Alþýðublaðið - 06.12.1942, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 06.12.1942, Blaðsíða 4
AU>yoUBLAOIO Laugardagur 6. deseraber 1942. Iþ^fabUttb ðtfrefsunli; Alþýðuflokkurbut,. Bltetjárfe Stefán Pjetursson. Bitstj&n og afgreiðsla í Al- þý&íhóstau viö Hverfisgötu, Símay ritstjdrnar: 4901 og 4962. ðímsr aígraiðslu: 4900 o& 480«. Verö í lausasðlu 40 aura. AlþýðuprmtemiSjan h.f. 91 i rötta ilferl til láiíélipfefltliiiii1" ETTA er hin rétta aðferð f^ar- m þjóðfélagsbýltingar á Bretíandi." Þannig komast brezk blöð að orði um tillögur þær, sem fram eru komnar í Breílandi um nýjar, fullkomn- ar alþýðutryggingar eftir stríð. En frá þessum tillögum hefir verið sagt í brezka útvarpinu ondanfarna daga á áberandi fcátt, og í fregnum frá Londón var nýlega skýrt frá því, að til- lcgurnar séu mjög ræddar í heimsblöðunum og mun þá fyrst og fremst vera átt við blöð í samveldislöndum Breta og í Bandaríkjunum. Undir stjórn Alþýðuflokk- anna á Norðurlöndum hefir verið stefnt að því að skapa jöfnuð og réttlæti með sem full- komnustum alþýðutryggingum, og hvergi í heiminum, að und- anskiídu Nýja Sjálandi, hafa al- þýðutryggingar verið eins full- komnar og í þessum lönd- um — fyrir styrjöldina. Með þessu meðal annars hugðust Al- pýÖufJokkarnir að breyta þjóð- félaginu á lýðræðislegan hátt, áti blóðugra byltinga, þar til fuUkominn jöfnuður og algert óryggi væri tryggt handa öllum þjóðfélagsborgurum. Þó að hægt sé að segja, að al- þýðutryggingar okkar íslend- inga standi mjög tíl bóta, þá hafa framfarirnar á þessu sviði hvergi í heiminum verið eins stórstígar og hér á íslandi. Nægir í því sambandi að benda á dánar- og slysabæturnar, elli- tryggingarnar og sjúkratrygg- Ingarnar. Það eru ekki ýkja mörg ár siðan sjómannslífið var bætt með nokkur hundruð krónum og heimilum sjómann- anna sundrað, þegar þeir voru fallnir í yalinn. Og allir muna eftir háðung gamla ellistyrks- íns. AlþýðuflokLurinn hefir haft alla forystu um sköpun is- ienzkra alþýðutrygginga. Harm lióf baráttuna fyrir þeim, hann samdi þær í upphafi, hann korn þoim á. Og kvöldið, sem laga- frumvarpið var samþykkt á al- þÍTígi, að vísu nokkuð skemmt af þröngsýnum og lítt framsýn- um andstæðingum, lýsti Har- aldur Guðmundsson því yfir, að nú hæfist baráttan fyrir því, að gera tryggingarnar fullkomn- ari, syo að þær gætu algeriega náð þeim tilgangi, setú til væri ætlast, að skapa fólkinu j land- inu' fullkomið Örjrggi gégn elli, slysum, veiMridum og öðru, mm áður hoör verið mesti vá- gesturr-n við hvers manns dyr. Og n'. éft þessi barátta háð —> fcáð msé sívaxandi árangri, — brátt liyrir skammsÝni og skiln- ingsleysi ótrúlegs raargra. 1 í^ýðræðissinnað.ír xsíulistar, jafsiaðarmenn, vit x, afS fram- kvæmda alhMða t -ginga er eitt ráunhæfasta ?] »rið, sem fcægt er &ð stíga í áttina til nýs bg betn þjóðfélags, sósíalistísks kfffi&tkm Og það eru slíkar aðfer'c**::: , sem: einar eru sam- boðra meatmtuS^ þjóðféiagi, þvÍTRfr <ijfttlng4i: tiitM^M%^r.. Anna frá Moldnúpi; Tvennskonar Svar til Sverris Kristjánssonar sagnfræðings. TLI það ilátd ekki nærri iað vera í fyrsta sinn á iþessu landi, að menn í 185. itölublaði Þjóðviljans lesa með feitri fyrinsögn ávarp til „hinna heilögu í andanum"? Einhvern tíma 'hefði þetta iþótt vottur uimí hina mestu for- herðingu og stráksskap, og ekki víl ég allt marka, ef mínir gömiu og góðu vinir, Bangæing. ar, Mta höfund greinar þessarar stóram augum sem stjórnmála- leiStoga. Sverrirhekiur sig víst búinn að kveða Önnu gömlu frá Mold- núpi niður mieð stórum og íheld- uir fáránlegum orðum og háð- glósuim, sem eikki eru á ineinum rökum eða viti byggðar. Mér finnst það ofur eðlílegt, að Sverrir telji iþað fyrir neðan síná virðingu, að tala við lítt menntaða sveitakonu, og kjósi heldur að tala við viðurkennda lærdómsmjanri, svo sem séra Sigurbjörn Einarsson. En ég ætia nú samt að leyfa mér að segja ofurlítig meira, * Eg get fullvissað Sverri um það, að það var alls ekki nein iöngun í trúmáladeilur, -seai kom miér til að skrifa greinar- korn mitt, sem t>irtist í Alþýðu- blaðinu 22. nóv. Það var aðeins réttlát vandlæting óspilltrar ís_ lenzkrar alþýðukonu yfir þeim stráksskap ög menningarleysi, sem lýsti sér í ykkar sjálfbyrg- ingsskrifuim um það, sem við ís_ land'ingar höf um hingað til kaH. að heilagt. Ég tel það óviðeigandi, að nokkur heilvita maður, sem meira að segja vill :láta líta á sig sem foringjaefni, ráðíst með ófyrirleitni og fyrirlitningu á svo 'helga stofnu, sem kristin •kirk'ja ihiýtur "að vera hverjum kristnuanj einstaklingi og um leið hverri kristinni þjóð. Ég ætla mér ekki að f ara að stæla neitt um það, hvernig sú kirkja, sem Beykvíkingar ætla að byggja, á að vera í lögun eða hvers minningu hún á að helg- ast, eða hvar hún á að standa; það eru mér aukaatriði. Hitt veit ég, að okkur Reykvíkinga, skortxr tilfinnantega kirkjurúm. Mér finnst naumast hægt að verja það, að aðeins örfáir menn af öllum þeim ursla, sem nú safnast til Reykjavíkur, geti átt kost á að koma í kirkju' og hlýða guðs orði, þótt þeir svo f egrtir vildu. Hverjum er ætlað að standa fyrir utan, og hverjir eiga að vera hinir íútvöldu? H%rer vill taka að sér að draga í suoadur? Ekki ég. Þ,að verður víst bezt, að Sverrir geri það. Hann hvort eð er þekkir einn hina ,heilögu. í andainum". Hann er sjálfsagt sá eini, sem telur sig færan uin að skipa á bekki í ríki andans. En, eftir á að hyggja, Sverrir minn! befir mér verið sagt, að þú yærir sagnfræðingur, svo þú hefir í rauninni fengið gott tækifæri til að kynnast mamns- andanum.Það er að segja,' ef þú hefir fært þér þekkinguna í nyt. En reamalt orðtæki taiar um það, að sumt sé eins og myt fyrir utan kjarna og ský fyrir utan regn", — og það er einmitt það, sem mér finnst oft bera svo ' mikið á í okkar yfirborðsment. un og menningu. En sjálfsagt hefir Iþú veittv tilbeiðsluþrá mannsandans-eftirtekt, og það er einmitt það, sem mig langaði til að tala um við þig, án tillits til nokkurra ákveSinna trúar- skqðana. Úr því að maðurinn þarfnast þess endilega, að trúa á eitt- hvað og treysta einhverju sér æðra, er þá ekki það sjáifsagð- asta, að nnaðurinn trúi þannig, aðfhann vaxi en ekki minnki af trú sinni? Hvaðari höfum við mennirnir fengið okkar æðsta boðorð? Hvaðan höfum við fengið boð- orðið um að elska ináugann eins og sjálf a oss? Hver var það, sem sagði: „Það, sem þið gerið ein- um af þessuim mínum minnstu bræðrum, það hafið þið mér gert"? . ' Var það ekki Jesús Kristur,- ¦sem talaði þessi gullvægu orð? Og þó þykist þú, Sverrir Krist- jánsson, — sem læzt vera mann- úðarviinur, fullur af áhuga fyrir að hýsa hina húsvilltu og líkna hinum sjúku, maður til að tala mieð fyrirlitningu um meistar- ann mikla frá Nazaret! Þú virðir hann ekki svo mikils, að nefna hann sínu skírnarnafni, eins og Önnu frá Moldnúpi eða aðria menn. Hefir þú ekki með þinni rök- vísi veitt eftirtekt þeim andlegu veilum af fáfengileika, sem gert hafa vart við sig nú á þessum síðustu 'tímium meðal vor, ein- mitt síðan kirkjurækni og trúar_ iðkanir fóru að lúta í lægra haldi? Ég get ekki betur séð, en að það sé f arið að bera talsvert á manndýrkun. Mér fyrir mitt 'leyti finnist litið til' um að taka skepnuna fram yfir skaparinn. Ég hefi ekki betur heyrt, en að iþeir menn, sem mest hafa látið til sín taka um 'það, að kenna þjóðinni lítilsvirðingu fyrir prestum, kirkju og kristindómi, hafi reynt að kenna fáfróðri alþýðu eins konar Rússadýrkun. Þeir hafa leitast við að „pre- sentera" Rússland sem hið eina ríki sannleikans og réttlætisins, og reynt með ölhi móti að fá fólkið til að horfa til hinna víð- lendu slétta 'þar austirr frá sem síns eina fyrirheitna lands og hámarks allrar sannrar andlegr_ ar og líkaimilegrar hagsældiar. 'Þeir hafa reynt að láta það gleyma sfcyldum sínum við guð ' og föðurlandið, gleyma bókstaf- lega öllu, nema þyí einu, að likj_ ast Rússanum og stefna að hans háleita marki. En látum oss sjá. Ég get sagt íþér það, góði, að ég hefi gengið hér um götur þessr t \ jar' fyrsta maí Ofr sungið með ykkur fulL um hélsi „Internatioiiaíin mun tengja strönd við strönd". Már f annst það af arf ögur hug_ sjón hjá Karli Marxf að menn- ixnir skoðuðu hver annan sem bræður, jafn réttborn.',. tíl gæða ingar leysa úr engum vanda og koma aðeins áf því, að yfirráða stéttirnar og jafnve! þjóðfélagið í beild skortir memnngu. Það eru til meim e;; íloftksr, sem kalla alþýðiifyggingai* kák, sem aðeins sc til sk ða, Við höfum fengið að heyra það, en Trálið-felur sjái't í sér kosti sína ' og \jví múri það vinna 0;??naðaxr;jguri Ökkar alþýðu- \:". ,þeim .sé í .Mv#.^giggfer "í™-. ýmsu ábótavant, orðnar vinsæi- ar og því vinsælli verða þ&'r, því fullkoranari sem þær verða ^1 gerðar.: „Þetfca er Mn rétta aðferð til þjóðfélagshyltingar í Bret- iandi," Segja Bretar. Lýðræðis- sinnar um,,iiLllan heim munu segja það sama, hver í sínu landi. Beynslan er fengitt á Norðurlöndum. Oghim er éiniá-- ifi atSjfáíst hér,á í°'^ jarðarinnar. Ég var með öðrum orðum sameignarstefnukona. En ég hefi aldrei trúao því, að sannarlegt bræðralag geti ríkt í þessuin hekni á Öðrum grund- velli en þeim, sem Jesús Krist- xsx kenndi oss. Það er, að skoða alia nnenn sem bcirn sama 'himn- eska föðurins, sem óil eru jafn dýrmæt í augum allt sjáandi guðs. Ég trúi því, að þegar hver anaður getur gert orð Hallgríms Péturssonar að súiumi orðura: „því ég er guðs bárn og bróðir þinn, blessaður Jesú, herra irnimn; náð kann mig nú ei bresta," —' þá fyrst muni menn- irnir verða algerir í sameiginar- stefnuhugsjón sinni. En ég hef i aldrei verið Rússa dýrkandi og mun aldrei verða það eða yf ir höfuð manndýi'kari. Mér f innst líka síríðið haf a leitt það glöggt í ljós, hve þroskaðir Rússarnir^ voru og trúir sinni hugsjón. Ég veit ekki betur, en að það isé í 'beinni andstöðu við Kommúnismann, að' Rússar ruddiuist inn í nágrannalönd sín og tóku þau herskildi.: Það var ekki hugsjón Karh Marx, sem þar var að verki; þao var blátt áfram þessi gamla margfor- dæínda yfirdrottnunarpóhtík, sem mannsandinn á svo erfitt tmieð að losa _3g við, af því að hún er bezta meðalið til þess að þjóna hinum lágu holdlegu hvötum mannsins, sem honum eru svo tamarog eðlilegar, en hverjum iskyni gæddum, manni ber skylda til að temja, svo framarlega sem toann vill teljast æðri öðrum spendýrum jarðar. Mér hefir ailtaf skiiizt það, að mienntamönnum vorum finnist afar fínt að tala um Forn- Grikki og draga dæmið af þeim. Að minnsta kosti er ekki hægt að finna þeim kristilegt ofstæki til foráttu. Yfir dyrum goðahofsins í Delfi stóðu þessi eftirtektar- verðu orð: „Kynnstu sjálfum þér'.' Ætli þú gætir ekki haft gott af því, Sverrir minn, að hugleiða þessa setningu? Það eru ekki kirkjunnar menn, sem 'hafa sett hatna saman; það eru heiðnir spekinigar. En hvað skyldu þessir menn hafa 'hugs- að? Hefir þú nokkurn tíma gert þér grein fyrir því? Ætli að þeir hafi ekki haft einhvern grun Ensk oiIarbíEiÉI. Skozkir aílarfreflar I SMÍWiS ÚWWSklh Verzlnn H. T©1FT SliðlasMBSlíD 5. Sffisi 1033 LADY HAMILTON nm sinn andlega uppruna og eilífðareðli? Ætli þeir hafi ekki fundið eitthvað innst inni í " sjálfum sér, sem ekki varð full nægt með mat eður drykk eða ""öðruim jarðneskum gæðum? Ég er að minnsta kosti iþeirrar skoðumar. Að endingu lanigar mig til að segja nokkur'orð um sjálfa mig, ,.þó að mér finnist aldrei mikið til <uim elíkt. Ég hefi ekki verið kostuð í skóla; ég hefi alla ævi barizt við fátækt og neytt míns brauðs í sveita miíns andlitis; ég 'befi 'barizt við hlið þeirra manna, sem erjað hafa þetta land með iðni og atorku; ég hef i * jafnvel sjálf sótt mér ibjörg í 'Sjóinn, hér í minni sárustu fá- •fcækt. En ég er svo hamigjusöm, að það fólk, sem ég hefi barizt l með hefir alltaf verið starfsglatt og trúað folk. Það hefir hvorki trúað á Rússann eða aðra menn. Það hefir trúað á guð í alhfeims- geimi og 'guð í sjálfu sér. Ég hefi þess vegna aldrei lært að heimta allt af öðrum og gera engar kröfur til sjálfrar mín. 'Það skal ég Æíka segja þér, góði vinur, að það er engin tih, viljun, að það er Anna frá Mold- núpi, sem dirfist að taka sér penna í hönd, þegar út yfir tek- ur um. ósóimiann í landi voru; það er aðeins dóttir óspilltrar alþýðu, sem hér talar máli jafru ingja sinna, dóttir þeirra feðra, sem einu sinni sömdu þau lög, "að hver sá, sem ílastaði goðin, skyldi sekiir maður, og máttú frændur ekki þeim manni lið veita, því það dæmdist rétt vera, að trúmðingur væri frænda skömm. Svo bið ég afsökunar á að hafa ieyft mér að tala, þar sem ég hefði étt að skilja það, að mér var ætlað að þegja. Svo bið ég ilíka afsökunar á, að ég þúa þig, Sverrir Kristjánsson; en mér er óljúf ur állur tepruskap- ur Off uppgerðarjhæverska, og i vona ég, að 'þar eigum við sara_ leið bæði á hpldi og anda. .. Reykjavík, 3. desehiber. Aniia fxá Moldxiúpi. Ódýrí nr Pelsar KápubAðln Slml 4S78« 9 ii m ersnes ?¦ *$áp* ,;*tSW-*> f mtévu érvaNL ff u'irliggltueii jnarson «t j* fry^QWttgSta 2-fcit

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.