Morgunblaðið - 29.01.2005, Síða 24

Morgunblaðið - 29.01.2005, Síða 24
24 LAUGARDAGUR 29. JANÚAR 2005 MORGUNBLAÐIÐ MENNING OPNUÐ verður í dag kl. 15 í Lista- safni Íslands sýningin Íslensk mynd- list 1930–1945. Ólafur Kvaran, for- stöðumaður Listasafns Íslands, segir að á fjórða áratugnum megi greina glögg skil milli tveggja ólíkra við- horfa í íslenskri myndlist. Annars vegar er það landslagsmálverkið, sem þá lifir mikið blómaskeið með þá Ásgrím Jónsson, Jón Stefánsson og Jóhannes Kjarval, og hins vegar sú kynslóð ungra málara, m.a. Gunn- laugur Scheving, Jón Engilberts, Snorri Arinbjarnar, Þorvaldur Skúlason og Jóhann Briem, sem kom fram eftir 1930. Ný myndefni „Í verkum þessara ungu lista- manna komu fram róttæk viðhorf, jafnt í vali á myndefni og túlkun. Ný myndefni eins og maðurinn við vinnu sína, götumyndir og nánasta um- hverfi listamannsins verða meginvið- fangsefnin. Formgerð í verkum þess- ara listamanna er um margt frábrugðin innbyrðis og áherslur eru ólíkar. Samt sem áður er hægt að lýsa skilningi þeirra sem expressjón- ískum í almennri merkingu hvað varðar viðleitni til huglægrar túlk- unar sem felst m. a. í einföldun og samþjöppun myndefnisins. Jón Eng- ilberts, Snorri og Þorvaldur eiga það sameiginlegt að hafa notið kennslu norska málarans Axels Revolds. Hjá honum kynntust þeir hinum norska expressjónisma sem annars vegar átti rætur að rekja til tilfinningalegs expressjónisma Edvards Munch og hins vegar hins formræna og mun- úðarfulla franska expressjónisma. Sem dæmi um þá fótfestu er express- jónisminn náði í Noregi má nefna að á alþjóðlegu listasýningunni í Köln 1912, sem var fyrsta stóra yfirlits- sýningin á expressjónisma í evr- ópskri myndlist, voru norskir mynd- listarmenn einir þátttakenda frá Norðurlöndum. Jóhann Briem komst aftur á móti í kynni við hinn þýska expressjónisma á námsárunum í Þýskalandi. Það má segja að á fjórða áratugnum hafi íslenskir listamenn farið að skoða sitt nánasta umhverfi og gæða það andlegu inntaki eftir að fjöllin blá í fjarska höfðu verið áber- andi viðfangsefni frumherjanna í þrjá áratugi,“ segir Ólafur. Stór hópur listamanna Á sýningunni eru m.a. verk lista- manna: Ásgeir Bjarnþórsson, Ás- grímur Jónsson, Ásmundur Sveins- son, Brynjólfur Þórðarson, Eggert Guðmundsson, Eggert Laxdal, Finn- ur Jónsson, Guðmundur Einarsson, Gunnlaugur Blöndal, Gunnlaugur Ó. Scheving, Jóhannes S. Kjarval, Jó- hann Briem, Jón Engilberts, Jón Stefánsson, Jón Þorleifsson, Júlíana Sveinsdóttir, Karen Agnete Þór- arinsson, Kristín Jónsdóttir, Krist- inn Pétursson, Kristján H. Magn- ússon, Magnús Á. Árnason, Nína Sæmundsson, Nína Tryggvadóttir, Sigurjón Ólafsson, Snorri Arinbjarn- ar, Svavar Guðnason, Sveinn Þór- arinsson, Þorvaldur Skúlason. Leiðsögn verður um sýninguna í hádeginu á þriðjudögum kl. 12.10– 12.40 og á sunnudögum kl. 15.00. Miðvikudaginn 9. febrúar kl. 17.30 mun Guðni Tómasson listsagnfræð- ingur flytja fyrirlestur er nefnist Gefjunar sýningarnar 1942 – Jónas frá Hriflu og sönn íslensk myndlist. Sýnd verða myndbönd um nokkra myndlistarmenn tímabilsins í sal 6 á sýningartímanum. Myndlist | Sýningin Íslensk myndlist 1930–45 verður opnuð í Listasafni Íslands í dag kl. 15 Umhverfið gætt andlegu inntaki Jón Engilberts 1908–1972: Kvöld í sjávarþorpi, 1937. Olía, 116 x 142. EINNIG verður opnuð í Listasafni Íslands í dag sýning á verkinu Arc- hive-endangered waters eftir Rúrí. Listamaðurinn Rúrí var fulltrúi Ís- lands á Feneyjatvíæringnum 2003, með umrætt verk þar sem það vakti mikla athygli en verkið var einnig sýnt í Hollandi og Frakklandi á síð- asta ári. Rúrí hefur aldrei takmarkað sig við einn miðil í sinni listsköpun. Hún finnur hugleiðingum sínum farveg í gegnum gjörninga, höggmyndir, stórbrotin umhverfisverk eða innsetningar og það eru jafnan mjög skýr- ar hugmyndalegar forsendur fyrir verkunum. Verkið, Archive-endangered waters, er gagnvirk fjöltækni-innsetning, óður til náttúrunnar og hugleiðing um gildi hennar í nútímanum. Dettifoss, hluti af verki Rúríar: Archive-endangered waters. Feneyjaverk Rúríar Sinfóníuhljómsveit tónlistarskólanna nefnisthljómsveit sem nýlega hefur hafið starf-semi og heldur fyrstu tónleika sína í Lang- holtskirkju í dag kl. 16. Sveitin er skipuð ung- mennum sem eiga það sameiginlegt að stunda tónlistarnám við fjóra skóla á höfuðborgarsvæð- inu; Tónskóla Sigursveins D. Kristinssonar, Tón- listarskóla Hafnarfjarðar, Tónlistarskóla Kópa- vogs og Tónlistarskóla FÍH, Félags íslenskra hljómlistarmanna. Flestir hljóðfæraleikararnir eru á framhaldsskólaaldri og í framhaldsnámi í tónlist. Í verkefnavali sveitarinnar er ekki ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur, því á efnisskrá sveitarinnar fyrir tónleikana í dag eru Stra- vinsky-sinfónía í þremur þáttum frá árinu 1945, skoskir dansar op. 59 eftir Malcolm Arnold og síðast en ekki síst verður frumfluttur básúnu- konsert eftir John Speight, sem saminn var sér- staklega fyrir tilefnið og nefnist Ariel.    Það er Guðni Franzson sem heldur um tón-sprotann í þessu fyrsta verkefni hljómsveit- arinnar og segir hann æfingar að undanförnu hafa gengið vel. „Þetta eru krakkar frá um 12 ára aldri og yfir tvítugt, sem eru komnir mislangt,“ segir hann. „En þetta hef- ur gengið alveg ótrúlega, ekki síst í ljósi þess hve krefjandi verkefni þetta eru sem við erum að fást við.“ Hann segir Stravinsky-sinfóníuna vera einna erfiðasta verkið á efnisskránni, enda mjög rytm- ískt og krefjandi á þann hátt. „Þetta er eins- konar „grúv-tónlist“, ef nota má það orð. En ég held að krakkar í dag hafi allt aðra tilfinningu fyrir rytma en fólk sem er kannski 10–20 árum eldra. Þau hafa hlustað á teknó og mikla bít- tónlist, þannig að Stravinskyinn og hinir flóknu rytmar sem þarf að telja út hjá honum renna hreinlega inn hjá þessum krökkum.Það er gam- an að upplifa það hve auðvelt þau eiga með þessa tónlist, þegar þau eru búin að læra hana,“ segir Guðni.    Það verður Ari Hróðmarsson básúnunemi semleikur einleik í básúnukonsertinum Ariel, sem John Speight hefur samið fyrir hann og hljómsveitina. Að sögn Guðna hefur Ari sýnt mikla hæfileika á sviði básúnuleiks, og því hafi verið tekin ákvörðun um að gefa honum kost á að leika alvöru konsert. „John Speight skrifar dálítið expressíva nútímatónlist, sem er and- stæða við Stravinsky að því leyti. Hún er mynd- ræn og hrífandi, og Ari fær auðvitað að glansa í þessu stykki,“ segir Guðni. Skosku dansana eftir Malcolm Arnold segir Guðni vera í skoskum þjóðlagastíl og afar vel skrifaða fyrir hljómsveit. „Þetta er leikandi tón- list sem rennur ljúft niður, en gerir um leið kröfu um snerpu. Hver hópur hljóðfæra fær nokkra takta til að glansa í, þannig að hún kynn- ir hljómsveitina að vissu leyti um leið,“ segir Guðni og bætir því við að því sé vel við hæfi að tónleikarnir hefjist á þessu stykki.    Guðni ber að nokkru leyti ábyrgð á hinu krefj-andi verkefnavali, en hann á sæti í list- og framkvæmdaráði hljómsveitarinnar ásamt skólastjórum tónlistarskólanna fjögurra þar sem meðlimir stunda nám. Hann segir þó nokkrum kennurum hafa brugðið í brún þegar þeir fréttu af verkefnavalinu, vegna þess hve krefjandi það er. „En þá fóru menn að rifja upp að Sinfón- íuhljómsveit æskunnar undir stjórn Paul Zuk- ovsky á sínum tíma spilaði nú ýmis verk og tókst vel til, Baldr eftir Jón Leifs og Vorblótið og Eld- fuglinn eftir Stravinsky svo dæmi séu tekin. Þau verk eru mun erfiðari en sinfónían sem við erum að spila,“ segir Guðni. Hann segist sannfærður um að krakkarnir læri mikið á að taka þátt í hljómsveitarstarfi af þessu tagi. „Þetta krefst einfaldlega mikils sem gott er að kunna, að mæta á réttum tíma, að hlusta á aðra og fylgjast með þó að maður sé ekki að spila sjálfur og að hafa þolinmæði. Síðan spilar engin hljómsveit saman nema hún andi í takt, og það krefst mikils að draga andann á sama tíma og hátt í hundrað manns. Þegar upp er staðið felst lærdómurinn í því að finna ein- hvers konar samkennd með náunganum og nær- stöddum. Hvort þau verða atvinnumenn í tónlist kemur bara seinna, ef vill. Það að hljóma saman með öðrum er tilgangurinn, að mínu mati.“ Til atlögu við Igor Stravinsky og nýjan John Speight ’Hann segir þó nokkrum kenn-urum hafa brugðið í brún þegar þeir fréttu af verkefnavalinu, vegna þess hve krefjandi það er. ‘ AF LISTUM Inga María Leifsdóttir ingamaria@mbl.is Morgunblaðið/Árni Sæberg Sinfóníuhljómsveit tónlistarskólanna heldur fyrstu tónleika sína í Langholtskirkju í dag. HLUTI af áður óþekktum pí- anókonsert eftir Ludwig van Beethoven verður frumfluttur á tón- leikum í Rotter- dam í Hol- landi á þriðjudag- inn. Ron- ald Brautigam verður við slaghörp- una. Verkið var samið árið 1789 og fund- ust drög að því á safni í Bret- landi. Drög þessi voru síðan útsett sem átta mínútna langt verk af hollenska tónlistar- fræðingnum Cees Nieuwen- huizen. „Við vitum ekki betur en Beethoven hafi samið heilan konsert sem innihélt þetta adagíó sem síðan hvarf sjón- um,“ segir hljómsveitarstjór- inn Conrad van Alpen. Ekki verk byrjanda Hann segir engar vísbend- ingar um að verkið hafi verið flutt áður. „Þetta er greini- lega verk frá æskuárum Beethovens en þó alls ekki verk byrjanda. Árið 1789 var hann þegar byrjaður á öðrum píanókonsert sínum. And- rúmsloftið í þessu verki er ekki ólíkt því sem við þekkj- um úr þriðja píanókonsert- inum.“ Verkið verður flutt ásamt verkum eftir Schubert, Haydn og Mozart í De Doelen- tónleikasalnum í Rotterdam. Verk eftir Beethoven frumflutt Ludwig van Beethoven

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.