Vísir - 03.05.1950, Blaðsíða 4

vi s rfc
MiSvikudaginn 3. maí 1950
DAGBLAÐ '
Dtgefandi: BLAÐAUTGÁFAN VISIR H/E-
Ritstjórar: Kristján Guðlaugsson, Hersteinn Pálsson,
Skrifstofa: AusturStræti 7,
Afgreiðsla: Hverfisgötu 12. Símar 1660 (fimm linurjl.
Lausasala 50 aurar4
Félagsprentsmiðjan h.f4
Friðarsóknin 09 Iramtíðin.
| kröfugöngunni í fyrradag'kröfðust lcommúnistar friðar
öðru frekar, sem ríkja ætti um heim allan. Um kvöldið
yar svo flutt leikrit í Ríkisútvarpinu eftir Nordahl Gríeg,
þar sem stríðsáróðrí og stríðsframleiðslu voru gerð við-
eigandi skil í kommúnistiskum anda. Annars hefði leikritið
hvorki verði ]>ýtt né flutt eyrum alþjóðdr. Við Islendingar
erum þess eðlis, að við fordæmum styrjaldir allir sem einn.
Við höfum lagt niður vopnaburð með öllu, ef frá eru talin
nokkim konsúlssverð, sem ganga hér kaupum og sölum og
komast helzt í verð á uppboðum. En frá þvi er Magnús
prúði kvað upp vopnadóm og reið á Þingvöll með alvæpni,
liefur þjóðm sætt sig Við að eiga elcki önnur bitjárn en
sjálfskeiðunginn eða borðhnífinn og hefur hvorttveggja
þótt góð eign. Þjóðin hefur svo lýst yfir ævarandi hlut-
Ifeysi sínu, en ásldlið sér þann einn rétt, að lcveðja borgaraha
íil vöpna i landvarnaskyni, en ekki til landvinninga. Virðist
því sem borið sé í bakkafullan lækinn, þcgar fluttur cr
sérstakur áróður heila kvöldstund gegn hervæðingu og
styrjaldaráróðri, — að maður ekki tali uffi vopnasmíð eða
eiturgasframleiðslu, þegar aðeins ein gasstöð er til í land-
inu, sem dansað var í þegar heimsendir varð síðast um
aðeins eina nóttuf*
Andfætlíngar okkar á hnettifíum liafa sérstakar ráð-
stafanir á prjónunum.'til þess að afstýra aðsvífandi ófriði
og vopnaviðskiptum innanlands. Rilíisstjórn Ástraliu hdfur
iíýlega borið fram frumvarp á þingi sínu, sem fer i þá átt
að konimúfíistar þar í álfu verði sviftir þeirri viðurkefín-
ingu, sem pólitískir flokkar fíjóta og starfsemi þeirra
verði bönnuð. Ný-Sjálendingar muriu vera sama sinnis.
En af hverju stafar þessi ótti við lcommúnista? I nágrenn-
ínu stendur ófriður yfir, — í stórveldinu Kína ög á
Malakkaskaga. Með báli og brandi hafa kommúnisliskir
herir farið um allt Ivínaveldi og hafa það nú á valdi sínu,
ef frá er talin ey ein, sem lengst af hefur verið á valdi
Japana, frá því er þeir hófust til vegs og virðingar meðal
stórþjóðanna. I Tibet eru bænir fluttar og sálmar sungnir
daglega, af ótta við yfirvofandi innrás kommúnistalierj-
uma kínversku, enda hefur einn æðsti herforingi þeirra
boðað, að Tibet muni verða innlimað í Kínverska stórveldið
ó þessu ári, en það verði gert með vopnavaldi. Um alla
austanverða Asíu eru það kommúnistar, sem heyja styrjökl
og æsa eða efna til hennar. Þetta er friðarsókn þeirra.
I austanverðri Evrópu, — austan línu, sem liggur frá
Trieste til Stettin, — eru kommúnistar einráðir. En hvernig
hafa þcir orðið það? Allsstaðar mcð byltingu og vopna-
•raldi. Blóðferilinn má rekja um allar jarðir, en þólt stór-
inennin séu tekin af lífi þar eystra, gleymist það eins og
blóðmörskeppur í sláturtíð. Nú vekur það helzt athygli, er
konnuúnistar gera upp reikninga sín á milli, sem þykir
nú orðið hversdagslegur viðburður og ekki sérlegt hryggð-
arefni, heldur sögulcg rök, sem ávalt endurtaka sig meðal
illra vina. En jietta er friðarsókn kommúnistanná, þar sem
þeir hafa náð marki sínu og þaðan er svo stjórnað frekari
.,friðarsókn“ innan hins vestræna heims. Allstaðar eru
!>að blóðfórnirnar, sem taldar cru notadrýgstar. Allt frá
suðurodda Italíu og norður til Vardö, allt austan frá Berlín
og vestur til Kyrrahafsins, hafa kofíufíúnistar útsendurum
<i að skipa, sem reiðubúriir eru til að hefja friðarsókninu
með mannvígimi.
Er nokkur furða þótt borðar séu borfíir með fagurleg-
nm friðarkröfum um gotixr Reykjavíkur fyrsta dag hvers
maímánaðar, kommúnistiskir friðarsálmar sungnir og
friðarleikrit flutt í Ríkisútverpið? Heimurinn hefur aldrei
þekkt jafn friðsamlega mcnn og kommúnistana og mikil
guðs hlessun hvílir yfir þéim og þeirra starfi. Enginn flokk-
ir hefur sent jafnmargá menn inn í himnaríki, en eigi þeir
framtíðina fyrir sér senda þeir miklu fleiri. En verður er
yerkamaðurinn launanna og hvfenær linnir friðarsókninni?
;#
a
Fxönsku vísmðamenmrmr
Grænlandsjökli kvarta frekar
um
en
Þó eru veggir híbýla þeirra aðeins 5 senti-
metra þykkir — og 60 stiga gaddur uti.
Frönsku vísindamennirnifí
sem verið hafa á Grænlands-
jökli í allan vetur — í allt að
68° C. gaddi — kvarta frefti'
ur um, hita en kulda í híbýl-
um sínum.
Félagar þessarra leiðang-
ursmanna koriiu hér við í s. 1.
vilui á leið til Grænlands. —
Foringi léiðáhgurmaniia e»
Paul Emil Victor og áttu
blaðamenn við hann fróðlegt
blaðamenn við liann viðtal
meðan hann liafði viðdvöl
hér.
M. Victor er raunar for-
ingi tveggja franskra heiins-
slcautaleiðangi’a og er arinár
þeirra í Adelie-Iandi á Stiðrir-
skautslandinu. Stjórnar hánn
þeim leiðangri úr fjárlægð,
og vinur hans, Liotard að
nafni, er fyrir honum. Hfefir
Victor okki gcfizt tími til að
„skréppa“ þangað suður eft-
ir, þótt liann langi sanriar-
lega til þess. Hlulverk leið-
angursins á >Græn]andi er að
gera eðlisfræðilegar rann-
sóknir á háloftunum, „lands-
lagi“ undir jöklinum, verður-
íari o. s. frv.
Fóru 5 ferðir
inn yfir
hájökulinn.
Visir sagði lítillega frá
Grænlandsleiðangri Frakka á
s. 1. vori, þegar lciðangurs-
írienfí. komu hér við og skild-
ar vorli eftir nauðsvnjar, sem
fluttar voru loftleiðis til
Grænlands síðar i fvrra-
sumar og varpáð niður úr
flugvél. Vbrii leiðangurs-
menn þá bunir að gera 8 km.
langan veg upp að isbrúninni
og flytja upp á hájökfílinn
40 smál. af allskonar nauð-
synjum án nölfekurs óhapps.
Notuðu þeir einskonar híla
á slu’iðbeltum til þeirra flutn-
inga og fóru þeir 5 ferðir
fram og aftur frá jölubrún
Og'inn á hájökulinn, en önnur
leiðin er 500 lcm. löng. Óku
farartæki þessi alls 13.000
km. leið á ísrium í fyrra, en
flugvélin, sem flutti 70 sriiál.
af nauðsvnjum frá Keflarik
'irih vfir jölculinn, flaug álls
70.000 km. eða eins óg nfest-
mn tvisvar umhverfis jörð-
ina. En vcgarlengdin, sem ek-
in var á ísnum, samsvaraði
vegarlerigllirifíi frá París til
tokyo.
Fyrsta ferð hilanna til vetr-
arsetubúðanria tók 17 daga,
sú síðasta tvo daga.
Vetrarsetubiiðirnar eru í
10.000 feta liæð ýfir sjávar-
mál 1940 kin.NNV af Reykja-
vik.
Reginkuldi —
og þó hlýít.
Eins og getið er hér að
framan cr reginluildi á jök-
ulbungunni, eins og nærri
má géta, en leiðangursmenn,
sem hafa haft vetursetu á
miðjum jöklinfím, finna ekki
mikið til hans. Ihis þeirra
eru grafin ofan í hjarnið og
eru veggir á þeim aðeins 5
Próf. Guðjón Samúelsson.
í dag verður jarðsunginn
1 Reykjavík prófessor Guðjón
Samúelsson, húsameistari
ríkisins. Hann lézt 25. apríl
s.l. eftir langa og; erfiða legu.
Vafalaust á prófessor
Guöjón Samúelsson eftir að
skipa veglegan sess, þá er
byggingarsaga íslendinga
hinna síðari áratuga verður
skráð, því að hann gerði
uppdrætti að og stóð fyrir
fjölmörgum opinberum bygg
ingum, hinna ólíklegustu
tegunda, sem eiga eftir að
standa um aldir, ef allt ér
með feldu í heiminum, og
hann hefir með þeim reist
sér traustan minnisvarða.
Próf. Guðjón Samúelsson
var fæddur hinn 16. apríl
árið 1887, að Hunkubökktmr
í V.-Skaftafellssýslu, sonur
hjónanna Margrétar Jóns-
dóttur og Samúels Jónsson-
ar trésmíðameistara. Hann
lauk fullnaðarprófi í tré-
smíðaiðn, en auk þess gagn-
fræðaprófi í Reykjavík. Þá
lauk hann prófi í húsagerð-
arlist við Listaháskólann í
Kaupmannahöfn árið 1819
og var settur húsámeistari
ríkisins sama ár og skipaður
í embættið árin síðar.
Prófessor Guðjón Samú-
elsson var afkastamaður, svo
að til er tekiö. Hann teiknaði
eða lét gera uppdrætti að
, hundruöum bygginga af
, ýmsu tagi á vegum hins op-
jinbera, kirkjur, prestssetur,
skóla og skrifstofubygging-
ar.
Helztu byggingar, er hann
hefir teiknað og verið reist-
arundir hans umsjón, eru:
Landakotskirkja, Landsspít-
ali, Landssímahúsið, Hótel
Borg, Akureyrarkirkja, Þjóð
sentimetra þylddr, en svo vel
einangia þcir, að þeh' halda
jafnvel liita og' 25 sínhuni
Eru liúsin hituð með stein-
ohuofnum og er alltaf dregið
eins niðri í þeiin eins og
liægt er, ella þola menn ekki
við — og sitja þó alltaf
snöggklæcldir,
Þá er klæðnaður leiðang-
ursmanna svo lilýr, að þeir
geta vérið stundum saman
úti í '65 stiga gaddi, án þess
að þá kali á liöndum eða fól-
um, sem jafnan er Iiættast,
0
Um miðjan júní
á hájöklinum.
Þær fregnh' hafa horizt frá
veslurströnd Grænlands, að
hafísinn sé farinn að brotna
og er það venju fyrr, þri að
liann brotnar venjulega ara
miðjan maí. Verði leiðang-
nrsslcipið ekki fyrir neinum
tálmunum mim það verða
komið að sti'andl>ækistöð
leiðangursins upp úr niiðjum
þéssum mánuði, en ]>á hef jast
flutriingar upp á ísbrúnina.
Gerir Viclpr ráð fyrir því, að
hann og félagar hans éerði
koiririir 4 vetrarselubúðimar
um mifíjan júní. Þegar Iþeir
fara þaðan aftur í ágúst,
verða átta nienii eftir 'séiri
fyrr, en ekki þeir sömu og
hafa liaft vetursetu nú.
Kenningar
um véðurfar.
Þáð er 30 ára gönml kenn-
ing, að sífellt logn sé á Græn-
landsjökli, eða það, sem veð-
nrfræðingar nefna „anti-
cyclone“. Victor telur hins-
vegar líkur fyrir þri, að ]>essi
kenning sé ekki rétt, en um
það verður ekki sagt með
fulh'i vissu fyrr en fleiri
gögn eru fyrir liendi, rann-
sóknir hafa staðið í lengri
tíma. '
Framh. á 7. síðu.
leikhúsið og Háskólinn. Þá
hefir hann og teiknað Hall-
grímskirkju, sem væntan-
lega rís af grunni á Skóla-
vörðuholtinu hér í Reykja-
vík, en kjallari kórsins er
þegar fullgerður, eins og
kunnugt er.
limmælum
dr. HlaiaKis
mótmæSt.
Utanríkisráðherra Kanada
hefir mótmœlt ummœlum
dr. Malans, forsætisráðherra
Suður-Afríkú, að Kanada-
stjórn vœri óánœgð meö
stöðu sína í heimsveldi
Breta.
| Tók utanríkisráöherrann
j þaö skýrt fram að enginn á-
greiningur þess eðlis hefði
risið upp milli Kanada og
|manna og Breta.