Morgunblaðið - 05.10.1934, Blaðsíða 2

2
MORGUNBLAÐIÐ
Útgef.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Rltatjórar: J6n Kjartansson,
Valtýr Stef&nsson.
Ritstjðrn og afgreiiSsla:
Austurstræti 8. — Slmi 1600.
Auglýsingastjðrl: E. Hafberg.
Auglýslngaskrifstofa:
Austurstræti 17. — Slml 6700.
Helmasimar:
Jðn Kjartansson nr. 3742.
Valtýr Stefánsson nr. 4220.
Ární Óla nr. 3045.
E. Hafberg nr. 3770.
Áskrlftagjald:
Innanlands kr. 2.00 6. mánuiii
Utanlands kr. 2.50 á mánutii
í lausasölu 10 aura eintakiS.
i 20 aura aaeC Lesbðk.
Hjeðinn Valdimarsson.
Hjeðinn Valdimarsson gerir
í Alþýðublaðinu í gær klunna-
lega tilraun fil þess að breiða
yfir þann blett, sem Jón Bald-
vinsson setti á virðingu Aiþing-
ís, vegna frumhlaups Hjeðins
og að áeggjan hans, með hinum
fræga og illræmda úrskurði.
Það er að vísu virðingarvert
að Hjeðinn skuli finna til þess
að hann hefir orðið valdur að
þinghneyksli. Hitt er ámælis-
vert, að iðrunin skuli lýsa sjer
í gjörsamlega tilhæfulausum
' söguburði, um að andstaða
Bændaflokksins gegn því að
íeggja efri deild mann, hafi
. verið að undirlagi eða í sam-
ráði við Sjálfstæðisflokkinn. —
Þetta er jafn ósatt og hitt, að
við Þorsteinn Briem höfum átt
um þetta langt tal, því við höf-
um alls ekki um það rætt.
Aftúr á móti *hafði jeg sagt
: í áheyrn formanna Alþýðu- og
Framsóknarflokksins, að Hjeðni
og fleiri viðstöddum, að Sjálf-
. stæðisflokkurinn vildi engan
þátt eiga í þessari deilu, og
óskaði að hún leystist á þing-
legan hátt, þarmig, að stjórnar-
liðar yrðu 9, en stjórnarandstæð
ingar 7, í efri deild.
Af þessu mega menn marka
að stóryrði Hjeðins eru ekki
aðeins tilefnislaus og ósönn
heldrn* og vísvitandi ósönn,
svona rjett viðlíka og frjetta-
burður dagblaðs Tímamanna
um að jeg hafi átt að fá ráðn-
ingu á flokksfundi út af þessu
máli.
Að jeg, og ýmsir aðrir þing-
menn svo þyktust við úrskurð
forseta, er þessu alveg óskylt,
og stafar af því, að okkur þótti
Alþingi misboðið með ofríki
hans og augljósri rangsleitni,
þar sem forseti fyrst kveður
upp rangan úrskurð, sviftir
þingmenn síðan málfrelsi og
peitar loks að gefa Alþingi færi
á að sína vilja sinn með at-
kvæðagreiðslu um úrskurðinn.
Hefir forseta sjálfum skilist
að hann hafði gengið full-langt
og ^eynt að bæta þá yfirsjón að
nokkru, með því að leyfa í gær
lapgar umræður um málið, enda
þótt hann hefði áður „úrskurð-
að“ að engar umræður skyldu
fara fram um það.
Framkoma Jóns Baldvinsson-
ar í þessu máli er ekki til fyrir-
myndar, en þó skárri en Hjeð-
ins Valdimarssonar.
ólafur Thors.
Til Hallgrímskirkju í Saurbæ.
Frá Hallgrímsnefnd Blönduós-
sóknar samskot kr. 123.21. Kærar
þakkir. Ól- B. Björnsson.
ibemi rauðllði
rætt l samelnuða Hlngl.
v:J porir ekfei »f$
'":y* wúrskurðIontf
undir atkvæði' rþings-
ins.
Bændallokknrlnn ©g
Sjálfstæðisflokkurinn
nnótmæla offoeldinni.
Fundur var boðaður í sam-
einuðu þingi klukkan 1 í gær,
til þess að kjósa fjárveitinga-
nefnd, utanríkismálanefnd og
þrjá yfirskoðunarmenn lands-
reikningsins 1933.
En áður en gengið var til
dagskrár, urðu all-miklar um-
ræður utan dagskrár út af hin-
um furðulega „úrskurði‘‘ for-
seta Sameinaðs þings frá deg-
inum áður.
Mótmæli Bændaflokksins.
Þorsteinn Briem kvaddi sjer
fyrstur, hljóðs og mælti á þessa
leið:
Jeg vil nota fyrsta tækifæri
sem gefst til að mótmæla úr-
skurði hv. forseta í gær, sem
snet'tir niig sjerstaklega.
Jeg fæ ekki annað sjeðPfeh;
að það sje bein"”og tvímælaláus
skylda forseta samkv. 48. grein
þingskapa, að láta fara fram
kosningu um alla þá lista, sem
fram koima sbr. og 46. grein
þingskapanna.
•Jeg geri því kröfu um að
hv. forseti beri úrskurð sinn
undir atkvæði þingsins.
Veit jeg enga heimild í þing-
sköpum fyrir forseta til þess
að vísa lista, sem honum hefir
verið afhentur, frá kosningu,
enda virtist hv. forseti e-kki líta
svo á í fyrradag, að sjer væri
það heimilt.
Forseti og einstakir þing-
flokkar geta auðvitað litið svo
á lögin sem annað, að þau ættu
að vera á annan veg.
En það er þó jafnán skylt
að fara eftir lögum, ekki síst
þar sem um jafnskýr og ótví-
ræð ákvæði er *að ræða sem
hjer er.
Aðferð hv. íorseta í gær, er
þess eðlis, að ætla mætti að
Alþingi hiki við að samþykk.ja.
Mótmæli Sj álf stæðisf Iokksiná.
Ólafur Thors kvaddi sjer
næst hljóðs og sagði:
Út af úrskurði forseta í gær,
um kosningu þingmanna til efri
deildar vill S.jálfstæðisflokkur-
inn taka þetta fram:
í fyrsta lagi: Samkvæmt þing
sköpum ber Sameinuðu Alþingi
að k.jósa með hlutfallskosningu
ákveðna tölu þingmanna til efri
deildar, sbr. 6. grein þingskapa.
I öðru lagi: Þar sem stung-
ið hafði verið upp á fleiri þing-
mönnum en kjósa átti, sbr. 48.
grein þingskapa, þá bar-að láta
kosningu fara fram.
Sjálfstæðisflokkurinn mót-
mælir því þessum úrskurði for-
seta sem ólöglegum og heinir
þeirri eindregnu kröfu til for-
seta, að hann láti atkvæði þings
ins ganga um úrskurðinn.
Forseti neitar að bera úrskurS-
inn undir þingið.
Forseti (Jón Baldvinsson)
sagði, að á fundinum í gær
hefði komið fram krafa um, að
úrskurðurinn yrði borinn undir
atkvæði þingsins. Hann kvaðst
ekki hafa sjeð ástæðu til þess
þá, að verða við þeirri kröfu
og eins væri nú. Það væri og
ekki venja að bera forsetaúr-
skurði undir atkvæði þing-
manna.
Jakoh ■ MöSIer sagði, að sú
staðhsafing' forséta, að ekki
va+ri vorí.TH að bera forsetaúr-
skurði -undir atkvæði, væri al-
röng. HaÁua kvaðst skilja neit-
(m forseta þanrlig, að forseti
væri sjer þess meðvitandi, að
úrskurðurinn vesri rangur, og
því þyrði hann ekki að bera
hann undir atkvæði.
Hann kvaðst ekkert hliðstætt
dæmi þekkja úr þingsögunni,
þar sem neitað hefði verið um
atkvæði, er eins stóð á.
Ásg. Ásg. kvaðst vera sam-
mála því' höfuðatriði í úrskurði
forseta, að skylda Bændaflokk-
inn að setja mann til efri deild-
ar. Um hitt mætti deila, með
hvaða hætti þetta skyldi gert
og hvort aðferð forseta hefði
verið sú rjetta. Lýsti svo ræðu-
maður hvaða aðferðum hefði
mátt beita. — Að lokum stakk
Ásgeir Ásgeirsson upp á því,
að Bændaflokknum yrði leyft
að skifta um mann í efri deild
ef hann óskaði þess.
Jónas Jónsson kvaðst vilja
bæta nokkrum orðum við ræðu
Ásgeirs Ásgeirssonar.Hjer hefði
þingflokkur neitað að( gera
skyldu sína og því hefði meiri
hluti orðið að finna einhver úr-
ræði. Formenn stjórnarflokk-
anna væru samþykkir úrskurði
forseta. Hvort atkvæðagreiðsla
færi nú fram, því rjeði forseti,
en væri óþarfi, því meirihluti
þings væri úrskurðinum sam-
þykkur. En framferði Þorsteins
Briem væri óþolandi!
Magnús GuSmundsson lagði
fyrirspurn fyrir forseta. Forseti
hefði vísað frá, sem ólöglegum,
lista frá formanni Bændaflokks
ins (Þorsteini Breim), með
flokksmanni á, en tekið gildan
lista frá Hjeðni Valdimarssyni
með bændaflokksmanni á. —
■WWWM1WW»MIWW3WWÍ.IPWII>I>II HIIHIBIHI—we
Þetta kvaðst ræðumaður ekki
skilja og óskaði skýringar á
því, hversvegna forseti hefði
úrskurðað að listi Þorsteins
Briem væri ekki fram borinn
af Bændaflokknum.
Forseti (J. Bald.) kvaðst
ekki hafa vitað að Þorsteinn
Briem væri formaður Bænda-
flokksins. (Fyrirspurninni svar-
aði hann ekki).
Hjeðinn Valdimarsson: Al-
þýðuflokkurinn stendur óskiftur
að úrskurði forseta. Tel umræð-
ur óþarfar.
Ólafur Thors: I 48. gr. þing-
skapa segir: „Þeir þingmenn
er komið hafa sjer saman um
að kjósa alla sömu menn í
sömu röð, afhenda forseta þeg-
ar til kosninga kemur, lista
yfir þá í þeirri röð.“ Þetta er
skilyrðið fyrir því, að listi geti
talist gildur. Nú er það vitan-
legt af yfirlýsingu forseta sjálfs
að Iljeðinn Valdimarsson ætl-
aði að kjósa sameiginlegan lista
Alþýðu- og Framsóknarflokks-
ins, þar með er sannað, að hann
ætlaði ekki að kjósa lista þann,
er hann bar fram og á var
nafn Þorsteins Briem. Sá listi
fullnægir því ekki tilgreindum
skilyrðum og er því ógildur.
Þennan lista úrskurðaði þó
fofseti gsldan, en ógilti samtím-
is tvo aðra lista.
Þetta er svo augíjós órj ettur
að jeg leyfi mjer að skora á
forseta að bera úrskurðinn und-
ir Alþingi. Það er einasta leiðin
til þess að Alþingi megi afmá
þann blett sem úrskurður for-
seta hefir sett á virðingu þess.
Neiti forseti að verða við
þeirri ósk, verður það skoðað
sem vottur þess, að hann bresti
þor til að eiga gildi úrskurðar-
ins undir áliti þess þingmeiri-
hluta, sem kosið hefir forset-
ann.
Hannes Jónsson sagði að for-
seti hefði neitað sjer um orðið,
er hann kvað upp úrskurð sinn.
Þenna úrskurð hefði forseti
bygt á því, að ekki mætti setja
á lista mann úr öðrum flokki.
En úrskurðurinn hefði þó geng-
ið í þveröfuga átt. Það hefði
legið opið fyrii? hver listanna
hefði verið frá Bændaflokkn-
um; en einmitt þann lista hefði
forseti úrskurðað frá. Því væri
haldið fram,að neitun hefði leg-
ið fyrir um það, að listi Þorst.
Briem væri frá Bændaflokkn-
um. Þetta væri al-rangt. Þor-
steinn Briem hefði aðeins svar-
að Hjeðni Valdimarssyni eins
og við átti. — Annars væri
furðulegt, að Jónas Jónsson
skyldi vera með hnútur til
Þorst. Briem, fyrir það, að bera
fram lista með flokksmanni á.
Þegar mönnum með svona hugs
unarhætti slæi saman, væri ekki
furða þótt óskapnaður yrði úr.
Orskurður forseta væri þing-
glapræði; en Bændaflokkurinn
yrði að þola ofbeldið.
Jakob Möller kvaðst hafa af-
hent, fofs,eta sk.jal, undirskrifað
af öllum þingmönnum Sjálfstæð
isflokksins (20 taisins), þar sem
skorað væri á forseta sam-
kvæmt þingsköpum, að leggja
úrskurðinn undir atkvæði þings-
ins.
Forseti (J. Bald.) kvað þessa
áskorun ekki breyta neinu í
ákvörðun sinni og leyfði ekki
frekari umræður.
Kosning fjárveitinganéfndar. 1
Sú breyting var gerð með
nýju stjórnarskránni, að fjár-
veitinganefnd skal nú kosin í
sameinuðu þingi og fjárlögin
rædd og afgreidd þar. Skal
fjárveitinganefnd vera skipuð
9 mönnum og voru- þessir kosn-
ir í nefndina: Pjetur Otfesen,
Jón Sigurðsson, Þorsteinn
Þorsteinsson, Magnús Guð-
mundsson, Jónas Jónsson,
Jónas Guðmundsson, Bjarni
Bjarnason, Sigurður Einarsson
og Þorbergur Þorleifsson.
Utanríkssmálanefnd.
Þá skyldi kjósa sjö menn í
utanríkismálanefnd og komu
fram 4 listar með samtals 9
mönnum, eða tveimur fleira en
kjósa átti. Á lista Sjálfstæðis-
flokksins voru 3 nöfn, rauðliða
(stjórnarfylkingunnar) 4 nöfn,
Bændaflokksins 1 og Ásgeir
Ásgeirsson lagði fram lista með
sínu nafni á.
Vandaðist nú málið fyrir for-
seta. Stakk einhver upp á því,
að hann ,úrskurðaði“, en Hjeð-
inn kom með úrlausn, að f jölga
í nefndina um 2 menn. Var
það samþykt. Þessir hlutu kosn-
ingu í nefndina: Ólafur Thors,
Magnús Jónsson, Pjetur Magn-
ússon, Ásgeir Ásgeirsson, Magn-
ús Torfason, Jónas Jóns^son,
Hjeðinn Valdimarsson, Bjarni
Ásgeirsson og Stefán Jóhann
Stéfánsson.
Y firskoðunarmenn
landsreikningsins.
Þá fór fram kosning þriggja
yfirskoðunarmanna landsreikn-
insins 1933. Hlutu kosningu
Magnús Jónsson (S), Hannes
Jónsson dýralæknir og Sigfús
Sigurhjartarson (rauðliðar í
sameiningu.)
*
Kosningar í neðri deild.
Loks kom að því, að kosning-
ar gátu farið fram í neðri deild.
Forseti var kjörinn Jörundur
Bryrtjóífsson með 17 atkvæðum,
Gísli Sveinsson hlaut 14 atkv.,
en 2 seðlar voru auðir.
Fyrsti varaforseti var kosinn
Stefán Jóh. Stefánsson og ann-
ar varaforseti Páll Zophonías-
son.
Skrifarar voru kosnir Guð-
brandur Isberg og Jónas Guð-
mundsson.
Kosning fastanefnda
í efri deild.
Á fundi í efri deild í gær
fór fram kosning í fastanefndir
deildarinnar. Kosningin fór
þannig:
Fjárhagsnefnd: MagnÚS Jóns
son, Jón Baldvinsson, Bern-
harð Stefánsson.
Samgöngtómálanefnd: Jón A.
Jónsson, Sigurjón Ólafsson,
Páll Hermannsson.
Landbúnaðarnef nd: Pj etur
Magnússon, Þorsteinn Briem,
Páll Hermannsson, Jón Bald-
vinsson, Jónas Jónsson.
Sjávarútvegsnefnd: Jón A.
Jónsson, Ingvar Pálmason, Sig-
urjón Ólafsson.
Iðnaðarnefnd: Guðrún Lárus-