Alþýðublaðið - 18.10.1940, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 18.10.1940, Blaðsíða 3
FÖSTUDAGUR 18. OKT. 1940. ILÞÝDUBLABli Ritstjóri: Stefán Pétursson. Ritstjórn: Alþýðuhúsinu við Hverfisgötu. Símar: 4902: Ritstjóri. 4901: Innlendar fréttir. 5021: Stefán Pét- ursson (heima) Hringbraut 218.^ 4903: Vilhj. S. Vilhjáms- son (heima) Brávallagötu 50. Afgreiðsla: Alþýðuhúsinu við Hverfisgötu. Símar: 4900 og 4906. Verð kr. 2.50 á mánuði. 10 aurar í lau' i AL ÞÝÐUPRENTSMTÐJAN anska þjóðin berst þðgulli ® r 8BÖ1 Sl Þ jóðviljinn, þegar Esja kom SJALDAN EÐA ALDREI hefir skipkomu frá útlöndum verið beðið hér heima. með meiri eftirvænt- ingu en Esju með íslendingana frá Norðurlöndum. Og sjaldan eða aldrei hefir annar eins fögn uður orðið yfir því, að vita skip komið heim, og á þriðjudags- morguninn, þegar það spurðist, að Esja væri væntanleg um há- degið þann dag. Margir áttu ástvinum og kunningjum að fagna í hinum stóra farþega- hóp og meðal hinnar hraustu skipshafnar, og allir glöddust yfir heimkomu 258 íslendinga, sem í hálft ár hafa verið teppt- ir úti og tvísýnt var, hvort yfir- l'eitt yrðu heimtir þaðan meðan stríðið stæði. Og þó að sumír, bæði á landi og um borð, hafi ef til vill beðið þess með nokk- urri óþreyju, að rannsókn far- þeganna af hálfu hinna brezku hervalda væri lokið, svo að þeir gætu komizt í land, þá var það vissulega ekki nema lítilfjör- legt aukaatriði hjá hinu; að vita þá komna heilu og höldnu heim eftir langa og hættulega sjó- ferð frá hinum herteknu Norð- urlöndum. En það er einn hópur manna hér heima, sem, þótt skömm sé frá að segja, leggur lítið upp úr þvív að þessir landar okkar skuli nú loksins hafa komizt heim. Það eru kommúnistar. í blaði þeirra, Þjóðviljanum, kemur aðeins fram ein hugsun í sambandi við þann viðburð — sú, að nota þær tafir, sem Esja hefir orðið fyrir á leiðinni af völdum ófriðarins, sem Hitler og Stalin hleyptu af stað, til dólgslegra árása á Breta og og brezka setuliðið hér, undir yfirskini einhvers þjóðlegs hugsunarháttar. Það virðist nú að vísu þurfa meira en meðal grunnhyggni til þess hjá Þjóðviljanum, að halda að nokkur einasti ærlega og al- varlega hugsandi íslendingur taki þjóðrembing hinna rúss- nesku leiguþýja fyrir góða og gilda vöru. En það er ekki um að villast: Kommúnistablaðið á- lítur það vænlegt sér til fram- dráttar og viðeigandi, að nota augnablikið, þegar samningar okkar við Breta um utanför Esju hafa borið árangur og hún hefir skilað íslendingunum heilu og höldnu heim, til þess að rægja Breta og hið brezka setulið hér á hinn lubbalegasta hátt. Frásögn Þjóðviljans af komu íslendinganna með Esju var í gær á þessa leið: „aðfarir easku hernaðaryfirvaldanna gagnvart þeim eru óþolandi," „þeim er flækt í lífshættu til Kirkwall að óþörfu og síðan tekur landgangan hér tvo sólar- hringa og fer þannig fram, að öllum hlýtur að gremjast," — „enda mun hafa verið orðinal- menn reiði meðal farþeganna um borð út af þessu, og eru ís- lendingar í landi ekki síður gramir yfir þessari meðferð, sem vonlegt er." „Reiði og hat- ur," bætir Þjóðviljinn við í dag í ritstjórnargrein, „blossar upp hjá þeim yfir svona iram- komu." Og hverjum getur nú orðið gagn að svo rætnislegum skrif- um kommúnistablaðsins? Eiga þau ef til vill að gera okkur auðveldara fyrir', að semja við Breta . í framtíðinni um þau vandamál, sem við verðum að eiga um við þá, meðan land okkar er hertekið af þeim. Eru þau máske líkleg til þess að auka virðingu okkar í augum brezka sendiherrans hér, Mr. Howard Smith, sem gerði allt, sem hann gat til þess að greiða fyrir utanför Esju og heim- flutningi íslendinganna á Norð- urlöndum, og sér nú, hvernig honum er þakkað það? Eða er Þjóðviljinn að gera sér leik að því, að stofna til æsinga og vandræða milli okkar og brezka setuliðsins hér t'il þess að fram- kalla frekari skerði-ngu á sjálf- stæði landsins, en örðin er, svo að mútuþegar Moskva geti á eftir „slegið sér upp" sem sjálf- stæðishetjur og fiskað eitthvað. betur en áður í gruggugu vatni? Hver og einn hugsandi mað- ur getur svarað þessum spurn- ingum sjálfur. Hvað getur fram koma kommúnista yfirleitt haft í för með sér, annað en vaxandi íhlutun brezka setuliðsins um okkar innri mál, ef þeir fá óá- talið, eins og hingað til að halda áfram moldvörpustarfi sínu gegn því? Það líður varla svo dagur, að dálkar Þjóðvilj- ans séu ekki fullir af níði, oft óþverralegu níði, um brezka setuliðið hér. Á bak ,við tjöld- in er af aðstandendum hans, í innilegri samvinnu við naz- ista, breiddar út ennþá rætnari rógsögur um hegðun hinna brezku hermanna. Og ef á- byrgðarlausjr angurgapar, æstir upp af nazistum og kommúnist- um, verða uppvísir að því að reyna að reka hér njósnir fyrir þýzka nazismann, eða vega á annan bátt að brezka setulið- inu hér, eru þeir hafnir til skýj- anna eins og einhverskonar píslarvottar í baráttu íslenzku þjóðarinnar fyrir frelsi og sjálf- stæði, 'þó að okkur sjálfum standi meiri hætta af slíku at- hæfi, en hinu brezka setuliði INNUR JÓNSSON fór héðan með „Lyru" í síðusíu ferð hennar og kom til Bergen 1. apríl. Dvaldi hann í Bergen og Osló þar tíl á mánudagsmorgun 8. apríl, er hann flaug til Kaupmannahaföar. Var hann fyrst í Danmörku 2 mánuði, en síðan í Syíþjóð, þar til um miðjah júlímánuð, að hann fór til Finnlands í því skyni að komast heim um Petzamo, en er það mistókst fór hann aftur til Svíþjóðar og heið þess að „Esja" kæmi, ýmisí í Svíþjóð eða Dan- mörku, þar til hann lagði af stað heimleiðis frá Stokkhólmi miðyikudaginn 2. október. Finnur Jónsson mun eftir þessa löngu dvöl í þremur Norðurlandanna vera kunnugri ástandinu þar en flestir aðrir. , í gær hafði Alþýðublaðið tal af honum og fékk hjá honum eftirfarandi upplýsingar: y Deoarnlr 6. íil 9. aprll. „Laugiardaginn 6. ap'ril hitti ég kunmngja mi-nn, Magnus Nieisen, fioirsfetá Stórþingsins niorsfca pg"- b&uð hann imér að hliusta á ræðu, semi Koht utanrífcismálaráðherra ætlaði að flytja þann d;ajg í Stór- þinginui. Koht gaf yfiriit uim á- áítandið' íUitanríkismálU'm, enekki bar ræða hans mokkurn vott um, ¦að'hann hefði hinn minnsta grun fcunii hvað'í aðsiigi var. Þann dag áttí ég einnig tal við' 'ftioiskra nors'lta ráðherra og Stórþings- menn qg vissi enginn þeirra um þatí örldg, er biðu Nioregs. Sunnudaginn 7. apríl var ég á skíðu.mi uppi á Noird'marken í blíðskaparverði. Vorangan var að byrja í greniskóginuim og frið- sjálfu. Hvaða afleiðingar getur slíkur undirróður haft, aðrar en þær, að hugsunarlausir og leiðitamir fáráðlingar láti æsa sig upp til skemmdarverka og anriarra ábyrgðrarlausra at- hafna gegn setuliðinu, eins og fle'iri en eitt dæmi munu vera til nú þegar? Og hvað getur svarið við slíku athæfi orðið, ef ekki verður tekið fyrir slíkan ófögnuð af okkur sjálfum, ann- að en það, að brezka setuliðið grípi til sinna ráða og taki sér vald til þess að gera þær gagn- ráðstafanir, sem þurfa þykir, án nokkurs tillits til þess, hvort þær fela í sér frekari skerð- ingu en orðin er á sjáílfstæði landsins? . Eigum við að horfa þegjandi og aðgerðalausir upp á það, að slík ógæfa verði leidd ýfir þjóð- ina með undirróðri hinna rússnesku og þýzku erindreka hér? Ef ekki, þá er áreiðanlega kominn tími til þess að ríkis- stjórnin taki í taurhana.' Hin rætnu og dólgslegu skrif Þjóð- viljans í gær og í dag um eftir- lit Breta og brezka setuliðsins hér með för Esju og heimflutn- ingi íslendinganna á Norður- löndum, geta orðið okkur dýr, ef þau'eiga eftir að endurtaka sig. uir Ojg ró var yfir fóílkinu, sem var að skemmta sér. Daginn eftr ir lagði fluigvélm aí stað með okkuir 18 farþega frá fiugvellin- Mm í Fornebu við Osl<o átóiðis til Kaupmannahafnar. -Enin var friður yfir öllu og ekki fréttum við ,að Bretar hefðu lagt út túnd- urdufium við No'regsstrendur 'fyrr en komið vár til Katupmanna- hafha,r um hádegisleitíð. .Benti þetta til þess, að ein- hver stórtíðindi : gætu verið í vænduim, en eigi gerðu menn þá ráð fyrir þeim firnum, ef síðan uirðu.' . . Mánudagsmo'rguininn 9.. apral hringdi einn vinur minn -ti'l. mírt- <og sagði mér að Þjóðverjar væru búnir áð' hertaka hæði Noreg o'g Danmörku, þyert ofamí aiveg ný- gefin lofDrð til þessara rxkja um að skerða eigi biutleysi ..þeirra. Danir tóku hertökumni af mikilli forvitni fyrsta daginn pg Þjó'ð- verjar óku brosandi um borgina, en daginn eftir hvíldi alvörusvip- Ur yfir öllum og bnosið var hiorf- iði af andlitum' Þjóðverjanna, sennilega vegna kulda þess, er þeir kenndu hjá almienningi. Ko.nungurinn og forsætisráð- herrann sendu út ávörp ti'l fólks- ms !um að taka þessu mikla mót- iæti með karlmannlegri festu og árangurinn hefir orðiðsá, að Dan»- ir sýna Þjóðverjuro kalda kurt- eisi í hvívetna oig hver rnaiður reynir að> gera- skyldu sína í því efni að halda friði við setuliðið. Kemur það fram i því að Þjóð- verjar eru með öliu látnir óá- reittir af Dana hálfu, hvorthield- íjr er á götum eða skemmtistöð- um, aldrei hefi ég heyrt kastað að þeim kesknisorðum eða þvi Um líku, né heldur veit ég til þess að ráðist hafi verio á Þjöð- verja með líkamlegu ofbeldi. Danir vita, að slíkt myndi leiða tiil. þunigra refsingaj eða jafnvel lífláts af hálfu: Þ|ó'ðverja og enn- fremur er þeitm Ijóst, að allar sJíkar athafnir gætu leitt til þess aið' Þjóðverjar tæk'fu leg- regluvaldið og framkvæmdavaM ríki'sins í sínair hendur. Ég tel', að Danir sýni mikinn þroska í því hvernig þeir hegða sér af EÁTT iyrir stórfellda aukningu á sölu raf- magns hér í bænum var í gær á bæjarstjórnarfundi lögð fram tilíaga um að hækka rafmagnstaxtana. Mun þessi hækkun að vísu ekki eiga að verða mikil. Haraldur Guðmundsson íaldi ekki ástæðu til þess- arar hækkunar, þar sem rafmagnsnotkunin hefði aukizt svo mikið og raun er á. Málið fór til annarrar umræðu. einskærri þjóðairnausyn gegnvart setoliðinti. Hinsvegar verður að viðurkenn- ast, að þýzku hermenni'rmr sýna almenhingi í Da'nimörku einnig Mla kurteisi á almannafæri, enda er sagt, að ef út af bregoi, sé tekið rnjög hart á því. Nilfrelsi og rftfrels! af- íllfflið , Þegar eftir hertökuna settu Þjóðverjar bæði danska útvarpið og ö'll dönsku blöðin undir eftir- lit og má engan mun sjá lengur á blöðum hinna einstöku flokka, hvað fréttafl'utningi viðvíkur, og á blöðuim þeim, sem gefin erm út í Þýzkaiandi. Sama er að segja um útvarpið danska. Allur fréttaflutningU'r er orð- inn þýzkur. Ritfrelsi eða mál- frelsi er' þvi í raun.inni ekki leng- u.r orðið til í Danmörku, nema að því leyti, að félög eiga rétt á að haida venjiU'lega félagsfuinidi, opinbera fundi mega þau ekki haida. Pólitísk starfsemi flokkanna helst áfram á þennan hátt. Verkailýðsfélögm halda einnig áfram starfi sínu undir sömw stjórn og áður. . 1 Stauning situr enn við völd í Danmörku svo sem kunnugt er — og hefir verið mynduð sam- steypustjórn allra flokka, annara en nazista og kommúnista, sem hinir flokkarnir hafa neitað að starfa með, þrátt fyrir ítrekaðar kröfuir frá þeirra hálfu. Það er fqóðstjóom í DanmöTku> sem hefir jjað markmið að sam- eina dönsku þjóðina til þess að halda dönskta þjóðlífi og danskri stjórn í Iandinu, að' svo miklu ieyti, sem usnnt er í herteknu landi. — Mér virðist danska þjóð in standa mjög einhuga að þessu og sýna mikla festu í fraimkomu1 sinni gagnvart Þjóðverjum og ég vona að vonirnar uni að öðiast Frfc. á % .síitt. ,

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.