Morgunblaðið - 12.02.1933, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 12.02.1933, Blaðsíða 6
MORGUNBLAÐIÐ Richarð UJagner. 1813 - 1883 - 1933. um stíl. Til fullnustu liefir hann varla náð honum, nema í hinum svonefnda Niflungaþríleik, en hann hefir fengið þann heildarblæ og fasta svip, sem mun alveg ein- stæður í bókmentunum um svo mikið verk. A morguh eru liðin 50 ár frá andláti "Wagners og verður þess minst, ekki eingöngu um allan germanskan heim, heldur um all- au heim, og er sumsstaðar þegar búið að minnast þess, svo sem t. d. i Tokio í Japan. Nú ber vel'í veiði fyrir okkur Reykvíkinga, því að Pjetur A. Jónsson óperusöngvari, sem er Richard Wagner. Hinn 13, þ. ni. eru liðin 50 ár síðan tónskáldið Richard Wagner andaðist suður í Peneyjum. Það hafa mörg tónskáld andast fyrr og síðar, bæði merkileg og ómerki- leg, en það má segja, að sjaldan hafi nokkurt það tónskáld andast, sem hafi haft eins gerumsteypandi áhrif á hljómhugsun sinnar sam- tíðar og eftirtíðar sem hann, ogvar hann þó ekki aðeins tónskáld held- ur og Ijóðskáld og samdi sjálfur alla texta við óperur sínar. — "Wagner var saxlenskur, fædd- ur í Leipzig 1813, en 1833 var hann orðinn söngstjóri í Wirrz- hurg, og samdi þar fyrstu ópern sína, sem reyndar fyrst var leikin löngu eftir að hann var látinn, en næsta ópera hans „Ástabannið" var leikin í Magdeburg 1835, og þó ekki nema einu sinni. Næstu óperurnnar „Rienzi" og „Hol- lendingurinn fljúgandi" áttu mjög erfitt uppdráttar, og þrátt fyrir stuðning og meðmæli annars eins áhrifamanns og Meyerbeer var, tókst ekki að koma þeim á fram- færi fyrr en nokkrum árum seinna en þær urðu til. Voru þær fyrst leiknar í Dresden og tekið með hinum mesta fögnuði, og var "Wagner upp frá því háfður í tölu hinna stóru spámanna. Bkki virt- ist honum verða það svo sem neitt hægra, að koma vérk'um sínum á framfæri fyrir það, því að það var rjett með naumindum, að honum tókst að fá „Tannháuser" teikinn, en „Lohengrin", sem er ein vin- sælastá ópera haris, tókst honuin jað sinni alls ekki að fá leikinn. Nú var kominn stjórnarbyltingin, sem varð í maí 1849, og tók Wagn- ei" drjúgann þátt í henni, svo að hann varð að flýja land og lög- reglan var á hælunum á honum. "Wagner háfði verið og var þeirr- ar skoðunar, að listin væri í mestu niðurlægingu, og upp úr stj(h*nar- byltingunni setti hann fram á prenti kénningar sínar um það efni. Kvað hann ástæðuna til hnignunarinnar vera þá, að þegar fornlistin hefði liðið undir lok, hefði skilið-með hinum einstöku listargreinum, og yrði því að sveigja þær saman áftur til stefnu að sameiginlegu marki, en það væri ekki h færi aönars listforms en hljómleikritsins, og í því formi myndu listaverk i'ramtíðarinnar skapast. 011 starfsemi Wagners upp þaðan miðaði að því, að skapa slík verk, og eru hi'nar ódauðlegu goðsagna- og þjóðsagnaóperUr hans til orðnar upp úr„þéssu. Ekki vantaði það, að Wagner fengi við- urkenningu nóga, en hann átti þó eftir sem áður mjög ei-fitt með að koma óperum sínum á framfæri. Virtust almenningi þær í "fyrstu mjög torskildar og óaðgengilegar, ög varð hann jafnvel að þola það. að áheyrendur á söngleikhúsinu mikla í París fussuðu við óperunni „Tannháuser", svo að hætta varð að leika hana. Af því að Wagner veittist það svona erfitt að koma verkum sínum á í'ramfæri. greip hann til þess ráðs að byggja sjer leikhús sjálfur í Bayern, í litlum bæ, sem Bayreuth heitir og cr á stærð við Reykjavík. Hafa þar síðan alveg fram á bennan dag verið leiknar óperur hans. Enda þótt það væri íiugljóst þegar í „Holiendingnum fljúg- andi". að Wagner niyndi ganga sínar eigin brautii'. var hann þó lengi að hrista aí' sjer foi'msviðj- ar fortíðarinnar, og ná sjálfstæð- shnans, og verður þrí að álykta að hann beri einnig fulia ábyrgð á f je því er kynni að hafa tapast hjá bæjarsímanum. Fyrverandi símastjóri hafði öll þau ár er hann gegndi því embætti sömu innheimtu með hönd um, og ekki hefir heyrst að ríkis- sjóði hafi tapast neit-t fje \indir stjórn hans. Nú hefir því verið fleygt fyrir að slá eigi stryki yfir misfellur þessar og skella öllu á ríkissjóð- inn, það má ef til viii segja sem ,svo, að, ekki muni um slíkt í svo mikilli mjólk. Og stjórnin geti eins gefið þessum flokksmanni nafnkendur "Wagnersöngvari, og sínum syndakvittun eins og út PjetuT Jónsson í .Lohengrin', eftir Wagner. hefir sungið öll lielstu hlutverkin í óperum hans á flestum stærstu söngleikhúsum Þýskalands, ætlar af þessu tilefni að halda minning- arhljómleika á miðvikudaginn kemur. Mun hann þar láta menn fá qfurlítinn gómsmekk i'ir helstu óperum Wagners. Hann syngur bænina úr „Rienzi", „öralsöng- inn" úr „Lohengrin", „Auch ich darf so glúcklich werden" og „O, Walter der du also sangest" úr „Tannhauser", verðlaunasöng- inn úr „Meistarasöngvararnir'', vetrarstormar úr „Valkyrjunni" og smiðjuljóðin úr „Siegfried". Er þetta ágætis yfirlit yfir söng- ' leiki Wagners, og gefur góða hug- mynd um hátt hans og gerð. — Wagnersöngvarar eru ekki á hverju strái, og er það óneitan- lega skemtilegt til afspurnar, að j við hjer í fásinninu getum haft i minningarhljómleika uni hann, og höfum manni þar á að skipa, sem er kunnur um önnur lönd fyrir Wagnersöng sinn. Guðbr. Jónsson. Hver ber ðbyrgðina? Fyrir skömmu rakst jeg á grein i dagblaðinu „Vísi" eftir H. Ólafs son um „Óhæfilega innheimtu símagjalda". Er jeg greinarhöf- undi sammála í því að innheimtu- aðferð þessi muni verða illa sjeð af almenningi. Það var þó ekki sjálf inn- heimtubreytingin, sem kom mjer til þess að rita þessar línur, held- ur það að H. Ólafssqn getur þess í grein sinni að „einum innheimtu- manni símans hafi tekist að hag- nýta sjer" allverulega upphæð af f je því er hann átti að einnheimta fyrir símann. Mjer þótti satt að segja ótrú- legt að slíkt gæti átt sjei stað svo nokkru næmi, og fór því á r1 úfana til þess að komast að raun um hvað haft væri í þessu. — Þfssi rannsókn mín leiddi það í Ijós að hjer er um allveruloga upphæð að ræða, eða um 11.000 krónur. Mönnum verður nú á að spyrja í einfeldni. sinni: Hvernig má slíkt verða? Er hjer ekki um mjög ábótavant eftirlit að ræða? Hver ber ábyrgð á að fje þetta 11—12 þúsund tapast ríkissjóði. — Og hvernig færi ef slíkt eftirlitsleysi ríkti hjá flestum ríkisstofnunum. Mjer er sagt að innheimtu landssímans hjer í bænum hafi símastjórinn í Reykjavík með höndum, og muni auk launa sinna varps-Jónasi. Jeg veit ekki betur en hingað til hafi sú regla gilt að opinberir starfsmenn, hve smánarlega sem þeir hafa'verið launaðir, bafi ver- ií látnir bera fulla ábyrgð á fje því er þeir hafa haft með höndum og átt að standa ríkissjóði skil á. Ef nú á að breyta út af þessari venju, og gera hjer i^ndantekn- ingu þar sem í hlut á maður, er hefir nægan starfskraft á skrifstof um sínum, og þess utan mun vera langhæst launaði starfsmaður sím- ans, ef alt er með talið — hefir ca. 14—18 þúsund kr. árslaun að meðtalinni ókeypis íbúð á samt ljósi og hita á ritsímastöðinni nýju; þá f æ jeg ekki betur sjeð en hjer sje að ræða um fullkomið^ hneykslismál, er ekki gefi máli útvarpsstjórans mikið eftir, auk þess sem þetta er álitshnekkir fyrir landssímann sjálfan. Því verður að krefjast, að allir verði látnir vera jafnir fyrir lög- unum. Það verður að kref jast þess að starfsmenn hins opinbera ræki störf sín svo við sje unandi en launa þeim hins vegar sómasam- lega, en ekki láta einstaka starfs- menn hafa margföld laun annara starfsmanna, eins og hjer hefir verið bent á og leysa þá svo undan ábyrgðinni. Við bíðum og sjáum hvað setur. Símanotandi. Ófriðurínn í Asíu. Samkvæmt frjett frá Was- hington álíta menn nú það, að stríðið milli Japana og Kín- verja sjé óhjákvæmilegt sökum Uehoul-málsms. — Stimsom ut- anríkisráðherra hefir látið hafa það eftir sjer, að ástandið í Aust ur-Asíu sje altaf að verða hættu- legra og hættulegra. — Menn búast ef til vill við því, að for- sætisráðherra Japa^na muni koma til Washington til þess að ræða við Bandaríkjastjórn um málið. — (F. Ú.) ToIIabandalag. Dlsalan hætiir laugardagskvðld seljum ennþá: Kaffistell 12 manna 20.00 Matarstell blárós. 6 m. 20.00 Matardiskar blárósóttir 0,^ Smádiskar með bekk 0.28 Ávaxtasett 6 manna 4.50 Kryddsett 6 stk. 3.60 Smjörföt með bekk 0.65 Þvottabalar galvanis. 3.00 Skólpfötur emaill. 2.40 Eggjabikara gylt rönd 0.46 Bollapör japönsk 0*.76 Matarskálar rósóttar 0.76 Vatnsglös þunn 0.46 Blómsturvasar rósóttir 1.20 Borðhnífar ryðfríir 0.80 Vekjaraklukkur nikkeleraðar 6.00 Rafmagnsperur 15—25—40 w. 0.80 Hitaflöskur besta teg. 1.20 Dömutöskur m. teg. 5.00 Sjálfblekungar 14 karat 6.50 Sjálfblekungar m. glerpenna 1.5® Handspeglar 0.80 BMRH SÍPll. Bankastræti 11 íslensKt oiiör frá taMum HidrjesPálsson, Framnesveg 2. Sími 3962 Hár við íslenskan búning fáið þið best og ódýrast unnið úr rothári í Versl. Goðafoss, Laugaveg 5. - Sími 3436. Holland, Belgia og Luxem- burg gerðu með sjer samning í fyrra í Ouchy um tollabandalag. — Samningur þessi er ekki geng inn í gildi ennþá sökum þess, að menn búast við, að aðrar þjóðir muni hef ja mótmæli gegn samn- ingi þessum. —Þjóðirnar ætla að leggja samninginn fyrir við- skiftaráðstefnuna og á ráðstefn an að leggja blessun sína á hann hafa allríflega aukaþóknun fyrir áður en hann gengur í gildi. yfirumsjón á innheimtufje bæjar- (F. Ú.) Tilbúin: í Sængurver I Koddaver ^ Lök og -1 Rúmteppi | Lægst verð. 'é | Bestar vörur. jg L Vöruhúsið. f^

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.