Þjóðviljinn - 28.03.1985, Qupperneq 6

Þjóðviljinn - 28.03.1985, Qupperneq 6
VTOHORF Sjómannasamningamir og staða verkalýðs- hreyfingar eftir þá eftir Kristján Guðjónsson Nú er nýlokið kjaradeilu sjó- manna annarsvegar og VSÍ/LÍÚ og ríkisvalds hinsvegar, með undirritun samninga 7. mars sl. eftir tæplega þriggja vikna verk- fall. Langar mig til að fara nokkr- um orðum um undirbúning samninga af hálfu SSf, og svo samningagerðina sjálfa. Ég ætla ekki að fara út í einstaka þætti samningsins, en kemst ekki hjá því að minnast á nokkur atriði úr honum. Undirbúningur samninganna Undirbúningur af hálfu SSÍ. hófst strax um sumarið 1984 með fundarherferð formanns og starfsmanns SSÍ, þeir ferðuðust vítt og breitt um landið og héldu fundi með sjómönnum. A þess- um fundum öfluðu þeir sér upp- lýsinga frá sjómönnum um hvað væri helst ábótavant í þeirra kjörum og hvernig bætt yrði úr. Og jafnframt hvöttu þeir menn til samstöðu um að fá úr þessu bætt, en það er mikið atriði fyrir fólkið að forustumenn samtaka þess séu ákveðnir og hvetji menn till átaka ef þurfa þykir. Er þetta ólíkt því sem forusta ASf hefur gert á und- anförnum misserum, enda árang- urinn eftir því. Síðan voru niðurstöður úr þessari fundarherferð ræddar á 14. þingi SSÍ í nóv. s.l. Þar var samþykkt einróma að hvetja fé- lög til að segja upp samningum og jafnframt afla sér verkfalls- heimildar. Flest öll félög SSÍ urðu við þessari ósk. Ennfremur voru á þinginu mótaðar aðalkröf- ur á hendur viðsemjendum, en þær voru m.a. um tvöföldun kauptryggingar, um lífeyrissjóðs- mál og um að sú kostnarhlutdeild sem komst á með lögum í júní 1983 kæmi til fullra skipta. - Sjómenn hafa lengi mátt búa við það óréttlæti að framhjá um- sömdum skiptum hefur verið tekin ákveðin prósenta, til þess „að létta undir“ með útgerðinni, sem eins og venjulega er rekin með bullandi tapi. Þetta hefur verið mismikið og undir mismun- andi heitum, en hefur aldrei verið jafn hátt og púna. Hér á Húsavík er rekinn togari sem Kolbeinsey heitir og er kominn á uppboð. Þrátt fyrir að Kolbeinsey hafi, að flestra dómi, verið vel rekin og fiskað vel, og þrátt fyrir að rnenn- irnir sem á togaranum eru hafi borgað hundruð á undanförnum árum til reksturs togarans með kostnaðarhlutdeildinni, eiga þeir á hættu að standa uppi atvinnu- lausir um mitt sumar 1985.- Reiði sjómanna gegn kostnað- arhlutdeildinni er fyrst og fremst vegna svona dæma og þess, að þær útgerðir sem afla mest og eyða minnstri olíu fá tugi þús- unda á ári beint í rassvasann. Þetta bætist ofaná kvótakerfið og aðra þá kjaraskerðingu sem allir launþegar hafa orðið fyrir, síðan núverandi ríkisstjórn komst til valda. Samningaviðræður Kröfur voru kynntar LÍÚ upp- úr áramótum, þeir vísuðu á VSÍ sem svaraði með gagntilboði sem fól í sér beina launalækkun fyrir sjómenn. Lítið miðaði fyrr en verkfall var boðað. Undir- og yf- irmenn gengu saman að samning- aborði. Verð ég að segja að veru- legur árangur náðist fram að þeim tíma að yfirmenn svikust undan merkjum og skrifuðu undir samninga. Það að yfirmenn skrifuðu undir án þess að neitt ákveðið kæmi fram um kostnaðarhlut- deilldina, virtist koma samninga- nefnd sjómanna verulega á óvart, en átti ekki að gera það, því yfir- menn eru að stórum hluta útgerð- armenn líka. Það virtist sem allt færi úr böndunum hjá samninga- nefnd sjómanna og samningar fljótlega undirritaðir, og jafn- framt ákveðið að viðhafa alls- herjar atkvæðagreiðslu og verk- falli frestað fram yfir talningu! Samningar voru kolfelldir, fyrst og fremst vegna kostnaðar- hlutdeildarinnar og samningstím- ans, sem er tvö ár. Einnig fannst togarasjómönnum sín eftirtekja lítil. En því miður vegna frestun- ar verkfalls var samstaðan runnin út í sandinn. Samstaða sem eng- inn hafði þorað að vona að yrði svo mikil sem raun bar vitni, var runnin út í sandinn vegna furðu- legrar meðferðar á afgreiðslu samninganna. Aftur var sest að samninga- borði og fljótlega undirritaður nýr samningur, með tveimur breytingum, þ.e. hækkun fata- peninga og kostnaðarhlutdeild lækkaði um 2% strax. Menn sættu sig við þetta og töluðu um að nú væri búið að stöðva það óréttlæti sem kostn- aðarhlutdeildin væri og jafnvel snúa þróuninni við. En er það svo? Erum við ekki með sam- þykkt samninganna hreinlega að viðurkenna rétt ríkisvalds til að ganga á gerða samninga. Eða hvað? Eitt er það enn í þessum samn- ingi sem fer dálítið illa í mig, en það er ákvæði þess efnis að hækki kaup verkafólks í fiskvinnslu eftir 1. maí 1985 skal kauptr. og kaup- liðir hækka í sama hlutfalli—. Þarna finnst mér að við séum að velta samn. okkar yfir á fisk- vinnslufólk; að láta það berjast fyrir okkar kjörum. Ekki mun þetta auðvelda fiskvinnslufólki að fá leiðréttingu á kjörum sín- um, sem eru hvað lökust hér á landi. Vinnuveiteiidur eru hrein- lega að etja stéttum saman með svona ákvæði og láta okkur berj- ast innbyrðis um lítinn part þjóð- arkökunnar á meðan þeir nærast á stærsta partinum. Stéttarfélög eiga að setja fram ákveðnar kröfur og ef þau treysta sér ekki til að ná fram verðtrygg- ingarákvæði eða ákveðinni kauphækkun á fyrirfram ákveðn- um tíma, þá bara taka þau því. En eiga ekki að vísa á þá sem næstir koma. Eftirmálinn Niðurstaða samninganna hlýtur að marka tímamót hvað varðar stöðu verkalýðshreyfing- arinnar. Hér náðist fram veruleg hækkun á kauptr. og kaupliðum, en eins og menn vita þá taldi form. LÍU að sjómenn hefðu lang-flestir hærri laun en krafan hljóðaði uppá. Samt vildi hann ekki ganga að þessari kröfu. Þeir þorðu ekki að samþykkja hana vegna þess að ef þeir gerðu það þá var láglaunastefna ríkisstjórn- ar og VSÍ brostin. Hún er brostin eftir þessa samn. og niðurstöður kjaradóms fyrr á þessu ári. Ætti þetta að koma öðrum launþegum til góða í komandi samningum þeirra. Það sem við, forusta launþega og launþegar sjálfir, getum lært af þessum samningum er eftirfar- andi: Forustan getur einkum lært af undirbúningi samn. af hálfu SSÍ, sem ég tel að hafi verið mjög vel staðið að. Einnig af mistökum sem áttu sér stað þegar yfirmenn skrifuðu undir samn. - Hvernig á ekki að bregðast við þó einhverjir hópar yfirgefi samstöðuna. - Launþegar geta einkum lært tvennt: í fyrsta lagi að samstaða er númer eitt, tvö og þrjú. í öðru lagi að treysti aldrei á neitt nema sjálfan sig og stéttarfélag sitt, í baráttunni fyrir bættum kjörum. Verkafólk verður að standa saman sem ein heild að baki for- ustu sinni, og þá ekki bara þegar verkfall stendur yfir, heldur líka þess á milli með því að mæta á fundi í félögum sínum og halda uppi öflugu starfi í verkalýðs- hreyfingunni. Sterk verkalýðshreyfing, bæði fagleg og pólitísk, er það sem skiptir sköpum í kjarabaráttu launþega. Húsavík Kristján Guðjónsson. „Verkafólk verður að standa saman sem ein heild að baki forystu sinni, ogþá ekki bara þegar verkfall stenduryfir, heldur líka þess á milli“. FRÁ LESENDUM Fulltrúar verkalýðsins Fulltrúar Alþýðubandalagsins á þingi verða að gera sér grein fyrir því að þeir geta ekki heitið fulltrúar verkalýðsins með svona framkomu. Tökum sem dæmi svar Garðars Sigurðssonar við fyrirspurn á þingi frá Jóhönnu Sigurðardóttur hverjir séu 5 stærstu lánaþiggjendur frá bönk- unum. Svar hans var að það komi engum við nema bönkunum sjálf- um. Svona menn geta ekki kaílast málsvarar verkalýðsins eins og þeir voru einu sinni. Það er ekki nema von að fylgið fari úr bönd- um eins og nýjar skoðanakann- anir sýna, þegar þingmenn haga sér svona. Það þarf að vekja menn til umhugsunar um að eitthvað þarf að gera, fulltrúar AB þurfa að sýna smá viðleitni. Kjósandi SMMté&tÉTr TmSfíJM iSftwm Laun ekki greidd Þjóðviljinn þarf að skrifa meira um hvað gerist í öðrum löndum ef launin eru ekki greidd og gera samanburð við Island. Það er aldrei minnst á það hvað gerist í Svíþjóð ef fólk fær ekki kaupið sitt. Þá kemur starfsmað- ur frá verkalýðsfélaginu og greið- ir launin og síðan innheimtir verkalýðsfélagið launin hjá fyrir- tækinu. Ef Albert hefði leikið sama leik þar og hann gerði hér þá hefði öllum skrifstofum verið skellt í lás. Hér er fólk bara látið eiga sig og vinnulaun ekki borg- uð. Ætli slíkt viðgangist annars staðar? Lesandi 6 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Flmmtudagur 28. mars 1985

x

Þjóðviljinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.