Tíminn - 15.04.1961, Blaðsíða 3

TÍHIKN, Iangardagínn 15. aprfl 1961.
3
Gagarín reist stytta í Moskva:
EVEestu fagnaðarlæti
i sögu Moskvuborgar
Krútsjoff grét af gleíi, er hann lýsti stolti sínu
vegna afreka Sovétþjótiarinnar
Moskva 14/4 (NTB).
f dag var Júrí Gagarin,
fyrsti geimfarinn i sðgu mann-
kynsins, hylltur á Rauða torg-
inu í Moskvu. Talið er, að yfir
ein milljcn manna hafi tekið
þátt í hvllingunni, er var með
þeim gíæsibrag, sem stór-
mennum kommúnismans bar
austur frá hefur einum áður
blotnazt. Geimfarinn var hleð
inn heiðursmerkjum, ræður
voru haldnar honum til veg-
lemdar og hann hefur verið
útnefndur hetja Sovétríkjanna
og kjörínn heiðursmeðlimur
fjölda sovézkra stofnana. Loks
verður honum reist stytta í
Moskvu.
Engum Savétborgara hefur fyrr
falliS í skaut slíkur sómi, og eng-
inn Sovétborgari hefur fyrr verið
hylltur jafn innilega.
Hátíðahöldin hófust á Vnukova
flugvellinum skammt frá Moskva.
Sjálfur Krútsjoff forsætisráðherra
tók á móti geimfaranum á flug-
vellinum og faðmaði hann og
kyssti að sovézkum sið undir lát-
lausu blómaregni, og grét af gleði.
Tíu þúsundir manna hðfðu safn
azt saman á flugvellinum og
kunnu sér ekki hóf í fagnaðarlát-
um. Frá flugvellinum ók Gagarín
til Rauða torgsins. Heiðursvörður
stóð við veginn, sem Gagarín ók,
og einnig var þar saman kominu
mikill mannfjöldi, sem hyllti
Gagarín ákaft.
Stórkostleg athöfn
Rauða torgið var eitt mannhaf
með fána og blómabreiður. Aldrei
í sögunni hafa Moskvubúar lifað
aðra eins hátíð. Gagarín tók sér
stöðu á grafhýsi Lenin og Stalin
og honum á vinstri hönd voru þeir
Breznew, forseti, og Krútsjoff,
forsætisráðherra. Fólkið söng
Internationalinn og Bresuev for-
seti flutti ræðu, þar sem hann
sagði, að íbúar Moskvu væru sam
an komnir til þess að hylla hinn
mikla son og hetju Sovétríkjanna,
sem unnið hefði sér ódauðlegt
nafn.
Gagarín tók nú sjálfur til máls.
Hann þakkaði stj órnarvöldunum
fyrir að hafa gefið sér tækifæri til
þess að verða fyrsti geimfari sög
unnar. Þegar ég fór um geiminn,
sagði Gagarín, hugsaði ég um
laust mannfjöldinn upp gífurlegu
fagnaðarópi.
Ræða Krútsjoffs
Hinn lágvaxni, þrekkni geim-
fari, sem algerlega var óþekktur
fyrir tveimur sólarhringum, virt-
ist ekkert taugaóstyrkur í öllum
þessum fagnaðarlátum honum til
heiðurs. Hámarki sínu náði at-
höfnin, er Krútsjoff hóf upp raust
sína og flutti langa ræðu. Hvað
eftir annað grét forsætisráðherr-
ann af gleði íig faðmaði geimfar
ann og mannfjöldinn æpti af fögn
uði og innlifun.
Krútsjoff byrjaði ræðu sina
með því að segja, að hann ávarp-
aði Sovétþjóðina og allan heim,
fullur af stolti og gleði. Geimfar
byggt af Sovétþjóðinni og mann-
að Sovétborgara hefur verið sent
300 km. út í geiminn, það hefur
farið umhverfið jörðina og lent
heilu og höldnu á sovézkri grund.
Gagarín er fyrsti geimfarinn. Af-
rek hans er jafnt og Kolumbusar
á sinni tíð. Nafn hans er ódauð-
legt. Við, sem hér erum stödd á
þessu sögulega augnabliki, skilj-
um það stolt, er Sovétþjóðin ber
í brjósti. Til hamingju Gagarín.
Stolt okkor er mikið
Krútsjoff sagði síðan, að marg
ir hefðu efast um getu hinnar
miklu Sovétþjóðar. Menn hafi
jafnvel haldið, að minni fram-
farir yrðu í Rússlandi undir ráð-
stjórn en verið hefði á keisara-
tímabilinu. Við höfum svarað —
heldur hressilega, og við eigum
eftir að sýna svo margfalt meira
en þetta. Um það þarf heimurinn
ekkert að efast.
Við erum stolt yfir því, að
geimurinn verður nú brátt á valdi
mannsins fyrir frumkvæði og at-
orku Sovétríkjanna. Nýtt tímabil
hefur hafizt í sögu mannkynsins.
Við viljum miðla öllum af þekk-
ingu okkar, er vilja lifa í friði, og
hjálpa þeim sem skemmra eru
á veg komnir. Við viljum allsherj
ar afvopnun, frið við allar þjóðir,
aukna samvinnu í bróðerni og ein
ingu til þess að vinna enn nýja
og stærri sigra á því sviði, sem
við höfum nú opnað öllu mann-
kyni.
Við erum stolt yfir *því, að
fyrsti geimfarinn er Sovétborgari
og meðlimur Kommúnistaflokks-
ins. Til hamingju, Gagarín. Þakk
ir til foreldra hans fyrir að hafa
alið slíkan son. Sérstakar innileg
ar þakkir til konu hans, þessarar
dásamlegu konu, Malenínu Ivan-
ovnu ,er svo vel hefur skilið hlut
verk sitt.
Þannig lauk Krútsjoff máli sínu
eftir að hafa minnt Sovétborgara
á, að nauðsynlegt væri að auka
landbúnaðarframleiðsluna.
Sektardómur kveðinn
upp í sakadómi í gær
Setja þarf upp baujur til staftarákvöríSunar,
segir Jónas GuÖmundsson, sjóli'ðsforingi
Salazar aí velta?
Breytingar á stjórn
hans vekja grunsemdir
París 14/4 (NTB)
Atburðir þeir sem gerzt
bafa í portúgölsku nýlendunni
Angóla í Vestur-Afríku hafa
rú leitt af sér víðtækar breyt-
ingar á einræðisstjórn An'on-
ic Salazar í Portúgal. Einræð-
isherrann hefur nú sjáPur
tekið við embætti landvarna-
ráðherra, en fyrrum land
varnaráðherra Portúgals ivk-
inn úr embætti sínu. Eftir
þessar breytingar ríkir hern-
aðarástand í Portúgal. Her-
mönnum hefur verið skipað
cð halda sig í herbúðum s n
ar er það haft eftir góðum heim-
ildum í Lissabon, höfuðborg
Portúgal, að fyrrum landvarnaráð
herra, Moniz herforingi og Ferez
yfirhershöfðingi hafi verið komn-
ir í andstöðu við stjórn Salazars,
vegna stefnu hans í Angóla, sem
þeim félögum þótti hvergi nærri
nógu Ijós.
Vildu meira frjálsræði
Þeir Moniz og Perez munu
hafa viljað, að stjórnin sendi veru
legan liðsauka til Angóla og tæki
harðar á uppreisnarmönnum þar,
en gert hefur verið. Á sama tíma
munu þeir hafa viljað taka upp
nokkuð frjálslegri stjórnarhætti
heima í Portúgal.
Salazar hefur setið á löngum
fundum með hinum nýju ráðgjöf
um sínum á sviði her- og land-
í gær var dómur kveðinn
upp yfir brezka togaranum
Kingston Andalusite, sem
staðinn var að veiðum í land-
helgi á Selvogsgrunni fyrir
nokkrum dögum. Var skip-
stjórinn dæmdur í 230 þús kr.
sekt til landhelgissjóðs og afli
og veiðar*æri gert upptækt.
Skipstjórirn var og dæmJur
ti! greiðslu á öllum málskostn-
aði.
Eins og frá befur verið skýrt
hér í blaðinu stóð gæzluflugvélin
Rán togarann að ólöglegum veið-
um á Selvogsgrunni, nánar tiltekið
um 20 sjómílur út af Selvogsvita,
en um 4 sjómílur innan fiskveiði-
takmarkanna. Varðskipið Ægir
kom litlu síðar á vettvang og
þvingaði það togarann til þess að
hverfa inn til Reykjavíkur.
Staðarákvarðanir torveldar
í sambandi við þetta mál átti
TÍMINN ör'stutt viðtal við Jónas
Guðmundsson, sjóliðsforingja, sem
er fyrsti stýrimaður á Ægi.
— Telur þú erfiðleikum bund-
ið fyrir togarana að gera staðar-
ákvarðanir á þessum slóðum?
— Já, það tel ég. Og til þess að
auðvelda það þyrfti t. d. að setja
upp baujur, sem gerðu hægara
fyrir um staðsetningu þeirra. Á
meðan það er ekki gert, má búast
við því að skipin fari inn fyrir
línuna, án þess að það sé endilega
að yfirlögðu ráði gert. Slíkar ráð-
stafanir eru einkum nauðsynlegt
að gera á Selvogsbanka, djúpt í
Miðnessjó og í Faxaflóa, því að
þar er svo langt til lands, að erfitt
er að nota radar, nema fyrir þá,
sem eru mjög kunnugir. Það er
t. d. útilokað, að skipstjórinn á
Kingston Anadalusite hafi séð Sel
! vogsvitann í tadar, eins og hann
1 taldi sig þó hafa gert.
Auðveldara úr flugvél
— Álítur þú það rétt, að um
hafi verið að ræða misræmi í mæl
ingum eins og talað hefur verið
um?
— Nei, það kom a. m. k. ekkert
fram við réttarhöldin, sem hnekkti
þessum mælingum.
— Er eins auðvelt að gera stað
arákvarðanir úr flugvél og af
skipsfjöl?
— Já, og þar er mikill munur
á. Flugvélin hefur langtum meiri
möguleika til réttra staðarákvarð-
ana á þessum slóðum og stafar
það einfaldlega af því, að hún get-
ur, með því að hækka flugið, feng
ið mikið víðari hafsbrún. Við töku
þessa togara sást t. d. strandlínan
í radar úr flugvélinni, en ekki af
skipinu, enda eru mjög góð og
langdræg radartæki í flugvélinni.
Happdrætti Samtaka
hernámsandstæðinga
Samfök hernámsandstæð-
inga hah nú hleypt af stokk-
unum happdrætti til að standa
straum af kostnaði við starf-
semi sína.
Vinningar í happdrættinu eru
alls 8, þar á meðal gefst mönn-
um kostur á að eignast fyrir lítið
fé Volkswagenbifr'eið og málverk
eftir nokkra af fremstu listamönn
um þjóðarinnar.
Verð hvers miða er kr. 25.00,
og eru 10 miðar saman í blokk.
Dregið verður í happdrættinu á
ársafmæli Þingvallafundarins, 10.
september 1961.
Orð Gunnars
hræða Breta“
Alþýðublaðið birti í gær einkaskeyti frá fréttaritara sínum
í Grimsby undir fyrirsögninni: Orð Gunnars hræða Breta.
Orðrétt hljóðar skeytið, eins og það er birt í Alþýðublaðinu
á þessa leið:
flokkinn, land mitt og þjóð mína.
Eg var ekki í nokkrum vafa um um og ven við öllu búnir.
það, að för mín yrði árangursrík.:
Eg er þess fullviss, að við, sov- Salazar gerði í dag grein fyrirí vaarna™lala °®. mun ha[a !,®r
ézkir flugmenn, getum hæglega. breytingum á stjórn sinni. Hann £ætt um hina harfv.ltugli3‘n^
farið mikið lengra út í geiminn. sagðist hafa verið tilneyddur að st°ðu’ sem nylendustjorn Po t
Gagarín þakkaði Krútsjoff, for- taka varnarmálin í eigin hendur. gala hætlr nu 1
sætisráðherra, sérstaklega fyrir; Orsökin til þess væru atburðir
þann heiður, er hann hefði sýnt | þeir, sem hefðu verið og væru
sér. Að ræðu Gagaríns lokinni, | enn að gerast í Angóla, Hins veg-
Bankarán í Helsinki
Relsinki 14,4 (NTB)
f dag var íramið mikið bankai,án
bér í borg og stolið tveimur oa
halfri milíjón finnskra marxa.
Það voru tveir liðlega tvíingir
menn, sem í dag komu inn í Heis-
inki Sparebank og virtust í venju-
legum viðsKiptaerindum. En oegar
ininnst varði drógu þeir fram
skammbyssur og létu greipar sópa
i.m fjármani bankans stukku 0ið-
an út um gJugga og hurfu á braut
án þess að til þeirra næðist.
Angóla.
Portúgalska lögreglan hefur
ha-Jiakið mann nokkurn, sem
haíði í fórum sínum mikið af
sprengiefni. Maður þessi er sagð
ur heita Babtista og vera kominn
frá Suður-Ameríku. Það var ætlun
hans að sprengja sendiráð Banda-
ríkjanna og Brasilíu í Lissabon í
loft upp og spilla þannig sam-
bandi þessara ríkja við Portúgal
og skapa stjórn Salazar meiri
erfiðleika. Babtista lýsti því yfir,
að hann starfaði á vegum frelsis-
sinnaðra Portúgala, sem hefðu
það að markmiði að velta einræðis
stjórn Salazar úr stóli og myndi
nota öll ráð til þess að það næði
fram að ganga.
„Yfirlýsing sú, sem Gunnar
Thoroddsen gaf blaðamönnum i
Kaupmannanöfn s.l. þriðjudag,
þess efnis að íslendingar æth að
færa landhplgina út 20 til 25 sjó-
n ílur og meira síðar hefur verið
birt hér i nlöðum og útvarpi
Stjórnmí.amenn í London eru
lelmtri slegrir vegna yfirlýsingar
mnar, jg munu þingmenn vera
orólegir, ig búizt er við ólátum í
binginu á mánudag Yfirlýsr.igin
hefur haii mjög slæm áhru i
Gnmsbv ■>? ei eins og olíu hafi
verið heih eld Átandið var nógu
cfitt fyr
Dennis Welcn og yfirmenn á
toparaflo oium em himinlifandi
vegna 03>>arar yfirlýsingar og
segja, að þeir hafi alltaf vtað
þetta og ‘' A7l við þvi Segja þeir
að nú þýði ekk: annað en að svna
Lirku í pessum málum
Menn, =em með þessnm má)um
fy.gjast jj vilja friðsamlega lausn
þess. telja ;>ð yfirlýsing Gunnar
hafi veriö hiaufaleg og komið á
m.jög óhepnilegum tima
i BJÖRN•
Nánara er um þetta rætt i for-
ustugrein limans í dag. Rétt er að
grta þess, að Alþýðublaðið gerir
enga athugasemd við ummæli
fvéttaritara síns og er þeim því
bersýnilega sammála
2 Bretar með
biðaða vél
I Seyðisfirði, 14 aprít.
Síðdegis í dag kom hingeð
tii hafnar enskur togari með
bilaða vé! og veikan mann til
sjúkrahússvistar. Þetta er
Hulltogannn Southella H 303.
Seinna í kvöld er von hingað á
öðrum enskum togara með
biiaða vé!.