Vísir - 14.05.1946, Blaðsíða 7

Vísir - 14.05.1946, Blaðsíða 7
Þriðjudaginn 14. maí 1946 V I S I R Ruhy M. Ayres PriHJeJJah Móðir hans, sem sat við hinn borðendann, gegnt honum, starði á hann undrandi. • Henni var meinilla við íburðarmiklar veizlur, en maður hennar krafðist þess, að slíkar veizlur væru háldnar við og við. Hún var.smeyk við heiniilisstarfsfólkið, sem stjórnaði öllu innan húss að eigin geðþótta. Og hún neytti jafnan meiri matar en skyldi, af því, að henni fannst, af gömlum vana, að það væri „synd", að mat- væli færu til spillis. Henni hafði fallið miklu be'tUE' að hafa kalt kjöt á horðum, brauð og smjör, en fimm rétti matar, en hvað sem þessu lcið var hún allhreykin af þeirri stöðu, sem maður hennar hafði aflað sér í þjóðfélaginu, með miklu erfiði, og óneitanlega miklum dugn- aði. „Að við kæmum okkur i kynni við Marsh- fólkið?" sagði hún lágt og eins og hún vissi það fyrir, að hún mundi standa ein síns liðs. „Faðir þinn segir, að það hafi ekki efni á að kaupa salt í grautinn sinu, hvað þá meira". Jónatan var nú ekki beint upplitsdjarfur, því að hann vildi ekki að neinar grunsemdir kvikn- uðu um það, að hann væri að nefna þetla vegna meyjarinnar, og muldráði um það i barm sinn, að Marsh-hjónin ættu son, sem væri allra mynd- arlegasti piltur, en í* rauninni fyriiieit hann pillinn hjartanlega. Og Jónatan og pilturinn höfðu aldrei ræðzt við. Frú Corbie hugsaSi sig um stundarkorn og sagði svo: „Það er þeiin skylt, að yerða fyrr til að heim- sækja mig." Þetla var ein kurteisisreglan, sem tekizt hafði að berja inn í höfuðið á henni. Og svo bætti hún við dálítið meinfýsilega: „Þar að auki hélt eg, að þú værir. ekkért hrif- inii af þessu fólki". Jónalan svaraði engu og svo datt þetta tal niður. En forsjónin var honnni hliðstæð, því að þegar hann var á göngu næsta morgun heyrði hann jódyn mikinn, og að kallað var á 'njálp með meyjarröddu. Er hann leit i kringum sig sá hann gamlan hest, á harðahlaupum, og var klárinn allkátlegur á hlaupunum, en hann hafði fælzt, og sú, sem á honum sat, hafði misst sljórn á honum. Og nú var ekkert hik á Jónatan. Hann brá»við snarlega og tókst að ná haldi á taumunum. Hest- urinn dró hann með sér nokkra faðma, en hann. sleppti ekki takinu. Og allt í einu nam blessuð skepnan staðar, sveitt ogmóð og eins og.bún A-æri uppgefin. . Unga mærin, henti sér úr söðlinum snarlega • ogléttiiega. Hún.var allföl, en hún brosti fram- an í Jónatan, er hann leit á hana. „Þökk," sagði hún, „þetta var vasklega gert, Eg var þessu óviðbúin. Hann hefir aldrei gert mér neinn grikk fyrr, og cg hélt satt að segja, að hann ætti ekkertsvona til, hvað sem á gengi. Og hann er ekki lengur á þeim aldri, að honum ætti að vera hætt við fælni." . Augu mærinnar voru fögur — himinblá. Jónatan hafði aldrei fyrr séð augu, sem minntu hann eins á himininn á sólheiðum sumardegi. „Það var vasklega gert," sagði hún aftur, af þyí að Jónatan hafði engu svarað. „Þér hefðuð getað meitt yður." „Það hefðuð þér getað líka," sagði Jónatan. Hún fór að klappa hestinum á hálsinn. „Eg vissi ekki, að hann ætti þetta til," sagði hún aftur. „Þau trúa mér ekki heima, þegar eg fer að segja þeim frá þvi." Af tur hvildu stóru, bláu augun á honum. „Eruð þér ekki herra Corbie?" „Jú." „Eg er Priscilla Marsh. Við eigum heima í Moorland House." ... „Það var mér kunnugt." Hann horfði á hann athugandi augum. Hún var alls ekki ófróð um Jónatan og bankainneign föður hans. Og hún vissi hve einföld og ómennt- uð móðir hans var, enda hafði oft verið rætt um það á heimili hennar, hvort hægt væri að hafa kj-nni af þessu fólki, án þess að verða fyrir álitshnekki. Og hún þekkti pilt, sem hafði verið i háskólanum með Jónatan, og þessi piltur hafði sagt henni, að hann væri einrænn. En henni geðjaðist vel að honum, einkanlega augnatillitinu, henni var siður en svo ógeðfelt, að verða vör aðdáunarinnar i því. Hún and- varpaði og óskaði sér þess, að allir peningar Corbie gamla væru í eigu annars ungs manns, sem hún þekkti. „Eruð þér hrifinn af hestum?"' „Nei."- . „Iðkið þér golfleik?" „Nei." Hún fór að hlæja. „Hvað hafið þér þá fyrir stafni," spurði hún einkar vinsamlega. „Annað en að koma til aðstoðar stúlkum á fælnum hestum?" Jónatan roðnaði upp í hársrætur. Hann hélt, að hún væri að skopast að sér. „Eg hefi vísl frekar lítið fyrir stafni," sagði hann fremur uppburðarhtill. „Þá hlýtur yður að leiðast," sagði hún og gretti sig dálítið. ' „Öllum finnst vist, að eg sé einrænn og leið- inlegur," sagði hann. „Hvaða vitleysa," sagði hún. Kenndi óþolin mæði i rödd liennar. „Þér eruð hugrakkur pilt ur. Ég ætlað að segja föður mínum, að þér hafið bjargað lífi minu. Hann mun verða yður af hjarta þakklátur." „Þetta er ekki þess vert, að á það sé minnzt." Þau þögðu um stund, cn gáfu hvort öðru nán- ar gætur. Loks sagði Priscilla: „Nú held eg, að reiðskjótinn sé búinn að jafna sig. Eg get víst ósmeyk riðið honum heim." „Það held eg, að sé ólryggilegt. Kannske ínætti eg fylgja yður heim á leið." Og syo lögðu þau af stað, Jónatan og prin- sessan iians, og fóru um grasivaxha bala, i átt- ma til gamla ættarsetursins. Það var gamalt og úr sér gengið, cn vafningsviður hulda marga skelluna. „Þekkið þér Lyle Dawson?" spurði Priscilla. „Já," svaraði haim og leit snögglega á hana. „Er hann vinur yðar?" Hún kinkaði kolli án þess að horía á hanrt. Paul Winkler: Gullna skrímslið. A/cmvv&mm 3 Magga: Eg held, að eg hefði heldur viljað vera strákur. ^Siggi: Því í dauðanunrsagSir þú þaö ekki, þeg- ar þú varst. skírS. Nú er það orSið of seint. Dómarinn: HjálpaSi konan yður viS aS stela veggfóSrinu? Sá ákærði: Nei, ekki get eg taliS það. Hún kom aöeins til þess aS velja „munstrin". <* Skoti nokkur var að hugsa um aS.kvænast. En áður þurfti hann að komast að því, hvort konuefn- ið væri sparsamt. Veiztu það, sagði haníi við þá tilvonandi, að eg þekki stúlku, sem les alltaf í rúminu í eina klukku- stund áður, en hún sofnar og eySir meS því móti miklu af rafmagni. Lest þú nokkurn tíma í rúminu ? Ekki nema þegar tunglsljós er. , ETfir vilcu voru þau géfin saman. mikilvægan stuðning, en til þess að sem minnst bæri á því, voru stofnuð tvö fyrirtæki, Rowak í Berlín, og Hisma, sem hafði bækistöð sína á spænskii grund. En stjórn beggja var í höndum einnar deildar þýzku ríkisstjórnarinnar. 1 gegnum félög þessi fékk Franco flugvélar og margt annað, meðal annars vopn og skotfæri. En þótt Schnitzler og aðrir samstarfsmenn hans1' elski I. G., þá táknar það engan veginn, að þeir hafi tekið ástfóstri við æðsta manninn þar, Gehehm'at Hermann Schmitz, sem er forstjóri miðstjórnar fyr- irtækisins. Hann er oft kallaður einræðisherrann. Hann er s.á „geheimrat" (ráðgjafi), sem oft er vitn- að i í skjölum American General Aniline and Film Corporation, jafnvel eftir 1940, er það fyrirtæki kvaðst hafa sagt að öllu leyti skilið við F. G. Farben. Eftir árásina á Pearl Harl^or lagði Bandaríkja- stjórn löghald á General Aniline. Stofnun þess og ¦ skipulag var verk Schmitz, enda telja allir nánustu undirmenn hans hann sérfræðing í „tarnung", en svo nefna Þjóðverjar það, þegar fjármálabraski er: leynt undir hulu sakleysisins. Tilgangurinn með þessu var, að leyna því að I. G. réð yfir viðkomandi fyrirtækjum, og voru þetta oft svo flóknar aðferðir, að Schmitz vissi oft ekki upp eða niður í því, sem hann hafði verið að gera, þegar nokkuð var liðið frá. Sum þessara dótturfyr- irtækja voru notuð sem forvarðastöðvar fyrir njósn- ara Þjóðverja. Hafa meira að segja fundizt meðal . skjala I. G. þakkarbréf frá yfirmanni njósnadeildar * þýzka hersins. Það var líka tilgangurinn með þessum leynifélög- um, að koma í veg fyrir að þau yrðu gerð upptæk, ef Þýzkaland færi í stríð við viðkomandi lönd. Þegar skattayfirvöld Þýzkalands reyndu að kom- ast fyrir um ýmsar erlendar eignir I. G. og Schmitz vildi'ekki láta þau vita, til þess að halda öllu sem bezt leyndu, var hann Vanur að svara þannig, að það mundi „skaða hagsmuni þjóðarinnar", að gefa umheðnr upplýsingar. Víða má finna í bréfum I. G. ráðieggingar til ým- issa Þjóðverja erlendis, um að afla sér borgararétt- ar i landi þvi, sem þeir eru búsettir i. Síðan er þessu þannig fyrir komið, að menn þessir eru gerð- ir forstjórar félaga þeirra, sem I. G. á, og er þá . allt trj'ggara, að limirair dansi efitr höfðjnu. Menn þeir, sem þetta eru látnir gera, eru venjulega skyld- ir eða tengdir helztu mönnum I. G. heima fyrir, og þar sem skyldleiki og mægðir leggjast á eitt með tryggðinni við fyrirtækið, er ekkert hugsað um trúnað gagnvart hinu ny'ja föðurlandi. Það er að vísu rétt, að þegar nazistar tóku völd- in, hofðu þeir ekki mikla trú á I. G., þvi að þaðan höfðu þeir notið miklu minni stuðnings en frá stái- iðnaðinum og kolahringnum. En n|eðal ráðamanna I. G. var þá Max nokkur Ilgner, sem var frændi Schmitz gamla. Hann hafði snemma náð sambandi við ráðamenn flokksins, óg þegar hann náði völd- umim 1933, fór Ugner af eigin hvötum til flokks- stjórnarinnar og tilkynnti henni, að I. G. mundi veita allan stuðning, sem krafizt yrði. Tókst honum svo vel að tala máli fyrirtækisins, að Schmitz karlinn var fljótlega kominn í vinfengi við æðstu menn flokksins og var senn gerður meðlimur Ríkisdags- ins, cn það þótti sérstakur vottur um traust. I. G. var ef til vill ekki ríkasta félag i heimi, en á því er enginn efi, að það var viðamesti hringur, sem til var og allsráðandi á ýmsum sviðum fram- leiðshmnar. Menn geta hæglega gert sér í hugarlund, hversu mikilvægt bandalag við slíkt fyrirtæki var riki naz- ista. Nú orðið hefir vön Schnitzler ekkert gamau af að vera minntur á það, hvað hann tók þátt í mörgum skrúðgöngum í SS-búningi sínum. Hann segir, að allir menn megi gera eina vitleysu. En getur nokkur gleymt þvf, hvað af þessari „vitleysu" spratt? I. G.-menn hrósa sér líka af því, að mörgum þýzkum fyrirtækjum hafi mistekizt að framleiða eins „gott" eiturgas og þeim íókst 1942., Það var notað í gasklefunum og þeir eru ekkert feimnir við'áð segja frá því.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.