Morgunblaðið - 02.11.1933, Qupperneq 4

6
MORGUNBLAÐIÐ
Starfsmenn Morgunblaðsins.
Sigfús Jónsson
gjaldkeri sítSan 1923
Engilbert Hafberg
augiýsinKastjóri síðan 1922
Aðalsteinn Ottesen
afgreiðslumaður síðan 1915
ísleifur Gísli Finsen Helgi Hafberg
gjaldkeri 1914—1923 afgreiSslumaSur 1914—.’15 og 1923—1925
fold, og var jafnan sama efni
í báðum blöðunum tekið upp
úr Morgunblaðinu. Unnu þeir
Vilh. Finsen saman við blöðin
til áramóta. Þá ljet Vilh. Fin-
sen af ritstjórn og Þorsteinn
varð einn ritstjóri. Var um leið
gerð sú breyting, að ,,ísafold“
var lögð niður, en ,,Lögrjetta“
gerð að vikublaði ,,Morgun-
blaðsins“.
Um þessi áramót var lang-
vint prentaraverkfall, og með-
an á því stóð kom „Morgun-
blaðið“ út fjölritað í lítilli út-
gáfu, alls 32 tölublöð, frá 5.
janúar til 11. febrúar. — Þá
byrjaði það aftur að koma út
eíns og áður, enda þótt verk-
fallinu væri ekki alveg lokið.
Þ. 1. júlí árið 1920 ljet Árni
Óla af starfi sínu við blaðið.
Hafði hann þá unnið við rit-
stjórn þess frá því það var
stofnað.
Og í árslok 1923 hvarf Skúli
Skúlason frá blaðinu, og stofn-
aði Frjettastofu blaðamanna
(F. B.).
En 31. mars 1923 ljet Þor-1
steinn Gíslason af ritstjórn |
blaðanna, og tóku þeir við rit- j
stjóminni Jón Kjartansson og,
Valtýr IStefánsson, Jafnframtj
var útgáfa ísafoldar, sem viku-j
blaðs tekin upp að nýju, en
Lögrjetta hvarf úr sambandi við
Morgunblaðið.
1. apríl 1924.
í ávarpi hinna nýju ritstjóra
til lesenda blaðsins þ. 1. apríl
segir svo:
„Langa stefnuskrá fyrir rit-
stjórninni teljum vjer óþarfa,
þareð blaðið sýnir stefnuna
best í verkinu.
Þó skal þess aðeins getið,
að sú er ætlun vor, að aðal- ^
áherslan verði lögð á það, að
skýra sem greinilegast frá því, ■
sem gerist utan lands og innah,
eftir því, sem rúm blaðsins^
leyfir.
Við lítum svo á, að það sje
mest um vert, að lesendurnir
kynnist sem best högum og á-
stæðum allra stjetta, til þess
að úlfúð sú og stjettarígur
þverri, er annars getur orðið
sjerlega viðsjárverður hjer í
fámenninu.
Þess skal þó þegar getið, að
þá teljum við best fari, ef í
framtíðinni tekst að sigla fyrir
sker hafta og banna. Saga vor
og þjóðarlund geta fært hverj-
um, sem um það vill hugsa,
lieim sanninn um það, að því
blómlegra er yfir andlegu og
efnalegu lífi þjóðarinnar, sem
einstaklingarnir hafa meiri á-
byrgð og frelsi í orðum og
gerðum.
Nokkuð hefir verið gert að
því að vekja tortrygni gegn
blaði þessu og því ætlað, að
það ynni aðeins fyrir hag einn-
ar stjettar. En slík ámæli verða
ljettvæg, er það er athugað, að
einmitt sú stjett manna, sem
að því hefir helst stáðið, er
þannig. stödd í þjóðf jelaginu, að
gengi hennar fer saman og al-
menn velgr-ngni þjóðarinna.r“,
Fjárhagsleg viðreisn.
Tímabilið frá 1. júlí 1919 og
fram til ársins 1923, mun hafa
verið það erfiðasta fyrir rekst-
ur blaðsins, það sem af er.
Hinir nýju^eigendur blaðsins,
er ákváðu stækkun þess 1919,
höfðu reynst helsti stórhuga.
Er vikublað var sett í samband
við Morgunblaðið, til að ná til
lesenda í fjarlægum hjeruð-
um, dró mikið úr út-
breiðslu Morgunblaðsins á þeim
stöðum, svo fyrsta afleiðingin
var sú að eintakaf jöldi
Morgunblaðsins minkaði. En
tekjur af vikublaðinu munu
hafa reypst minni, en ætlað
var í upphafi.
Árið 1923 rofaði til í þessu
efni. Þá tókst að koma út-
gjöldunum í samræmi við tekj-
ur. En það var gert m. a. með
svo harkalegu móti, að stund-
um kom ekki út nema tveggja
síðu blað.
Blaðið hafði þó með að drag-
ast stóra skuldabagga við ísa-
foldarprentsmiðju og pappírs-
sala, svo allar umbætur voru
lítt mögulegar. Helst svo til
haustsins 1924. Þá var eigend-
um Morgunblaðsins gert tilboð
um kaup á blaðinu. En þeir menn,
sem undanfarin ár höfðu sýnt
áhuga og fórnfýsi í því að
halda útgáfunni áfram, töldu
sjer að því lítinn sóma að gef-
ast upp við svo búið. Þeir lögðu
enn fram fje til blaðsins, nægi-
lega mikið til þess að það gæti
talist skuldlaust, og lögðu með
því grundvöllinn að velgengni
blaðsins síðan. Sýnir þetta og, að
þeir treystu því, að blaðið
mundi fyr eða síðar verða sjálf-
bjarga.
Útbreiðslan tvöfaldast.
Farið verður fljótt yfir sögu
ritstjórnartímabils þeirra, sem
nú hafa ritstjórnina með hönd-
um, og hafa haft, nærfelt helm-
inginn af tuttugu ára æfi Morg-
blaðsins, því blaðið var 10 ára
og 5 mánaða, er núverandi rit-
stjórar tóku við því.
Stefnu þeirri, er þeir birtu í
upphafi ritstjórnar sinnar hefir
eigi verið kvikað frá síðan.
Þarf eigi um það að fjölyrða
hvernig almenningi hefir fallið
blaðið í geð. Utbreiðsla blaðs-
ins er sannur spegill undirtekt-
anna. Síðan árið 1924 hefir
upplag blaðsins tvöfaldast.
Lesbókin.
Merkasta tilbreytingin í út-
gáfu blaðsins á þessu tímabili
, er Lesbókin. Hún byrjaði að |
j koma út haustið 1925. — Til
hennar var stofnað til þess að
jtryggja lesendum blaðsins hent-
^ugt lesmál á helgum, og flytja
þeim ýmiskonar almennan fróð-
j leik, sem of lítið rúm hefir
jfengið í íslenskum dagblöðum.
Upprunalega var til þess ætl-
ast, að Lesbók flytti auglýs-
ingar. En auglýsendur komu
ekki auga á það, hve miklar
vinsældir Lesbókin fekk og
kærðu sig ekki um að auglýsa
í henni. Var þá það ráð tekið,
að helga Lesbókina aðeins les-
| endum, og flytja þar engar
i auglýsingar. Engu var lofað um
iframhald Lesbókar í byrjun,
imeðan óvíst væri hverjar und-
j irtektir lesendanna yrðu. Nú
. mun það sá hluti af útgáfu-j
starfi blaðsins, sem síst yrði
lagður niður. 1
ísafold og Vörður.
í ársbyrjun 1930 gerði út-
gáfufjelag „Morgunblaðsins“
samning við miðstjórn Sjálf-
stæðisflokksins þess efnis, að
sameinuð yrðu vikublöðin ísa-
fold og Vörður, og gefin út
sem eitt blað. Jafnframt var
Árni Jónsson frá Múla, sem:
verið hafði ritstj. Varðar, ráð-
inn sem stjórnmálaritstjóri. —
Hann starfaði við blaðið rúmt ár
uns hann fluttist til Seyðifjarð-
|
ar og stofnaði þar blaðið Aust-
firðing. Síðar, eða frá því í nóv-
jember 1930 til ársbyrjunar 1932
var Sigurður Kristjánsson stjórn
málaritstjóri vikublaðsins.
Starfsmenn og prentun.
Annars hefir lítil breyting
orðið á starfsmannaliði blaðs-
ins síðan núverandi ritstj. tók
við. Fram til ársins 1926 unnu
þeir þrír við ritstjórnina Jón
Kjartansson, Valtýr Stefánsson
og Jón Björnsson. í janúar
1926 var Árni Óla ráðinn að
blaðinu að nýju, en Jón heit.
Björnsson fluttist til Akureyr-
etf haustið 1928 og stofnaði þar
blaðið Norðling, er hann einn
helt úti með miklum dugnaði,
eins og hans var von og vísa
uns hann misti heilsuna. Hann
Ijest, 23. ág. 1930.
Með þau vandræði og þá erf-
iðleika í huga, sem nærri höfðu
eyðilagt framtíð blaðsins, hin
fyrstu árin, hefir á þessum síð-
ari árum jafnan verið gætt
þess, að blaðið sniði sjer stakk
eftir vexti.
Þegar margir auglýsendur
hafa þurft að nota sjer út-
breiðslu blaðsins, og auglýsa 1
því hefir blaðið á stundum orð-
ið allstórt — eftir íslenskum
mælikvarða. Því jafnan hefir
þess verið gætt, að auglýsingar
bæru lesmálið ekki ofurliði.
örðugleikar eru þó enn mikl-
ir á því, að gefa út ,,stór“ blöð,
m. a. vegna þess, að enn verð-
ur blaðið að mestu að búa við
aldraðan prentvjelakost ísa-
fcldarprentsmðiju, en prent-
smiðjan, eins og geta má nærri,
eigi stofnsett og henni eigi hag-
að með dagblaðsrekstur fyrir
augum. Að Morgunblaðið hefir
þó á undanförnum árum getað
fi:llnægt kröfum auglýsenda og
lesenda svo, sem raun er á, er
að miklu leyti að þakka lipurð
og velvild frá hendi ísafoldar-
prentsmiðju og þá ekki síst
dugnaði og áhuga þeirra prent-
ara, sem við blaðið hafa unnið,
og jafnan kappkostað að leysa
verk sitt fljótt og vel af hendi.
Frá útgefendum.
Alla tíð síðan hlutafjelag var
stofnað til útgáfu Morgunblaðs-
ins, hafa stjórnir þess fjelags
og fjelagsmenn alment gert
sjer far um, að greiða götu
þessa fyrirtækis, enda þótt
aldrei hafi útgáfustjórnin tekið
upp afskifti af daglegum
rekstri blaðsins. En því má ekki
gleyma, að það er útgáfufjelag-
inu að þakka og einstökum fje-
lagsmönnum, að Morgunblaðið
er við lýði, en fór ekki forgörð-
um í skuldabasli.
Upprunalega voru fjelags-
menn einir 15. Fyrsti stjórnar-
formaður var Magnús heitinn
Einarson dýralæknir, en með-
stjórnendur þeir Arent Claes-
sen stórkaupm. og Georg Ólafs-
son núv. bankastjóri.
Árið 1922 tóku aðrir menn
við stjórn fjelagsins, þeir John
Fenger aðalræðismaður, Garðar
Gíslason stórkaupm. og Carl
Proppé.
Seint á árinu 1924 óskaði J.
Fenger að fá sig lausan úr
stjórninni. Hafði hann á und-
anförnum árum -lagt mikið
kapp á, að fá bætta aðstöðu
blaðsins enda kom það starf
hans að. tilætluðum notum.
En sakir árása, sem hann
hafði orðið fyrir frá hendi
stjórnmálaandstæðinga, sem
sprottnar voru af illkvitni og
misskilningi, taldi hann rjett að
hverfa úr stjórninni. Við for-
menskunni tók þá Magnús
Einarson dýralæknir aftur.
Helt hann því starfi þangað til
hann fell frá, 2. okt. 1927. Var
það blaðinu mikið happ að hafa
sem stjórnarformann á erfið-
leikatímum jafn fjölfróðan og
víðsýnan áhugamann og Magn-
ús heit. Einarson var.
Eftir hans daga tók Garðar
Gíslason við formenskunni, og
hefir haft hana á hendi síðan.
Hefir hann rækt það starf sitt
með þeirri árvekni, þeim áhuga
og fyrirhyggju, sem honum er
lagið. En meðstjórnendur hafa
þeir verið Hallgrímur Benedikta
■son og Valtýr Stefánsson.
Brúðar-
kjóllinn,
hin fræga saga
Kristmanns
Guðmundssonar,
fæst hjá bóksölum
í fallegu bandi.