Alþýðublaðið - 25.02.1945, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 25.02.1945, Blaðsíða 5
Sunnudagur 25. febrúar 1945 ALÞÝÐUBLAÐIÐ s \ íslenskur fáni í hvítri vetranátturu — Horfum hærra, jþrátt fyrir allt. — Fórnir okkar og fómir annara -— Friðsöm störf og hrek — Margmið, sem aldrei mun gleymast. IBLINDHRÍÐ og hörkufrosti barðist íslenzki fáninn við stöng ina víða um Reykjavík í gær. Hann var tígulegur og fagur, er hann bar við hvíta hríðina, snævi jjakta jörðina og klökug húsin — og það var eins og hann gæfi ,manni nýja von, ný fyrirheit um framtíðina og nýja trú á lífið, þrátt fyrir allt. Er maður leit hann var eins og sólin brytist fram úr kafinu ytra og myrkrinu innra. VIÐ ÞURFTUM þess líka með í gær að geta lyft andlitinu og litið upp og fram, því að þjóðin var særð nýju sári. Á ný hafði hún orðið fyrir höggi í andlitið og und an því sveið, jafn vel meir en pft- ast áður vegna þess að hún var grunlaus og vongóð um að nú færi að stytta upp, að við þyrftum ekki að gjalda stríðsguðinum- fleiri skatta, fórnum okkar væri lokið. EN SVO VIRÐIST að hinir síð- ustu tímar ætli að reynast okkur verstir. Þjóðin, sem hóf þessa styrj öld toer^t nú innikróuð í landi sínu, eins og maður, sem verst í heim'ili sínu og spárar síðustu skotin, eins og afbrotamaður, sem sótt er að, veit að réttvísin er að taka hann, en vill heldur verjast til hins síð- asta, en að láta taka sig lifandi. VIÐ HÖFUM ALDREI gert neitt á hluta- þessarar þjóðar, þvert á móti. Við sýndum henni ekki síð- ur vinsemd en öðrum þjóðum, við héldum menningu hennar í heiðri og sendum æskumenn okkar til hennar og gerðum allt fyrir þá, sem okkur var unnt og í okkar valdi stóð. VIÐ BÍÖFUM MÓTTEKIÐ þakk irnar og þó að hatur verði ekki til þess að grópa í hug okkar árásir þessarar þjóðar á farkosti okkar og menn og konur, þá munu sár okkar seint gróa og þau minna okkur alla tíð á þessa daga hörm- un‘ga og sorga. Þeir munu verða okkur öllum minnisstæðari en allt annað sem við ber. HÁLFUR ANNAR TUGUR í-s- lenzkra manna og kvenna er týndur. Bezta skip okkar er horf- ið. Manni finnst næstum því, að verið sé að króa okkur inni í land inu. Framvegis vaxa erfiðleikar okkar með samg'öngur við önnur lönd gífurlega, og er í raun og veru alls ekki, á þessari stundu, hægt að sjá, hvernig úr þessu verður leyst. Tjón okkar undan- farna þrjé til fjóra mánuði er orð ið svo ægilegt að við munum seint bíða þess bætur. \ ÞAÐ VIRÐIST og vera full á- stæða fyrir alla aðila, okkur ís- lendinga og aðra, sem við eigum einhver samskipti við, að gleyma því ekki ,að við höfum orðið að fórna jafnvel meiru en ýmsar styrj aldabþjóðirnar í þessum hildarleik. Á það virðist efcki bætandi, og' ef einhvei'jum finnst, sem styrjöldin h-afi lítið komið við íslendinga til þessa og þeim beri að fórna meiru, munu margir svara því til, að nóg sé komið. Við höldum áfram okk- ar friðsamlega starfi, og tökum þeim áföllum, sem af því leiðir eins og menn. ÞRÁTT FYRIR ALLT — þrátt fyrir allt, sem kann að mæta okk ur á leið okkar, missum við aldrei sjónar á markmiðinu: Frjáls og hamingjusöm þjóð í landinu okk- ar; þjóð, sem neytir brauðs í sveita síns andlits, sýnir h*ugrekki og þol, og gefst aldrei upp í bar- áttunni fyrir menningu sinni og frelsi sínu. Og fáninn okkar er merki okkar, hvort sem hann berst í byljum og hörku íslenzkrar vetrarveðráttu og ber í hvíta jörð, eða hann hnígur létt að stönginni í sumarblænum, ber í græna grund og stafar geislum í sólskini. Hannes á horninu. I REIN ÞESSI er þýdd úr „The Manchester Guard ian“. Er hér að nokkru rætt um orsakir og afleiðingar banatilræði þess, er ^ert var við Adolf Hitler þann 20. júlí síðastliðinn. Hijfundur greinarinnar er ókunnur. ÞEGAR HITLER minntist á atburðinn frá 20. júlí í ára mótaræðu sinni, sagði. hann meðal annars: ,,Sprengingin átti sér stað í minna en fimm feta fjarlægð frá mér.“ Sannar frásagnir af því, sem raunverulega átti sér stað, segja þó öðriuvDsi fiá. Svo rnikið er víst að bomban sprakk, en Hitl er hafði þá þegar staðjð upp frá skriíborðinu og sennilega verið kominn út úr herberginu til viðræðna, við hersböfðingja sína sem biðu hans í næsta her bergi. Banatilræðið átti sér stað í Tauroggen í Austur-Prúss- landi, þar sem „Foringinn“ þá haf-ði. bækistöð sína. . Stauffenberg greifi, sem kom sprengjunni fvrir undir skrif- borði Hitlers, komst síðar að því, að general von Fromme, sem var aðalmaðurinn í samsagr inu, reyndist ekki nógu sterk- ur, þegar á reyndi. von Fromme var herforingi heimahersins. Hann hafði, þegar samsærið var ráðgert, tekið að sér það mikilvæga hlutverk að lofa því . að senda fyrirskipanir til allra herstöðva í Þýzkalandi og Aust urríki þess efnis, að herinn skyldi víkig öllum embættis- mönnum nazistastjórnai'innar úr ’valdastóli og sjálfur taka á sig alla ábvrgð. Eftir að hafa sent slíkar fyrii’skipanir til nokk urra herstöðva i Brandenburg og Austurríki missti hann kjark inn, að því er virðist. Engar fyrirskipanir bárust meginhluta heimahersins eða höfuðbæki- stöðvum. •4: Afleiðingarnar urðu hinar hroðalegustu. í Austurríki hafði fyi’iskipunin breiðst út á furðu > skömmum tíma. í V’ínarborg kom til nokkurra óeirða og víð ast hvar í landinu lét mótstöðu hreyfing Austuríkismanna til skarar skríða, meira og minna. Sennilega hefur engin mótstöðu hreyfing vei'ið bæld niður á jafn grimmdarlegan hátt og sjaldan verið framkvæmdar aðrar eins hefndarráðstafanir á nokkrum föðurlandsvinum eins og AustuiTíkismönnum síðan 20. júl’í síðastliðinn. Þjóðverjar hafa lífíátið íbúana í fjöldaaf . tökum svo, að slíkt á sér fá dæmi. Þúsundir austurrískra föðuriandsvina hafa lát.ið lífið á þessu tíma’bili. Það má merki legt hleáta, ef nokíkiur maður er eftir á lifi af þeim, sem tóku þátt í mótstöðuhreyfingunni með vopn í höndum. Segja má, að þessi uppi'eisnartilraun gegn Hitler hafi verið frekar illa und irbúin og auk þess ekki fram- kvæmd á hentugum tíma. Einn þeirra, sem þátt tóku í henni, hefur komizt svo að orði, að hún hafi vei’ið gerð „tíu árum of seint og sex árum of fljótl.“ Samsærið var framkvæmt of fljótt hvað það snerti, að ekki var reynt að bíða eftir þeim tíma, er nazistastjórnin stæði á verulega alvarlegum tímamót- um og útlitið væri sannarlega tvísýnt, eins *og nú er komið á daginn. A’llra hluta vegna hefði verið hægt að bíða svolítið leng ur og framkvæma þá uppreisn ÁUGLÝSIÐÍALÞÝDUBLADINU við Hiller 20. júlí Sigurbrosið er horflð Þessi .mynd af Hitler er ólík þeim, sem heimurinn átti að venjast á fyrstu árum ófriðarins. Sigurbrosið er horfið. Myndin er úr þýzkri kvikmynd, sem Bandaríkjamenn fundu í herfangi á vesturvígstöðvunum nýlega. Hún sýnir Hitler vera að skoða verksummerki eyðileggingarinnar, sem hann hefir nú eirjnig leitt yfir sitt eigíð land. Óvíst er, hvar og 8 hvenær myndin er tekin. ina á þann hátt, að hún hefði mátt verða algjört rothögg fyr- ir valdaklíku nazi.stanna. Það er mjög eftirtektai'vert, hversiu Bæjiarar áttu til töluiega drjúgan þátt í undir- búningi þessa samsæris. Þátt- tag-a hins íraaga Sjöunda bæjer ska íh-erfylki.s segir meira en margt annað u;m innianliandsá- standið í þessum landshluta. Jafnvel Bæjarar gerðu sér þó ekki glæstari vonir en þær, að efti.r hrun nazismans myndu bandamenn hertaka Þýzkaland og ha'lda landinu í hernámi ótakmarkaðan tíma samkvæmt eigin vilja. , Eittihvert ‘ veigam-esta a-triðið, sem O'lli aifístöðu Bæjara var það, að Rommel hers^öfð- i-nigi, sem ivar (híöfruðleiðtiogi bæj ersikra 'hermanna, en þó eitoki raunverulegur þátttakandi. í samsærinu, hafði lýst yfir áliti sínu á von Witzleben marskálki og, samþvkkt, að revnt yrði að ná 1 samkomulagi við banda- menn. Það var ekki fyrr en 15. október, að Þjóðverjar lýstu yf ir því, að Rommel hefði látizt a-f völdum meiðsla, er 'hann hafði, hloíið við loftárás banda- manna. Gera má ráð fvrir því, að hin stói-fellda refsiaðgerð nazistastjórnarinnar i gai'ð þeirra, sem grunaðir voru um að hafa staðið að samsærinu, sé nú að mestu liðin hjá, enda þótt ýmsir haldi því fram, að svo sé ekki, ’heldur muni enn- þá ei.n „ hreingerningin“ fara fram, áður en þýzka íxeimaðar- vélin nemur staðar til fulls. * Allmargir þýzkir liðsforingj- ar. sem á undsnförnum árum hafa ekki tekið þátt í hernaðar störfum en einhvexTa hluta vegna haft embættisskilríki að nafninu til, hafa fram að þessu sloppið við hverskonar hreins- unaraðgerðir valdhafanna. Þeir ' voru algjörlega á vaidi nazista stjórnarinnar og treystu henni. Þó er það athugandi, að póli- tískt uppeldi þeirra hefur verið mjög , ófrjálslegt ,og éinhliða; þeir hafa vaniz I gagnrýnislaus- -uim iátrúðnaði og ibolliuBtu við ,,Foringjann“ oig isamistarfsMlíik-u hans. Og þessa ,,kjölfestu“ létu þeir sér nægjá til þess að sleppa við írekari óþægind.i. Nazistarnii’- hafa jafnan. lagt mi.kla álherklu á það í stjórnar- aðferðum sínum, að gagnsýra þjóðina nazistískum hugsunar- hætti með öllum mögulegum og ómögulegum ráðum. Ekki hvað sizt hefur verið. lögð á'hex’zla á uppfræðslu liðsforingjaefna og annarra yfirmanna við herinn, samkvæmt kenningum Hitlers. Þýzkur liðsforingi nú á tím- um leggur . ekki einxjngis si.tt eigið líf í hætíu, ef hann ekki hlýðir öllum fyrii’skipunum valdhafanna, heldui’ má hann ganga út' frá því v*ísu, að sé hann' etoki ailveg eins’ og hann sé, Coi’sprakfcarnir vilja að ihann sé, muni ekki. einungis hann sjálf- ur tefcinn af lífi, heldur öl-l fjöl- skylda hans að auki. Þetta kemur meðal annars á- gætlega i Ijós í eftirfai’andi sögu: Stjórnmálmaður nokkur, út, . lendur, reyndi að hindi’a það, að Petain ýrði fluttur | útlegð til Vichy til . Þýzkalands. Nazistarni-r fyrirsMpuð'U herfor ingja einum annað hvort, að fá Petain gamla til þess að fa^a „viljugan“ og með góðu ‘til Þýzkalaxids, ,eða að öðrum kosti kvldi Vidhy-boi’g jöfrxuð við jörðix. Herfori.nginn skildi, að með þvi að fela honum þetta stai’f var verið að ögra honum. Framih. á 6. síöu. t

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.