Tíminn - 18.10.1963, Page 14

sem voru dreifðar handan við hin
sterku fjallavirki þeirra og gátu
haft í fullu tré við jafnvel enn
stærri her Þjóðverja, var alvar-
legt áfall fyrir franska herinn
En þar með var ekki öll sagan
sögð. Hvernig gátu þeir banda-
menn Frakka, sem enn voru eftir
í austri, haldið áfram að treysta
á þá e.fiir það, sem gerðist í Miin-
chen? Hvers virði voru nú banda-
lög við Frakkland? Svarið, sem
fékkst í Varsjá. Búkarest oe Bel-
grad var: Ekki mikils virði, og
menn hlupu nú upp til handa og
fóta til þess að komast að eins
góðum kjörum og hægt var við
nazistasigurvegarann á meðan
enn var tími til
Og ef ekki var hlaupið upp til
handa og fóta í Moskvu, þá fór
að minnst'a kosti hreyfing um
menn þar lika. Enda þó‘t Sovét-
rfkin væru í hernaðarbandalögum
bæði við Tékkóslóvakíu og Frakk-
land, hafði franska stjórnin fylgzt
með Þýzkalandi og Bretlandi án
þess svo mikið sem bera fram mót
mæli í því að útHoka Rússa frá
Miinchenar-fundinum. Þetba var
snoþpungur, sem Stalin gleymdi
ekki og átti eftir að kost'a vest-
rænu lýðræðisríkin tvö mikið á
komandi mánuðum. Fjórum dög-
um efdr samkomulagið í Miinch-
en, 3. október, sendi ráðgjafi
þýzka sendiráðsins í Moskvu,
Werner von Tippelskirch, skýrslu
um „afl'eiðing^r1' sáttmálans fyrir
stefnu Sovétríkjanna. Hann taldi,
að Stalín „myndi draga ýmsar
ályktanir" og hann var viss um,
að Sovétríkin myndu „endurskoða
.st'efnu sína í utanríksmálum",
„verða óvinveittari bandamönnum
þeirra, Frakklandi, og „jákvæðari"
gagnvart Þýzkalandi. Reyndar
sagði þessi þýzki sendiráðsmaður,
að „núverandi kringumstæður
ve:ta heutúgt tækifæri til þess að
koma á nýjum og víðtækari við-
k ptajamning Þýzkalands við
Sovétrikin" Þetta er í fyrsta
skipti, sem minnzt er 1 þýzkum
leyniskjölum á st-efnubreytinguna,
sem nú var að byrja, þótt hæg-
fara væri hjá Berlin og Moskvu
og átti eftir að hafa alvarlegar
afleiðingar, áður en ár var liðið
Hit.ler hafði orðið fyrir von>
brigðum með það, sem gerðist í
Mftnchen, þrátt fyrir þann stór-
kostlega sigur, sem hann hafði
unnið og þá niðurlægingu, sem
hann hafði bakað ekki aðeins
Tékkóslóvakíu. heldur einnig
vestrænu lýðræðisríkjunum.
„Hann þarna" (Chamberlain)
heyrði Schacht hann segja við
S.S.-félaga sína, þegar hann sneri
aftur til Berlínar, „hefur eyðilagt
innreið mína í Prag"! Þetta var
einmitt það, sem hann hafði vilj-
að allan tímann eins og hann
hafði stöðugt sagt hershöfðingjum
sínum allt frá því að hann 5. nóv.
árið áður hafði haldið ræðuna yfir
þeim. Sigurinn yfir Austurríki og
Tékkóslóvakíu átti ekki að vera
annað en undanfari stórfelldrar
herferðar til þess að ná í meira
Lebensraum í austri og hernaðar-
aðstöðu i Frakklandi í vestri. Eins
og hann hafði skýrt ungverska for-
sætisráðherranum frá 20. septem-
ber, var það bezta, sem hægt var
að gera, „að eyðileggja Tékkósló-
vakiu". Þetta, hafði hann sagt,
myndi „gefa hagkvæmustu lausn-
ina á málinu". Hann hræddist að-
eins „hættuna" á því, að Tékkar
myndu láta undan öllum kröfum
hans.
Nú hafði Chamberlain, um leið
og hann greip með sér regnhlíf-
ina sína margumtöluðu, skundað
til Munchenar og neytt Tékka til
þess að láta undan öllum kröfum
sagnfræðingur bandamanna hefur
haldið fram, „Þet'ta ár til þess að
draga andann, sern talað er um,
að bandamenn hafi „unnið sér“
við Miinchenar-sáttmálann, varð
einungis til þess að Bretar og
Frakkar voru í enn verri aðstöðu
í samanburði við Þýzkaland Hitl-
ers, heldur en þeir hefðu verið,
þegar Munchenar-fundurinn fór
fram“. Eins og koma mun fram
hér á eftir, bera hernaðarlegir út-
reikningar Þjóðverja ári síðar
vott um þetta, og þá sömuleiðis
atburðirnir, sem á eftir komu og
þar af leiðandi er ekki um þetta
að efast.
Þegar litig er til baka, og með
þeirri vitneskju, sem okkur hefur
auðnazt að afla okkur úr leyndar-
skjölum Þjóðverja og af fram-
burði Þjóðverja sjál'fra eft'ir styrj-
öldina, þá er hægt að drag*t£ftir-
farandi ályktun, sem ekki hefði
verið hægt að gera á Miinchenar-
dögunum:
Þýzkaland var ekki i neinu
ástandi til þess að hefja styrjöl'd
1. október 1938 gegn Tékkósló-
vakíu og Frakklandi og Bretlandi,
svo að ekki sé nú minnzt á Rúss-
land. Hefði það samt verið gert,
myndi Þýzkaland auðveldlega og
fljótlega hafa verið ofurliði bor-
ið, og það hefði um leið haft í för
með sér endalok Hitlers og Þriðja
ríkisins. Ef komizt hefði verið
hjá styrjöld í Evrópu á síðasta
i
augnabliki með því að þýzki her-
inn hefði gripið í taumana, þá
myndi Hitler hafa verið kollvarp-
að af þeim Halder og Witzleben
og samstarfsmönnum þeirra, þeg-
ar þeir hefðu framkværnt áætlan-
ir sínar um að handtaka hann jafn
skjótt og hann hefði gefið síðustu
skipunina um að gerð skyldi árás
á Tékkóslóvakíu.
Hitler hafgi teflt a tæpasta vað-
ið, þegar hann tilkynnt'i það opin-
berlega, að hann myndi ráðast inn
í Súdetahéruðin 1. október „hvern
ig sem allt ylti". Ham var í „óverj
andi aðstöðu" og Prck hershöfð-
| ingi hafði séð þetta fyrir. Hefði
hann, eftir allar sínar ákveðnu
ógnanir og yfirlýsingar reynt að
skríða til baka af greininni, sem1
hann sat nú svo tæpt á, hefði
honum varla tekizt að verða lang-
lifur í embættinu, eins og einræð-
ið er í framkvæmd, og þá sér í
lagi einræðisstjórn hans sjálfs.
Það hefði orðig sérstaklega erfitt,
ef ekki ómögulegt, fyrir hann að
hafa orðið að láta undan síga, og
hefði hann reynt að gera það,
myndi álit'shnekkirinn, sem hann
hefði orðið fyrir bæði hjá hans
eigin þjóð og í Evrópu og síðast
en ekki sízt meðal hershöfðingj-
anna að öll'um líkindum hafa gert
út af við hann.
Þrjózkuleg, ofstækisfull krafa
Chamberlains um að veita Hitler
allt, sem hann vildi, ferðir hans
til Berchtesgaden og Godesberg
og að lokum hin örlagaríka ferð
hans til Miinchenar, björguðu
Hitler ofan af greininni, sem hann
hafði setið á og styrkt'u að'stöðu
hans í Evrópu, í Þýzkalandi og
innan hersins, meira en maður
hefði getað ímyndað sér nokkrum
vikum áður að hægt væri. Þetta
jók einnig óumræðilega mikið á
veldi Þriðja ríkísins gagnvart
hinum vestrænu lýðræðisríkjum
og Sovétríkjunum.
Miinchenar-sátlmálinn hafði al-
varlegar afleiðingar fyrir Frakk-
land og það er meira en hægt er
að skilja, að menn skuli ekki hafa
gert sér þetta Ijóst' í París. Hern-
aðarleg aðstaða landsins í Evrópu
! hafði verið eyðilögð, vegna þess,
að þegar Þriðja ríkið hafði full-
komlega hervæðzt, gat her Frakk
lands aldrei orðið meira en helm-
ingur hers Þýzkalands, sem var
næstum þvi helmingi mannfleira
og vegna þeirra möguleika, sem
Þýzkaland hafði á því að framleiða
hergögn hafði Frakkland af mikl-
um dugnaði byggt upp bandalög
milli sín og smáríkjanna í Austur-
Evrópu handan landamæra Þýzka-
l'ands — og handan ftalíu: Tékkó-
slóvakíu, Póllands, Júgóslavíu og
Rúmeníu, sem samanlagt höfðu
svipaðan liðsstyrk og eitt st'ór-
veldi. Að nú skyldu glatast þrjá-
tíu og fimm velþjálfaðar og vel
vopnum búnar herdeildir Tékka,
mínar ráðstafanir gegn honum.
Eg bið ykkur öll að fyl'gjast með
mér aftur til Hong Kong og við
munum yfirheyra Tom Manning
í viðurvist lögreglu og vitna. Víð
skulum taka fyrsta bátinn, í< i
héðan fer. Þangað til mun lögreglu
vörður gæta yðar, Dyson.
—• Fæ ég ekki að tala fáeinar
mínútur við ungfrú Stewart? grát-
bað Brett.
Hank yppti öxlum. — Það er
allt í lagi af minni hálfu, sagði
hann að endingu — ef ungfrú
Stewart er fús til þess.
— Já, hvíslaði hún.
Hank dró skjálfandi þjóninn á
fætur. — Þú kemur með mér,
sagði hann, — og ég ætla að taka
skýrslu af þér. Þú verður ásakað-
ur fyrir að hafa verið viðriðinn
þessa starfsemi og sömuleiðis fyr-
ir morðtilraun.
Brett og Gail gengu hægt út á
svalirnar. Hún var gersamlega út-
tauguð til sálar og líkama Hún
stundi: — Ó. Brett. ég get ekki
trúað þessu.
Hann reyndi að taka hana í fang
ið. en hún færði sig frá honum.
— Ó, ástin mín, sagði hann, —-
þarf þetta nokkru að breyta milli
okkar. Eg trúi þessu ekki enn, að
frændi hafi lifað tvöföldu lifi ár-
um saman. Og hvernig datt þér
þetta í hug? Heldur þú, að frændi
sé maðurinn, sem sveik föður
þinn og stal eignum hans? Gerðu
það fyrir mig, Gail, segðu að þú
trúir því ekki.
— Jú, Brett, ég held það, sagði
hún stillilega.
— Ef svo er, skal ég neyða hann
til að játa það, sagði hann alvöru
gefinn. — Og auðvitað verða eig-
nr þínar afhentar þér, auk alls
þess, sem hann hefur grætt síð-
an. En ég trúi ekki enn, að hann
hafi viljað drepa þig, Gail. Eg
held, að Hsung hafi misst stjórn
á sér, þegar hann sá þig með vega
bréfin — ég trúi ekki að frændi
hafi gefig þessu kínverska kvik-
indi skipun um að myrða þig. Það
er ómögulegt. Hann hefur marg-
sagt mér, hvað honum geðjist vel
að þér. Auk þess gæti hann ekki
fengið af sér að gera þér mein,
þegar hann veit að ég elska þig.
Og það voðalega er, að mér þykir
enn vænt um hann. Rödd hans
brast og hann leit undan.
— Brett. Hún tók um armlegg
hans. — Eg veit, að þú elskar mig
og þín vegna skal ég gera hvað
ég get t'il að hlífa frænda þínum.
Hann sneri sér aftur að henni
og greip um báðar hendur henn-
ar. — Þakka þér, Gail. En — en
er nokkur von lengur fyrir mig?
— Mér þykir mjög vænt um
þig, Brett, sagði hún loks. — Mér
þykir það enn, þrátt fyrir allt,
sem gerzt hefur. En þótt þú hafir
margbeðið mig að kvænast þér,
hefur mér fundizt ég ekki elska
þig nógu mikið. Eg skammast mín
vegna þess að einu sinni hélt ég,
að ég elskaði þig í raun og veru.
En það hefur breytzt. Nei, Brett
49
skreiddist hóstandi og stynjandi
á fætur.
— Þér hafið hjálpað mér ómet-
anlega, ungfrú Stewart, sagði
Hank að lokum. — Eg er leynilög-
regluþjónn og starfa á vegum
Sameinuðu þjóðanna í deild, sem'
vinnur að því að hafa hendur í
hári vegabréfafalsara. Þann tíma,
sem ég hef verið í Maccao, hef
ég komizt að ýmsu, en ég hef ekki ■
getað gengið úr skugga um með!
fullri vissu, hverjir höfuðpaurarn!
ir væru í þessum viðskiptum. Núj
veit ég að minnsta kosti nafn á
einum og það er býsna st'órt nafn.
Eg er sannfærður um, að fyrst
hægt er að draga þann mann fyrir
dóm, mun ég innan skamms hafa
hendur í hári samstarfsmanna
hans. Og með vitnisburði þjóns-
ins og orðum yðar get ég látið
handtaka hr. Manning.
— En ég verg að komast að
því, hvernig sambandi hans og
föður míns var háttað, sagði hún
biðjandi. — Ef hann skyldi nú
neita að segja neitt. Þér segið, að
ég hafi hjálpað yður — þér verðið
að aðstoða mig. Við skulum fara
aftur yfir til Hong Kong — og
yfirheyra Tom Manning í samein-
ingu og reyna að komast að sann-
leikanum.
Brett stóð skyndilega í dyrun-
um, þrumu lostinn yfir því, sem
fyrir augu hans bar.
— Hvað eruð þið öll að gera
hér í mínu herbergi? Gail, ástin
mín. Hann gekk til hennar. —
Hvað hefur komið fyrir þig? Þú
ert náföl. Hver var að gera þér
mein? Guð minn góður, ef ein-
hver hefur vogað sér að leggja
hendur á þig. Hann snerist ofsa-
lega á hæli og horfði reiðilega á
Hank Redfern.
— Það var ekki hann, hrópaði
Gail hvasst. — Hann bjargaði ein-
mitt lífi mínu. Það var þjónn
frænda þíns, Hsung, sem reyndi
að myrða mig.
— En hvers vegna? Eg skil ekki,
stamaði Brett ráðþrota. — Hvers
vegna skyldi Hsung reyna að
myrða þig?
— Frændi þinn heldur mig
hættulega, Þetta er önnur tilraun-
in, sem gerð er til að ráða mig af
dögum, Brett, sagði hún rólega.
Hann fól andlitið í höndum sér
og reikaði í spori.
— Nei, nei. Eg trúi því ekki!
Frændi minn er beztur allra
manna. Hann hefur gert svo mik-
ið fyrir mig — allt hefur hann
gert fyrir mig. Honum þykir vænt
um þig, Gail. Því skyldi hann
senda þjón sinn hingað t'il að
myrða þig?
Hank greip fram í.
— Þjónninn hefur þegar játað,
að ungfrú Stewart vissi of margt,
þess vegna vilja þeir ryðja henni
úr vegi. Hún grunaði frænda yðar
um að hafa svikið föður sinn og
síðan hrifsað undir sig eigur hans.
En af tilviljun komst hún á snoð-
ir um hið stórfellda vegabréfa-
brask, sem frændi yðar stundar.
Það var ástæðan til að þér kom-
uð yfir til Maccao, hr. Dyson. Ung
frú Stewart grunaði hvað í tösk-
unni væri og sneri aftur hingað
til að ganga úr skugga um, hvort
grunsemdir hennar ættu við rök
að styðjast. Hr. Manning hlýtur
ag hafa sent þjón sinn til að hafa
gætur á henni. Hann kom að henni
hér. Hún hafði rifið út úr tösk-
unni og var með bunka af fölsuð-
um vegabréfum. Hann reyndi að
myrða hana.
Brett þaut til þjónsins, sem
kúrði í hnipri úti í horni. Hann
æpti tryllingslega:
— Þú reyndir að drepa ungfrú
Stewart. Þá skal ég svo sannar-
lega drepa þig, ræfillinn þinn.
Ef Hank hefði ekki tekig í taum
HJtíKRUNARKONA í VANDA
ana, er eins víst ag Brett hefði
komið fram áformum sínum, svo
gersamlega v-iti sínu fjær var
hann. Honum tókst' að draga Brett
ofan af þjóninum. Svo sagði hann:
— Bæði þér og frændi yðar
þurfið ýmislegt að útskýra í þessu
máli, sagði hann reiðilega.
— Eg vissi ekki, hvað var í tösk
unni, það get ég svarið, sagði
Brett eymdarlega.
— Getið þér svarið það við heið
ur yðar, að þér hafið ekki vitað,
að í þessari tösku voru fölsuð vega
bréf, sem þér áttuð að koma til
skila? Að yður er ókunnugt um,
að . . .
Bret't náfölnaði.
— Eg sver það. Eg vissi ekk-
ert. Frændi minn bað mig bara
að gera þetta fyrir sig. En hvern-
ig getur frændi verið flæktur í
það? Hann er mikilsmetinn og um-
svifamikill kaupsýsl'umaður. Hann
er ríkur maður. Og góður maður.
Hann hefur gert allt fyrir mig. Ef
ég hefði ekki átt hann að, hefði
ég verið settur á munaðarleysingja
hæli. Eg elska hann. En hvernjg
getur mér þótt vænt um hann, ef
það er satt, að hann hefur skipu-
lagt morðtilraun á Gail. Eg trúi
því ekki. Eg trúi því ekki fyrr en
ég heyri hann játa það sjálfan.
— Hann játar það nautnast,
sagði Hank — Þér eruð heimsk-
ingi, Dyson, og hann hefur óspart
notað yður. Hversu ínnilega sem
þér elskið frænda yðar, er ég
hræddur um, að ég verði að gera
Maysie Greig
14
TÍMINN, föstudaglnn 18. október 1963