Morgunblaðið - 24.12.1918, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 24.12.1918, Blaðsíða 1
Mðjndag 24 des. 1918 M9RGUNBLAÐIÐ 6 argfmtrr 44 tðlubiHt Ru< !'| r> arsmi m. 5 R í HA. Vi'hiálrrur F'nsen í^'oid P miðja Aftrfiðs asitrsi ar. $o< ==C^ Friður á jörðu! ^^ ^ Sálarrannsóknafelag '^ íslands. [Inngangsræða á stotnf undi[ félagsins. Eftir f/nar H. Kuaran. Það hefir fallið í niitt blutskifti *o vera frummælandi á þessum fundi. Eg tel það þá mitt verk, að fcera einhverja ot'urlitla grein þess, hvernig þetta félag er hugsað, sem •tlast er til, að við stofnum hér í «völd, 0g hvað fyrir okkur vakir *>eð stofcun þess. Þegar farið var að tala um að *tofna þetta félag, virtist mér ^auSsya b<*a til að gera uppkast að nokkurs konar stefnuskrá fyrir félagið, svo að mönnum gæti orð- ið ljóst, til hvers væri verið að stofna. Hún var orðuð að eins til bráðabirgða, og verðnr væntanlega orðuð af nýju og betur af nefnd, sem sjálfsagt verður falið að semja f rumvarp til laga fyrir félagið. En eg geri ráð fyrir, að í þessu upp- kasti mínu séu tekin fram megin- atriðin. Margir þeirra, sem hafa tjáð sig ætla að ganga í félagið, hafa ekki séð þetta uppkast. Eg ætla því að að leyfa mér að lesa það. TILGANGUR væntanlegs Sálarrannsóknafélags ís- lands, orðaður til bráðabirgða. 1. Að efla áhuga þjóðarinnar á and- legum málum yfjrleitt og sérstaklega fræða félagsmenn og aðra um árangur- inn af sálarlífsrannsóknum nútímans, einkum að því leyti, sem þær benda á framhaldslíf manna eftir dauðann og samband við framliðna menn. Þeim til- gangi hygst félagið að ná meðal ann- ars með fyrirlestrum og umræðum og útgáfum rita eða stuðningi að þeim. 2. Að stuðla að sálarlífsrannsóknum eftir megni, t. d. með því að gangast fyrir því, að félagsmenn eigi kost á að komast á sambandsfimdi með góð- um miðlum, innlendnm eðei útlendum. 3. Félagið starfar á grundvelli þeirr- ar sannfæringar, að samband hafi fengist við framliðna menn, og vill efla og verja þá sannfaaring eftir því sem kostur verður á og þörf gerist. Með þessu er samt ekki gefin yfirlýsing um sannfæring hvers einstaks félags- manns. Eins og þið heyrðuð, hefi eg byrjað þessar greinar um tilgang félagsins á þvi, „að efla áhuga þjóðarimiar á andlegum málum yfirleitt". Mér finst hina mestu nauðsyn bera til þess. Eg hefi ferðast tölu- vert um landið nokkur undanfarin sumur. Og eg hefi séð það, mér til mikillar sorgar, að andlegu málin 'eru í flagi með þessari þjóð — að minsta kosti að því leyti, sem kirkj- an er við þau riðin. Á stórum flák- um á landinu stappar nærri, að guðsþjónustur séu alveg að leggj- ast niður. Þar sem guðsþjónustum er haldið uppi, má segja, að það sé víða til málamynda eingöngu — svo fámennar eru þær somkomur. Húslestrar eru víst nærri þyí með öllu úr sögunni um alt land, með fram vegna þess, að fólki er ekki séð fyrir neinum húslestrarbókum, sem nú eru við þess hæf i — gömlu bækurnar orðnar alveg ólesandi, að mönnum finst. Jafnvel kverin, sem börnin eru kúguð til að læra, flytja margar kenningar, sem allur þorri landsmanna, og einkum æðstu prestar landsins, telja mis- skilning og villu. Mér finst það hneyksli vera nokkuð skilmerkileg bending um, hvernig ástatt er, hvað kæruleysið og tómlætið er orðið gegndarlanst. Ekki er nokkur vafi á því, að mikill hluti þjóðarinnar ber í brjósti þrá eftir æðri hugsjónum en þetta daglega, j^rðneska líf fær- ir þeim. Hjá sumum er þráin ljós, hjá sumum óljós. Mann reyna að fullnægja henni með ýmsum hætti — einkum, að mér skilst, með skáldsagnalestri. Það situr auðvit- að ekki á mér að reyna að aftra því, að menn leiti til þeirra svaia- linda. En ekki er þess að dyljast, að misjafnlega hreinar og tærar eru þær. Engum, sem skyn ber á, getur dulist það, að sttmt af þeim skrifum bendir huganum burt frá sannleikanum og vervileik tilver- unnar. Til kirkjunnar leita menn nú yfirleitt ekki til þess að fá þrá sálar sinnar svalað. Mér finst það bersýnilcgt, að trúarlífið — með- vitundin um samband vort við al- heiminn, lotningin fyrir æðstu öfl- um tilverumiar, bænræknin, traust- ið á hinu góða, eftirsóknin eftir þeim fjársjóðum, sem hafa gildi á himnum, svo að eg nefni nokkurar bliðar trúarlífsins — mér finst það bersýnilegt, að þetta skrælni alt að meira eða minna leyti, ef þjóðin hættir alveg að finna til þess, að hún hafi nokkurn skapaðan hlut að sækja til þeirrar stofnunar, sem einni er ætlað að halda trúarlíf- inu vakandi — og ef ekkert annað kemur í staðinn. Og mér finst tæp- lega þurfa annað en heilbrigða skynsemi til þess að sjá það, að með þessu fari forgörðum mikið andlegt verðmæti með þjóð vorri. Auðvitað er þjónum kirkjunnar þetta jafnljóst eins og öllum öðr- um. Á hverri einustu synodus, að minsta kosti síðan eg kom heim til íslands fyrir 23 árum, hafa þeir verið að veina um betta,hvað kirkj- an sé að missa tökin á f ólkinu. Þeir hafa verið að bollaleggja ýms ráð. 011 þeirra ráð hafa reynst gersam- lega ónýt. Alt af hefir starf þeirra orðið máttlausara og áhrifaminna með hverju árinu, sem liðið hefir. Mikið hefir mig furðað á því, að þeim skuli aldrei hafa hugkvæmst eitt ráð, sem eg hefi mikla trú á. Mér þykir það því furðulegra, sem þeirra mikli meistari, Jesús Kristur, hafði áreiðanlega mikla trú á. Mér þykir það því furðu- trú á því ráði. Mér skilst svo, sem hann hafi í raun og veru ekki haft neina trú á neinu öðru ráði. Þetta ráð er sannleikurinn. Krist- ur sagði skýlaust, að til þess væri hann fæddur og til þess væri hann í heiminn kominn að bera vitni sannleikanum. Hann ætlaði sann- leikanum, og engu öðru en sann- leikanum, að lyfta mönnunum upp úr hvers konar eymd og gera þ4 frjálsa. Það liggur við, að eg blygð- ist mín fyrir að þurfa að standa hér og minna þá menn á þetta, sem. sérstaklega hafa tekið að sér að reka erindi Jesú frá Nazaret. Vegna hvers segi eg þetta? Eg segi það vegna þess, að á slð- ustu 60—70 árunum hefir verið að f innast óendanlega dýrmætur sann-*

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.