Morgunblaðið - 06.04.1934, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 06.04.1934, Blaðsíða 5
MORGUNBLAÐIÐ i&r hann Tár s.jötxigttr 'í Skírni 1928). Haim var óveájulega heill ¦maður. í iíí'i sí;m ög hátterni öllu, <eins og í vísindastarfi sínu. Hann hefir sjálfúr fundið hesta lýsingu 'jsess, sem kann vildi vera og var. í þessu erindi úr Hávamálum, sem liann einu siuui valdi sjer að eink- fflimarorðum : Eldr or besfr með ýta somim ok sólar sýn, heilindi sitt ef faáfá náir ok án lost at lifa. ' Þorstehm Erlingsson sagði einu •-sinni við mig um hann þessi 'fögru og miimisstæðu orð: „Til 'shans vissi jeg aldrei óhreint orð nje verk". Betri vitnisburð frá «eimim hinum dómvísasjtá og skarp- vitrasta samtímamanni get jeg' vekki hugsað mjer. Þjér verðið að virða mjer til vorkunnar. þó að jeg geti ekki 'lokið þessu máli án þess að minn- ;ast á mín persónulegu kynni af Finni Jónssyni. Það eru nú senn -.28 ár síðan jeg byriaði nám mitt í Kaupmaniiahofn undir hand- leiðslu hans, árum saman hitt- •amst við að heita mátti daglega ©g altaf höfum við skipst á brjef- um, þegar við vorum ekki saiii- 'lendis. Við höfum oft verið ósam- -mála, bæði um meginatriði og smá ;atriði í norrænum fræðnm, og við liöfum aldrei sneitt hjá því a ð ræða um þessi atriði. En aldrei hefir ;af þeim ástæðum borið hinn ;minsta skug'ga á vináttu okkar. '.Nú, þégar hann er látinn, sakna jeg ekki fyrst og fremst fræði- 'ijr-.annsins. Starfí hans lilaut. fyr- ir aldurs, sakir, hvort sem er að vera að mestu tokið. Verk hans 'öru enn hjá oss og verða ekki frá •oss tekin. Jeg gleðst yfir því, að ¦dauði hans var gæfusamlegur, eins -og tíf hans hafði verið, að hann 'fekk að halda starf'skröftum sín- snm og starfsgleði til æviloka og ^þurfti ekki að lii'a sjálfan sig.. En jeg' sakna eins hins besta -ananns og drenglyndasta vinar, •sem jeg hef þekt, ,ieg sakna á- hugans og lilýjunnar, sem frá 'shonum streymdi, Iieiðrík.iunnar, -sem var í kringum liann, og það fæ jeg aldrei bætt. Og þetta veit Jeg. að eru titfinningar allra jþéirra, sem þektu tiann best. V, Með Finni Jónssyni er síðasti •maður me.rkilegrar og mikitvirkr- ^ar kynslóðar íslenskra frtatji- -manna tit grafar genginn, þeirra inanna. sem voru tærisveinar Jóns •rektors Þorkelssonar og Kouráðs "Gíslasonar og lieldu áfram starfi 'þessara tvegg.ja manna. .ións Sig- urðssonar, Guðbrands Vigfússon- ar og samtíðarmanna þeirra. 'Þessi kynslóð, Pinnur Jóusson, "Björn Magnússon Otsen, Jón Þor- kelsson yngri, Valtýr ('uðmunds- •son og fleiri, tiafa rutt brautir, 'hver á sínu sviði, fyi-ir þá, sem •nú lifa os á eftir koma. Hin unga 'ístenskudéild tiáskóla vors á þeim míkið að þakka. Pinnur Jónsson •sýndi hug sinn til þessarar stofn- unar og trú sína á framtíð hennar með því að ánafna henni alt hið •dýrmæta bókasafn sitt eftir sinn >dag. Og vjer getúm ekki heiðrað minningu hans betur á nokkurn :annan hátt en með því að reyna ,-áð bregðast ekki þessu trausti íans, með því að vinna í þjón- urinn af þessuin viðskiftum þeirra ustu þeirra fræða. sem hann hetg- sje brúttó 200% af ýsu og' 240^ af þorski, ætti þá þessi vara að aði líf sítt, með sömu dyggð og hollustu og hann, hver eftir sinni getu. Oskum þess, að frá Híiskóla íslands komi kynslóð eftir kyn- slóð af íslenskum fræðimönnum, sem verðir sje að taka við því merki, sem borið hefir verið frani að þessu með slíkum sóma. Fisksalan í Reykjavík Ketiltjónið á Belgaum Xýlega hafá þau tíðindi gerst meðal fisksala hjer í bæ, að þeir hafa lækkað verð á nýjum, ó- stægðum fiski, ýsu úr 40 aurum í 30 aura og þorsk nr 30 aurum í 24 aura kílóið, enda berst nú mikið hjer á land dagtega af fiski. Svo munu og fisksalar senni- lega þóst hafa fengið nóg fyrir siiúð sinn með þessu verði. en þess skal þó strax getið að sá maður, sem fyrstur reið á va'ðið með verðlækkun þessa, lierra Haí'- liði Baldvinsson, er sá eini af fisksölum Reykjavíkur, sem hel'ir látið reisa A^andað fisksötnliús og lagt fram mikið fje til þess að gera það svo vet úr garði, sem föng voru á, og er þetta. sagt honum til verðugs !ofs. I Nú er talsvert um það rœtt að minka dýrtíðina og er vel farið e.f það tekst, en vegna þess að fisk meti mun vera ein aðal fæðuteg- nnd Reykvíkinga, bæði ríkra og fá tækra, og þó einluim hiima l'á- tu'ku, og einnif>- vegna hins. að bærinn leigir snmnm þessara manna pláss til atvinnureksturs sms, með sjerlega vægu verði, þá er eigi fjarri sanni að athuga ])essa verslun nokkuð, þratt fyrir þessa óvæntu verðl., mœtti þá svo fara, að almenningi yrði ljós- ara hversu sanngjarn fiskverðið í hienum hefir verið og þá. einn- ifi' hvort það er hísfilegt nú, ei' fisksalar liafa"*"lækkað viiru sína. Til hliðsjónar getum vjer haft verð það, sem útgerðarmenn hjer fá fyrir fisk þann er þeir flytja metinn og verkaðan úr landinii. Þá er best að sm'ui sjer að aðalfisksíitustað borgarinnar (sem bærinn selur á Ieigu) eða „Plan- inu'' eins og það er nefnt í dag- tegu tati. Það eru samankomnir 4 fisksalar og reka þeir verslun sína í 8 stúkum, eða kompum, bg er liver þessara stúkna leigð þeim á 30 krónur á mánuði, en í þeirri leigu er innifalið Ijós og vatn og af báðum þessum þæg- indum nota fisksatar mikið, en öðrum bæjarb. eru seld þau okur- verði. Þegar þess er ennfremur gætt að fisksölusknrar þessir standa á dýrnstu lóð í bænum þar, sem enginn fær teigðan hlett nema gegn liáu g.jaldi, ]iá verður eigi annað með sanni sagt en að vel sje með þessa „Plan"-kaup- menn farið frá bæjarins hálfu, og leig'an óvenjulega væg 'eftir ]iví sem tijer gerist, standa þeir vegna þessa mun betur að vígi en aðrir fisksalar bæjarins. Piskinn kaupa þeir eins og nú stendur (og alla.iafna á vertíð) upp úr bát hjer við bryggju, þorstc á 7 aura og ýsu á 10 aura kílóið, aka því, sem að þeim berst heim í kompu sína, sem í þessu til- felli er sjaldan tangt undan, Qg selja rneð ,.lága verðinu": ]>orsk á 24 aura og ýsu á 30 aura kítóið, Telst mjer þá svo til, að hagnað- mega rýrna nokkuð í höndum þeirra ef halli ætti að verða á 'fyrirtækinu. j Sje nú fiskurinn slægður þá er hann seldur hærra verði, því við ])að ljettist hann eins og allir vita. en ekki verður þó úrgang- urinn að engu, því hausar og bein eru seld til fiskmjölsgerðar, lifr- in í bræðslu og hrognin til út- flutnings. Yenjulega er gert ráð fyrir að 600 kíló af óslægðum fiski með ,,haus og hala'' fari í eitt skipp- und (160 kíló) af fiillverkuðum (J)urkuðum) fiski og' með verði fisksalaima greiða því Reykja- víkurbúar 180 krónur fyrir efni í eitt skippund af verkaðri ýsu og 144 krónur fyrir efni í eitt skipp- und af verkuðum þorski. Síðastliðið ár og <það sem af er þessu ári hafa útgerðarmenn feng I ið fyrir fisk sinn metinn til út- jflutnings 75—80 krónur fyrir j ]>orsk og 42—53 krónur fyrir ýsu, hvoittveggja miðað við fullverk- að skippund af nr. 1 og 2 fiski ikomið í skipslest lijer á tiiifninni. ! í>a8 skal 'tekið fram að í þessu veiði ei-u innifaldir allir skattar til hafnar og ríkissjóðs. Þess skat og ennfremur getið að þá er og eftir a lltir úrgangsfiskur, sem seldur er eftir því sem „kaupin gerast á eyrinni" eða eins og fyrir hann kann að fást. Ef útgerðarmaðurinn reiknaði sjer sama verð fyrir efnið í skipp- undið af sínum verkaða fiski eins og fisksalinn selur íbííum Tieykja- víkur, ætti iitgerðarmaðurinn að fá 211 krónur fyrir ýsuskippundið og 175 krónur fyrir þorsk skipp- undið, reiknað upp og ofan ómet- ið. en ef útflutningsverð síðttstu &ra hefði komist eitthvað í nám- unda við útsöluverð Reykjavíkur- fisksalanna þá væri útg'erðin ekki koniin á þann vonarvöl sem nú er hún. Annars er í þessum samanburði nolíkuð ótíku saman að jafna, ITt- gerðarmaðurinn, tivort sem liann gerir út smábát eða stórt skip, verður anðvitað að taka ýmsum þeim töpum og áhættum, sem ekki koma til greina hjá ]ieim, sem versla með aflann í landi. Af því, sem að framan er sagt, verður ]iá nokknrnveginn ljóst, að fisksalarnir, að minsta kosti í Reykjavík, eru nokkuð dýr milli- liður milli framleiðenda og neyt- enda. Jeg hefi hjer ekki minst á rauð- sprettu og' lúðu, sem æfinlega er seld svo hán verði að það er ein- ungis á ríkra maiina færi að leggja s.jer þau lífsins gæði til munns. Manni verður nú ósjálfrátt að spyrja bæði s.iálfan sig og þá, sem falin er stjórn hinnaopinberu má.lanna: Er minni þörf á að skipuleggja fisksöluna í Reykja- vík lieldur en margt annað sem verið er að bauka við að koma skipulagi á? Jeg býst við, að hver einasti Reykvískur bofgari, sem lifir alt árið mestmegnis á fisk- meti geti svarað spurningunni sjálfur. T. Kr. ----------• ? ? Til Slysavarnafjelagsins frá í. Ií. 2,00. Til Hallgrímskirkju í Saurbæ: Piá Gr6u kr. 10.00 Til leiðrjettingar og viðauka við frásögn Morgunblaðsins 28. f. m„ um orsakir ketiltjónsins á Belgaum er hjer með, að gefnu tilefni, birtur útdráttur úr sjó- prófunum, eða vitnisburður vjela- varðmannsins, Ingibjarts Helga- sonar, í þessu efni: '„Vitnið kom um borð í Belgaum kl. 61//': um morgUninn og hitti þá kyndarann fyrst, Ragnar að naíni. 1. vjelstjóri var þá farinn í land og vitnið varð heldur ekki vart við 2. vjelstjóra. Vitnið spurði kyndarann um hvort nokkur skila ooð lægju fyrir, en þan voru eng- in. enda kveðst vitnið liat'a vitað það hvað gera átti. Hafði vitnið síðast áður er Belgaum var inni verið ráðinn af 1. vjelstjóiM til þess að vera vjelarvagtmaður þessa vertíð þegar að skipið væri inni. Þegar 1. vjelstjóri kom nm borð um 11 leytið var vitnið bú- ið að ferska .á um 2 glös og vjel- st.jórinn bað hann þá að ferska á öðrum tveimur og endurnýja rist- ar, hreinsa sótrör og tosa smurn- ingsolíu og ])etta kveðst vitnið alt hafa g'ert. Þegar vitnið kom um borð um morguninn vas* % glas af vatni. Vitnið kveðst Iiafa blásið niður 1 glas í einu liiður að ró, síðan lokað fyrir botnhan- aun og dælt síðan vatni á eftir, og kveðst vitnið altaf hafa. notað þessa aðferð og altaf hafa verið niðri í vjelarrúminu meðan að hann bljes niður. Og vitnið full- vissaði sig um það, að hann fylti altaf glasið aftur. Vitnið kveðst hafa athugað vatnshæðina ásamt 2. meistara á.ður en hann fór í land fyrir 4 og g'engu þeir þá úr skugga um, að það var meira en fult glas. — Skömmu eftiv að 2. meistari fór í land, um 4 leytið, og eftir að vitnið hafði sett ristar í eldana og fór að stinga út sótrör- ið og þegar vitnið var búið að stinga út á sjöunda tímanum eða nm sjöleytið, þá ætlaði það að minka á glasinu og stóð yfir ])ví á meðaii og var að athug'a glasið. en það sýndi fult glas, en áður en vitnið byrjaði að blása niður. þá athugaði- það að botnkranarnir væru lokaðir. Vitnið áætlar. því það hafði ekki klukku, að það hafi verið um 8 mínútur að blása niður í þetta síðasta skifti, og þrýstingurinn hafði verið um 100 pund, og vitnið gat aldrei betur sjeð en að glasið væri altaf fult af vatni, og vitnið bætir því við, að vandstandshanarnir hafi verið opnir. — Vitninu þótti þetta und- arlegt og hætti að blása tít. og þegar að vitnið lokaði sýndist g'las ið vera fult af vatni. Þá fór vitn- ið upp og lauk við að losa smurn- ingsolíuna í kassann. Svo þegar að vitnið kom niður aftur, eftir nokkrar mínútur, þá fór það að athuga glasið og þá sýndi það sig að vera tómt. Vitnið kveðst hafa reynt að dæla inn vatni á ketilinn þegar það fann að ekkert vatn var í glasinu, þá dempaði vitnið' trekkinn í síðu eldholunum til hálfs og var þrýst- ingurinn þá um 140 er það tókst að dæla, en vitninu kveðst ekki hafa dottið það í hug, að það •væri svo lítið vatn á katlinum að það væri nauðsynlegt að draga út eldana þá strax. Vitnið setti pumpuna vet í gang, fór svo fram á kyndistöðina og' sjer að Er sjóoin að dofna? Hafið þjer tekið eftir því, að sjónin dofnar með aldrinum. Þeg- ar þeim aldri er náð, (42—45 ára) þurfið l>jer að fara að nota glei- augu. Látið Expert vorn rannsaka sjónstyrkleikan lijá yður, það kostar ekkert Nog þjer getið ver- ið örugg með að ofreyna ekki augun. Vifitalstími frá 10—12 og 3-7. F. A TIIIELE. Austurstræti 20. Hár. Haö altaf fjrírUggjaBdi h&r -ríð falaoakan búning. ?erð Tiffi allra ha»fL Versl. GoOafoss La»gaveg 6. SÍmí 3436. iz^ípT'jt'iju,yse hliðareldholin eru sig'm. i'i. (utfðiáð Ql veitt l>ví eftii-tekt aö dainpur- inn hafði fallið á einkennilegaa hátt. alt of fljótt. V'itnið .vakadi þú .þegar út eldunum i siðuétd holunum og opnaSi einnig fýrír miðeldholinu til ]>ess á8 «oma í veg fyrir hitann og skildi !>annig eftir öll eldliolin 0])in og 'ör þvi næst í land til þess að tilkynna meistaranum hvernig komi§ væii. Islenska vikan og skóiarnir. ¦i ¦« Frá stjórn íslensku vikunnai á Suðurlandi: Eins og kunnugt er, býrjar fsl. vikan að þessu sinni 22. þ, m,, og eru það vinsamleg tilmæl' stióí n ar ísl. vikunnar á Suðurlandj til skólastjóra og kennara í -kolum landsins,, að þeir noti tímaun þar til næstu ísl. viku er lckið, til þess, að glæða áhuga neas- enda sinna fyrir málefnuto IsL vikunnar með ritgerðun:, jyrir- lestrum og umræðum unq þau, Síðastliðið ár, var dál'íti.'i fjár hæð varið til þess að verðiauna bestu ritgerðir barna í barná- skólunum í Reykjavík og ííafn- arfirði um málefni ísl. vil:.. ~m>xr. Nú hefir stjórnin ákveoið a3 verja alt að kr. 200,00 til verð- launa fyrir bestu ritgerðir nem- enda í gagnfræðaskólun: Reykja víkur og Hafnarfjarðar. Verður skólastjórum hlutaðt-'igarj^i s.kóla-síðar tilkynt um það, hvar og hvenær ritgerðirnar e:ga að afhendast, og hverjir fengivir verða til þess að dæma uiö þær. Árni Jóhannesson major í n ræðishernum er fariiai til Suður- Ameríku, eins. og áður er sag^. Utanáskrift hans er Casilla d^ Correo S225, Santiago. de Ghil(9. Honum liefir verið falin nff-st a>ðsta umsjónarmansstaða nreB starfí Hersins í Chile, Períti og Bolivia.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.