Vísir - 15.05.1928, Blaðsíða 5

Vísir - 15.05.1928, Blaðsíða 5
ViSIR Þriðjudaginn 15. mai 1928. æææææææææææææææææææææææsæsæ IRTebsters alkunna og vidurkenda jáPHSkipamáliiLÍng fy pipliggj andi. Þópður Sveinsson & Co* 88 fYj Umboðsmenn fyrir Websters Ltd. Hull éóxk JLeifs. Eftir Jóhann Jónssoii. Fátt er það í fari þjóða og ein- staklinga, er glöggvar einkenni andiegan aidur þeirra eða þroska- stig, en sKapsbrestirnir, sem þeini eru riKUiegast áskapaórr. h,n rneð þvi a'ö iiest er likt.með skyldum, ug einstakiingarmr iiman sama þjOÖlelagsms, í oiium aöaldráttum sáiarnts sins, með sama markinu brendir, ber aS skoSa einkenni pessi iyrst og fremst, sem þjóðar- einkenni. , ,. bKapsbrestir vor Islendinga eru að vísu margir og meinlegir; þó liygg ég tvent vera, er öðru írem- ur mætti telja einkennandi fyrir iálarþroska vorn, serstaklega í seinm tiö, síðan hámenning blaða- menskunnar og flokkadráttanna tók svo mjög aö biómgast í land- inu, netniiega þetta tvent: Orðsýk- ma og iangræknina. Þvi að þótt emkennilega megi virðast: í þessu landi, þar sem ilt umital er sjálf- sagt hlutfallslega algengara en i nokkru öðru landi undir sólinni, er mönnum hlægilega sárt um svo- kal'lað mannorð sitt; og ekkert á landinn bágar með aS afsaka, en hafi einhver blakað við persónu lians. Þetta hörundssæri er nú auð- vitað gott og blessað, svo lengi sem einhver snefill af skynsemi er í því, en því miður láta fæstir skynsemina hér nokkru um ráöa. Nei: alt, sem um oss er rætt eða ritaö og ekki er beinlínis lof, tök- vm vér að jafnaði sem persónulega móðgun og hyggjum strax til hefnda. Af þessu leiðir vafalausi þetta smánarlega óhreinlyndi, sem er svo einkennandi fyrir; hið opin- bera líf Islands i seinni tíS. Eng- inn þorir að segja meiningu sína af eintómum ótta við aS fá sjálfur á baukinn fyrir tiltækið, þvi er og' að kalla má, hver opinber umsögn um menn eða málefni anna'Shvort meiningarlaust smjaður eSa rang- sleitnir sleggjudómar, sprottnir af persónulegum kala eSa pólitískri óvild. PrúSmannleg, sanngjörn óhlutdrægni er sálarþroska vorum: nærri þvi altaf um megn, hvort heldur sem þaS nú fjallar um aS þurfa aS segja sannleikann eSa fá afboriS hann. Eg spara mér þá fyrirhöfn að fara aS reyna aS leiSa langar og þrælrökstuddar þjóSsálarfræSileg- ar ályktanir af þessari staðreynd um skapferli vort, en þó get eg getiS þess til — (og er hverjum einum frjálst, sem lystir, aS grúska yfir því meS sjálíumi sér, hvort til- gáta mín muni rétt eða röng vera) aðaf þessu megi, meSal annars dtfaga þger líkur, a* vér fféurq, «rm sem komiS er, íremur andlega ungir — og stöndum til bóta. rier liggur nu f rammi fyrir mér pessi grein, sem hr. Sigiús Ein- arsson tónskáld og tónlistardóm ari, skrifaSi i „MorgunblaðiS". skonunu eitir áramótin og netndi: „Tóniist 1927". yfirlit ytir nelstu atreksverkin, sem islenskir mejm og aðrir unnu i þágu islenskrar tonmentar siðastliðrö ár. h,n hvaö se eg? — Jú, aö visú lætur hot. þess getiS, að yfirlit þetta sé stutt og gionlpott og er hvorttveggja aisakaniegt. Jin þó er hér exn giompa, sem veldur mér dalitiliar tortrygni. Hér er sumsé þagao um þann mannimi, sem einmitt á um- ræddu ári, árinu 1927, vakti meiri athygli á sjálfum ¦ sér og tónlist fóðurlands sins, nefnilega íslands, en allir hinir samantaldir, þeir er þar eru tiltíndir i yfirlitinu! Er nú líklegt aS hér sé um einskæra yfir- sjón aS ræða? Eða á maður að lita á það sem sjálfsagðan hlut, aS sér- iræðingur láti sér svö litið ant urri aö fyigjast með í því, sem fram vindur á þeirra eigin starfssviði, að jafnvel margitrekaðar uniBagn- ir erlendra starfsbræðra þeirra, i' nafnkunnum timaritum og dag- blö'Sum, um Island og íslenska menn, fari með öllu fyrir ofan garð og neðan hjá þeim? ESa: Þótt erlend blöS hafi nú ekki borist tónfræðingi Morgun- blaðsins i hendur, á maSur samt aS trúa því, að þessi maSur, sern annars er svo vel upplýsfur um ýmsa miður kuima menn, hafi aldrei á -árinu 1927 heyrt neitt orS íalla um Jón Leifs og orðstír þann, ei hann hafSi, hér úti, getiS sér og list sinni? Eg fyrir mitt leyti á bágt meö að trúa því. En öSru trúi eg. Eg trúi þvi að þessi glompa þarna í yfirliti hans, sé alveg sérstök glompa, og sérstaklega lærdómsrík glompa, nokkurskonar uniform- gíompa á íslenskri nútíðarblaða- mensku alment skoðaS. Því aS hreinlega sagt, eru allar hkur til að hr. Sigfús Einarsson hafi vel vitaS, a'S Jón Leifs hafði á árinu 1927, stigiS þau spor i list sinni, sem eigi að eins eru sjald- gæf og því umtalsverS, heldur hreint og beint einsdæmi í íslenskri tónlistarsögu til þessa. Eg get t. d. ekki hugsaS mér, aS honum hafi meS öllu veriS ókunnugt um hljóm- leikinn í Bochum, er átti sér stað í mars 1927. Á þeim hljómleik var fyrsta íslenska symfónían (hljóm- kviðan), sem mér er kunnugt um aS skrifuS hafi veriS, leíkin; og höfundur þessarar hljómkviSu var Jón Leifs. Hún hlaut alment og sjaldgæft lof — bæSi tilheyrenda og kritikara. Mér er kunhugt tim aS Jife- utn bil ao U9S létu döm sinn í ljós. Þau 3 er bárust mér sjálfum í hendur birtu Iangar og hjartnæmar umsagnir og geta þess öll, aS þetta íslenka æskuverk hefSi mikinn frumleik og sjald- gæfa snildarmeSferS á orkestrinu til að bera, og héðan af mætti mikils vænta af höfundi þess. En þótt miSur hefði falliS: Sú stað- reynd, að íslensk hljómkviða er tekin á þýskt konsertprogramm, hefSi ein veriS nægilegt tilefni til' þess, aS höfundarins hefði veriS getiS viS landsmenn hans. Og á þjóðin sjálf ekki síSur heimting á slíkri sanngimi af blaSamönnum sínum en maSurinn, sem ekki varS fyrir henni! En hvaS olli þá glompunni? — HvaS olli þögninni? Olli henni, ef til vill, þetta ís- lenska skapferli, sem eg var aS geta um og taldi svo alment ein- kenni fyrir íslenskt -sálaratgervi nú á dögumi? Eg er hálfhræddur um þaS. Það er nefnilega opinbert leyndarmál, aS Jón Leifs er heldur illa þokk- a'our af starfsbræSrum sinum heima þar. Og meS því aS gera má ráð fyrir, að þeir eigi allir töluverða áhangendur, má jafnvel búast viS því, að þessi óvild hafi fært þó nokkuS út kvíarnar meSal reykvískra tónlistarvina. Og hver er nú eiginleg orsök óvildar þessarar? Orsökin er sú, aÖ Jón Leifs hefir móSgað þá. Ekki í dag, ekki í gær, heldur fyr- 11 7 árum! Hann kom þá i fyrsta sinn snögga ferS heim frá Þýska- landí, þar sem hann hafSi þegar dvaliS nógu lengi til þess aS vera orðinn hreinskilinn og ópólitískur um áhugamál sin. Auk þess var hann þá- enn mjög ungur og sást því ekki fyrir sem skyldi. Satt er þaS, aS aSferS hans i þann tíS var ekki sem ákjósanlegust. Ádeilur hans á hr. Sigfús Einarsson voru sjálfsagt mjög særandi og viS því að búa»t, aS siðarnefndum þætti ilt undir a'S liggja. En þó verður jafnframt aS gæta þess, að ber- sögli Jóns Leifs var af góSumi rót- um runnin. Hann hafSi orSiS gagntekinn af þvi sama, sem vér allir, er fengiS höfum' svipaSa reynslu, einhverntíma urðum gagn- teknir af: af smæð íslands og and- icgum vesaldómi þess og hrygö- iimi og gremjunni yfir þessum vesaldómi. Og eiginlega er sá eini munurinn á Jóni Leifs og okkur hinum, atS hann sagSi hreinskilnis- ,lega það sem honum bjó i brjósti, en vér þögðum. Og ef eg hugsa mig vel um, f inst mér aði hann haf i þó ValiS hiS betra hlutskiftiS! En liklega er hr. Sigfús Einarsson og íijargir aSrir meS honum annarar skoðunar. Því að Jón Leifs hefir æ síðan ekki átt upp á pallborSið heima í Reykjavík. Það er óþarft að geta þess nán- ara hér, aS starf þessa unga og áhugasama listamanns hefir síðan boriS þaS sjálft meS sér, aS hon- um var annaS ríkara í hug en aS móðga landa sína. ÞaS sanna óteljandi ritgeröir hans, innlendar og erlendar, er allar brenna af sömu hreinu þránni eftir því, aS verSa íslenskri tónlist og íslandi i hvívetna aS sem drýgstum notum. ÞaS sannar og meðal annars hiS stórhugaða fyrirtaíki meS Ham- borgarhljómsveitina hér uin áriS, fyrirtæki, sem þó vissulega var jafnlétt á metunum fyrir fépyngju líans s«m þa« nins. vegttr. vacr þtítígf G. M. O. (General Motors Truck). Kr. 3950,00. Kr. 3950,00 G. M. C. vörubillinn er með 6 „cylinder" Pontiac vél, með sjálfstillandi rafmagnskveikju, lofthreinsara, er fyrirbyggir að ryk og sandur komist inn i vélina, loft- ræstingu i krúntappahúsinu, sem heldur smurnings- olíunni i vélinni mátulega kaldri og dregur gas og sýru- blandað loft út úr krúntappahúsinu svo það skemmi ekki olíuna og vélina. 4 gír áfram og 1 afturábak. Bremsur á fram- og aft- urhjólum. Hjólin úr stáli og óbilandi. Hvalbakur aftan við vélarhúsið svo auðvelt er að koma yfirbyggingunni fyrir. Hlíf framan við vatnskassann til að verja skemd- um við árekstur. Vatnskassi nikkeleraður og prýðilega svipfallegur. Burðarmagn 3000 pund, og yfirbygging má vera 1000 pund i ofanálag eins og verksmiðjan stimplar á hverja bifreið. Hér er loksins kominn sá vörubill, sem bifreiðanot- endur hafa þráð til langferða. Hann ber af öðrum bíl- um að styrkleika og fegurð og kostar þó lítið. G. M. C. er nýtt met i bifreiðagerð hjá General Mot- ors, sem framleiðir nú helming allra bifreiða i veröld- inni. , í Pantið í tíma, því nú er ekki eftir neinu að bíða. Öll varastykki fyrirliggjandi'og kosta ekki meira en i Chev- rolet. v Simi 584. Simi 584. Jólu Ólafsson & Co, Reykjavik. Umbodsm. General Motoars bila. í voginni fyrir íslenska tónmenn- ingu. Það sanna aS lokum stöustu dlreksverk hans sem tónskálds og rithöfundar i sérfagi sinu: Orkest- urmeSferS, sem hvorttveggja hef- ir vakið bestu eftirtekt á nafni hans hér í landi. En alt kemur fyrir ekki: íslensk langrækni vill ei sefast láta. En segið mér, góðir hálsar: Hvort er þaS nú ástin á sjálfum ykkur eSa umhyggjan fyrir velferS íslands, sem hér er aS verki? Jón Leifs er nú, samt sem áSur, sá maSurinn, sem eg hefi vita^ einna bestan íslending allra þeirra, er eg þekki. Óvildin, sem andaS hefir aS honum heiman aö héfir aldrei unniS ást hans og trú á' þjóS sinni neitt tjón. GóSur vott- ur um þaS, hvers eSlis barátta hans er, er prúSmenska hans í um- tali um aSra, og hefi eg aldrei vit- að að hann hnýtti aS mótstöSu- mönnum sínum, ef á þá var minst, heldur héldi sér ætiS viS málefniS sjálft. Þessi síSasta upplýsing er vinsamlegast tileinkuS þeim, sem liún kann að koma eitthvaS viS. MeS bestu kveSjum. En hvaS sem því lítSur, eitt er vist: Islendingar veröa aí5 venja STg if öW9síýtóanÍ o^ lanfíœkri- Kristalsápa Grænsápa Handsápa Stangasápa pvottaduft inni. Því fyr, þvi betur. Þvi ein- hverntíma mun aS því reka, aSþeir menn fæSist þjóS þessari, sem ekki horfa í aS meta hærra lands- ins hag en hörundssæri einstakra sérgæöinga, sem halda aS öll bless- un sé undir því komin, aS maí5ur láti þá i friSi. Jón Leifs er enn sem komið er einn af fáum, ef til vill að eins einn..... En hans líka þörfnumst margra. Leipzig, í febr. 1928. ver

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.