Morgunblaðið - 02.11.1933, Síða 1

sins
TtijJ/} fi>v.£ 7T\^$&!a^*Í$^Í\' ^P
i^ífe;teí^5S@ífe^S^Sfe^5^^^
i^ttjv^NT^'í^^yPS^yT^t 5^54 ía^^^^ÍáSIm vi^vít^ví?
i^ssií^SMi^^S^^SfeSfeííSJ^
5*sayáj
&S&85Í
mm
S'SfeM^li^5^5S5Éíí^m^^M
$f»i§££I^S$vÍnKOTvKlw™w
mwmmm
wmámi
i'ífKSSSKÍK'KSííS'SS
%WM0$mM?$P
Æw$tÆW$0.
mmmwm
IpMpl
Éll§|8
ilÉBipfll
iBH
áslppÉá
Éí'ái'á-^ái^^
35%83SSj3ígS«r«í'
Iteil
wp®
tep»
SÉééss
HH«
PPPiw
œiiá
wmmm
m0Mtm
r^u^^\T^yr4^yr«
mm%Mm$iá
wamm
pÉÉSÉl
iÉpps
Éia®ÉÉ
Igjggj
mmmm
mWmwm
WMmmi
^MÚéwÍB^ú
wwwmMm
VA&sJtéVA&sJtéVltéVJté.
T\<7J)wÍ&^7J^7Jtíívj6&
ifiÉ«á
ppn
WIliW
^/i\'^VL'JVvK'/'-K^x3kv€y
Ólafur Björnsson
Vilhjdlmur Finsen
IíéíéiIIéééÉ
®MI
•>\i'lv'OJi>\rl'>\i'|<>\.'|^>\.'|/->\.'|<^.\-^ | v\.\|^\\uy('
%^%íT\7$^^)fe£)iK%^^iK^^%)íT\&íT\%5í
jg^gjjggg^
Stofnun Morgunblaðsins.
Eftir Vilhjálm Finsen.
Nótt eina haustið 1903 sat jeg
í skrifstofu vinar míns, Henrik
Cavlings ritstjóra, í hinu fræga
hornherbergi hans með útsýn vf-
ir Ráðhústorgið í Kaupmanna-
höfn. „Politiken“ var farin í
„pressuna“ og þá hafði Gavling
æfinlega nægan tíma til þess að
hlusta á menn, þó vitanlega væri
hann dauðþreyttur eftir 18 klst.
vinnudag. Yið töluðum fyrst all-
lengi um ýmislegt, um veður og
vind, en loks komst jeg þó að
aðal-erindinu.
Jeg væri að hugsa um að fara
heim og stofna dagblað í Reykja-
vík, sagði jeg, jeg vildi spyrja
hann ráða um ýmislegt.
Tók jeg síðan upp blað, þar
sem allar spurningarnar voru
•skrifaðar, og las þær upp fyrir
honum.
Cavling strauk yfirskeggið
nokkrum sinnum, og án þess að
svara nókkurri spurningunni,
spyr hann sjálfur:
„Hvað eru íbúar margir í!
Reykjavík?“
Mjer brá dálítið, en Ijet sem
ekkert væri. Hann hló og svo töl-!
uðum við fram og aftur um blað-
fvrirtækið.
„Ágætt, Finsen“, sagði Cav-1
ling, ,,en þjer skuluð bíða með
þetta í nokkur ár. Bærinn er of.
lítill, og tímann skuluð þjer notaj
til þess að fara út í heim, læra|
tungumál, kynnast stórblöðum,'
lesa og læra — og skrifa eins
mikið og þjer getið“.
Við urðum samferða út, geng-
um all-lengi um strætin og trúði
Cavling mjer þá fyrir því, að
hann hefði búist við því, að jeg
„heldi áfram“ við ,,Politiken“,
en hann kvaðst vel geta skilið, að
jeg vildi heldur fara heim. —
— Þessa nótt varð Morcjun-
bkiðið til. —
Jeg fór svo, svo sem kunnugt
er, sem starfsmaður Marconi-
fjelagsins í siglingar víðsvegar
um heim, skrifaði mýmargar
greinar og viðtöl við merka menn
sem jeg hitti á ferðinni, og birt-
ust þær í ýmsum blöðum og tíma
ritum í Danmörku, Noregi og
víðar. Cavling reyndist mjer hinn
besti drengur, og átti jeg æfin-
lega vísan aðgang að blaði hans
öll árin. I ágúst 1913 sagði jeg
lausri stöðu minni í Marconifje-
laginu, mánuði síðar kom jeg til
Reykjavíkur, og var nú undirbún-
ingur undir blaðstofnunina haf-
inn af krafti.
Jeg átti enga peninga til þess
að leggja fram í fyrirtækið, en
jeg átti góðan vin og bekkjar-
bróður, Ólaf heitinn Björnsson
ritstjóra. Hann hafði þá fyrir
nokkru tekið við „ísafold“ af
föður sínum, ekki aðeins blaðinu,
heldur og prentsmiðjunni og
bókaiitgáfunni. Hann vildi gjarn-
an prenta nýja dagblaðið og varð
það úr, að hann gerðist meðeig-
andi að blaðinu, og skyldi það fá
húsrúm í ísafold bæði fyrir rit-
stjórnarskrifstofu og afgreiðslu
fyrst í stað.
Við hófum útgáfu blaðsins með
2500 króna víxli í Landsbankan-
um. Varð Ólafur að fai'a margar’
ferðir inn í banka til þess að
selja víxilinn. Eg var útgefandi
— Ólafur samþykkjandi, og eft-'
ir miklar bollaleggingar ljet;
Trygg\d gamli Gunnarsson und-j
an. En hann kvað „fyrirtækið“
gjörsamlega dauðadæmt og sagði,1
að þetta væri verst fyrir Ólaf.
Yfirleitt voru það ekki marg-
ir í Reykjavík, sem trúðu á fram
tíð blaðsins. Hver af öðrum komu
þeir til mín og báðu mig bless-;
aðan „að vera ekki að þessari
vitleysu“. Dagblað gæti aldrei
borið sig í Reykjavík, eins og þá!
hagaði til. Það væri ómögulegt að
fylla fjögra síðu blað daglega,
fólkið „kæmist ekki yfir“ að lesa
það, og margt annað, sem þeir
tóku til. —
— Jeg var samt sem áður
bjargfastur í trúnni — og 25.
októbermánaðar 1913 fluttum við
Árni Óla inn í skrifstofu Björns
heitins Jónssonar í ísafoldar-
prentsmiðju og byrjuðum að
skrifa í blaðið. En á fremri skrif
stofunni stóð Ólafur heitinn Rós-
enkranz við stórt púlt með helj-
arstórar höfuðbækur ísafoldar-
prentsmiðju fyrir framan sig —
og var í vondu skapi. „I>ið farið
á hvínandi hausinn með þetta
alt, strákar!“ sagði hann, því
hann skildi vitanlega ekki nýja
tímann frekar en allir hinir hrak-
spámennirnir. —
Það ber vott um dómgreind
Ólafs heitins Björnssonar og
mannþekkingu, að hann fekk
því til leiðar komið, að Árni Óla
var ráðinn við blaðið. Árni var
þá búðarmaður í Reykjavík, en
hafði vakið athygli á sjer fyrir
vel ort kvæði. Er mjer ljúft að
geta þess hjer, að betra og hæf-
ara manni til starfans var tæp-
leg'a völ á þá. —
Sunnudag 2. nóv. skyldi fyrsta
tölublað blaðsins koma út og það
átti að heita „Dagblaðið“, og
kcma út á hádegi dag hvern. En
til allrar hamingju breyttist þetta
hvorttveggja. Tveim dögum áð-
ur en að blaðið skyldi koma út,
sendi maður sá, er þá gaf út
„Vísi“, og frjett hafði um heiti
nýja blaðsins, út blaðsnepil með