Eggert Þorbjarnarson ætlaði
að reyna að gera við fjölritun-
aráhaldið og fékk það í hend-
ur, og mun það vera í hans
vörzlum enn, eftir því sem
vitnið bezt veit.“
Er það ljóst af þessu, að
Straumland hefir haft þetta á-
hald undir höndum sem for-
maður félagsskaparins og kom-
ið því sem slíkur í vörzlu kom-
múnista, með þeim afleiðing-
um, sem kunnar eru.
Öðrum stjórnarmeðlimum fé-
lagsins eða félagsmönnum þess
mun hafa verið ókunnugt um
Verð sklpa
síðustn 40 árln
(Framh. af 3. slðu.)
skipanna, sem keypt voru árið
1917, hafa verið mjög misjöfn
og yfirleitt slæm vegna hins
háa verðs, er gefið var fyrir
þessi skip.
Svo lýkur styrjöldinni í nóv-
ember 1918, en afurðaverð helzt
samt hátt enn um nokkurt
skeið. íslenzkir útgerðarmenn
höfðu grætt mikið fé á skipum
þeim, er þeir áttu i styrjöld-
inni, og virðast almennt hafa á-
litið, að allt væri undir því
komið, að ná sem fyrst í ný og
fleiri skip, því gróðinn myndi
vera tryggur áfram. Og þá er
það, að ráðizt er í kaup á yfir
20 togurum á allra óheppileg-
asta tíma, rétt um leið og hið
stórkostlega verðhrun kom á
afurðirnar. Eru þetta mestu
skipakaup, sem íslendingar
hafa nokkru sinni ráðizt i á
1—2 árum, og megi marka áð-
urnefnt línurit um verðlag
skipa á þessum tíma, þarf eng-
an að undra, þótt útkoman af
þessum ráðstöfunum yrði slæm,
og að stríðsgróðasjóðir lands-
manna léttust all skyndilega.
Það fór líka svo, að fjöldinn af
þeim útgerðarmönnum, sem
keyptu þessa togara, fékk ekki
staðizt fjárhagslega.
En það voru fleiri en íslend-
ingar, sem fengu skell af bjart-
sýni sinni á þessum árum. Um
allan heim hafði verið hið
mesta fjör í skipaverzlun og
byggingum eftir styrjöldina, og
þeir, sem keyptu við hinu háa
verði, urðu allir fyrir stórkost-
legu tapi. í sambandi við þetta
og hliðstæða hluti urðu svo hin-
ar mestu byltingar í fjárhags-
lífinu, sem sögur fara af, og
tugir og jafnvel hundruð banka
og lánsstofnana um allan heim,
sem lánuðu fé til nefndra fram-
kvæmda, urðu gjaldþrota.
Mér finnst, að framangreind
reynsla sé mjög athyglisverö.
Enn er heimsstyrjöld og enn
græða íslenzkir útgerðarmenn
mikið fé. Skipastóllinn er samt
tilfinnanlega niðurníddur, og
það verður ekki hægt að bæta
úr því meðan styrjöldin stend-
ur. Að henni lokinni skapast svo
möguleikar á því að endur-
byggja og auka flotann. Mörg-
um útgerðarmanninum mun
finnast, að hin gömlu skip hafi.
unnið til endurnýjunar og það
án tafar. En kapp er bezt með
forsjá, og vér ættum ekki að
láta henda oss þá skyssu í ann-
að sinn, að ráðast í hinar fjár-
frekustu framkvæmdir, svo sem
þá að endurnýja mikinn hluta
alls skipaflotans og auka hann
að miklum mun á hæsta toppi
verðbólgu, sem væntanlega
skapast eftir þessa styrjöld,
eins og hina fyrri.
Að lokum vil ég svo segja
þetta. Vér íslendingar eigum
svo mikið undir sjávarútvegi og
siglingum, að það er stórkostleg
veila í hagkerfi landsins, að
vér skulum ekki sjálfir smíða
meira en vér gerum nú a þeim
tækjum, sem vér þurfum til
þessa atvinnureksturs. Fyrir
dyrum stendur mikið uppbygg-
ingarstarf, að því er skipastól-
inn snertir, og vér eigum því nú
þegar að hefja undirbúning
þess, að geta sjálfir með eigin
vinnuafli framkvæmt meginið
af þessari uppbyggingu. Öll
byrjun hefir sína erfiðleika. En
vér eigum að mæta þeim og
velja einmitt þessi tímamót til
undirbúnings og byrjunar á
ýmsum nýjum framkvæmdum,
þar á meðal skipasmíðum í
stærri stíl en áður.
Guffjón F. Teitsson.
TILKYNNING
TIL BLINDRAMANNA.
Blindravinafélag íslands út-
hlutar á þessu ári, samsvæmt
heimild stjórnarvalda, 10 við-
tækjum að láni til fátækra
blindra manna. Umsóknir send-
ist félaginu á þar til gerðum
eyðublöðum, ásamt skatta-
framtali húsráðanda. Þeir, sem
áður hafa sótt um viðtæki,
þurfa að endurnýja umsóknir
sínar árlega.
Umsóknarfrestur er til 15.
apríl.
Stjórn
Blindravinafélags íslands.
ttbreiðið Tímaim!
Hefir hún gert auknar ráðstaf-
anir til að kveðja ameríska
þegna heim frá þessum löndum.
Athygli hefir það vakið, að
nýr japanskur sendiherra, No-
mura, er kominn til Bandaríkj-
anna. Fyrsta viðtal hans og
Hull utanríkismálaráðherra
stóð í 4 mínútur og eru það
einsdæmi, að fyrsta heimsókn
sendiherra til utanríkismála-
ráðherra sé jafn stuttaraleg.
Mjög er um það rætt, hvort
Japanir muni gera alvöru úr
þessum ógnunum sínum. Bent
er á, að þeir þurfi að hafa mik-
inn her í Kína og hafi svo litl-
kópaveiði, en sú selategund mun halda
sig kring um land á rúmsjó mikinn
hluta ársins. Silungsveiði var óvenju-
mikil í ám og vötnum árið 1939, en
misjafnari síðastliðið sumar. Þó var á
nokkrum stöðum góð veiði.
ar vörubirgðir, að þeir þoli ekki
langa styrjöld. Gizka því ýms-
ir á, að þeir séu með þennan
bægslagang eftir óskum Þjóð-
verja. Þjóðverjar vilji fá Breta
til að senda aukinn herstyrk til
Austurálfu áður en aðalsennan
í Evrópu hefst. Einnig vilji þeir
binda bandaríska flotann í
Kyrrahafi.
pessi fyrirnuguou íjoiritara-
kaup eða a. m. k., að þau gætu
orðið til styrktar kommúnist-
um. Sennilega mun félagið
líka hafa meiri þörf fyrir annað
en að eignast fjölritara.
Annars skal þess getið, að fé-
lagsstofnun þessi er ópólitísk
og á að vinna að ópólitísku
þjóðheillamáli. Meðan það er
vilji yfirgnæfandi meira hluta
félagsmanna og félagsstjórnar
að starfa á þeim grundvelli, má
því ekki láta það á neinn hátt
spilla fyrir málefnum þess, þótt
einstaka menn innan þess gefi
tilefni til tortryggni.
246
Röbert C. Oliver:
Æfintýri blaðamannsins
loks upp stuttan stiga. Mustapha var
á undan og opnaði hurð.
Stúlkurnar voru nú komnar inn í
stóra stofu, þar sem þær, þeim til mik-
illar undrunar, sáu unga stúlku, sem
þær höfðu séð bregða fyrir á skipinu.
Doris vissi strax að þetta var Lucy —
stúlkan, sem Bob hafði talað um.
Cabera lokaði hurðinni á eftir sér.
Það bergmálaði óheillavænlega í hús-
inu. Dyrnar út til umheimsins og
frelsisins voru lokaðar.
Allra augu beindust að Cabera. Hann
stóð með krosslagða armana og athug-
aði áhrifin sem þetta hafði. Á þessu
augnabliki leið honum vissulega vel.
— Kæru ungfrúr! Loksins er sú stund
komin, að við getum hætt öllum ólík-
indalátum. Þessari leiksýningu er senn.
lokið. Fyrsti þáttur hófst á ráðningar-
skrifstofunni í London — annar þáttur
gerðist í París og Marseille — ofur-
litill aukaþáttur átti sér stað á Miðjarð-
arhafinu — og hér erum við til þess að
ljúka við síðasta þátt. Það er erfitt að
flytja ungar stúlkur nú á dögum, því
margar hindranir eru í veginum — og
það er líka dýrt — en þér s,kuluð ekki
vera leiðar yfir því — peningarnir
koma aftur, þetta borgar sig — það
borgar sig — er ekki svo, Mustapha?
247
sérstaklega
— Jú — áreiðanlega
í þetta skipti ....
Hafi stúlkurnar verið farið að gruna
eitthvað áður, tóku þessi orð Cabera af
allan vafa. Þær voru gengnar í gildru,
og áttu þaðan engrar sýnilegrar und-
ankomu auðið.
Stutta stund varð dauðaþögn. Þá var
eins og stífla brysti. Allt komst í upp-
nám. Stúlkurnar hljóðuðu, grétu og
skræktu — rifu í hurðina, börðu vegg-
ina, þrifu í Cabera, Mustapha og Bob,
jusu yfir þá skömmum og svívirðingum
— en ekkert stoðaði.
Lucy, sem ein vissi allan sannleikann,
sat eins og stirðnuð út við einn vegginn
og horfði á aðfarirnar. Bob stillti sig
að hlaupa ekki til hennar og faðma
hana að sér. Hann varð að láta sem
ekkert væri. En honum leið ekki vel, að
mega enga hjálp eða huggun veita á
þessu ömurlega augnabliki.
Að lokum var Cabera nóg boðið.
Hann kastaði einni stúlkunni frá sér,
steytti hnefana og hrópaði: — Hættið
þessum látum! Þegið þið! Ég ætla að
segja ykkur nokkuð. Þið megið æpa,
hljóða og hifína eins mikið og eins lengi
og ykkur langar til. Engin lifandi sál
getur heyrt til ykkar — enginn getur
hjálpað ykkur, eða kærir sig um að
gera það. Það bezta, sem þið getið gert,
Vegnajarðariarar
verða skrifstofur vorar og verksmiðjur lokaðar frá kl.
2 e. h. mánudaginn 17. þ. m.
H.í. ölgerðín Egill Skallagrímsson.
1 dasf
haia menn iorgangsrétt að
s sömu númerum sem í iyrra.
Á morgnn
er frjálst að selja þau ððrum
Umboðsmenn hafa opið
til klukkan 11 í kvöld.
Gangið í
GEFJUNAR
iötum
Á síffustu árum hefir íslenzk-
um iffnaffi fleygt fram, ekki
sízt hefir ullariffnaðurinn
aukizt og batnaff og á ullar-
verksmiffjan Gefjun á Ak-
ureyri mikinn þátt í þessum
framförum.
Ullarverksmiðjan vinnur úr
íslenzkri ull, fjölmargar teg-
undir af bandi og dúkum til
fata á karla og'konur, börn
og unglinga.
Gefjun starfrækir sauma-
stofur í Reykjavík og á Ak-
ureyri. Gefjunarföt eru
smekkleg, haldgóff og hlý.
Gefjunarvörur fást um land
allt hjá kaupfélögum og
kaupmönnum.
U
Gefjunardúkarnir eru nú
löngu orffnir landskunnir
fyrir gæði.
Tilkynnlng
Srá ríkísstjórnínni.
Brezka herstjórnin hefir tilkynt, að auk gæsluskips-
ins við Reykjavík séu nú gæzluskip á eftirfarandi stöðum:
Á Eyjafirði: fyrir sunnan Hrísey.
Á Seyðisfirði: h.u.b. 1 sjómílu fyrir utan Vestdals-
eyri.
Á Reyðarfirði: h.u.b. 1 sjómílu suðaustur af Hólma-
nesi.
Á Hrútafirði: í námunda við Hrútey.
Öll skip, sem ætla að sigla inn á einhvern þessara
fjarða, verða áður að fá til þess leyfi gæzluskipsins á
hverjum stað.
Bannað er að sigla inn á þessa firði á tímabilinu frá
einni stundu eftir sólarlag til einnar stundar fyrir sólar-
upprás.
Reykjavík, 14. febr. 1941