Tíminn - 06.08.1958, Qupperneq 6

6
T í M I N N, miðvikudaginn 6. ágúst 195it
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Ritstjóri: Þórarinn Þórarinsson.
Skrifstofur í Edduhúsinu við Lindargötn
Símar: 18 300, 18 301, 18 302, 18 303, 18 304.
(ritstjórn og blaðamenn)
Auglýsingasími 19 523. Afgreiðslan 12323
Prentsmiðjan Edda hf.
Aðvörun til útlendinga
SÚ SKOÐUN virSist nú
nokkuö gægjast fram í fregn
um erlendra blaða og út-
varpsstöðva, að hinir er-
lendu andstæðingar íslend-
inga í landhelgisdeilunni
geri sér vonir um, að íslend-
ingar verði sjálfir klofnir áð
ur en lýkur. Hinir erlendu
aðiiar virðast byggja á þess-
ari óskhyggju nokkra von
um það, að þetta geti oröið
þess valdandi, að þeir geti
náð hagkvæmari niðurstöðu
en þeir hafa gert sér vonir
um.
í hinum erlendu fréttum
um þetta, kemur það ekki
glöggt fram hvað það er, sem
þeir byggja á þessar vonir
sínar um ósamkomulag með-
al íslendinga í þessu sam-
bandi. Hins vegar er nokk-
uð augljóst að gera sér í hug
arlund, hvað það muni vera.
Hálfvelgja sú, sem Morgun-
blaðið hefir sýnt í málinu að
undanförnu, hefir að sjálf-
sögðu ekki farið fram hjá
fuiltrúum þessara aðila, er
fylgjast með blaðaskrifum
hér á landi. Þeim dylst það
að sjálfsögðu ekki, að Mbl.
gerir ekkert að því að færa
fram rök fyrir afstöðu ís-
lendinga, heldur er með alls
konar ónot í garð ríkisstjórn
arinnar og heimtar að byrj-
að sé að nýju á deilum um
aukaátriði, sem búið er að
að jafna.
ÓÞARFT er að rifja það
upp, hvaða hætta getur fylgt
því, ef það álit skapast er-
lendis, að þessi afstaða Mbl.
sé merki þess, að Sjálfstæð-
isflokkurinn sé óheill í mál
inu og vilji jafnvel víkja eitt
hvað frá þeirri stefnu, sem
ríkisstjórnin hefir markað.
Slíkt myndi vafalítið veröa
til þess, að hinir útlendu að-
ilar yrðu stórum ófúsari en
ella að taka rétt íslendinga
til greina og drægju það
stórum lengur að viður-
kenna hann í von um, að hér
gæti orðið einhver sú breyt-
ing, er yki völd Sjálfstæðis-
flokksins og stuðlaði þannig
að undanhaldi í málinu.
Það er af þessum ástæð-
um, sem það er orðið þjóð-
inni mikil nauðsyn, að Mbl.
hætti allri hálfvelgju í þessu
máli og lýsi því yfir skýrt og’
skorinort hver afstaöa þess
sé.
AF því, sem fram hefir
komið um afstöðu Sjálfstæð-
isflokksins í málinu, þykir
rétt vegna hinna útlendu að
ila að vara þá við því að
taka þessa hálfvelgju Mbl.
sem afstöðu Sjálfstæðis-
flokksins. Önnur stuðnings
blöð flokksins, eins og t. d.
Vísir og íslendingur, hafa
tekið alveg eindregna af-
stöðu með málstað íslend-
inga gegn hinum útlendu
togaraeigendum. Ailur meg-
inþorri hinna óbreyttu fylg
ismanna flokksins er á sama
máli. Jafnvel áhrifamenn í
flokknum hafa látið í
ljós við Timann undr-
un sína yfir hálfvelgju
Mbl. Skýring þeirra hefir
verið sú, að hún væri ekki
sprottin af andstöðu við þá
stefnu, sem ríkisstjórnin hef
ir markað, heldur stafaði
hún af þeim þráa og óbil-
girni vissra manna við blað
ið að vilja ekki styðja ríkis-
stjórnina í neinu máli —
ekki einu sinni í þessu mikla
hagsmunamáli og sjálfstæð-
ismáli þjóðarinnar.
í TILEFNI af þessu öllu
þykir Tímanum rétt og nauð
synlegt að koma eftirfarandi
aðvörun á framfæri við hina
útlendu aðila: Leggið ekki
of mikið upp úr hálfvelgju
Mbl. Þjóðin stendur einhuga
í þessu máli. Frá þeirri
stefnu verður ekki vikið að
fá tólf mílna fiskveiöiland-
helgina viðurkennda. Það er
þjóðinni lífsnauðsyn, sem
enginn góður vinur hennar
getur synjað henni um.
Lettlandshneykslið
Á þessu ári eru liðin 40 ár
síðan fjögur smáríki í Norð-
ur-Evrópu endurheimtu
freísi sitt. Af þeim hefir að
eins eitt, ísland, haldið sjálf
stæði sínu fram á þennan
dag. Hin þrjú, Eistland, Lett
land og Litháen, hafa aftur
lent undir erlent kúgunar-
vald.
Fæst ríki hins frjálsa
hei-ms hafa þó enn við-
urkennt formlega undirokun
þessara ríkja, Þannig hafa
útlagastjórnir Eistlands,
Lettlands og Litháen enn
víða sendiherrar, sem eru við
urkenndir af viðkomandi rík
isstjórnum.
í tilefni af skrifum, sem
orðið hafa um Rússlandsför
ísl. þingmannanefndarinn-
ar, hefir það verið upplýst,
að útlagastj órn Lettlands
hafi haft sendiherra skráð
an hér á landi, en Bjarni
Benediktsson hafi í utan-
ríkisráðherratíð sinni svift
hann viOurkenningu. Ef það
er rétt, hefir ísland orðið
fyrst vestrænna ríkja til
þess að viöurkenna form-
lega innlimun Lettlands í
Sovétríkin.
Það væri vissulega ein-
stakt og óvenjulegt hneyksli,
eí ísland hefði þannig haft
forustu um formlega viður-
kenningu á undirokun smá-
þjóðar, sem ásamt íslending
um fagnaði fullveldi fyrir 40
árum síðan.
Þetta mál verður vissulega
að upplýsa til fulls. Utanrík
isráðherrann, er þetta
hneykslisverk framdi, verður
að gera grein fyrir þessum
verknaði sínum. Gerði hann
þetta til að þóknast Rúss-
um og þá af hvaða ástæð-
um? Gæti hann ekki hæg-
lega sýnt svipaðan undir-
lægjuskap aftur, þótt hann
látist nú vera hinn skelggi
baráttumaður gegn komm-
únismanum?
ERLENT YFIRLI7:
Styrjöldinni í Libanon að ljúka
Forsetakjör, sem allir virtJast ánægÖir yíir, nema helzt Rússar
SÍÐASTLIÐiNN fimmtudag
gerðist í Beirut sá atburður, er
sennilega bindur endir á borgara
styrjöldin í Líbanon og hersetu
Bandarikjanna þar. Hér er átf við
kjör Fuad Chebabs hershöfðingja
sem forseta Líbanons. Jafnt þing
menn úr hópi stjórnarsin:ia og
stjórnarandstæðinga greiddu hon-
um atkvæði sitt.
Margt bendir lil þess, að Che-
habs muni taka við völdum sem
forseti mjög fljótlega, enda
þótf kjörtímabil hans eigi ekki
að hefjast fyrr en 24. septemb-
ber n. k. í trausti þess hafa upp-
reisnarmenn nú lýst yfir vopna-
| hléi og Chohab hefir hafið undir-
| búning að því að herinn taki við
öllum vopnabirgðum, er þeir hafa
með höndum.
í RAUN og veru má segja, að
kjör Chehabs sé meiri sigur fyrir
uppreisnarmenn en stjórnarsinna.
Upphaflega var það ætlun Cham-
oun forseta að láta endurkjósa sig,
en síðar að fó einhvern fylgis-
mann sinn kjörinn. Chamoun var
því ekki fylgjandi Oheab sem eft-
ir manni sínum, þar sem vitað var,
ag hann var ósammála utanríkis-
málastefnu Chamouns, þótt hann
hefði ekki látið það uppi opinber
lega. Með réttu má segja, að
Ohamoun hafi endanlega eyðilagt
þá áætlun sína að fá mann kjör
inn úr hópi fylgismanna sinna, er
hann bvaddi bandaríska herinn t'il
landsins. Eftir að ljóst var orðið,
að bandaríska hersins var ekki
þörf í írak, varð þag fyrsta tak-
mark Bandaríkjastjórnar að flytja
her sinn aftur frá Líbanon, svo að
hann drægist ekki jnn í borgara-
styrjöldina þar og frekari átök við
Araba. Því hefir samningamaður
Bandaríkjanna, Murphy aðstoðar-
utanríkisráðherra, lagt á það meg
inkapp að ná samkomulagi milli
deiluaðila í Libanon, svo að Banda
ríkjaher fengi sæmilegt tækifæri
til að draga sig þaðan sem fyrst
í burtu. Eitt aðalverkefni Murphys
var þvi að fá Ohamoun til þess að
fallast á kjör Chéhabs, og það
hefir honum tekist. Uppreisnar-
menn hafa frá upphafj getað sætt
sig við Chéhab sem forseta.
KJÖR sitt á Chehab ekki sízt
því að þakka, að hann hefir aldrei
látið skoðanir sínar fullkomlega
uppi, enda reynt að forða.st þátt-
töku í pólitískum deilum. Þess-
| vegna reyndi hann að beita hern
; um sem minnst í borgarastyrjöld-
' inni og er það þeirri afstöðu hans
að þakka, að hún hefir orðið
miklu hóflegri en ella. Vegna þess',
að Chehab hefir aidrei gefið nein
ar pólitískar yfirlýsingar, gátu all
ir flokkar sætt sig betúr við hann
en ella, þvi að enginn þeirra gat
eignað sér hann sérstaklega.
Þótt Chehab hafi þannig ekki
látið uppi neinar skoðanir opin-
berlega, er þag þó vitað, að hann
er því fylgjandi að Líbanon t'aki
upp hlutleysisstefnu að nýju og að
bandaríski herinn verði fluttur
sem fyrst í burtu. Vafalítið er tal-
ið, að hann hafi fengið t'rygg-
ingu fyrir því áður en liann gaf
kost á sér sem forsetaefni, að
bandaríski herinn yrði fluttur í
burtu strax og hann óskaði þess.
Líklegt þykir, að Chehab muni
reyna ag mynda samsteypustjórn,
þegar þar að kemur, og að þing-
kosningar verði látnar fara fram
fljótlega, þar sem stjórnarandstæð
ingar telja, að flokkur Chamouns
hafi unnið seinustu kosningar með
brögðum. Þá má telja líklegf að
gefnar verði upp pólitískar sakir.
FUAD Chehab, sem verður
næsti forseti Líbanons, er 56 ára
gamall og er kominn af einni
| helztu aðalsætt landsins. Hann hef
ir rétt til að láta kalla sig emír
eða prins, en notar sér hann ekki.
Hann ákvað að gerast hermaður
: strax og hann fékk aldur til, Ilann
1 gekk fyrst á herskóla, sém Frakk-
ar höfðu í Damaskus, en síðar
stundaði hann nám við helzta her-
skóla Frakka, St'. Cyr. Eftir það
var hann í franska hernum. Þeg-
ar síðari heimsstyrjöldin hófst,
gerðist hann svokallaður sam-
bandsforingi í her Frakka í Líb-
anon. Eftir vopnahléssamningana
milli Frakka og Þjóðverja 1941,
gerði Vichystjórnin hann ag yfir
manni varnarhersins í Beirut.
Hann var skipaður hershöfðingi,
þegar Líbanon fékk sjálfstæði sitf
viðurkennt 1943. Síðan 1945 hef
ir hann verið yfirmaður hersins
í Líbanon. Eftir stjórnarbyltingu,
sem var gerg árið 1952 að til-
hlutan Ohamouns og fleiri, var
Ohehab forsætisráðherra um stutt
skeið, en neiíaði að gefa kost á
sér sem forsetaefni, og studdi
hann þannig óbeint að þvi þá, að
Chamoun var kjörinn forseti.
Chehab sýndi það þá og oft síð-
ar, að hann reyndi ekki að nota
yfirráð sín yfir hernum til að afia
sér pólitískra valda. Að þessu
sinni gaf hann ekki kost á sér
fyrr en allir aðalflokkarnir höfðu
farið þess eindregið á leit við
hann.
DÓMAR urn Chehab yirðast yf-
irleitt á þá leið, að hann sé mað-
ur friðsamur að eðlisfari og far-
sæll í starfi, en verði hins vegar
ckki talinn sérst'akur gáfumaður.
Sjálfur er hann ekki talinn neinn
aðdáandi Nassers, en margir yngri
liðsforingjar, sem eru ráðunaut-
ar hans, eru taldir hlynntir Nass-
er. Ýmsir virðast óttast', að þeir
kunni að geta haft ðheppileg á-
hrif á Chehab. Hann þykir þó ólík-
legur til að láta hrekja sig af
þeirri braut, er hann hefir markað
sér.
Chehab berst lítig á opinberlega
og tekur eins litið þátt í veizlum
og hann getur. Hann tekur þar
lítinn báti í samræðum, nema
þegar hermál ber á góma. Um
þau ræðir hann jafnan af miklum
álhuga. Talið er, að hann eigi eitt
stærsta safn bóka um hermál, sem
til er í eigu eins manns, enda er
hann víðlesinn í þessari greii;.
Heiðursmerkjum hefir hann yfir-
leitt hafnað öðrum en þeim, er
hann hefir talið sér skylt að taka
við af embættislegum ástæðum.
Hann gengur ekki í herbúningi,
nema þegar hann er vig skyldu-
störf.
Ohehab er giftur konu af frönsk
um ættum. Þau hjónin eru barn-
laus. Þau búa í þorpi einu, skammf
frá Beirut og tekur Ohehab þar
talsverðan þátt í stjórn Sveitar-
mála. Það eru einu félagslegu af
skipti er hann hefir haft af opin-
berum málum.
Ghehab er sagður vel meðalmað-
ur á hæð, þrekvaxinn og feitlag-
inn í seinni tíð.
SVO virðist sem kjör Chehabs
hafi yfirleitt mælst vel fyrir. Ar-
abar fagna þvi, þar sem það muni
tryggja skjóta brottför Banda-
ríkjahers frá Líbanon og hlutleysi
landsins að nýju. Bandaríkjamenn
telja sig hafa bjargað því, sem
bjargað varð, þvi að kjör hans
muni að öllum líkindum leiða til
þess, að Líbanon verði hlutlaust,
en sameinist ekki arabíska lýð-
veldinu, þ. e. Egyptalandi og Sýr-
landi.
Senilega eru valdhafarnir í
Moskvu heldur súrir yfir því, ef
Bandaríkjaher sleppur eins auð-
veldlega frá Líbanon og nú horf-
ir. Þeir munu þó ekki láta á því
bera, heldur beina áróðri sinum
þeim mun meira að Jórdaníu. Fyr-
ir vesturveldin getur reynzt örð-
ugra að koma brezka hernum það
an með skaplegum hætti en
bandaríska hernum frá Líbanon.
Þ.Þ.
MÐSromN
Gestur, sem var á Þingvöllum um
helgina, skrifar baðstofunni og er
þungt í skapi:
„Það voru margir, sem sóttu út fyrir
höfuðborgina um verzlunar-
mannahelgina, sumir í eigin bíl-
um, aðrir í langferðabílum. Eg
var einn þeirra, sem háður var
áætlunarvögnunum, og með þeim
fór ég til Þingvalla. Þar dvaldist
ég í góðu yfirlæti um helgina.
Á mánudaginn ætlaði ég að halda í
bæinn aftur með rútunni kl.
fimm frá Valhöll. En það var ekki
hægt að komast með henni, og
var mér ásamt fleira fólki snúið
frá og gefin sú skýring, að allí
væri yfirfullt. Við spurðum bíl-
stjórann hvort hann vildi ekki
hringja til sérleyfishafa og biðja
um, að annar bíll yrði sendur til
að sækja það fólk, sem ekki
komst með. Lengi vel færðist
hann undan og reyndi að bera fyr
ir sig einhverjar lagasetningar
og sagði, að það væri eins okkar
og hans að hringja í bæinn. Að
lokum snaraðist hann i síma og
kom að vörmu spori aftur. Sagði
, hann, að stúlkurnar við símann
ætluðu að hringja, Síðan brá
hann sér upp í áætiunarbílinn og
ók leiðar sínnar.
Nú langar mig tll að spyrja. Er ekki
þeim, sem hafa sérleyfi ó ein-
hverri leið, skylt að sjá um fyrir-
greiðslu fyrir það fólk, sem óskar
eftir að aka með bílum leyfishaf
ans og er mætt á staðinn áður en
bílarnir hafa haldið af stað? Við
spurðumst fyrir á hótelinu hve-
nær næsti bíll færi. Svör voru ó-
ákveðin, sumir sögðu sex, aðrir
átta. Hverju óttum við að trúa og
ekki var hægt að fá áætl'unar-
kort. Ekki fækkaði því fólki, sem
ætlaði til Reykjavíkur, þvert á
móti jókst fjöldinn stöðugt. Á-
stæðan til þess var, að fólkið ætl-
aði með áætlunarvagninum kl. 6,
eins og hann er vanur að fara á
mánudögum. En hvers vegna fór
vagninn klukkutíma á undan á-
ætlun?
Það, sem hér er á undan taliö, er
ekki til sóma. fyrir sérleyfishafa á
leiðinni Þingvöllur-Reykjavík. Eg
hefi ferðast talsvert um landið
með áætlunarvögnum, sem
bundnir eru sérleyfi, og aldrei
orðið var við slfkt fyrr, og von-
andi lendi ég ekki í sliku aftur.
Það er ekki gaman að þurfa að
bíða í fleiri klukkutíma í óvissu
eins og þarna var, og vonandi tek
ur sérleyíishafi þessa umkvörtun
til athugunar."
Hér lýkur bréfi Gests og látum
við baðstofuhjalinu lokið í dag.