Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Síða 69

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Síða 69
Virðingin fyrir hinu gamla er takmörkuð hvort sem átt er við gamalt fólk, gömul mann- virki eða gamla speki. Vél- menningin er dýrkuð. um. Nú á dögum þegar við gloprum niður vitneskju um siglingaleiðir og fiskislóðir eftir miðum, fornum reiðgötum, staðgóðri þekkingu á eyðibýlum, á fomum lending- um og lífhöfnum, sem ekki er við haldið, að ógleymdum atvinnuháttum, þá verðum við að spyrja: Hvers vegna emm við svona óskynsöm? Og þó svo að við vitum eitt og annað um Síríus og svartholur úti í himin- geimnum þá kunnum við ekki að nota stjömuhimininn. Fáir sjómenn geta tekið mið af stjörnum himinsins þótt lífið liggi við. Hefðu þeir ratað til Islands á sögu- öld? Og í atvinnuháttum er skarð fyrir skildi. Æ færri íslendingar kunna t.d. að hlaða vegg, tyrfa þak, mjólka, smíða, sauma og pijóna, verka selskinn. Verka sel- skinn til hvers? Það borgar sig ekki þótt með selkjöti fari forgörðum góður matur fyrir hungraðan heim og selskinn sé fallegt og eitt besta leður sem völ er á. Er nokkuð við leður að gera þegar nóg er af plastinu? Selveiðar hafa breyst úr gagnlegum hlunnindabúskap í fjöldadráp til engra nota. Hlunnindabóndinn verkaði skinn, saltaði eða reykti kjötið og gerði lýsi úr spikinu. Og lýsið var ekki aðeins fóðurbæt- ir heldur og fúavörn á timbur. Selskinn er verðlítil eða verðlaus útflutningsvara, en enginn hefur kannað hvort Islendingar kæra sig um loðhúfur, úlpur og kápur úr þessum stórfagra feldi. Það kemur af því að íslendingar hafa aldrei lært að súta og hefla selskinn rétt. Því síður kunna þeir að búa til leður úr selshúð, leður sem er jafnsterkt nautsleðri og ekki síður fallegt. Fjöldadráp á selum sem Hringormanefnd hefur staðið fyrir hefur á stundum verið viðbjóðslegt, einkum þegar neðrikjálkalaus selahræ lágu vítt og breitt um fjörur og minntu óhugnanlega á þá aðferð indíána að taka höfuðleður manna. Nú er allur selur- inn hakkaður í refafóður nema magainni- hald sem haft er til rannsókna og skaufinn sem er verðmikil útflutningsvara. Fjöldadráp Hringormanefndar er talið byggja á vísindalegum niðurstöðum og efnahagslegri nauðsyn. Fræðileg rök fyrir drápinu eru í molum og þar með þau efna- hagslegu líka. Þau fræðilegu byggja ennþá á getgátum ekki ósvipuðum þeim er komu fólki á bálköst á miðöldum. Þetta á ekki aðeins við um fæðu sela og tengsl þeirra við hringorma í ftski heldur og við stofnstærðir sela. Sú spurning er áleitin hvort fjölda- drápið sem Hringormanefnd stendur fyrir byggist alfarið á fordómum, blóðþorsta eða þörf fyrir blóraböggla. Það er hins vegar eðlilegt að veiða sel og nýta hann og sel- veiðibændur eiga að sjá um þær veiðar. Um leið á að stjóma veiðunum í stað þess að hleypa skotglöðum mönnum lausum um alla sjóa. Jafn sjálfsagt er að finna gagnleg- ar aðferðir til þess að nýta sel eins og efni Sú spurning er áleitin hvort fjöldadrápið sem Hringorma- nefnd stendur fyrir byggist al- farið áfordómum, blóðþorsta eða þörffyrir blóraböggla. TMM 1992:1 59
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.