Morgunblaðið - 05.12.1915, Qupperneq 4

4
MORGUNBLAÐIÐ
Kjallarinn
í kirkjugarðinum.
Á fundi bæjarstjórnar 2. þ. m.
urðu miklar umræður um kjallara-
byggingu lyfsalans í kirkjugarðinum
gamla. Á næsta fundi þar á undan
hafði Jón Þorláksson skorað á borg-
arstjóra að hlutast til um það, að
verkið yrði stöðvað, og síðan hafði
borgarstjóra borist önnur áskorun í
sömu átt, undirskrifuð af tíu bæjar-
fulltrúum.
Borgarstjóri hóf máls og kvaðst
hafa athugað málið betur eftir sið-
asta fund. Gamlar bækur bæjar-
stjórnar bæru það með sér, að lyf-
salanum hefði þrisvar verið mælt út
land þarna hjá og í kirkjugarðinum.
í fyrsta skifti hefði það verið árið
1862. Þá hefði Randrup verið hér
lyfsali og hefðu honum verið mæld
ar út 2Y2 alin skilyrðislaust. Árið
1879 hefði Kriiger — sem þá var
lyfsali hér — fengið útmældar xo
álnir austan af gamla kirkjugarðin-
um með því skilyrði, að sú land-
spilda yrði að eins notuð til trjá-
ræktar. í aprílmánuði árið 1883
hefði Shieroech landlæknir fengið
umráð yfir kirkjugarðinum með því
skilyrði, að hann hefði þar aldin-
garð, en ekki kálgarð, og þar mætti
ekki byggja né byggja láta. Fyrir
þetta leyfi hefði hann átt að greiða
25 króna eftirgjald á ári. Jafnframt
hefði þá legið fyrir beiðni frá Shier-
bech um það, að Kröger lyfsali
mætti fá 2 álna spildu austan af
þessari lóð og var það veitt með
sömu kjörum og hitt leyfið.
Þetta alt hvað borgarstjóri bygg-
ingarnefnd hafa verið ókunnugt um,
þá er hún lagði til að Christensen
lyfsala væri leyft að byggja kjallara
á þessari lóð, vegna þess að afsali
fyrir lóðinni hefði aldrei verið þing-
lýst.
En að þessum upplýsingum fengn-
um, og vegna áskorana, kvaðst hann
hafa skrifað lyfsalanum og skýrt
honum frá öllum málavöxtum og
því, að ekki mætti byggja á þessari
lóð nema með sérstöku leyfi bæjar-
stjórnar og byggingarnefndar. Lyf-
salinn hefði svo stöðvað verkið um
um miðjan dag á þriðjudag.
Ritaði nú lyfsalinn borgarstjóra
bréf, og kvað sér hafa verið ókunn-
ugt um það, að nokkur kvöð hvíldi
á þessari lóð, er hann sótti um
byggingarieyfið. Mæltist hann til
þess, að fá að halda áfram bygging-
unni og þá yrði jafnframt þinglýst
þeirri kvöð, sem á hinum hluta lóð-
arinnar hvíldi, svo eigi yrði um það
vilzt síðar. En yrði sér neitað,
kvaðst hann mundi leita réttar síns
um það, að bærinn greiddi þann
kostnað, er hann hefði haft við
bygginguna, og þann kostnað, sem
af því leiddi, að koma garðinum í
samt lag. Jafnframt gat hann og
þess, að gröftur sá, er komið hefði
upp úr garðinum, hefði þegar verið
jarðaður utan við kjallarann undir
umsjá annars dómkirkjuprestsins.
Þá hafði og borgarstjóra borist bréf
frá landlækni Guðmundi Björnssyni,
þar sem hann mæltist til þess, að
iyfsalanum yrði leyft að halda áfram
byggingunni. Færði hann fram þær
ástæður, að lyfjabúðinni væri nauð-
syn á auknum húsakynnum, og þá
sérstaklega eldföstum kjailara, eins
og þessi væri, til þess að geyma
þar eldfima vökva og svo þyrfti hún
og betri efnarannsóknarstofu (La-
boratorium) en áður hefði verið.
Jón Þorldksson: Það er ekki hægt
að álasa byggingarnefnd fyrir það, þótt
hún vissi eigi áður af þessari kvöð.
En þegar grafið var fyrir kjallaran-
um og beinagrindurnar fóru að koma
upp, pd var ástæða til að hætta
verkinu þegar í stað.
Eg get alls eigi fyrir mitt leyti,
gefið atkvæði með því nú, sem
bæjarstjórnin hefir þrásinnis áður
neitað: að gera kirkjugarðinn að
byggingarlóð.
Það er eigi svo undarlegt þótt af-
sali fyrir þessari lóð hafi ekki verið
þinglýst. Lóðin er aíhent með sér-
stökum sktlyrðum, þeim, að þar sé
stunduð aldinrækt og ekkert annað.
En svo er álitamál hver á að borga
verkið og sýnist mér þá að þrent
komi til greína:
1. Að lyfsalinn eigi að greiða
kostnaðinn vegna þess að hann hefir
bygt á annars manns lóð — eða
bæjarins.
2. Þeir menn, sem standa að
byggingarmálum bæjarstjórnar, og
sannist það fyrir dómstólunum að
að þeir hefi sýnt einhverja van-
rækslu, og í þriðjalagi ætti bærinn að
borga.
Mér er þetta tilfinningamál. Eg
vil ekki að verkinu sé haldið áfram.
Eg veit það, að enn er sú skoðun
ríkjandi, og var þó sterkari áður, að
leyfar manna ættu að hafa friðhelgi
og að grafró mætti engi maður
raska. Byggingarnefnd og bæjarstjórn
hafa ekki leyft byggingu nema á lóð
lyfsalans sjálfs, en nú er það aug-
ljóst, að hann á ekki pessa lóð. Mér
er svo sagt, að þegar Shierbech land-
læknir fékk leyfi til þess að byggja
í kirkjugarðinum, þá varð urgur mik-
ill í bænum, og varð það til þess,
að hús hans var fært út fyrir garð-
inn sjálfan. Ennfremur er mér sagt
svo, að þá er lyfsalinn fékk leyfi
fyrir lóð úr kirkjugarðinum, þá hafi
honum verið gert að skyldu að girða
þessa lóð. Nú veit eg ekki hvert
álit bæjarstjórnar hefir verið um
þessa girðingu, en sjá má, að hún
hefir þegjandi tekið það gilt, að girt
væri að eins að vestan. Nú er það
mín tillaga, að bæjarstjórn krefjist
þess, að lyfsalinn hætti byggingunni
og setji girðingu á lóðarmörkin að
austan, eins og hlýtur að vera til-
skilið í samþykt bæjarstjórnar áður.
Sneinn Björnssson sagði það eigi
aftur tekið, sem þegar hefði gert
verið. Beinagrindur þær, sem upp-
hefðu komið á þessu svæði hefðu
verið grafnar undir umsjá prests í
öðrum stað. Það væri sæmilegt og
væri það tvísýnt hvort þessi reitur,
þar kjallarinn er, væri lengur
kirkjugarður. Það væri auðvitað til-
finningamál að ekki væri raskað leyf
um framliðinna, en nú væru ný lög,
að eftir 50 ár mœtti gera raskanir í
kirkjugörðum. Annars kvaðst hann
álíta tiboð lyfsalans betra en búast
mætti við af nokkrum manni, enda
væri lyfsalinn valmenni. Það gæti
skeð að hann hefði þegar unnið
hefð á þessari landspildu og hún
væri orðin hans eiqn, enda þótt hún
hefði í öndverðu verið látin af hendi
með sérstökum skilyrðum.
Tryggvi Gunnarsson kom með
fyrirspurn um það hversu lengi gilti
sú friðhelgi, sem keypt væri með
legkaupinu. Kvaðst hann alt af hafa
séð gröft koma upp þá er grafir
væru teknar og fáraðist enginn um
þá röskun á ró framliðinna. Ann-
ars fanst honum ekki mikið um
friðhelgi grafa og þótti sem hyrfi af
þeim helgiljóminn nú á dögum,
þegar ófriður vært og menn væru
kasaðir hundruðum saman út um
holt og heiðar. Mælti hann með
þvi að leyfð yrði byggingin í kirkju-
garðinum ais það væri sýnt, að vel
hefði verið farið með leyfar fram-
liðinna.
Benedikt Sveinsson svaraði Sveini
Björnssyni og kvað hér ekki vera
um neina hefð að ræða. Landið
hefði verið afhent með sérstöku skil-
orði. Kvöðinni, sem á hefði verið
lögð, hefði verið fullnægt til þessa.
Landið hefði aldrei verið notað til
annars en aldinaræktunar, svo sem
tilskilið var, og þvi gæti eigi verið
fallin nein hefð á það. Hér væri
spurningin um það, hvort bærinn
ætti að láta lyfsalann fá svæðið undir
kjallarann. Með þvi væri fordæmið
gefið, að gera kirkjugarðinn — hinn
sögulegasta kirkjugarð landsins —
að byggingarlóð. Það vildi hann
eigi. Að gefa lyfsalanum lóðina væri
ekki viðlitamál, enda hefði engum
komið það til hugar. Kvaðst hann
því eindregið vilja styðja tillðgu Jóns
Þorlákssonar.
Sigurður Jónsson kom með ýmsar
upplýsingar málinu viðvíkjandi. Lét
hann það uppi, að hann væri hinn
eini maður í bæjarstjórn, sem ásök-
unarverður væri, byggingarleyfisins
vegna, sökum þess, að honum hefði
verið málið kunnara en flestum
öðrum. — En sér hefði skjöpl-
ast, þegar er málið var fyrst
til umræðu, og taldi til þess afsak-
andi ástæður. Las hann því næst
upp öll þau skjöl, — að því er vér
hyggjum —, er lúta að afhendingu
kirkjugarðslóðarinnar. Var í þeim
margur fróðleikur og ýmislegt skemti-
legt, eins og t. d. það, að Veltu-
sund átti einu sinni að ná alla leið
frá sjó og suður að Tjörn. Var við
það reist eitt hús — hús Indriða
Einarssonar skrifstofustjóra — og
stendur nú þess vegna eitt og af-
skift frá götum bæjarins, vegna þess
að horfið var frá þvi, að hafa göt-
urnar svo sem áður hafði ákveðið
verið. — —
Það væri of langt mál, af maður
ætlaði sér að rekja allar umræðurnar.
Veitti ekki af mörgum Morgunblöð-
um til þess að rísa undir þeirri
byrði, því umræður um málið stóðu
fullar tvær stundir. Þó mætti geta
þess, svo að það gleymdist ekki,
hver niðurstaðan varð af öllu þessu
skrafi. Lysalanum var leyft að halda
áfram byggingunni, og greiddu að
eins fjórir menn atkvæði gegn því.
Voru það þeir: Benedikt Sveinsson,
Jón Þorláksson, Geir Sigurðsson og
Arinbjörn Sveinbjarnarson. En þó
höfðu 10 — segjum og skrifum tíu —-
bæjarfulltrúar skorað á borgarstjóra,
að stöðva verkið I
VÁTIJYGGINGAI^
Vátryggið tafarlaust gegn eldi,
vörur og húsmuni hjá The Brithish
Dominion General Insurance Co. Ltd.
Aðalumboðsm. G. Glslason.
Brnnatryggingar,
sió- og strtðsvátryggingar.
O. Johnson & Kaaber.
A. V. Tulinius
Miðstræti 6. Talsími 254.
Brunatrygging — Sæábyrgð.
Stríðsvatrygging.
Skrifstofutimi 10—xi og 12—3.
Det kgL octr. Brandassnrance Co.
Kaupmannahöfn
vátryggir: hus, húsgögn, aUs-
konar vöruforða 0. s. frv. gegn
eldsvoða fyrir lægsta iðgjald.
Heimakl. 8—12 f. h. og 2—8 e. h.
í Austurstr. 1 (Búð L. Nielsen)
N. B. Nielsen.
Oarl Finsen Laugaveg 37, (uppi)
Brunatrygrgingar.
Heima 6 V*—7 */*• Talsimi 331.
SSHJBM- LfOGMENN
Sveinn Björnsson yfird.lögm.
Frfklrkjuveg 19 (Staðastað). Slm! 202.
Skrifstofutimi kl. 10—2 og 4—6.
Sjálfur við kí. 11—12 og 4—6.
Eggert Olaessen, yfirréttarmála-
flutningsmaður Pósthússtr. 17.
yaajulega heima 10—11 og 4—5. Sfmi 16.
Jón Asbjörnsson yfird.lögm.
Hverfisgötu 45 (hús Matth. Einars-
sonar læknis, uppi). Sími 435.
Heima kl. 1—2 og 5—6 siðd.
Guðm. Olaísson yfirdómslög®-
Miðstr. 8. Sími 488.
Heima kl. 6—8.
Skúli Thoroddsen alþm. og
Skúli S. Thoroddsen
yfirréttarroálaflutningsmaður,
Vonarstræti 12. Viðtalstími kl. i°
— 11 f. h. og 5—6 e. h. Hittastá'
helgidögum kl. 6—8 e. h. Simi 278'
Líkkistur
fást vanalega tilbúnar á
Hverflsgötu 40. Sími
Helgi Helgason.