Tíminn - 06.05.1954, Page 3

TÍMINN, fimmtudagimi 6. maí 1954.
S
100. blað.
RITSTJÓRAR: ÁSKELL EINARSSON • INDRIÐI G. ÞORSTEINSSON
Svc illa vildi til, að meinleg
prentvilla var í síðu Vett-
vangsins í vikunni sem leið,
og er að sjálfsögðu ekki við
neina að sakast, nema rit-
stjóra síðunnar og alls ekki
fært neinum með óbrjálaða
skynsemi að skrifa slíka villu
á reikning félagsmálahreyf-
ingar þeirrar, er stendur að
baki síðunni og segja, að
þannig komizt ungir Fram-
sóknarmenn að oröi, en þau
ummæli viðhafði Morgun-
blaðið í Ieiðara sínum dag-
inn eftir að Vettvangurinn
kom út.
Þaö slys varð, að í staðinn
fyrir „gagntekið“ stóð „heltek
ið“ og er að sjálfsögðu regin
munur á þessu tvennu. En þótt
þetta orð slyppi í gegnum próf
örk, vona ritstjórarnir, að les
hugur hafa heltekið þjóðina“,,
segir í leiðara Morgunblaðs-
ins. Þaö væri vissulega ekki
gott, og varla nógu sterkt að
orði kveðið að nota orðið
slæmt yfir ástandið, þótt leið-
arahöfundarnir hafi ekki haft
sterkara orð yfir það, að lík-
indum vegna þess, að önnur
blöð hafa ekki haft sterkara
orð yfir vont ástand daginn,
sem leiðarinn var skrifaður og
„náttúrlega“ var það mjög
slæmt fyrir Morgunblaðið. Aft
ur á móti er Vettvangurinn
sammála leiðarahöfundunum,
er þeir segja, að framkvæmda
Hefðu þeir vitað það fyrir.
Aftur á móti hafa málin snú
Helteknir menn
fá hugljómun
af prentvillu
Viðhorf verkalýðs-
hreyfingarinnar til
samvmimhreyfing-
arinnar
Verkalýðshreyfingin minnir
árlega á sig með hinum svo-
nefndu 1. maí hátíðahöldum.
Þau hátíðahöld hafa aðallega
Jjýðingu í hugum almennings
sem fagnaðarhátíð um unna
sigra í kjarabaráttu launþega
samtakanna og baráttudagur
íyrir nýjum hagsbótum til
jhanda launþegum almennt.
Það leynir sér ekki, að allur
blær hátíðahalda verkalýðs-
ins er nokkuð einhliða.
Megin uppistaðan í ræöum bar j endur Vettvangsins erfi það
áttumanna verkalýðsins eru' ekki við þá til lengdar, og
kröfur á hendur atvinnurek- J ekki komi svo dómsdagur að
«nda og ríkisvaldinu. Þetta þejr verði ekki taldir synd-
Þefir leitt af sér kapp-. iauSir fyrír þessa yfirsjón.
hlaup milli einstakra ræðu-j
manna um að yfirbjóða hvern
annan í ábyrgðarlausri kröfu-
verkadýðshreyfiiigunni leyna izt ÞanniS> að Þessi prentvilla og trú á framtíðina Þjá öll
léfekki afleiðS bessarar heíir SeBnt betra hlutverki en ; um almenningi, enda sannast
Sér ekki atleiðingar þessaiart_---------------------- 1 mála, að þjóðin öll er gagn-
tekin af þeim áformum.
Og er það „náttúrlega“
mjög slæmt á Morgunblaðs-
vísu, að þau áform skuli
prentast í Vetívangnum með
þeirri villu, er boðar álíka
feigð og vetnissprengja, þótt
öfugmælið nægi leiðarahöf-
undum Morgunblaðsins í hug
Ijómun. Mun slíkt geta staf-
að af því, að margnefndir
höfundar séu á hclvegi, en
vegarlagningin gangi ekki að
óskum og því sé reynt að
hlaða það, sem á vantar með
prentvillum úr öðrum blöð-
um.
áform þau, sem núverandi rík
isstjórn hefir á prjónunum,
muni yfirleitt vekja bjartsýni
jþróunar. Áhrif kommúnista í fvo- að hnn sé með öllu gagns-
launþegasamtökunum eru
fyrst og fremst afleiöing þess,
að blygðunarlaus yfirboðs-
pólitík hefir átt góða daga á
verðbólguárunum síðastliðin
ár. Alþýðuflokksmenn, sem
áður réðu öllu í verkalýðs-
hreyfingunni geta sjálfum
£ér um kennt, að svona
fór. íslenzka verkalýðs-
hreyfingin hefir ekki verið
foyggð upp á nægilega traust-
um félagslegum grundvelli og
«r mikill munur á þessu og í
jnágrannalöndum okkar. Sé
foaráttunni fyrir hækkun
kaupgjalds hverju sinni sleppt
fer mjög lítið fyrir starfi verka
Jýðsfélaganna. Þessu þarf að
foreyta.
Nauðsynlegt er að verka-
Jýðsfélögin gangist fyrir al-
hliða fræðslustarfsemi um
sérmál einstakra starfshópa
svo ©g ekki sízt um einföld-
ustu atriði í hagfræði og fé-
lagsmálum almennt.
laus. Hefðu ritstjórarnir vitað
fyrir, hvílíkt dálæti leiðarahöf
undar Morgunblaðsins hafa á
prentvillum, hefðu þeir reynt
að sjá þeim ágætu mönnum
fyrir fleirum slíkum, þar sem
ritstjórarnir hafa ekkert á
móti því að reka erinda hins
miskunnsama Samverja varð-
andi leiðarahöfunda í því
blaði.
Hefðu ritstjórarnir vitað,
að fyrrgreind prentvilla
nægði Mcrgunblaðinu í hug-
Ijómun, hefðu þeir að líkind-
um látið hana fara, þótt þeir
hefðu séð hana, svo að hún
mætti verða til hressingar
hinni hátimbruðu lofthæð,
er fæðir af sér leiðara þess
blaðs.
Það er „náttúrlega“
mjög slæmt.
„Það er náttúrlega mjög
slæmt, ef ungum Framsóknar
mönnum finnst framkvæmda
En hvers vegna?
„En hvers vegna skyldu
þessir ungu Framsóknar-
menn taka sér þetta orð í
munn í sambandi við fram-
kvæmdahug þjóðarinnar?“
segir^ í leiðara Morgunblaðs-
ins. Á þessu stigi hefir prent-
villan uppnumið þá algjörlega
og verður ekki annað séð en
andlegt flug þeirra verði langt
og mikið. En eftir nokkra
prentsvertu, tapa þeir fluginu
og hefja upp mikla veinan út
af þeirri skoðun, sem fram
kemur i Vettvangnum, aö
Sjálfstæðisflokkurinn hafi og
muni berjast gegn umbótum
í húsnæðismálum. Mörg dæmi
eru því til sönnunar, að svo
er, þótt ekki verði farið út í
það hér, þar sem prentvillan
er til umræðu og sjaldgæf
hugljómun leiðarahöfunda
Morgunblaðsins. En hvers
vegna hugljómun vegna prent
villu? Vellukallar mæta sár-
um sínum með ópum og hús-
næðismálin eru Sjálfstæðis-
mönnum það fúasár, sem þeim
tekst seint að græða. Það er
þess vegna sönn lýsing á þætti
þeirra í húsnæöismálum, sem
lyft hefir prentvillunni til vegs
og virðingar hjá þeim.
Áttunda furða heimsins.
„Nei, sem betur fer er ís-
ienzka þjóðin ekki frekar hel
tekin af framkvæmdahug,
en....“ Það þurfti engin séní
á borð við leiðarahöfunda
Morgunblaösins til að kom-
ast að raun um, að þjóðin get-
ur ekki verið heltekin af fram
farahug. Hún getur orðið hel-
tekin af flestu öðru en fram-
farahug.
Aftur á móti eru leiðara-
höfundarnir helteknir af
einni prentvillu, sem kemur
í síðu ungra Framsóknar-
manna. Ef þeir verða jafn
helteknir í hvert sinn, sem
þeir reka augun í prentvillu
í sínu eigin blaði og öðrum,
er ekki að undra, þótt and-
inn sé reikull, lítið tilefni
valdi mikilli hugljómun og
höndin sé stirð, sem um
pennann heldur. Að þeir
skuli halda lífi innan um alla
þá heltöku er áttunda furða
heimsins. Vilja ritstjórar
Vettvangsins í því sambandi
óska leiðarahöfundum Morg
unblaðsins Iangra Iífdaga,
því að það er ekki svo lítill
ábati smárri þjóð, að ala
með sér áttundú furðuna.
Á&I.
Meðan verkalýðshreyfingin
er pólitískur vígvöllur er ekki
Jiklegt að hægt verði að gera
verkalýðsfélögin að félagsleg-
um samtökum, þar sem unnið
er að framgangi kjaramála
Jaunþeganna almennt með
fullkominni ábyrgöartilfinn-
ingu.
Raunhæf og sterk verka-
lýðshreyfing jafnt inn á við
®g út á við getur ekki mótazt
meðan kommúnistar og mála
liðsmenn atvinnurekenda
hafa oddaaðstöðu á þingum
alþýðusamtakanna.
Kommúnistar vinna ötul-
Jega, þar sem þeir koma því
við í verkalýðshreyfingunni að
foeita henni sem pólitísku
vopni til að kollvarpa núver-
andi þjóðskipulagi og leigu-
sveinar atvinnurekendanna,
Óðinsmennirnir, hlýða kalli
húsbænda sinna um að draga
sem mest úr baráttumætti
verkalýðshreyfingarinnar.
Kjarabarátta launþega-
samtakanna skiptist í tvær
megingreinar, pólitíska bar-
áttu og almenna kaupgjalds-
baráttu. Á vettvangi stjórn-
málanna hefir verkalýðs-
hreyfingin unnið stóra sigra
cg mun þýðingarmeiri en al-
þýða manna gerir sér í hugar
lund.
Óþarft er að rekja þessa
sigra hér lið fyrir lið en hins
er hollt að minnast, að flestir
sigrar þessir voru unnir, þeg-
ar verkalýðssamtökin voru fé-
lagsleg heild og með tilstyrk
fulltrúa bænda á vettvangi
stjórnmálanna. Nú er svo kom
ið, að íslendingar standa í
fremstu röð um þessi efni.
Um kaupgjaldsbaráttuna er
öðru máli að gegna. Hún hefir
oft og einatt verið rekin af
ofurkappi og ekki lögð nægi-
leg áherzla á að tryggja um
leiö kaupmátt kaupgjaldsins.
Ein stærsta synd margra
forvígismanna í íslenzkri
verkalýðshreyfingu er, hve
áhugalitlir þeir voru um
stofnun kaupfélaga til að
tryggja sanngjarnt vöruverð.
í nágrannalöndunum hafa
verkálýðssamtökin byggt
upp samhliða styrka sam-
vinnuhreyfingu. Það er ekki
að efa, ef verkalýðsforkólf-
arnir hefðu farið að fordæmi
samherjanna á Ncrðurlönd-
um, væru báðar þessar hreyf
ingar sterkari hér f bænum
en nú er og kaupmáttur laun
anna meiri.
Hæð kaupgjaldsins verður
ætíð að ákvarða eftir neyzlu-
þörf launþegans almennt og
greiðslugetu atvinnuveganna.
Til skamms tlma var það meg
in sjónarmið ríkjandi í kaup-
gjaldsbaráttunni, að krefjast
þeirra launa, sem atvinnuveg-
irnir gátu risið undir og ekki
meir. Því var jafnframt haldið
fram, að nauðsynlegt væri að
þjóðnýta atvinnutækin, svo að
þannig fengist úr því skorið,
hver greiðslugeta atvinnuveg-
anna væri. Reynslan af þjóð-
nýtingunni er verkalýðnum
ekki hagstæð og eru margir
verkalýðsforkólfar horfnir frá
henni. Hins vegar eru allmarg
ir forvígismenn í verkalýðs-
hreyfingunni farnir að ræða
um það í fullri alvöru, að til-
einka sér skipulag samvinn-
unnar í framleiðslunni.
Höfuðmarkmið kjarabar-
áttu launþegasamtakanna
hlýtur að vera það, að verka-
Iýðurinn sé handhafi at-
vinnurekendavaldsins.
Þær þjóðir, sem nú eru að
byggja upp atvinnuskipulag
sitt af grunni, hafa mjög
margar hafið upp merki fram
leiðslusamvinnunnar, því að
(Framhald á 6. síðu.)
Klæðum
landið á ný
★ Þjóðin hefir horfið frá
rányrkju til ræktunar á síð-
ustu fimmtíu árum. Svo stór
stígar hafa framfarirnar ver
ið í ræktun landsins, að
helzt mætti nefna þær ger-
byltingu. Búnaðarsaga þjóð-
arinnar, sem er öðrum þræði
menningarsaga hennar, gef-
ur okkur innsýn í bróunina
síðustu áratugina, frá rán-
yrkju til ræktunarmpnning-
ar.
★ Frumkvöðlar í ræktun og
búnaði báru eðlilega túnrækt
ina fyrir brjósti. Um miðja
síðustu öld hófst um sveitir
landsins vakning áhuga-
manna um búnaðarbætur.
Búnaðarfélögin eru ávöxtur
félagsmálaáhuga einstakra
frumherja um ræktun lands-
ins og búnaðarbætur. Margir
töldu allt þetta brölt fánýti,
sprottið af erlendum rótum,
sem ekki hentaði íslenzkum
staðháttum. Þróunin var
þeim hagstæð, sem trúðu á
ræktunarmenninguna. Rán-
yrkjan er að víkja og er
stefnt að því að allur hey-
skapur sé tekinn á ræktuðu
landi. Ræktunarmenning
þjóðarinnar er nú gildasti
þráðurinn í verkmenningu
hennar.
★ Elzta heimild um skóg á
íslandi er að finna í íslend-
ingabók Ara fróða. „í þann
tíð var ísland viði vaxið milli
fjalls og fjöru“, segir Ari um
landið á dögum landnáms-
mannanna. Með hliðsjón af
þessari lýsingu sést, hve ótrú
leg eyðiríg skóga landsins hef
ir verið.
★ Fyrir og um aldamótin
síðustu vaknaði áhugi
manna fyrir einum veiga-
miklum þætti í ræktun lands
ins, skógræktinni. Ung-
mennafélögin tóku máliö
upp á arma sína. Víða um
land var skógræktin hafin
og verndun skóglendis jafn-
framt. Mistök áttu sér stað í
fyrstu og gekk margt skóg-
ræktarmönnum í móti. Áhug
inn dvínaði þó ekki. Félög
áhugamanna um skógrækt
voru stofnuð víða um land.
Þrekvirki hafa verið unnin í
skógræktarmálum landsins.
Nú efast enginn um, að hægt
sé að klæða landið á ný
nytjaskógi.
★ Æsku landsins ber að
taka höndum saman við
áhugamennina um skógrækt
ina. Sú skömm má ekki spyrj
ast, að vinnuafl skorti til
skóggræðslunnar. Þess vegna
er það skylda æskunnar, eink
um skólaæskunnar, að fylgja
hér fast eftir og leggja fram
nægilegt sjálfboðaliðastarf,
svo að skógræktin þurfi ekki
að bíða hnekki. — Klæðum
landið á ný með nytjaskógi.