Morgunblaðið - 12.02.1933, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 12.02.1933, Blaðsíða 6
MORGUNBLAÐIÐ Richarð UJagner. J813 - 1883 - 1933. Richard Wagner. Hinn 13. ]>. m. eru liðin 50 ár síðan tónskáldið Richard Wagner andaðist suður í Feneyjum. Það hafa rriörg tónskáld andast fyrr og síðar, bæði merkileg og ómerki- leg, en það má segja, að sjaldan hafi nokkurt það tónskáld andast, sem hafi haft eins gerumsteypandi áhrif á hljómhugsun sinnar sam- tíðar og eftirtíðar sem hann, og var hann þó ekki aðeins tónskáld held- ur og ljóðskáld og samdi sjálfur alla texta við óperur sínar. — Wagner var saxlenskur, fædd- ur í Leipzig 1813, en 1833 var hann orðinn söngstjóri í Wiirz- burg, og samdi ]>ar fyrstu óperu sína, sem i-eyndar fyrst var leikin lcngu eftir að hann var látinn, en næsta ópera hans „Astabanmð“ var leiltin í Magdeburg- 1835, og þó ekki nema einu sinni. Næstu óperurnnar „Rienzi“ og ,,Hol- lendingurinn fljúgandi*1 áttu mjög erfitt uppdráttar, og þrátt fyrir stuðning og meðmæli annars eins áhrifamanns og Meyerbeer var, tókst ekki að koma þeim á fram- færi fyrr en nokkrum árunr seinna en þær urðu til. Voru þær fyrst leiknar í Dresden og tekið með hinum mesta fögnuði, og var Wagner upp frá því hafður í tölu hinna stóru spámanna. Bkki virt- ist honum verða. það svo sem neitt hægra, að koma véi’kum sínum á framfæri fyrir ])að, því að það var rjett með naumindum, að honum tókst að fá „Tannháuser“ leikinn, en „Lohengrin", sem er ein vin- sælastá ópera haiis, tókst honum að sinni alls ekki að fá leikinn. Nú var kominn stjórnarbyltingin, sem varð í maí 1849, og tók Wagn- er drjtigann þátt í henni, svo að hann varð að flýja land og lög- reglan var á hælunum á honum. Wagner háfði verið og var þeirr- ;ar skoðunar, að listin væri í mestu niðurlægingu, og upp úr stjórnar- hyltingunni setti hann fram á prenti kenningar sínar um það efni. Kvað hann ástæðuna til hnignunarinnar vera þá, að þegar fornlistin hefði liðið undir lok, hefði skilið með hinutn einstöku listargreinum, og yrði því að sveigja þær saman áftur til stefnu að sameiginlegu marki, en það væri ekki á færi annars listforms en hljómleikritsins, og í því formi myndu listaverk framtíðarinnar skapast. 011 starfsemi Wagners upp þaðan miðaði að því, að skapa slík verk, og eru lii'har ódauðlegu goðsagna- og þjóðsagnaóperur, hans til orðnar upp úr þessu. Bkki j vantaði það, að Wagner fengi við-1 urkenningu nóga, en hann átti þó j eftir sem áðui- mjög erfitt með að koma óper’um sínum á framfæri. Virtust almenningi þær í 'fyrstu mjög torskildar og óaðgengilegar,; og vai’ð hann jafnvel að þola það,! að áheyrendur á söngleikhúsinu j mikla í París fussuðu við óperunni ,,Tannháuser“, svo að liætta varð að lcika hana. Af því að Wagner veittist það svona erfitt að koma verkum sínum á framfæri, greip hann til þess ráðs að byggja sjer leikhús sjálfur í Bayern, i litlum bæ, sem Bayreuth heitir og er á stærð við Reykjavík. Hafa þar siðan alveg fram á þennan dag j verið leiknar óperur hans. Enda þótt það væri augljóst þegar í „Hollendingnum fljúg- andi“, að Wagner myndi ganga sínai' eigin brautir, var hann þó, lengi ao hrista af sjer formsviðj- ai' fortíðarinnar, og ná s.jálfstæð- Pietur Jónsson í ,Lokengrin‘, eftir Wagner. um stíl. Til fullnustu hefir hann varla náð honurn, nema í hinum svonefnda Niflungaþríleik, en hann hefir fengið þann heildarblæ og fasta svip, sem mun alveg ein- stæður í bókmentunum um svo mikið verk. A morgun eru liðin 50 ár frá andláti Wagners og verður þess minst, ekki eingöngu um allan germanskan heim, heldur urn all- au lieim, og er sumsstaðar þegar búið að minnast þess, svo sem t. d. í Tokio í Japan. Nú ber vel í veiði fyrir okkur Reykvíkinga, því að Pjetur Á. Jónsson óperusöngvari, sem er nafnkendur Wagnersöngvari, og hefir sungið öll helstu hlutverkin i ópei’um hans á flestum stærstu söngleikhúsum Þýsltalands, ætlar af þessu tilefni að lialda minning- arhljómleika á miðvikudagiun kemur. Mun hann þar láta menn fá ofurlítinn gómsmekk úr helstu óperum Wagners. Hann syngur bænina úr ,,Rienzi“, „öralsöng- inn“ úr „Loliengrin“, „Auch ich darf so glúcklicli werden“ og „O, Walter der du also sangest“ úr „Tannháuser", verðlaunasöng- inn úr „Meistarasöngvararnir“, vetrarstormar úr „Yalkyrjunni“ og smiðjuljóðin úr „Siegfried“. Er þetta ágætis yfirlit yfii’ söng- leiki Wagners, og gefur góða hug- inynd um liátt hans og gerð. — Wagnersöngvarar eru ekki á hverju strái, og er það óneitan- lega skemtilegt til afspurnar, að við hjer í fásinninu getum haft minningarhljómleika um hann, og liöfum manni þar á að skipa, sem er kunnur um önnur lönd fyrir Wagnersöng sinn. Guðbr. Jónsson. Hver ber ábyrgðina? Pyrir skömmu rakst jeg á grein i dagblaðinu „Yísi“ eftir H. Ólafs son um „Ohæfilega innheimtu símagjalda“. Br jeg greinarhöf- undi sammála í því að innheimtu- aðferð þessi muni verða illa sjeð af almenningi. Það var þó ekki sjálf inn- heimtubreytingin, sem kom mjer til þess að rita þessar línur, held- ur það að H. Ólafsson getui' þess í grein sinni að „einum innheimtu- manni símans liafi tekist að hag- nýta sjer“ allverulega upphæð af f je því er hann átti að einnheimta fyrir símann. Mjer þótti satt að segja ótrú- legt að slíkt gæti átt sjei stað svo nokkru næmi, og fór því á stúfana til þess að komast að raun um hvað haft væri í þessu. — Þessi rannsókn mín leiddi það í Ijós að hjer er um allverulega. upphæð að ræða, eða um 11.000 krónur. Mönnum verður nú á að spyrja í einfeldni sinni : Hvernig má slikt verða? Br hjer ekki um mjög ábótavant eftirlit að ræða ? Hver ber ábyrgð á að fje þett.a 11—12 þúsund tapást ríkissjóði. —- Og hvernig færi ef slíkt eftirlitsleysi ríkti hjá flestum ríkisstofnunum. Mjer er sagt að innheimtu landssímans hjer í bænum hafi simast'jórinn í Reykjavík með höndum, og muni auk launa sinna hafa allríflega aukaþóknun fyrir vfirumsjón á innheimtufje bæjar- símans, og verður því að álykta að hann beri eimiig fulia ábyrgð á fje því er kynni að hafa tapast hjá bæjarsímanum. Pyrverandi símastjóri hafði öll þau ár er hann gegndi því embætti sömu innheímtu með hönd um, og ekki hefir heyrst að ríkis- sjóði hafi tapast neitt fje undir stjórn hans. Nú liefir því verið fleygt fyrir að slá eigi stryki yfir misfellur þessar og skella öllu á ríkissjóð- inn, það má of til viii segja sem svo, að. ekki muni um slíkt í svo mikilll mjólk. Og stjórnin geti eins gefið þessum flokksmanni sínum syndakvittun eins og út- varps-Jónasi. Jeg veit ekki betur en hingað til hafi sú regla gilt að opinberir starfsmenn, hve smánarlega sem þeir hafa'verið lauuaðir, bafi ver- ið látnir bera fulla ábyrgð á fje því er þeir liafa haft með höndum og átt að staúda ríkissjóði skil á. Ef nú á að breyta út af þessari venju, og gera lijer undantekn- ingu þar sem i lilut á maður, er hefir nægan starfskraft. á skrifstof um sínum, og þess utan mun vera langhæst launaði starfsmaður sím- ans, ef alt er með talið — hefir ca. 14—18 þúsund kr. árslaun að meðtalihni ókeypis íbúð á samt Ijósi og hita á ritsímastöðinni nýju; þá fæ jeg ekki betur sjeð en hjer sje að ræða um fullkomi^ lineykslismál, er ekki gefi máli útvarpsstjórans mikið eftir, auk þess sem þetta er álitshnekkir fyrir landssímann sjálfan. Því verður að krefjast, að allir verði látnir vera jafnir fyrir lög- unum. Það verður að lcrefjast þess að starfsmenn hins opinbera ræki störf sín svo við sje unandi en launa þeim hins vegar sómasam- lega, en ekki láta einstaka starfs- menn hafa margfökl laun annara starfsmanna, eins og lijer hefir verið bent á og' leysa, þá svo undan ábyrgðinni. Við bíðurn og sjáum hvað setur. Símanotandi. Ófriðurinn í Asíu. Samkvæmt frjett frá Was- hington álíta menn nú það, að stríðið milli Japana og Kín- veria sjé óhjákvæmilegt sökum \Jehoul-málsins. — Stimsom ut- anríkisráðherra hefir látið hafa það eftir sjer, að ástandið 1 Aust ur-Asíu sje altaf að verða hættu- Jegra og hættulegra. — Menn búast ef til vill við því, að for- sætisráðherra Japdna muni koma til Washington til þess að ræða við Bandaríkjastjóm um málið. — (F. Ú.) Tollabandaiag. Holland, Belgia og Luxem- burg gerðu með sjer samning í fyrra í Ouchy um tollabandalag. — Samningur þessi er ekki geng inn í gildi ennþá sökum þess, að menn búast við, að aðrar þjóðir muni hefja mótmæli gegn samn- ingi þessum. —Þjóðimar ætla að leggja samninginn fyrir við- skiftaráðstefnuna og á ráðstefn an að leggja blessun sína á hann áður en hann gengur í gildi. (F. Ú.) Úisalan hætiir laugardagskvðld seljum ennþá: Kaffistell 12 manna 20.06 Matarstell blárós. 6 m. 20.00 Matardiskar blárósóttir 0,66 Smádiskar með bekk 0.28 Ávaxtasett 6 manna 4.60 Kr'yddsett 6 stk. 3.60 Smjörföt með bekk 0.65 Þvottabalar galvanis, 8.60 Skólpfötur emaill. 2.40 Eggjabikara gylt rönd 0.45 Bollapör japönsk 0.76 Matarskálar rósóttar 0.76 Vatnsglös þunn 0.46 Blómsturvasar rósóttir 1.20 Borðhnífar ryðfríir 0.80 Vekjaraklukkur nikkeleraðar 6.00 Rafmagnsperur 16—25—40 w. 0.80 Hitaflöskur besta teg. 1.20 Dömutöskur m. teg. 5.00 Sjálfblekungar 14 karat 6.50 Sjálfblekungar m. glerpenna 1.50 Handspeglar 0.80 1 Ein «n. Bankastræti 11 islenskt smjOr frá bændnm. Hidies Pálsson. Pramnesveg 2. Sími 3962 við íslenskan búning fáið þið best og ódýrast unnið úr rothári í Versl. Goðafoss. Laugaveg 5. Sími 3436. Tilbúin: Sængurver Koddaver Lök og Rúmteppi Lægst verð. Bestar vörur. Vöruhúsið.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.