Tíminn - 07.04.1962, Blaðsíða 9

Tíminn - 07.04.1962, Blaðsíða 9
:;;;;:;: i:;;::;;;:!;f::;;:;i-;i!;;: Skólameistarafrú alldóra Sjöfug í dag: Hinn 10. nóv. 1949 hneig SigurS- ur skólameistari í valinn. Með hon- um hvarf að sýnilegum návistum „— einn sérstæðasti persónuleiki og merkasti andans maður, sem lif- að hefur með þjóðinni síðustu ára- tugi —", sagði þá eftirmaður hans, Þórarinn Björnsson skólameistari, og vissu allir að slíkt var sann- mæli. Og hann bætir við: „— Sig- urður skólameistari getur með sanni kallazt faðir Menntaskólans á Akureyri. Hann stóð í fylkingar- brjósti sem hinn gunnreifi foringi er fyrir því var barizt að afla skól- anum réttinda til að brautskrá stúdenta, og það kom í hans hlut. sem ekki var minna um vert, að ala menntaskólann upp, skapa hon- um anda og venjur —". En fyrir því er þetta rifjað upp nú, að konan, sem við hlið hans stóð í baráttunni, skólameistara- frúin, Halldóra Ólafsdóttir, á sjö- tugsafmæli í dag. Og allir kunn- ugir vita, hver þáttur hennar var í lífi og starfi skólameistarans. Um það segir einn nemandinn úr skól- anum, ¦ dr. Broddi Jóhannesson, m. a. í grein um Sigurð látinn 18 nóv. 1949. „— Ég þykist ekki hafa kynnzt meiri persónuleika en Sig- urður skólameistari var. Því furðu- legra er það, ef«.til vill, að í sum- um greinum á ég erfitt með að Reykhólakirkja Á Reykhólum í Bairðastrandar- sýslu er nú í smíðum ný kirkja. Gamla kirkjan, sem á sínum tíma var talin eitt veglegasta guðshús á Vestfjörðum er nú mjög farin að láta á sjá og svo gisin er hún orð'in og skekkt á grunni að nær ógern- ingur er að messa í henni nú orðið á vetrum nema í blíðskaparveðri. Er það og ekki furða, því að hún verður 105 ára á ^essu ári, og rík- ið, sem var eigandi hennar sein- ustu árin, gerði ekkert henni til viðhalds. Nýja kirkjan er teiknuð á teikni- stofu Húsameistara ríkisins og hið fegursta hús, eins og sjá má af meðfylgjándi myndum. Byrjað var á smíðinni árið 1958 og þá ráðinn kirkjusmiður Magnús Skúlason úr Vogum. Hefur smíð- inni miðað vel áfram, og var þó ekkert að unnið árið 1960 vegna fjárskorts. Nú er kirkjan nær fullgerð að utan, en innrétting er öll eftir og vantar nú fé til þeirra hluta. Söfn- uðurinn hyggst taka lán úr Kirkju- byggingarsjóði, en það er takmark- að og mun ekki duga til. Því eru nú uppi ráðagerð'ir um fjáröflun, og heitir Reykhólasöfnuður á alla velunnara þessa máls að Ijá því lið eins og efni standa til. Hér ar aðeins um herzlumun að ræða og væntir söfnuðurinn þess að með aðstoð góðra manna muni takast að jafna þann mun. Minningarsjóðui' breiðfirzkra mæðra Á 100 ára afmæli gömlu Reyk- hólakirkju árið 1957, tóku tvö átt- hagafélög í Rvík. Barðstrendinga- félagið og Breiðfirðingafélagið, höndum saman og fjölmenntu vest- ur að Reykhólum, þar sem sungin var hátíðamessa Enn * fremur efndu þessi félög til skemmtunar í Bjarkalundi og gáfu ágóðann í sjóð, sem þá var stofnaður með peningagjof Sigurðar Hólmsteins Jónssonar og systkina hans, til minningar um móður þeirra Júlí- önu Hansdóttur. Heitir sjóður þessi „Minningarsjóður breið- firzkra mæðra" og honum ætlað það hlutverk að kosta skreytingu nýju kirkjunnar og innrá búnað hennar eins og hann hefur bol- magn til. í innra búnaði og skreytingu kirkjunnar er fyrirhugað að sýna eða undirstrika á sérstakan og táknrænan hátt móðurkærleikann, sem næst kemst því af allri mann- legri ást að líkjast hinum guðlega kærleika. Verð'ur þá haft í huga kvæði Matthíasar Jochumssonar er hann orti um móður sína, Þóru í Skógum, en þar segir hann m. a. um bernsku sína heima hjá henni: Þá lærði ég allt, sem enn ég kann, um upphaf og endi.'um Guð og mann og lífsins og dauðans djúpin. Mitt andans skrúð var skorið af þér; sú skyrtan bezt hefur dugað mér við stormana, helið og hjúpinn. Og þó verður sérstaklega haft í huga síðasta erindið: En þú, sem ef til vill lest mín ljóð, þá löngu er orðið kalt mitt blóð, ó, gleym ei móður minni, en legg þú fagurt liljublað á ljóða minna valinn stað og helga hennar minni. Um leið og hugsfað er að láta hina táknrænu skreytingu vera þetta „fagra liljublað'" til minn- ingar um Þóru í Skógum verður hún jafnframt táknræn um móður- ina yfirleitt, því þó að ljóð Matt- híasar sé ort til hennar og um hana, er það jafnframt dýrlegur lofsöngur til móðurkærleikans, — óður til allra góðra mæðra á öllum tímum, allt frá henni, sem stóð hjá krossi sonar sínv austur á Gyðinga- landi fyrir mörgum öldum og til hinnar bláfátæku íslenzku sveita- kohu, sem sat með son sinn ungan og sagði honum sögur svo vel að hann „sá guðs hetjuna deyja", og kenndi honum betur en nokkur gera mér ljóst hvar hann þraut, en kona hans, frú Halldóra tók við, svo samhent voru þau og samhjört- uð í lífi og starfi. Frú Halldóra bjó honum og börnum þeirra fagurt heimili og stjórnaði því af al- þekktri rausn, en hún átti líka sinn hlut í að gera skólann að öðru heimili allra þeirra er þar dvöldu, og hún átti hlut að skólastjórninni, ef þörf krafði vegna fjarvistar skólameistarans. Hún var hamingja hans, einkahamingja sú, er efldi hann til starfa þeirra er stofnun hans, nemendur og þjóðin nutu. Sæmd skólameistara var sæmd frú Halldóru, byrðar hans byrðar hennar, og við, sem nutum þeirra, vitum í raun aðeins hvað þau unnu saman. Þess vegna verður hans ekki minnzt án hennar og heimilis þeirra —". Og vissulega er það þá líka svo nú, að þegar hugsað er til skóla- meistarafrúannnar á þessum merk- isdegi í æviferli hennar, þá verður hennar ekki svo getið, að eigi sé manns hennar minnzt líka. Frú Halldóici Ólafsdóttir er fædd 7. apríl 1892, prestsdóttir frá Kálf- holti, af kunnum og merkum ætt- stofni. Hún giftist 23 ára gömul Sigurði magister Guðmundssyni og flutti tæplega þrítug að aldri, 1921, með honum til Akureyrar. En þangað fór hann til þess að taka við skólastjórn Gagmfræða- skólans vegna eindreginna tilmæla nokkurra þingmanna og þáverandi kennslumálaráðherra. Þar beið þeirra mikið verkefni. því að bæði er það, að stór heima- vistarskóli krefst jafnan mikillar fyrirhyggju og umhyggju, ef vel á að vera, og svo mun Sigurður Guð- mundsson þegar í upphafi hafa á- sett sér, úr því hann tókst forsjá þessa norðlenzka skóla á hendur. j að hefja hann til þess réttar, sem hinn forni Hólaskóli hafði. aS brautskrá stúdenta, en slíkt mundi verða fyrirhafnarsamt verk. Og norður komu þau, sáu og sigraðu. Menntaskóli reis þar að nýju, er tók sæti hins forna Hóla- skóla. Nú voru aftur brautskráðir stúdentar norðanlands. Það var mikill sigur, sem eigi aðeins var mikilsvert að vinna, heldur og líka vel að gæta Og það tókst þeim einnig. Um aldarfjórðungsskeið gerðu þau þann garí! frægan. Skólameist- arinn stýrði skólanum með srulld og prýði, svo sem margvottað eí og viðurkennt af öllum, ser.n til þekktu.' Og eins og dr. Bruddi segir ;í grein sinni. sem hér var'vitnað ; til, átti skólameistarafrúin sinn ; stóra hlut að því „— að gera skól- 1 ann að öðru heimili allra þeirra ; sem þar dvöldu —". Af því er eng- um ofsögum sagt. Það munu allir votta er til þekktu, að ég hygg. Og slíkur heimilisbragur, sím þar ríkti jafnan, mun orðið hafa skól- anum, starfi hans og stjórn, ómet- anlegur styrkur Og það var vissu- lega eigi síður hennar verk en hans. Og svo var það heimili þeirra hjóna sjálfra. Þar ríkti rausn og höfðíngsskapur. Og ekki voru það aðeins vinir og kunningjar á Akur- eyri, sem þess nutu, heldur mátti segja að heimili þeirra væri eins konar opinbert mótttökuheimili á Akureyri þessi ár. Það vissu þeir sem þar bjuggu að leið fjölmargra ferðamanna, sem bæinn gistu, eða áttu leið þar um, lá þangað. Marg- ir áttu erindi, margir vinir og kunningjar, mörgum boðið, en all- ir velkomnir. Þau hjón höfðu ánægju af gestum, kunnu líka að taka á móti þeim og láta þeim líða vel, eigi aðeins við rausnarlegar veitingar, heldur og líka skemmti- legar samræður. Og því þótti þar hverjum gesti gott að dvelja. Er raunar furðulegt, hvernig þeim tókst að halda uppi slíkri risnu og rausn, ásamt öllum heim- ilisþörfum, af naumum embættis- Iaunum skólameistarans. En ekki var kvartað, en stórvel á öllu hald- ið og stórmannlega. Og einmitt hér var hlutverk húsfreyjunnar af hendi leyst með þeim ágætum, sem vissulega má minnast og þakka. Frú Halldóra Ólafsdóttir er Irag- sýn búsýslukona og búforkur, starfsöm og nýtin. Hún ann sveit Framhald á 15. síðu. annar fyrr eða síðar um „hið eilífa og stóra, kraft og trú", og gaf hon- um „svo guðlegar myndir". Skreyting hinnar nýju Reyk- hólakirkju er þannig hugsuð, sem minnisvarði og um leið eins konar svar eða uppfylling þeirrar bónar Matthíasar, er hann setur fram í kvæðislok, að þeir sem lesi ljóð hans og meti þau að einhverju, gleymi ekki móður hans, því henni sé mest að þakka allt hans „and- lega skrúð" En um leið verður skreytingin minnisvarði um allar góðar mæður, sem góð börn vilja heiðra og minnast á veglegan hátt þótt flestir verði að láta sér lynda (Framhald á 15 síðu* i T í MIN N, laugardagiiin 7. apríl 1962 9j

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.