Tíminn - 10.01.1959, Síða 6

6
TÍHINN; laugardaginn 10. janúar 1959
Útgefandl: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Ritstjórl: Þórarinn Þórarinsson.
Skrifstofur í Edduhúsinu við Lindargötu
Símar: 18 300, 18 301, 18 302, 18 303, 18 304.
(skrifstofur, ritstjórnin og blaðamenn,
Auglýsingasími 19 523. - Afgreiðslan 12323
Prentsm. Edda hf. Sími eftir kl. 18: 13948
MisheppnaS oíheldi
I GÆR voru birtar hér
í blaöinu nokkrar tölur úr
grein, sem enska blaðið „Pis-
hing News“ birti nýlega um
hervernd brezkra togara á ís
landsmiðum og veiðibrögð
þeirra eftir að íslendingar
færðu út fiskveiðitakmörk-
in. Greinin er auðsjáanlega
skrifuð til þess að sanna að
herverndin hafi gefist vel og
veiðibrögð verið góð, en
hún lætur þó raunar hið
gagnstæða í ljós, svo að ekki
verður umvillzt. íslendingar
mega því mjög vel una þeim
upplýsingum, sem þar koma
fram.
EINS og áður segir, eru
nefndar tölur, aðallega til
samanburðar, í þessari
grein „Fishing News“. Þar
segir t.d. að landanir tog-
ara á þorsk af íslandsmiðum
hafi verið í sept., okt. og
nóvember 1956 samtals 435
þús. kit og allmiklu meira
1957, en þessa sömu mánuði
1958, hina fyrstu eftir gildis-
töku 12 mílna fiskveiðiland-
helginnar, hafi magnið verið
338 þús. kit.
Þó er enn athyglisverðari
samanburðurinn um dags-
aflann þessa þrjá mánuði s.l.
ár við meöaltal dagsafla
sömu mánuði siðustu þrjú
árin á undan. Samkvæmt
honum minnkaði hann sem.
hér segir:
í september 25,8%
í októfoer 17,7%
í nóvember 11,8%
ÞESS ber að gæta í sam
aandi við þessar tölur
Fishing News, að afli brezku
togaranna er öli árin veiddur
meira og minna utan 12
mílna línunnar. Á síðastl.
hausti stunduðu brezku tog
ararnir yfirleitt ekki veiðar
undir herskipavernd innan
12 milna línunnar, nema í 2
-3 daga veiðiferö, en fiskuðu
utan línunnar miklu lengri
tíma. Aflarýrnunin, miðuð
við fyrri ár, stafar bersýni-
lega af því, hve lélegan afla
þeir fengu þá daga, sem þeir
fiskuðu undir herskipavernd
innan tólf mílna linunnar.
Það leynir sér því ekki,
að brezkir togarar hafa orðið
fyrir miklu tjóni vegna þess
þráa brezku stjórnarinnar og
togaraeigenda, að vilja ekki
viðurkenna hina lögmætu og
sjálfsögðu útfærslu fiskveiði
Niðurgreiðslurnar
í FORUSTUGREIN Mbl. í
gær er niðurgreiðslum á
vöruverði lýst sem aðalstefnu
kommúnista í efnahagsmál-
unum. Mbl. segir síðan að
þær séu einmitt haldlaus úr
ræði, er felist í því að taka
fé úr einum vasa almennings
og láta þaö i annan.
Með þessum málflutningi
hyggst Mbl. að draga at-
hygli frá því, að niðurgreiðsl
urnar eru einmitt aðalúrræði
Sjálfstæðisflokksins í efna-
hagsmálum. Sá feluleikur
landhelginnar og reyna í
staðinn að ógilda hana með
valdbeitingu. Vegna þessa
þráa og ofbeldis hafa brezkir
togarar verið látnir stunda
veiðar undir herskipavernd
með þeim afleiðingum, að
afli þeirra hefur stórminnk-
að frá því sem áður var, og
áreiöanlega orðið miklu
minni en hann hefði orðið,
ef þeir hefðu hlýtt lögum
og stundað veiðar utan tólf
mílna markanna, eins og t.d.
þýzkir og belgiskir togarar
hafa gert.
ÞÓTT „Fishing News“
láti líta þannig út, að her-
skipaverndin hafi borið til-
ætlaðan árangur, og ætli
þannig að stappa stálinu í
brezka togaraeigendur, munu
þeir áreiðanlega draga rétt-
ar ályktanir af þeim tölum,
sem biaðið birtir. Þær fregn
ir berast stöðugt fleiri og
fleiri frá brezkum togaraeig
endum, að þeir vilji hætta
þessu vonlausa striði á ís-
landsmiðum og sætta sig við
orðin hlut. Aðeins nokkrir
öfgamenn í hópi þeirra, á-
samt skammsýnum mönnum
í brezka utanríkisráðuneyt-
inu, vilja halda stríðinu á-
fram. Glöggt dæmi um þetta
er það, að eigendur togarans
Hackness, sem brezk herskip
„frelsuðu“ úr höndum ís-
lenzkrar réttvísi innan
þriggja mílna landhelginn-
ar, hafa nú ákveðið að selja
hann og að hinir nýju eig-
endur hafa ákveðið að láta
hann ekki fara aftur á ís-
landsmið, að landhelgisdeil-
unni óleystri. Hvorki hinir
gömlu né nýju eigendur vilja
vera þátttakendur í stríðinu
við ísland.
BLAÐIÐ „Fishing News“
lýkur umræddri frásögn
sinni með því, aö þrátt fyrir
„ágætan árangur“ valdbeit-
ingarinnar á íslandsmiðum,
séu brezk stjórnarvöld fús
til að fallast á „heiðarlegar
sættir“ í deilunni. Þetta er
vel mælt, ef hugur fylgir
máli. Frá sjónarmiði íslend-
inga getur hins vegar ekki
verið að ræð'a, nema um eina
heiðarlega sætt í þessu máli.
Hún er sú, að brezka stórnin
dragi tafarlaust burtu her-
skip sín og viðurkenni í verki
tólf mílna fiskveiðiland-
helgi íslands.
og MorgimMaSið
mun þó ekki heppnast, það
var seinasta verk Ólafs Thors
og Ingólfs Jónss. íríkisstjórn
inni 1956 að' leggja til að
stórauka niðu,rgreiðlslurnar.
Það er einnig fyrsta verk
Sjálfstæðisflokksins eftir að
hann * varð stj órnarf lokkur
aftur að beita sér fyrir stór-
auknum niðurgreiðslum.
Meðan Sjálfstæðisflokkur-
inn bendir ekki í verki á önn
ur úrræði en niðurgreiðslur,
ætti hann ekki að vera að
afneita þessu aoalúrræði
Viðburðaríkir tímar framundan í
sænskum stjórnmáium á næstu áriun
Sænsk stjórnmá! hafa ver-
ið ærið misvindasöm undan-
farið, og hafa deilur einkum
staðið um framtíðarskipan
ellilauna í landinu. Aöstaða
sósíaldemókrata hefir þótt
fara versnandi, og búast
sumir við að þeir muni senn
sleppa sf jórnartaumunum
og að öllum líkindum dragi
til tíðinda í sænskum stjórn-
málum nú á þessu ári. Eftir-
farandi grein um stjórnmála
viðhorfin í Svíþjóð er eftir
Bertil Ohlin, formann þjóð-
flokksins sænska.
Á undanförnum árum hafa
sæ.nsk stjórnmál einkennzt af
vaxandi öryggisleysi stjórnar sós-
íaldemókrata. Sú hluífallstala at-
kvæða er sósíaldemókratar og
kommúnistar hafa hlotið saman-
lagt hefur farið álækkandi í hverj
um kosningum til neðri deildar
þingsins eftir stríðið.
Sömuleiðis hafa þessir flokkar
hlotið tiltölulega minnkandi fylgi
í kosningum til hæjar- og sveita-
stjórna, en þær liggja til griuid-
vallar fyrir skipan efri deildar,
þótt hlutsfalLstalan hafi verið
nokkru hærri en í kosningum til
neðri deildar. Við' kosningarnar til
neðri deildar árið 1956 hlutu þess
ir flökkar 49.6% atkvæða og 112
fulltrúa. Borgaraflokkarnir þrír
fengu samanlagt 119 fulltrúa. Aft
ur á móti héldu .sósialdemóki-atar
meirihluta sínum í efri deild sem
endurnýjast árlega, en þá kjósa
bæja- og sveitastjórnir áttunda
shluta deildarinnar.
Bcrtií Ohlin íormaíur JjjótJflokksins sænska ræ'S-
ir í þessari grein stjórnmálaviíihorfií í Svíþió^
Þingrof og kosningar.
Þannig var málum háttað þegar
deilan um löghundin viðbótar-elii
laun til uppbótar á hin föstu elli-
laun náði hámarki, og bændaflokk-
urinn sagði skilið við ríkisstjórn-
ina haustið 1957. Þar sem bænda
flokkurinn — en hann hefur nú
breytt nafni og kallast „miðflokk-
urinn“ — vildi ekki strax eftir
stjórnarslitin taka þátt í borgara
Iegri þriggja flokka stjórn reynd
ist ekki unnt að mynda slíka
stjórn. iErlander gat þá myndað
flokksstjórn sóslaldemókrata sem
í öllum mikilvægum málum naut
stuðnings kommúnista. Hún hafði
þó ekki meirihluta í hinni „þjóð-
kjörnu“ þingdeild. Þetta réði úr-
slitum þegar frumvarp stjórnarinn
ar um lögbundin ellilaun var lagt
fyrir þingið vorið 195. Þessi til-
laga hafði við þjóðaratkvæða-
greiðsluna árið 1958 hlotið tæp
47% atkvæða, og í april var frum-
varpið fellt af néðri deild. Erland-
er svaraði með að krefjast þess að
deildin yrði leyst upp og nýjar
kosningar haldnar.
Fylgisbreyftiígar og
áhrif þeirra.
Bertil Ohlin.
Þessar fylgishreytingar. höfðu í
för með scr vegna sænska ko i-
ingafyrirkomulagsins að andstöðu
flokkarnir þrír fengu færri þing-
sæti en elia hefði orðið en sósíal
demókratar nutu góðs af. Þcir
fengu 3 þingsæti ei kommúnist-
ar 5, samanlagt 116, en andstöðu
flokkarnir þrír fengu samanlagt
115 þingsæti! Þar sem forseti
deldarinar er sósíaldemókrati
hafa stjórriarsinnar og stjórnarand
stæðingar hvorir um sig 115 at-
kvæði i deildinni þega fj-lgt er
flokkslúnum. Því er hætta á að
öllum málum sem ekki varða
skatta og útgjöld —• en þau koma
undir .sameiginlegt atkvæði beggja
þingdeilda— verði ráðið til lykta
með hlutkesti eða þá tilvilja ia-
bundin forföli ráði úrslitum. Mál
sem varða löggjöf. eins og t. d.
ellilaunamálið. er ekki gert út um
með sameiginlegri atkvæða-
greiðslu.
Stjórnarskipti væntanleg
1 september fóru svo fram bæja
og sveitastjórnarkosningar. Meðal
andstöðuflokkanna tapaði þjóð-
flokkurinn fylgi tii hægri og mið-
flokksins, en sósíaldemókratar og
kommúnistar fengu samanlagt rútn
lega ihelming atkvæða. en þó
minna en þeir hafa fengið við
nokkarr sambærilegar kosningar
síðustu 25 árin.
Að því slepptu að þeir hafa
venjulega hlotið meira fylgi við
þessar kosningar en í kosningum
til neðri deildar gæti það virzt
sigur að hlutfallstala atkvæða var
í júni 49.6% og í september
50.9%. E£ efri deild verður nú
ley.st upp og því kjörin á nýjan
leik af hinum nýkjörnu meðlim-
um bæ.ia- og sveitastjórna í stærri
bæjum hljóta sósíaldemókratar og
kommúnistar samaniagt 4 eða 5
atkvæða meirihluta í deildinrti. Á
mest áberandi á ríkudeginum í
vor. En nú leita cfnahagsmálin á.
Talið ér að eí ekki komi aýjar
ikattahækkanir til verði halli á
fjárlöguni ai)! að cinum milljarði
króná. Það er greinilegt að rílcis
stjórnin á erfitt með að hugsa
hugsa sér skattahækkanir. Sið-
ast í vor vorti óbeinir skattar á
bensín, sykur, áfengi, tö:bak, öl
og gosdrykki hrekkaðir um á að
gizka 400 milijónir króna. í blöð
um er nú ntikið rætt uin það í
averri mynd hinir nýju sfcattar’
muni birtast í frumvarpi -ríkis-
stjórnarinnar 12. jan. n. k. I vor
ræddi stjórnin um ,,varnarskatta“
jg nú er búist við að álöghrnar
;erði nefndar ,,atvinnúskattar“
eða „skattar til að berjast gegn
atvinnuieysi''. Þótt útgjöld ráð-
ötafana gegn atvinnuleysi verði að
eins nokkur bluti aí hallanúm á
fjárlögum er taiið að það hafi góð
áhrif meðal verkalýðsins að tengja
nafn hinna nýju skatta við þær.
Hvað ellilauuin varðar hefur
Erlander lýst þvi yfir að viðræður
við þjóðflokkinn komi til eftir
áramót n. Að -sjálfsögðu get ég
ekki sagt neitt um mál áem þing-
flokkur þjóðnokksins á eftir • að
taka afstöðu til. En það verður að
taka fram að tillaga ríkisstjórnar
innar cr um iögbundin viðbótar-
ellilaun frá 67 ára aidri oa þannig
úr garði gerð að núverandi skipu-
lag þessara mála hrynur I rústir
og heildaráhrif hennar á fjár-
magnsmyndun verða mjög nei-
kvæð. Tillaga þjóðflokksins miðar
hins vegar að gcrólíkri löggjöf.
Þeir launþegar er óska þess. 'geta
afþakkað eililaun og fengið ihærri
laun þess í stað. Ellilaunaldurinn
og þ\d líkt er hægt að haga eftir
ósk viðkomaiKli. Rákið fær enga
einokun í tryggingamálum enda
mundi það skapa óeðlilegt fjár-
hagsvald. Sýálfstæð tryggingaíyr-
irtæki an.nast trygginguna sem
byggist á sérstökum sjóði.
Miðflokksmenn og einnig hægri
menn hóldu því fram í kosninga
baráttunni að sú afstaða sósíal-
demókrata og þjóðflokksins að
báðir flokkar vildu tryggja elli-
launamálið með löggjöf skipti öllu
máli, en hitt skipti minnstu máli
hvað lögin hefðu að innihaldi.
Þetta gerðist mót beíri vitund og
til að spilla fyrir tiltögu þjóð-
flokksins á þeirri forsendu að hún
væri náskyld tillögu sósialdemó-
krata þótt í rauninni væri iriunur
inn mjög mikiil.
í raun og veru ieit svo út um
tíma í vor að takast mundi að sam
eina stjórnarandstöðuflokkana
þrjá um eina stefnu í ellilauna-
málinu sem yrði mjög í ætt við
stefnu þjóðflokksins. Hefði þetta
tekizt er mjftg trúlegt að þessir
flokkar hefðu 'baldið meirihluta
iiínum í ncðri deild. Þá hefðu
stjórnarskiptin orðið.
Kosningar fóru fram 1. júní, og
úrslitin urðu þau að þeir tveir
flokkar er slyðja stjórnina hlutu
sömu atkvæðatölu og tveimur ér-
um fyrr eða 49.6%. Aftur á móti
unnu sósíaldemókraíar allmikið
fylgi af kommúnistum. Þeir buðu
ekki fram í ,,veikum“ kjördæmum
til að styrkja ekki andstöðuflokk
ana og veikja aðstöðu sósialdemó-
krata. Auk þess tapaði þjóðflokk
urinn miklu fylgi til hægri manna
og miðflokksins, en þeir voru báð
ir mótsnúnir iögþoðnum auka-eili
launum. Aftur á móti hafði þjóð-
flokkurinn la®t fram tillögu um
málamiðlun svo að unnt yrði að
sameina alla lýðræðislegu flokk-
ana fjóra um jákvæða iausn
málsins.
sínu og reyna að eigna það
kommúnistum einum. Mbl.
ætti a. m. k. ekki að eigna
kommúnistum þennan króa,
nema að hálfu.
hinn bóginn er rétt að gefa því
gaum að ef kosningunum til neðri
deildar sem fram eiga að fara ár- j
ið 1980 lýkur með sömu úrslitum
og kosningu ium 1956. þ. e. a. s.
boi-garaflokkarnir hl.ióti 119 þing
sæti en sósíaldemókratar og komm
únistar 112. nmnu hinir fyrrtöldu
tiafn meii-ihiuta á þingi við sam-
eiginiegar atkvæðagreiðslur um
■skattamál og því líkt. Þá verður
ekk aðeins mögulegt heldur bein-
linis trúlegt að stjóruarskipíi verði
í nánd.
En á undan líður árið 1959, og
það virðist miinu verða atburðaríkt
ár. Það er athyglisverðara að
velta fyrir sér hvernig málin
standa á þessu ári en grufla yfh'
þvi sem gerast kann í framtíð-
inni.
EfnahagsmáUn og
ellilaunamálið
{ Hingað tii hefur það verið talið
sjálfsagt að ellilaunamálíð yrði
Afstaða þjóðfiokksins
í þjóðflokknum er sterk a’nd-
staða við framkomu miðflokksins
í ellilaunamáiinu og þá tillögu
hægri manna að afnema ckattfrá
drátt barnafjöfckyldna er nemur
400 kr. styrk eflir fyrsta barnið.
Þetta framlag kemur í stað 'fyrri
skattfrádráttar er barnafiölskyldur
nutu. Þjóðflokkurinn vill ekki taka
þátt í því að hyrja ■skattalæknunar
stefnu með skattaihækkun á barna
fjölskyldur. Vi'iji hinir 'stjórnar-
andstöðuflokkarnir ekki taka til-
lit til þess að öfgafull stefna þeirra
mun skapa mótsctningu á ’ hópi
stjórnarandstöðuflokkanna er að
eins verður sósíaldemóki'ötum að
gagni og iengir valdatíð þeirra
getur þjóðflokkurinn ekki tekið
þátt í samsteypu þessara þfiggja
fiokka. Þá verður þjóðflokkurinn
að revna á annan hátt að skapa
for=endur frjálslyndrar stefnu til
mótvægis við hina sósíalistisku
Framhald á 8. síðu.