Morgunblaðið - 26.06.1930, Page 11

Morgunblaðið - 26.06.1930, Page 11
!<><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><> <><><><><><><><><><><><>0<><><>0<>0<> <><><><><><> 0<><><><><><>0<><><><><><><><c><><><><><><><><>0<>0<0><><><><><>-c><>0<0><0l Innritast hafa á árunum 1911- 1929: Alls í guðfræðid. í læknad. í lagad. í heimsp.d. 505 101 185 137 82 en lokið prófi á sama tíma: í forspj.vís.j 1 guðfræði í læknisfr. í lögfræði i isl. ir. 361 | 77 83 72 10 Eru það samtals 242 nemendur, sem þegar hafa lokið fullnaðarprófi frá einhverri deild háskólans. En um 120 umfram þá tölu, sem tekið hafa próf í forspjallsvísindum. Af tölum þessum er það ennfremur ljóst, að langflestir, eða samtals 232 kandídatar, hafa tek- ið fullnaðarpróf í einhverri af em- bættadeildum háskólans og rekur þá að þeirri spurningu, hvort tala em- bættismannaefna sje ekki þegar, eftir þau 18 ár, sem skólinn hefir starfað, farin langt fram úr því, sem þarfir þjóðfjelagsins krefjast. STÚDENTAVIÐKOMAN OG EMBÆTTISMANNAEFNIN. Það er talið hæfilegt, að 1%0 (einn af þúsundi) af fólksfjölda hverrar þjóðar stundi háskólanám, en nú eru þeir hjá oss orðnir 2 af þúsundi, eða helmingi fleiri en hæfilegt þykir ann- arsstaðar. Yfirleitt hefir þessi stú- dentafjöldi dreift sjer þannig milli háskólanna utanlands og innan síð- ustu árin: Lön d 1927-'28 1928-’29 1929-'30 Island 155 152 137 Danmörk 29 28 23 Þýskaland 10 19 28 Frakkland 9 8 5 Noregur 2 2 2 Svíþjóð 1 1 1 England 0 3 5 Bandar. og Canada .... 0 2 3 Önnur lönd . . 0 2 4 Samtals erlendis 51 65 71 Samtals heima og erlendis 206 217 208 B. M. Ólsen, fyrsti rektor Háskólans. Hjer eru vantaldir tfrá síðasta ári 1 heima og 1 erl., svo að nú eru þeir, sem stunda háskólanám, eða þess ígildi, heima og erlendis, samtals 210, þar af 138 hjer við háskólann, en 72 erlendis. Má því segja, að % stundi nám hjer heima, en Y3 utan- lands, og hefir því ekkert orðið úr hrakspám þeim um andlega einangrun, sem vart varð við stofnun háskól- ans. Miklu fremur eru stúdentar nú frekar en áður farnir að leita sjer mentunar út um öll lönd og við hina bestu háskóla. En það, sem vakið hef- ir áhyggju og óhug háskólakennar anna sjálfra, er aðstreymið hjer inn anlands að embættadeildum háskól ans. Haustið 1928, þegar flest var í há skólanum, tóku forsetar háskóladeild anna sjer fyrir hendur að reikna út hversu marga nemendur hver deild háskólans þyrfti til þess að geta full nægt kröfum þjóðfjelagsins til em bættismannaefna, og varð niðurstað an þessi: í guðfræðideild 4 á ári eða 16 alls í læknadeild 4 - — — 20 — í lagadeild 3 - — — 15 — í ísl. fræðum 1 þriðja hv.ár 2 — Samtafs 12 á ári eða 53 alls En það hið sama haust voru inn- ritaðir: I guðfræðideild 4 og þá alls í deildinni 29 nem. í læknadeild 13------— - — 64 — í lagadeild 12------— - — 41 — í isl. fræðum 5------— - — 12 — í heimspeki 4------— - — __4 — Innritaðir 38, en alls i háskólann 150 nem. Af þessu er það ljóst, að í háskól- anum voru þá, eða öllu heldur í em- bættadeildum hans, allt að því þrisvar sinnum fleiri nemendur en þörf var á og 5 bættutst þó við síðar á árinu. Athugi menn sjerstaklega fjölsóttustu deildirnar, læknadeild og lagadeild, myndu þeir nemendur, sem þá voru í læknadeild, nægja landinu í 16 ár, þótt enginn nýr nemandi hefði bætst við; og með nemöndum þeim, sem þá voru í lagadeild, hefði mátt því sem næst tvískipa í öll bæj- arfógeta- og sýslumannaembætti landsins. Og ekki hefir batnað mikið síðan; í læknadeild eru nú 68 nem- endur -eða 4 fleiri en þá, en í laga- deild 38 eða 3 færra, og alls í háskól- anum nú 138 nemendur. Stúdentar, sem eru við nám erlendis, eru orðnir 72 talsins. Ekki er nema gott, að stú dentar vorir dreifi sjer sem víðast, ef þeir aðeins geta klofið það. Því fleiru kynnast þeir og því meira geta þeir lært, se'm að gagni má verða heima fyrir; og því fleiri og færari fulltrúa og erindreka getum vjer síðar vænst að eignast víðsvegar um heim, ef á þarf að halda. Og enn hafa bæði lækna- og lögfræðikandídatar getað setst að í Reykjavík sem praktiser- andi læknar og lögfræðingar. En að því rekur þó, að fleiri komist ekki fyrir, hvorki í embættum nje einka- fyrirtækjum, og hvað er þá til úr ræða? NÝIR KVISTIR, NYIR FRJÓ- ANGAR. Það mætti nú ef til vill draga eitt- hvað úr sjálfri stúdentaviðkomunni, þótt það virðist næsta óeðlilegt; enda litlar horfur á, að svo verði, úr því að mentaskólarnir eru orðnir tveir í landinu. Þá mætti og á einhvern hátt takmarka aðganginn að embættadeild- unum og mun það verða gert, ef til vandræða horfir. Ákvæði eru þegar til um það hjá einni deild, læknadeild- inni. En Jang auðveldasta og sjálf- sagðasta ráðið bæði til þess að draga úr aðstreyminu að embættadeildunum og til þess að gera háskólanámið sjálft fjölþættara og landinu í alla staði gagnlegra, væri þó það, sem þegar vakti fyrir Jóni Sigurðssyni, að gera háskólann að nokkurskonar þjóðskóla, þar sem karlar og konur gætu numið sem flest af því, sem komið gæti land- inu og landsmönnum að haldi, ef það befði ekki allt of mikinn kostnaðar- auka í för með sjer. Fyrir nokkruim árum stakk próf Guðm. Hannesson upp á því, að stofn- uð yrði landbúnaðardeild hjer við háskólann, þar sem hafðar væru um hönd jarðvegsrannsóknir, jarðyrkjutil- raunir ýmiskonar, rannsóknir á ali- dýrum og alidýrasjúkdómum og ýmsu öðru, er að landbúnaði lýtur. Samþykt var og á þinginu í fyrra að stofna rannsóknarstofu í þarfir at- vinnuveganna og gæti hún þá orðið upphaf þessarar landbúnaðardeildar; en sennil-ega mætti reka þessa deild árs árlega fyrir þá fúlgu, sem hinir mörgu og sennilega nokkuð misjöfnu ráðunautar Búnaðarfjelagsins nú kosta. Þá mætti innan læknadeildarinnar stofna til kenslu bæði í tannlækning- um og í lyfjafræði. Hafa þegar tveir stúdentar tekið fyrri hluta próf í lyfjafræði og má líta á það sem upp- haf þeirrar fræðslu. Þá hafa innan lagadeildar farið fram námsskeið í bókfærslu, og ætti það að geta orðið upphafið að tilsögn í verslunar- og viðskiftafræði. Loks hefir verið stungið upp á því, að stofna til kennaranáms innan heim- spekideildar, þar sem stúdentar gætu numið uppeldisfræði og fengið til- sögn í nýjum kensluaðferðum, svo að þeir að lögum yrðu jafnhæfir og enda fremri hverjum kennaraskóla kandi- dat til forstöðu fyrir og kenslu í al- þýðuskólum vorum. Og svona mætti fleira telja. En -ef framhald yrði á öllu þessu og fleira bættist við, færi hugsjón Jóns Sigurðssonar um þjóðskólann að rætast .Háskólinn yrði þá miklum mun fjölþættari en hann nú er, og hann mundi koma þjóðinni að margvíslegra gagni en áður, auk þess sem þetta myndi draga stórlega úr aðstreyminu að embættadeildunum. Ekki myndi það heldur saka, þótt kend yrðu heimsmálin þrjú, enska, þýska og franska hjer við háskólann og fengnir til þess erlendir sendikenn- arar, sem jafnframt gætu komið mönn um í nánari kynni við tungu, bók- mentir og þjóðarhagi, hver sinnar þjóð- ar. — En auðvitað þarf til alls þessa bæði aukið fje og starfskrafta og aukið hús- rúm. — NÝ HÁSKÓLABYGGING. Húsnæðisvandræðin hafa á síðari árum bagað háskólann einna mest. — Skort hefir húsrúm bæði fyrir kensl- una, rannsóknarstofur háskólans, bæk- ur hans og vísindaleg áhöld, — að jeg ekki nefni fyrirlestrasal fyrir sæmilega fjölsótta fyrirlestra. En nú er eins og eitthvað ætli úr þessu að greiðast.. Núverandi landsstjóm hefir skilist, að tvíbýlið milli Alþingis og háskólans væri ekki æskilegt og að bæta þyrfti úr húsnæðisvandræðum háskólans. — Því lagði hún fyrir síðasta þing frv. til laga um heimild til að byggja yfir háskólann á næstu árum. Var þar lof- lega á stað farið og giftusamlega tókst borgarstjóra að greiða úr lóða- vandræðunum bæði fyrir háskólann og stúdentagarðinn með því að benda á staðinn fyrir vestan tjarnarendánn og alla leið suður með íþróttavelli. — Þar gæti háskólinn fengið óslitið land niður í Vatnsmýrina og svo mikið sem þyrfti undir framtíðarstofnanir sínar, en aðrir skólar óæðri risu þá á Skóla- vörðuholtinu. Frumvarpið dagaði uppi í þinginu. En vonandi er, úr því svona fal- lega var af stað farið, að framhald verði á þessu, svo að háskólabygging- in verði komin upp að einhverju eða öllu leyti, á 25 ára afmæli háskólans 1936, og þá svo umbúið, að háskólinn auk sinna fyrri námsgreina geti tekið til óspiltra málanna bæði með land- búnað, verslunarnám og kennaranám, ef ekki líka siglingafræði og vjel- • fræði. — Þá og þá fyrst hefði hugsjón Jóns Sigurðssonar rætst, að Háskóli Islands yrði að nokkurskonar — þjóðskóla Islendinga. Óskum þess, að þetta megi verða, og að orð skáildsins um hinn litla, veika kvist megi rætast, að hann megi dafna í skjóli þjóðrækninnar og vax- andi skilnings á því, að ment er máttur. Jón Sigurðsson. — 11

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.