Tíminn - 16.10.1962, Blaðsíða 9

SUNDKAP
YZTAFELLI

ii ninBWi mi' infiin :«*«
Þjóðin hefur ekki gleymt
Sigurði Þingeyingi, sem árum
saman var bezti sundmaður
okkar íslendinga og vann
margan góðan sigur, bæði
hérlendis og erlendis. Hitt
vita kannski færri, hvað af
honum varð eftir að hann dró
sig í hlé frá keppni og sigur-
fréttirnar hættu að birtast í
blöðunum. Auðvitað hlaut
leið Sigurðar Þingeyings að
liggja norður í Þingeyjar-
sýslu, þegar hann kvaddi
Reykjavík, og þar er hann nú
að finna, sem Sigurð Jónsson
bónda i Yztafelli og kennara
Ljósavatnshrepps.
Siguröur i Yztafelli er maður
sjálfstæður i skoðunum og brýtur
eins og fleiri hugann um vandamál
sveitanna.
Við skulum vita hvað hann vill
okkur segja um þau mál:
—Hvað' vilt þú segja Sigurður,
um ástandið í íslenzkum landbún-
affarmálum í dag?
— Við skulum byrja á því að
skoða verðiagsgrundvöllinn. Þar
vil ég byrja á að benda á það at-
riði, að aukin heildarframleiðsla
á landbúnaðarafurffum kemur
stéttinni sem slíkri ekkert til góða,
heldur aðeins þeim einstöku,
sem forskot fá í bili.
Tali ma^uj; ^jðan um vei'ðlags-
grundvöllinn í heild, þá vil ég
benda á vaxtaliðinn. Sá sem legg-
ur fé í búskap, fær ekkert
- Vandamál landlíónaSariiis eru mörg og mikil, segir
Sigurður Jónsson, Þingeyingur, í viðtali viS Tímann
fyrir það. Sá sem leggur hálfa
milljón á banka fær hins vegar
40 þúsund á ári í vexti. Það er j
lágmark að maffur þurfi hálfa
milljón til að reka bú. Það er
hins vegar ekki gott að segja hvað
maður hefur mikið upp úr bú-
rekstri, en mér er næst að halda
að nettótekjur af slíku búi yrðu
ekki meiri en 40 þúsund.
Það má segja, að bú sem byggt
var fyrir einum fimmtán árum,
búið er að borga niður, og að
mestu leyti er orðið skuldlaust sé
hægt að reka. En nýbygging er
gersamlega óhugsandi eins og nú
árar, þó slíkt ástand geti hins
vegar alls ekki gengið til lengdar.
— Þú ert sem sé þeirrar skoð-
unar, að hagur bændastéttaiinn-
ar sé fvrir borff borinn í þjóðfélagi
okkar í dag?
— Já, spursmálslaust. Sérstak-
lega þannig, að það er útilokað
fyrir menn að byrja — útilokað
nema fyrir þá, sem standa á göml-
um merg.
Styrkveitingar rangtúlkaðar
— Hvað álítur þú helzt unnt að
gera til bóta?
— Nú, verð landbúnaðarvara
þarf náttúrlega að hækka. Elg
álít að stöðugar rangtúlkanir á
styrkveitingum hins opinbera til
landbúnaðarins hafi gert honum
mikla bölvun. Túlkunin hefur ver-
ið á þá leið, að þetta væru beinir
styrkir til bænda til að þeir gætu
lifað, í stað þess að þetta er til
þess veitt, að bændur geti fram-
leitt meira, og orðiff með þvi þjóð-
arbúinu til meira gagns. — Marg-
ar tungur vilja líka gjarnan láta
í það skína, að landbúnaður sé
hvergi styrktur nema á íslandi.
Þetta er hins vegar reginfjar-
stæða. Á Bretlandi eru til dæmis
styrkir til bænda margfaldir á borð
við það sem hér er.
Hér getum við skotið því inn, aff
það er alltaf spurning hvort svo
eigi að hækka verð landbúnaðar-
vara, að hið opinbera þurfi ekk-
ert að styrkja landbúnaðinn, effa
hvort þjóðin vilji fremur lækka
útsöluverð framleiðsluvaranna
Þessi mynd var tekin, þegar SigurSur hlaut verSlaun fyrir sigur sinn í
200 m. bringusundi á Norðurlandamótinu 1949, en hann er eini íslend-
ingurinn, sem orðið hefur NorSurlandameistari í sundi.
SigurSur Jónsson
með því að greiða það niður meff
opinberum framlögum.
Fjármagn flytur úr sveitum í
þéttbýlið
— Það heíur verið mikill fólks-
fiutningur úr sveitunum í þéttbýl-
ið, og hver einstaklingur hefur
flutt með sér svo og svo mikið
fjármasn, þanpjg .,að það hefur
verið stoSúgur’’fjárstraumur úr
sveitunum T kauptúnin
staðina. Einmitt þess vegna eru
lögin um Stofnlánadeild landbún-
aðarins ákaflega óréttlát. Þessi
loggjöf veitir ekki nýju fé inn í
landbúnaðinn, eins og menn höfðu
vonað, heldur má segja með full-
um rökum, að eftir sem áður hafi
landbúnaffurinn jafnlitla hlutdeild
í yfirráðunum yfir þjóðarauðnum.
Eg er óánægður með það, hvað
bændur eru í rauninni áhugalitl-
ir og skeyta þessu litlu. Eru
menn í rauninni haldn-
ir slíkri minnimáttarkennd, að
þeir telji sjálfsagt að þeirra mál
séu fyrir borð borin? En það er
engin ástæða til minnimáttar-
kenndar, landbúnaðurinn leggur j
það mikinn skerf til þjóðarbús- j
ins, sennilega meiri en nokkurn
grunar, að þjóðin getur engan veg-
inn án hans verið. En það verffur j
þjóðin að sjá og skilja, að með
því ástandi sem nú ríkir leggjast
sveitirnar smám saman í eyði. Sú
mun verða raunin á, ef ekki breyt-
ist til batnaðar. Þeir sem standa
á gömlum merg, þeir búa meðan
þeir hjara, en svo smáfjarar þetta
út. Svona yrði þetta að óbreyttri
stefnu, en hún verður og hlýtur
a.ð breytast.
Bændur eiga ekki að búa við
lakari kjör, en aðrar stéttir
bjóðfélagsins
Stéttarsamband bænda og aðrir,
sem hafa átt að standa í fyrirrúmi
fyrir baráttu bændastéttarinnar
hafa ekki staðið sig nógu vel. Það j
er engin ástæða til að bændur lifi j
við lakari kjör en aðrar stéttir i
þjóðfélagsins, en það gera þeir j
flestir.
Stéttin má bara alls ekki missa
kjarkinn, þótt dökkt sé i álinn. j
Hitt er annað, að því leng- j
ur, sem steínubreytingin dregst,
þeim mun dýraii hlýtur endur-
reisn landbúnaðarins að verða, I
þegar að henni kemur. Það er alla
vega dýrara að reisa upp frá
grunni, en að láta þróunina færa
hlutina smátt og smátt í rétta
átt.
— En þarf ekkeit að koma til
utan verðhækkunin ein til að gera
lifið í sveitunum bærilegt?
—Jú efalaust Hvaða vit er til
dæmis i því að vera að tolla vélar
ti! landbúnaffar Þessir tollar
hljóta að þýða hærra verð á land-
búnaðarafurðum og óhagkvæmari
framleiðslu, því þeir tefja fyrir
vélvæðingunni. Það má margt til
tína, sem við getum ekki gert skil
hér, að svo komnu máli, til dæmis
búnaffarhættirnir, á þeim hlýtur
að verða breyting.
í framtíðinni mun búskapur
æ meir rekinn á félagsgrund-
velli.
Eg held að það hljóti að verða
breyting á því hvernig búskap-
ur er rekinn. Eg held að þróunin
verði sú, að einyrkjabúskapur sem
siíkur leggist æ meir niður og
menn fari að vinna að búskapnum
á félagsgrundvelli. Hvernig það
form endanlega verður vil ég ekki
spá um nú — hvort það verður
sameignar- eða hlutdeildarfyrir-
komulag. Eg held að það væri rétt
að Landnám ríkisins tæki upp að
styrkja tilraunir með nokkur
rekstrarform í búskap. Þá mundi
koma í ljós. hvaff bezt hentar. Það
er eðlilega mjög erfitt að fá gamla
einyrkja til að rugla saman reytum
sínum.
Eg vil leyfa mér að segja, að
það sé ekki sjálf vinnan, sem sé
bóndanum erfiðust, heldur hversu
mjög hann er bundinn heima við
búið. Þetta álít ég að ætti aff
geta lagazt með öðru fyrirkomu
lagi, þar sem menn ynnu saman.
Við gætum rætt endalaust um
vandamál landbúnaðarins, svo
mörg og mikil sem þau eru. Hitt
vildi ég segja, áður en við Ijúkum
þessu rabbi:
Þaff var verk kynslóðarinnar fyrir
og um aldamótin að koma lagi á
verzlunarmál okkar, sem í dag
erum að vaxa upp í bændastétt,
að finna hið verðandi búrekstrar-
form og stýra með því bændastétt-
inni út úr þeim þrengingum, sem
hún á við aff stríða í dag. K.I.
I fyrstu sundkeppni Islendinga og Dana, sem háð var í Sundhöllinni 1946,
sló Sigurður Þingeyingur fyrst verulega í gegn sem sundmaður. Setti
hann þá íslenzkt met bæði í 100 og 200 m. bringusundi og varð sigurveg-
ari í báðum þessum greinum. Sigurður er fyrir miðju, en til vinstri er
alnafni hans, Sigurður Jónsson, KR, sem um árabil var harðasti keppi-
nautur hans.
Mikilvægir fundir
í Evrópuráðinu
Ráðgjafarþing Evrópuráðs-
ins sat á fundum í Strasbourg
síðari hluta september. Af ís-
lands hálfu sótti þingið að
þessu sinni Þorvaldur Garðar
Kristjánsson, og er hann ný-
kominn heim aftur.
Þingstörfin mótuðusi; mjög af
umræðum um stjórnmálaþróunina
í Vestur-Evrópu og efnahagssam-
vinnu Evrópuríkjanna. Umræðurn
ar hófust á sameiginlegum fund-
um ráðgjafarþingsins og Evrópu-
þingsins svonefnda en á því ejga
sæt; þjngmenn frá þeim sex ríkj-
um, sem aðild eiga að Efnahags-
bandalaginu. Meðal þeirra, sem
þátt tóku í þessum umræðum, voru
Hallstein, forseti framkvæmda-
stjórnar Efnahagsbandalagsins, og
Malvestiti, forseti stjómar Kola-
og stálsamsteypunnar — svo einn
af framkvæmdastjórum Atómstofn
unar Evrópu, Umræður um þessi
efni voru siðar aftur upp teknar
á ráðgjafarþingjnu. Framsögu-
menn af halfu nefnda þingsins
voru Pflimlin, fyrrverandi forsæt-
isráðherra Frakka, og hollenzki
þingmaðurinn Vos Schröder, utan
ríkisráðherra Vestur-Þýzkalands,
og J. R. Marshall, aðstoðarforsæt-
isráðherra Nýja-Sjálands, voru
meðal þeirra, sem þátt tóku í um-
ræðunum.
Meðal annarra mála, sem voru
á dagskrá ráðgjafarþings Evrópu-
raðsins að þessu sinnj, má nefna
ástandið í Albaníu, sveitarstjórn-
armál, lögfræðilega og menning-
arlcga starfsemi Evrópuráffsins,
mál flóttafóiks, efnahagssamvinnu
Framhald á bls. 13
TÍMINN, þriðjudagurinn 16. okt. 1962. —
9