Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						8
TÍMINN
Súhnudagúr 1. febrúar 1976.
Fyrir hundrað árum fæddist
Rainer Maria Rilke. Ljóð hans
endurspegluöu tilfinningar heill-
ar kynsldðar.
Ljtíð hans gerðu hann frægan,
skáldlegar myndir i orðum, sem
báru vott um áður óþekkta snilli
og fegurð, eins og rithöfundurinn
Klaus Mann komst að orði. Faðir
hans, Thomas, var ekki eins
faguryrtur um samtiðarmann
, sinn, skáldið Rilke: — Hæna, sem
hefur verpt nokkrum gulleggjum.
Verk Rilkes eru, eins og hann
sjálfur, full mótsagna. Hann
laðaðist ætið að konum, sem dáðu
hann, en strax á unga aldri komst
hann að raun um, að — engin má
nokkru sinni gefa sig skáldinu, þó
að auga hans bæði um konu.
Þegar hann var 42 ára, var
hann hlynntur umbreytingum og
Múnchenar-lýðveldinu frá 1918.
En skömmu seinna fannst Rilke,
sem útgefandi hans Katharina
Kippenberg taldi vera „barn i
stjórnmálum", —  ruglingsleg
óreiða bytlingarsinnaðra
hreyfinga vera andstyggileg.
Þess I stað aðhylltist hann ein-
ræðisherrann Mussólini.
„Ljdð um ást og dauða fána-
berans, Christoph Rilke", sem
skáldið samdi 1899, er fullt af bar-
dagaanda og var veganesti
þúsunda hermanna i tveimur
heimsstyrjöldum. En Rilke
skrifaöi einnig: — Hver talar um
sigra? —aðalatriðið er aðkomast
af.
Fatækt var i hans augum
„glæsileiki innan frá". Honum
fannst hann þd allt sitt lif vera af
komandi eðalborinnar ættar, en
faðir hans hafði verið liðsforingi
og orðið að hætta þvi. Þetta
fingerða skáld sóttist stöðugt éft-
ir að umgangast aðalmenn.
Prtífessor Herbert Cysarz i
Múnchen kallaði hann „leynilega
eðalbetlarann", en það var af þvi
að hann skrifaði betlibréf til
tigins fólks. 1920 skrifaði Rilke til
„kæru náðugustu frúarinnar"
Gudi   Nölke:   „Teningum   þessa
vetrar hefur verið kastað. Ég hef
bæði hrist mina duglega og h'aft
brögð I tafli__Ég hef komið þvi
til leiðar, að ég hef verið boðinn
heim til fdlks, sem ég þekki alls
ekki."
Hann var vanstillt sál. Hann
var þunglyndur, ogeins og gagn-
rýnandinn Hans Egon Holthusen
komst að orði „skriftafaðir ljúfs,
ástriðukennds innileika." Þessi
ljóðræni ástmögur töfraði heila
kynslóð með kvæðum sinum. Há-
fleygir synir betri borgara beittu
Rilke með málaranum Bala-
dine Klossowska og syni
hennar Baltusz. 1921 lét hún
innrétta fyrir hann afskekktan
kastalaturn I Wallis I Sviss.
Þar bjd hann i fimm ár til
dauðadags.
„Hæna,   sem    hefur   verpt h*
nokkrum gulleggjum", sagði
Thomas Mann um Rilke.
Faguryrfur
og töfrandi
persónuleiki
töfrum Rilke til að ná I kærustur
sinar.    Ljóðasafnið    „Stunda-1
bókin" náði upplagi metsölubóka.
Fyrir skömmu komu verk hans
„hálfgrafinn    fjársjóður
Með ástkonu sinni Lou Andreas-Salomé heimsótti Rilke bændaskáldið
rússneska, Spridon Droschin.
víðkvæmustu tilfinninga" eins og
skáldið Karl Krolow segir, á ný
fram á sjónarsviðið. Insel-for-
lagið i Frankfurt stofnaði til
skáldaverðlauna i hans nafni og
gaf út verk hans á ný 112 binda út-
gáfu. Það kemur heim og saman
viö hundrað ára afmæliö.
Hann fæddist 4. desember 1875 i
Prag. Árum saman var móðir
hans svartklædd. Hún var i sorg,
af þvi að faðir hans varð að hætta
við liösforingjaferil sinn, vegna
þráláts hálssjúkdóms. Hann lifði
' þvi fábrotnu Hfi sem embættis-
maður.
Eftir það byggði hún allar vonir
sinar á einkasyninum, René Karl
Wilhelm Johann Josef Maria. En
hermannsferill hans varð heldur
ekki langur. Grannvaxni ungling-
urinn tók stúdentspróf frá
menntasktíla i Prag, I staðinn
fyrir að fara I herskóla. Hann hóf
siðan nám i heimaborg sinni.
Móðir hans og ríkur frændi ætluðu
að gera hann að lögfræðingi.
En þegar Rilke fór til Munchen
árið 1896 kollvarpaði hann öllum
dýrðardraumum  móður   sinnar,
sem var metnaðargjörn og i engu
sérstöku  uppáhaldi hjá honum.
„Skemmtanasjúk,   vesöl   vera...
tóm eins og flik", sagði hann um
hana. Hann gerðist listamaður.
Þegar hann var 21 árs, hafði föl-
leita  skáldið  með  þreytulega
augnaráðið,   tiginmannlega
vangásvipinn og fingerða  nefið
ort fyrir mörg blöð og almanök og
komizt I ýmis sambönd i borginni
af þvl að hann hafði næma rimtil-
finningu.
t Miinchen kynntist hann einnig
hinu fagra snilldarkvendi, Lou
Andreas-Salomé. Hún var á þess-
um tlma orðin þekktur rithöfund-
ur. Hún var þó þekktust fyrir það,
að hún vildi ekki gerast frú
Nietzsche. Eftir fjögurra mánaða
kynni af Rilke I Míinchen, tók hún
hann inn á heimili sitt I Berlín.
Það var með samþykki manns
hennar, sem var 15 árum eldri en
hún, sérfræðingur i Vestur-Asiu-
málum og heilbrigðispostuli.
Einu fyrirmælin, s'em hann gaf
skáldinu og hinni sjálfstæðu konu
sinni, voru, að Rilke yrði að
ganga berfættur i ibúðinni.
Þau fóru i tvö ferðalög saman
til Rússlands, og þá vaknaði
hrifning Rilkes á skáldinu Leo
Tolstoj og riissneskum trúar-
brögðum. Leikræn trúarhræsni
móður hans hafði vakið andúð
hansárómversk-kaþólsku trúnni,
sem hann sneri nú baki við, og
bar hann kross austur-evrópsku
kirkjunnar á brjdsti sér.
A timabili virðist hann einnig
ætla að snúa baki við ástmey
sinni. í þorpinu Worpswede hjá
Bremen, sem er vinsælt meðal
málara, hittir hannhina hávöxnu,
svarthærðu Clöru Westhoff, sem
ermyndhöggvari. Hann er 25 ára,
hún þremur árum yngri. Þau gift-
ast og setjast að á sveitabýli.
Fullur ákafa reynir Rilke að hafa
ofanaf fyrir sérogsinum með rit-
launum frá blöðum.
En eftir tæpt hálft annað ár er
hinn ungi fjölskyldufaðir orðinn
leiður á  hjdnabandi  og búsetu.
Hann fiýr til Parisar. Þar ætlar
hann að skrifa bók um mynd-
höggvarann Auguste Rodin
(1840-1917) Clara Rilke-Westhoff
lætur barn sitt i hendur foreldrum
sinum og fer einnig til Parlsar.
Þegar meistari Rodin leitar eftir
ritara, reynir skáldið I siðasta
sinn að fást við reglubundna
vinnu. En hann er svo kærulaus,
að Rodin, sem ekki var smá-
smugulegur, vill ekki hafa hann.
Rilke tekur föggur sinar — rekinn
burtu eins og þjófur, segir hann.
Hann á samt ekki slæmar
endurminningar um mynd-
höggvarann. Rodin læknaði hann
nefnilega af hljómkenndu engla-
og stúlkusögunum frá Prag, —
hrifningu, sem streymdi til allra
átta. Hann fékk hann til að halda
sér meira   við efnið.
Eftir að Rilke er hent út i Paris,
er hann stöðugt á ferðalögum til
dauðadags. Konur, sem dá list
hans, opna fyrir honum borgara-
legar hallir og kastala. A fjórum
árum býr hann á fimmtiu mis-
munandi stöðum.
Hann  er  langt frá þvl að vera
Fágað andrúmsloft i fyrirmannlegum húsakynnum var Rilke að skapi.
Ari áður en hann lézt heimsdtti hann sembaldleikarann fræga Wanda
Landowska. Hann dáði tdnlist.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32