Morgunblaðið - 05.10.1934, Blaðsíða 5

MORGUNBLAÐIÐ
5 1
Rússarog Þjóðabandalagið
ISandler utanríkisráðherra Svía, sem nú er forseti Þjóðabandalagsins, heldur ræðu í Genf.
Tímarnir breytast. Fyrir 15 Og skoðun annara Evrópuþjóða
sárum kallaði Lenin Þjóðabanda á rússneska sovjetríkinu hefir
lagið „stigamannabandalag á ekki breyst. Ástæðan til u'm-
móti öreigunum," og Tjitjerin skiftanna er önnur. Rússar ótt-
kallaði það nokkrum árum ast bæði Japana og Þjóðverja.
seinna „auðvaldsbandalag á Þeir vilja því tryggja sig gegn
móti alþýðunni." Það er ekki því að ráðist verði á þá í Ev-
lengra síðan en í fyrra, að Lit- rópu, ef þeir lenda í stríði við
■vinof sagði að Þjóðabandalagið Japana. Rússar fara því til
sje ekki annað en ,,hræ,“ sem Genf í von um að geta gert varn
-enginn hirði um. Rauðu vald- arbandalagið við Frakka á móti
hafarnir í Moskva hafa þannig Þjóðverjum.Frakkar óttast ekki
frá upphafi litið svo á, að síður en Rússar vígbúnað og
Þjóðabandalagið sje bandalag utanríkispólitík þýsku nazista-
töku í Þjóðabandalagið.
Vafalaust hafa ekki allir
skrifað undir boðsbrjefið til
Rússa með sömu gleði og Frakk
ar. Margar ríkisstjórnir hafa
vafalaust hugsað sem svo: Við
höfum viðurkent sovjetstjórn-
ina og tekið þátt í samvinnu
við Rússa á ýmsum sviðum, m.
a. á afvopnunarfundinum o. fl.
ráðstefnum, sem Þjóðabanda-
lagið hegir boðað til. Við eig-
um því erfitt með að neita Rúss-
um um upptöku í Þjóðabanda-
á móti hinni nýju þjóðfjelags- stjórnarinnar. Hitler hefir þann. lagið. Þar við bætist, að mark
.skipun í Rússlandi, og þeir hafa ig — án þess að vilja það — miðið er að öll ríki gangi í
notað hvert tækifæri til þess sameinað forna fjandmenn á Þjóðabandalagið. Það getur
^að láta í Ijósi óvildarhug í garð móti Þýskalandi, og opnað
þessarar alþjóðastefnu j Genf. , Rússum aðgang að Þjóðabanda
Feður Versalasamningsins laginu. En Frakkar geta ekki
gerðu heldur ekki ráð fyrir því, gert varnarbandalag við Rússa,
að hið rauða Rússland gengi nema þeir sjeu í Þjóðabanda-
í Þjóðabandalagið. Þeir litu laginu. Samkvæmt Locarno-
■ svo a að ekki væri hægt að samningnum mega Frakkar öðrum þjóðum verði nú hóg-
bygg.ia brú milli sovjet-ríkisins nefnilega ekki ganga í lið með vægari en áður. Þeir verða nú
•og þjóðabandalagsríkjanna, er neinu ríki, sem Þjóðverjar ag takast á hendur sömu skyld^-
verið álitamál, hvort því ,sje
nokkur hagur af því, að Rúss-
land bætist nú við í hópinn. En
getur það sakað nokkuð? Má
ekki þvert á móti búast við
að framkoma Rússa gagnvart
undirróðrinum erlendis, þegar
þeir eru komnir í Þjóðabanda-
lagið.
f ræðu á þingi Þjóðabanda-
lagsins skýrði Motta utanríkis-
ráðherra Svisslendinga frá því,
hvers vegna þeir væru á móti
upptöku Rússa. I fyrsta lagi hef
ir Sviss alclrei viðurkent Sovjet-
stjórnina og ætlar ekki að við-
urkenna hana. „En það er sama
sem viðurkenning, ef við greið-
um atkv. með upptöku Rússa í
Þ.jóðabandalagið“. í öðru lagi
sagði Motta, að stefna kommún-
ista sje ósamrýmanleg stefnu
Þjóðabandalagsins. „Á öllum
sviðum, bæði pólitískum, efna-
hagslegum, þjóðfjelagslegum,
siðferðilegum og trúar-sviðum
afneita kommúnistar þeim hug-
sjónum, sem líf vort byggist á.
Þýðingarmest er þó, sagði
Motta, að Rússar reyna að út-
breiða kommúnismann í öðrum
löndum. „Markmið Rússa er að
stofna til byltinga í öðrum íönd-
um, en markmið Þjóðabanda-
lagsins er milliþjóðasamvinna.
Þetta tvent getur ekki sam-
rýmst“, sagði svissneski utan-
ríkisráðhei’rann.
En þrátt fyrir þessa mót-
spyrnu var Rússum veitt upp-
taka í Þjóðabandalagið. Og leið-
in til varnarbandalags með
Frökkum og Rússum stendur
því opin.
Khöfn í sépt. 1934.
P.
Ungfrú
Löra Runólfsöóttir.
; stöðugt væri hætta búin vegna kunna að ráðast á, nema hlut-
ur og
kommúnismans.
En nú hafa Rússar gengið í
Þjóðabandalagið. Og þeir hafa
gert það fyrir milligöngu
Frakka, sem lengst stóðu fremst
ir í flokki meðal andstæðinga
sovjetríkisins rússneska. Van-
traust Rússa á Þjóðabandalag-
inu hefir þó varla minkað. Þeir
fara ekki til Genf í þeim til-
gangi að efla Þjóðabandalagið.
önnur ríki, sem í Þjóða-
, aðeigandi ríki sje í Þjóðabanda bandalaginu eru. Þeir verða nú
lagmu. t. j ag viðurkenna dómstólinn
Rússar sóttu ekki um upp- í Haag, en fram að þessu hafa
töku. Frakkar gengust fyrir Rússar ekki viljað viðurkenna
því, að þeim var boðið að ganga borgara dómstóla. Og það er
í Þjóðabandalagið. Þrjátíu og augljóst, að ekkert af ríkjunum
fjögur ríki skrifuðu undir boðs- í Þjóðabandalaginu má reka
brjefið. Norðurlönd voru þó kommúnistaundirróðifr eða
ekki meðal þeirra. Norðurlanda veyna að stofna til byltinga í
þjóðirnar ljetu sendiherra sína hinum ríkjunum. Nú gera Rúss-
í Moskva bjóða Rússum upp- ar ag vísu svo margt, sem ekki
er leyfilegt, og hirða ekki um
samninga, ef þeir sjá sjer hag í
að rjúfa þá. En geri þeir það
áfram eiga þeir á hættu að
verða aftur útilokaðir frá Genf
og frá samvinnu við Vestur-
Evrópu. —
Mótspyrnulaust sluppu Rúss-
ar ekki inn í Þjóðabandalagið.
Upptaka þeirra var samþykt
með 39 atkv. 3 ríki, Sviss, Hol-
land og Portúgal, greiddu at-
kvæði á móti Rússum og 7 ríki
greiddu ekki atkvæði, nefnilega
Belgía og nokkur Mið- og Suð-
ur-Ameríkuríki með Argentinu í
broddi fylkingar. Mestri mót-
spyrnu mættu Rússar of hálfu
Svisslendinga. Þeir þora auðsjá-
anlega ekki að treysta því, að
Litvinov og Barthou.
Sii sára sorgarfregn, kom sem
elding úr lieiðskíru lofti, er til-
kynt var í útvarpinu, síðastl. laug -
ardag, þann 22. f. m. að ungfrú
Lára Runólfsdóttir frá Hálsum í
Skorradal væri dáin. Vinir henn-
ar vissu þó að gerður liafði verið
á henni holskurður, að eins 5
dögum áður; en það var engum
ljóst, að dauða hennar,. í blóma
lífsins, er var að eins nýlega 31
árs gömul, mundi bera svo ótni-
lega fljótt að höndum. Mjer fanst
jeg þegar í gegnum útvarpið
heyra hinar dimmu kirkjuklukkur
gjalla, svo-ung, tápmikil og' í fullu
æskufjöri. Állir eiga einu sinni
að devja, það vitum vjer öll og
það vel — en það er eins og hel-
köld höndin nísti hjartað þegar
vinir liverfa svo skjótt og með
Öllu óvart úr hópnum. Mörg tár
munu falla á þinn hinsta beð,
yndi háaldraða foreldra og ellivon
elskuð og virt í hinum stóra og
mannvænlega, sárt saknandi syst-
kinahóp. Nú eru liðnir æsku-unaðs
draumar þínir, en sár harmur
frænda og vina, því æfileiðin var
svo stutt; en fagrar og' bjartar
eru endurminningarnar, því mann-
kostir þínir voru miklir og mikið
og óeigingjarnt starf hefurðu
þegar leyst af hendi. Töfradalur-
inn þinn, /hinn undurfagri, sem
þvi unnir svo heitt, er nú hljóður
haustdýrðinni og kveður þig
dapur, því marga áttirðu þar
kæra grundina og margar æsku
sælustundir; fossarnir þínir, sem
þú dáðir. svo mjög', tárast, falla
þrútnir og kveða sorgarljóðin sín
um horfinn trygðavin aðdáanda.
Sorgarblær hvílir yfir andláti
Láru, sem dó fjarlæg ástkær-
um foreldrum og föðurhúsum; en
engan grunaði að svona mundi
skamt undan, en heilsan alls ekki
talin í neinni yfirvofandi hættu.
Mt í einu brá svo við, að fyrir-
sjáanlegt var, livernig fara mundi;
hún andaðist að morgni, laugar-
dag'inn, þann 22. sept. Var lík
hennar fluft skömmu síðar til bróð
ur hennar, Haralds múrara á Fossa
götu 4-
Lára var fædd 2. sept 1903, að
Hálsum í Skorradal, og átti þar
heima lengst ævi sinnar. Foreldr-
ar hennar voru Runólfur Arason
óðalsbóndj og lrona hans, Ingi-
björg Pjetursdóttir, mest.u ágætis
og mannkosta hjón, nú í hárri elli,
ennþá búandi á eignarjörð sinni,
sem margir munu nú minnast með
hlýjum huga og einlægri samúð í
hinni þungu sorg' þeirra- Lára var
vel gefin, uppeldi í æsku hið besta
og vel mentuð til munns og handa,
dvaldi hún langvistum í Reýkja-
vík til náms og mentunar, enda
har liún þess merki' í mörgu; hún
varð snemma ráðskona hjá Engil-
bert bróður sínum, ungum efnis-
bónda á Vatnsenda í Skorradaí,
um 5 ára skeið, eða frá því hann
byrjaði búskap sinn, alt þangað
til síðastliðið vor og fóru henni,
sviphreinni og myndarlegri, eins og
hún var, öll bústörf sjérstaklega
prýðilega vel úr höndum, lieimili
þeirra bar þess ljósan vott og var
ráðdeild hennar og dugnaði við-
brugðið, enda átti hún það ekki
langt að sækja; foreldrar hennar
hafa unnið sig upp með atorku,
dugnaði og hyggindum og gjört
ágætis jörð úr upprunalegú ör-
reitis koti, þrátt fyrir allan barna-
hópinn.
Systur sína syrgja nú og trega,
ekki færri en 8 systkini, 7 bræður
og ein systir. Nú grúfir sorg og
vonleysi vfir æskuheimili Láru,
hin unga elskaða systir og dóttir
liggur liðið lík. * sofnuð, —
Sorg og söknuður er líka í hjört-
um allra ástvina hennar og' vina,
er hún tréguð af öllum, sem hana
þektu.
Friðarljós lýsi beðinn þinn.
S. Bl.
Rússar hætti nú kommúnista- brennir hjörtu ástvina
Tuö herskip
sigla á skútu.
Aðfaranótt föstudags 14. sept-
ember var eistnesk skiita „Paer-
numaa“ á ferð um Eystrasalt.
Varð hún þá fyrir ásiglingu af
þýska herskipinu „Königsberg“
og láskaðist, talsvert. Rjett á eftir
sigldi annað þýskt hersldp, „Leip-
zig“ á skútuna og mölbrotnaði þá
framstafn liennar.
Þýsku herskipin voru á nætur-
æfingu í Eystrasalti. Þau sendu
tvo tundurspilla með hið lasburða
þinna, skip til Rönne á Borg'undarhólmi.