Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						Stjórnvöld stefna að því í samvinnu
við heimamenn í Hrísey að gera
eyna að sjálfbæru samfélagi á
næstu árum. Meginforsendan fyrir
því að það takist er að beisla þann
ómælda jarðhita sem er að finna á
og undir Hrísey. Samkvæmt hug-
myndum um fjölnýtingu jarð-
varmans í eynni er ætlunin að nota
hann á þrjá vegu: Til hitunar, raf-
orkuframleiðslu og vetnisfram-
leiðslu. Hugmyndirnar eru enn sem
komið er á teikniborðinu en frá nátt-
úrunnar hendi er Hrísey álitin kjör-
inn tilraunastaður til að koma á fót
sjálfbæru samfélagi. Allar þykja
hugmyndirnar athyglisverðar og
varpa ljósi á sjálfbær samfélög
framtíðarinnar. 
Hitaveita, ylrækt og ylströnd
Heitt vatn verður áfram notað til að
kynda upp hús í eyjunni, sundlaug-
ina og snjóbræðslukerfið á hafnar-
svæðinu. Auk þess eru komnar
fram hugmyndir um að nota vatnið
til ylræktar; hita upp gróðurhús þar
sem ræktaður verður margvíslegur
gróður, grænmeti og ávextir en
einnig hafa Hríseyingar hug á að út-
búa ylströnd við eyjuna. Á milli
Saltness og Kríuness er skjólgóð og
sólrík vík sem lokuð yrði af með
varnargarði og heitu vatni dælt í
víkina til að að hita sjóinn. Á sjávar-
bakkanum við víkina verði þjón-
ustumiðstöð sem hýsi veitingasölu,
búningsklefa, nudd, heilsurækt og
fleira sem notendur sjóbaða sækj-
ast eftir.
Í og undir Hrísey er meira af
heitu vatni en eyjarskeggjar hafa
not fyrir. Því hefur komið fram sú
hugmynd að aðveitulögn verði lögð
frá Hrísey til Grenivíkur og Hrís-
eyjarvatnið notað til að ylja Gren-
víkingum en þar er engin hitaveita.
Heildarkostnaður við flutning
vatnsins frá Hrísey og dreifikerfi á
Grenivík er áætlaður 175 milljónir
króna, arðsemin 18 prósent og end-
urgreiðslutíminn 18 ár.
Heita vatnið í Hrísey má einnig
nýta til frekari snjóbræðslu, til að
hita upp fiskeldiskvíar og jafnvel til
að auka vaxtarhraða bláskeljar sem
ræktuð er við eyjuna.
Raforku- og vetnisframleiðsla
Með sérstökum búnaði er ætlunin
að nýta varmann úr heita vatninu í
Hrísey til að framleiða raforku fyr-
ir íbúana og fyrirtækin í eyjunni.
Heildarkostnaður við slíkt varma-
orkuver er áætlaður 125 milljónir
króna, arðsemin 14 prósent og end-
urgreiðslutíminn níu ár.
Verði ráðist í hitaveitufram-
kvæmdir fyrir Grenvíkinga er ætl-
unin að skoða alvarlega hvort ekki
sé arðvænlegt að hefja einnig raf-
orkuframleiðslu fyrir Grenivík.
Rafstrengurinn yrði þá lagður sam-
hliða aðveitulögn hitaveitunnar en
með því næðust umtalsverð sam-
legðaráhrif.
Varmaorkuverið myndi ekki ein-
ungis framleiða raforku heldur
einnig vetni; umhverfsivænan orku-
gjafa sem heimsbyggðin horfir í
vaxandi mæli til. Vetnið yrði svo
nýtt til að knýja öll farartæki í Hrís-
ey sem og Hríseyjarferjuna sem
heldur uppi reglubundnum sigling-
um á milli lands og eyjar.
Bílum hefur fjölgað mjög í Hrís-
ey undanfarin ár en Þorgeir Jóns-
son, starfsmaður áhaldahússins og
?altmuligmand? í Hrísey, segir að í
dag séu 17 bifreiðar og allt að 30
dráttavélar í eyjunni. ?Fjölgun bíla í
Hrísey er í óþökk flestra íbúanna.
Dráttarvélarnar eru okkur meira að
skapi og best væri ef engir bílar
yrðu í eyjunni. Einnig hefur komið
fram sú hugmynd að banna einka-
bíla en hafa þess í stað nokkra raf-
magns- eða vetnisbíla til að þjón-
usta þá sem þurfa á að halda,? segir
Þorgeir.
Vistvæn starfsemi í eyjunni
Hríseyingar eru almennt mjög sam-
huga um að skapa vistvænt og eins
sjálfbært samfélag í eyjunni og
mögulegt er. Telja þeir sóknarfærin
liggja á þeim vettvangi og nú þegar
er þar ýmis starfsemi sem byggir á
umhverfisvænni hugmyndafræði.
Við hýbýli eyjarskeggja eru
sorptunnur sem eingöngu eru ætl-
aðar undir matarleifar og annan líf-
rænan úrgang en ólífrænt sorp er
flutt til Akureyrar. Tunnurnar eru
tæmdar reglulega og úrgangurinn
fluttur í gömlu slökkvistöðina í eyj-
unni þar sem sorpinu er breytt í
næringarríka mold með þar til
gerðum búnaði sem keyptur var frá
Svíþjóð í fyrra. ?Búnaðurinn kost-
aði notaður um 1.100 þúsund krónur
og hann á að geta annað 500 manna
byggð,? segir Þorgeir og bætir við:
?Frá því í október í fyrra höfum við
sett þrjú tonn af matarleifum í
moltuvélina en moldin sem úr vél-
inni kemur hefur farið í skólagarð-
ana. Allir íbúarnar í eyjunni tóku
moltugerðinni vel og flokka sorpið
samviskulega nema einn en hann
mun taka við sér áður en langt um
líður,? segir Þorgeir og bendir jafn-
framt á að megnið af þeim trjá-
greinum sem falli til þegar Hrísey-
ingar klippi runna við hús sín séu
kurlað niður og nýtt í göngustíga í
eyjunni.
Þorgeir telur möguleika Hríseyj-
ar í vistvænum efnum vera óþrjót-
andi. Samstaða heimamanna og ein-
stakt náttúrufar ráði þar mestu, en
stuðningur stjórnvalda til frekari
uppbyggingar sjálfbærs samfélags
í Hrísey ráði líklega úrslitum. ?
12 21. júní 2005 ÞRIÐJUDAGUR
Hrísey, sem oft er kölluð perla Eyjafjarðar, er
önnur stærsta eyjan við Ísland og sú næst
fjölmennasta. Íbúafjöldinn 1. desember í fyrra
var 171 og einungis Heimaey er stærri og
með fleiri íbúa. Hrísey er um 7,5 km á lengd
og 2,5 km á breidd þar sem hún er breiðust
að sunnanverðu en þar er meginbyggðin; við
lífæðina, höfnina. Norðurhluti Hríseyjar er al-
friðað land í einkaeigu og hafa ábúendurnir
framfæri sitt af dúntekju. 
Árið 2003 var gerður samningur milli um-
hverfis- og iðnaðarráðherra um sjálfbært
samfélag í Hrísey. Það var til þriggja ára og
rennur út um næstu áramót en fjárstuðningur
ráðuneytanna var sex milljónir króna á tíma-
bilinu. Verkefninu hefur verið stýrt af fimm
manna verkefnishópi og segir Ingimar Eydal,
formaður hans, að stjórnin vonist til þess að
samningurinn við ráðuneytin verði endurnýj-
aður. ?Verkefnið er komið vel af stað og
Hríseyingar sjálfir eru farnir að hafa trú á því.
Því vonum við að stjórnvöld styrki verkefnið
áfram en einnig horfum við til Evrópusam-
bandsins varðandi fjárframlög.?
Í áratugi hefur jarðhiti verið notaður til að
kynda upp flest hús í Hrísey, auk þess sem
hann er nýttur í sundlauginni og í snjó-
bræðslukerfið á hafnarsvæðinu. Rannsóknir
benda til þess að mjög öflugt jarðhitasvæði
sé að finna í og undir eyjunni.
Markaðsráð Hríseyjar var stofnað 7. júní síð-
astliðinn. Tilgangur þess er meðal annars að
markaðssetja Hrísey fyrir ferðamenn sem
sjálfbært samfélag.
Daginn eftir var skrifað undir annan samning
sem miðar að því að úr jarðhitanum í Hrísey
verði unnin öll sú orka sem eyjarskeggjar
þarfnast en umframorka seld öðrum. 
Sjávarflorp á tímamótum
FBL GREINING: HRÍSEY
fréttir og fró?leikur
SVONA ERUM VIÐ
FARÞEGAFJÖLDI UM KEFLAVÍKURFLUGVÖLL
Heimild: Hagstofan
Börnin sett 
í fóstur án
dóms og laga
Yngra barnið rifið af mömmunni
klukkutíma eftir fæðingu
2000
2003
1.455.7
05
1.36
8.496
930.48
6
1995
FERÐAMÁTI HRÍSEYINGA Á bilinu 20 og 30 dráttarvélar eru í Hrísey og hafa flestir
eigendur þeirra látíð smíða kassa aftan á þær til að flytja fólk og varning. Allar götur
nema tvær í eyjunni eru bundnar varanlegu slitlagi og megnið af þeim er hellulagt.
JARÐVEGSGERÐ Þorgeir Jónsson og Gísli
Einarsson við moltuvélina sem breytir mat-
arleifum eyjarskeggja í gróðurmold. 
F
RÉT
T
A
B
L
AÐIÐ/KK
Sjálfbær Hrísey
Fjöln?ting jar?varmans í og undir Hrísey er lykillinn a? dyrum vistvæns
samfélags í eyjunni, sem yr?i einstakt í veröldinni og vekja myndi alfljó?lega
athygli. Margar hugmyndir eru fram komnar um n?ja ás?nd eyjunnar.
Sjálfbær framleiðsla eyjarskeggja:
Kræklingur og krydd 
Norðurskel hóf
kræklingaræktun í
Eyjafirði árið 2000. Í
vetur var gengið frá
endurfjármögnun
fyrirtækisins og
fram undan er stór-
felld ræktun á blá-
skel sem veita mun
fjölda manns at-
vinnu, ef vel tekst til.
Sú ræktunaraðferð
sem Norðurskel not-
ar er svokölluð línu-
rækt en þá er lína
fest við botninn en
flot og botnfestingar
notaðar til að halda
henni lóðréttri. Kræklingalirfur setjast á línurnar og vaxa þar og
dafna þangað til kjörstærð er náð. Vinnslan er að öllu leyti lífræn og
sjálfbær. Náttúran skapar lirfurnar og fóðrar og því er enginn fóð-
urkostnaður í kræklingaræktun.
Mikið er af ætihvönn í Hrísey og í fyrra tíndu Bjarni Thoraren-
sen og fleiri Hríseyingar um 1.400 kg af fræhausum fyrir Saga
Medica, en fyrirtækið notar hvönnina meðal annars í náttúrulegan
heilsuvarning. Bjarni mun tína hvönnina aftur síðla í júlí í ár og
hugsanlega verður stofnað félag í Hrísey sem hafa mun það að
markmiði að tína jurtir sem vaxa í eyjunni og koma þeim í verð.
?Það er til dæmis mikið af lúpínu hér í eyjunni sem vinna mætti
seyði úr og um tíma var kokkur hér á veitingastaðnum sem vann allt
það krydd sem hann notaði úr gróðri sem hann tíndi á eyjunni,? seg-
ir Bjarni.
Auk þess að tína hvönn framleiðir Bjarni heyhrífur og er fram-
tíðardraumurinn að gera framleiðsluna eins sjálfbæra og unnt er. Í
fyrra framleiddi fyrirtæki Bjarna og eiginkonu hans, Hrísiðn, 1400
hrífur og það sem af er ári hafa verið pantaðar 900 hrífur. Járn og
tré leikur í höndunum á Bjarna og smíðaði hann sjálfur tvær af fjór-
um vélum sem hann notar við hrífugerðina, pússningavél og fræsi-
vél sem í framtíðinni verður tölvutengd. ?Sköftin vinn ég úr sér-
stökum við sem ég kaupi en sagið sem til fellur er notað sem stoð-
efni við moltugerðina hér í Hrísey. Til að hafa framleiðsluna eins
sjálfbæra og unnt er þyrfti að gróðursetja hér nytjaskóg og þá
þyrfti ekki að kaupa við í sköftin,? segir Bjarni.
HAGLEIKSMAÐUR Bjarni Thorarensen við vél sem
pússar hrífusköft en vélina smíðaði Bjarni sjálfur. Hríf-
urnar eru seldar í Húsasmiðjunni og Byko.
KRISTJÁN KRISTJÁNSSON
BLAÐAMAÐUR
FRÉTTASKÝRING
UPPBYGGING HRÍSEYJAR
LÍFRÆNN ÚRGANGUR Matarleifar og annar
lífrænn úrgangur er flokkaður frá öðru sorpi,
settur í sérstaka poka, og pokar og úrgangur
endar í moltuvél og verður að næringarríkri
mold sem fer í skólagarðana. 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40