Morgunblaðið - 18.07.1936, Blaðsíða 5

I4iugardaginn 18. jélí 1936.
MOÍlGU^BtAÐIÐ
5
Minningarorð um
Grím Thorarensen
óðalsbónda.
Eftir Pál Steiánsson, Asðlfsstöðum.
®>eg:ar jeg írjetti*’ látið þitt,
ígamli, góði vinur, varð jeg hljóð-
ur við. Þetta mikla augnablik-
úð alvarlega hafði borið svo brátt
iað höndum, að jeg átti erfitt með
-að átta mig á því, sém skeð var.
Mjer hafði ætíð — og líka við
samverustundirnar síðustu, sjest.
yfir, eða ekki veitt því eftirtekt,
hvað mörg árin þú áttir á bakinu.
Það var ekkert í fari þínu, sem
'minti mig á það. Og mjer fanst og
finst nú, þegar jeg líf til baka, að
þú talaðir síðast við mig, eins og
fyr á dögum, af jafnmiklum á-
huga og festu um það málefni, er
oftast mun hafa orðið umræðu-
-efni okkar — vegur og gengi ís-
lenskrar bændastjettar, Og annað
fór eftir því. —
Það eru nú við 40 ár síðan leið-
ir okkar lágu saman í fyrsta sinn.
Þá varst þú á þínum mesta þroska
og manndómsárum, ef ein gátu
orðið öðrum meiri. Þá skipaðir þú
sess í bændastjettinni, eins og þú
gcrðir meginhluta æfinnar, og það
með þeim veg og prýði, að jeg tel
vafasamt, hvort nokkur þeirra
bænda, sem jeg hefi kynst, hafi
stigið þar feti framar en þú.
í því smærra kom það mjer svo
fyrir sjónir, að á óðalssetri þínu
væri svo að búið, að naumast lægi
svo steinn við götu eða garð, að
ibetur mætti fara. í hinu stærra
var sá óðalsbragur á öllu, bygg-
ingum, búi, umbótum og fram-
kvæmdum, iað vandfundinn var
staður á þeim tíma, er sambæri-
legur væri. Þjer var eða virtist
leikur að því að afkasta miklu, er
aðrir liöfðust lítt að.
Um stjórnsemi þína alla varð
ekki deilt. EHa hefði þjer heldur
«ekki orðið jafnmikið ágengt, eins
•og raun bar vitni. En þrátt fyrir
mikil umsvif á Kirkjubæ hefir hið
glögga og athugula auga húsbónd
ans hlotið að hvíla með velvild og
skilningi yfir starfi öllu, því það
var ekki aðeins svo, að þú við hlið
hinnar ágætustu konu gerðir garð-
inn frægan, það gerðu hjúin Hka
að sínu leyti. Þar voru ekki tíð
vistaskifti. Þar sáust sömu menn
«og konur að verki, sömu hjúin ár
•eftir ár. Og þess varð fullkomlega
vart, að þeim þótti vegur og sæmd
í því að eiga þarna heima. Gengi
heimiíisins fanst þeim skifta meiru
máli en flest annað-
Slík lieimili og slíkum heimilis-
hrag, þar sem saman , fara velvild
og virðing, hugur og hönd, tekst
því miður helst til fáum að byggja
upp.
En það sem þú varst heimili
þínu alla tíð, vanstu einnig sveit-
arfjelaginu að flestu ieyti. Þú
háfðir á hendi forystu þess um
langt skeið, og þori jeg að full-
yrða, að ekki valt á tveim tung-
Ujn um, að stjórnsemi þín öll og
athafnir hefðu reynst hinar heilla-
-drýgstu fyrir fjelagseildina. Þar
var, eins og heima fyrir, að engu
hrapað að lítt rannsökuðu máb, en
Olympiu-
beið lægra
kM.
Danskur ldaupari, Harry
tínumanninn Zabala í 10 km.
ympíumeistari.
Sifert sigraði nýlega Argen-
hlaupi. Zabala er gamall 01-
eftir rólega yfirvegun var sótt
fram með festu og einurð til gagns
og gengis fyrir aHa. Enda varstu
svo viðurkendur af samtíð og
sveitungum, að þeir ljetu sjer ekki
nægja viðurkenninguna eina í
orði, hún kom einnig fram í við-
leitni ýmsra um að semja sig að
siðum og háttum eftir þjer. Áhrif-
anna gætti greinilega.
Við stjórnmálum gafstu þig
ekki allmikið opinberlega. Þess
varð fyllilega vart, að þjer þótti
þar málsókn og varnir ein'att
mjög lævi blandnar, en ekkert
var fjær skapi þínu en slíkt. Þú
myndaðir þjer sjálfstæðar skoðan-
ir um málefni og menn, og eng-
inn málaflutningur, í hverri mynd
sem var, engin máttarvöld fengu
þig til að fylgja öðru en því, sem
þú taldir sannast og rjettast. —
1 Við andlátsfregn Matthíasar
Joehumssonar komst Ólína And-
rjesdóttir svo að orði meðal ann-
ars: „Loksins sjást hjer engin
fjöll“. — Þessi ljóðlína rifjaðist
upp fyrir mjer, þegar jeg frjetti
lát Gríms Thorarensen.
Jeg lít til beggja handa, til
bænda, og leifa að jafnoka
Gríms — leita að manni, sem
markar nú eins djúp spor sem
bóndi meðal samtíðarmanna og
hann gerði á þeim tíma. — Og
jeg leita enn. —
PáJl Stefánsson.
Brœ8Blmild«rmó(tahan.
Litvinoff
sæmdur Lenin
orðunni.
Úrræðið: ný stór síldarverk-
smiðja og síldarþrær fyrir
200 þús. naál.
Bíýr lax
Nýtt bögglasmjör.
Kjðtbúðin Rerðubreið.
1 Moskva er í dag hald-
ið upp á 60 ára afmæli
Litvinoffs, og hefir
stjórnin sæmt hann Len
in-orðunni.
Stalin hefir sent honum sím
skeyti (en Litvinoff dvelur nú
í Montreux á Dardanellaráð
stefnunni) og þakkar honum
starfið sem elsta starfsmanni
bolsjevikastefnunnar og leið
toga Sovjet í utanríkismálum
Einnig þakkar hann honum
nafni Sovjetríkjanna fyrir ötula
starfsemi til eflingar friðinum
í þágu hinna vinnandi stjetta
FRAMH. AP FJÓRÐU SffiU.
ið súrara, og hvorttveggja þar af
leiðandi verðminna.
Ef ástæða reyndist til, mætti
borga þeim mun minna fyrir síld
í þessa varageymslu, lieldur en
fyrir síld, sem hægt er að bræða
strax sem verðmun framleiðsluun-
ar nemur. Mundu sjómenn ekki
finna ósanngirni í því og heldur
kjósa að losa strax fyrir eitthvað
lægra verð, heldur en bíða .4—5
daga eftir losun í þrær, sem brætt
er úr strax.
Með þessari lausn málsins væri
ekki hægt að hagnýta til fulls
nema einn slíkan veiðikafla á
hverri vertíð, og ekkert væri til
vara fyrir áframhaldandi aukn-
ihgu veiðiflotans. Með því að
b.yggja verksmiðju fyrír 9600
mál og síldargeymslur í sambandi
við hana fyrir 100 þús. mál, væri
oftast hægt að bagnýta til fulls
fleiri en einn slíkan veiðikafla á
sömu vertíð, en til vara, fyrir
framhaldandi aukningu flotans,
væri ekkert.
^ramtíðar úrlausnin.
Væru bygðar síldargejnnsl-
ur fyrir 200 þúsund mál og
verksmiðja fyrir 9600 mál í sam-
bandi við hana, væri það alveg
fullnægjandi fyrir núverandi
veiðiflota, og lítilsháttar til vara
fyrir áframhaldandi aukningn
flotans. Sú úrlausn væri því æski-
legust, en bygging geymslunnar
einnar síst, en þar sem mestar lík-
ur eru til þess, að sú endurbót
gæti komið til framkvæmda fyrir
næstu síldarvertíð, skal hún ein
rædd hjer frekar.
Þó hjer hafi altaf verið reikn-
að með 10 daga góðum veiðikafta,
oá þarf tæplega að taka það fram,
að dagatalan er ekki nein óbreyti-
leg staðreynd ár eftir ár, heldur
áætlað meðaltal, eftir því sem
næst verðnr komist.
Samkvæmt upplýsingum, sem
jeg hefi fengið hjá einni af starf-
andi síldarverksmiðjum í landinu, I
má áætla lauslega tekjur og
kostnað af 200 þús. mála síldar-
geymslu. Jeg hefi gengið út frá
10% lækkun á afnrðum vegna
þess, hvað vörur yrðu lakari en
úr nýrri síld.
Stofnkostnaður l/2 milj-
ón — atvinnutekjur V/2
miljón árlega.
Áætlunin sýnir, að með því að
verja hálfri xpiljón króna til
bygginga á síldargeymslum, sje
hægt að guka atvinnutekjur
þjóðarinnar um 1 miljón og 500
þúsund krónur árlega og bæta
viðskiftajöfnuðinn við útlönd um
sömu upphseð. Reynist þessi nið-
urstaða eitthvað nálægt því rjetta,
tel jeg niðurstöðuna skýra og ótví
ræða sönnun þess, -að óverjandi
sje að láta ekki byggingu síldar
geymslunnar koma til fram-
kvæmda fyrir næstu síldarvertíð.
Hvernig þessi 1 milj. 500 þús
kr. skiftist í tolla til ríkissjóðs,
kaupgjald til starfsmanna í landi
og síldarverð til sjómannanna, er
ekkert aðalatriði í þessu sam-
bandi.
Þegar hræðslusíldarverðið, kr.
5,30 pr. mál, var ákveðið í sumar,
var búið að draga frá allan fast-
an kostnað verksmiðjanna, sv®
sem afhorganir, vexti, stjórnar- og
skrifstofukostnað, vátryggingar,
viðhald og fyrningu, hausthreins-
un á verksmiðjunum og fleira og
fleira, og hefir sá kostnaðnr að
sjálfsögðu verið miðaður við
venjulegt bræðslumagn undanfar-
inna ára. Á þessi 200 þúsund mál,
sem yrði algerlega aukafram-
leiðsla, þyrfti því ekki að leggja
neitt af þessum kostnaði, nema
lítilsháttar aukið slit á reimum og
vjelum og þessháttar.
Meira.
Kaupið I nestið;
Kjötmeti í dósum,
Fiskmeti í dósum,
Harðfisk og Rikling,
Reykvörur og
Sælgæti,
best og mest úrval í
A'. . ^
• xV
L\l i oken
l»x
F IX
sjálfvlrk*
þvottaefnl
þvær tauið
[ yðar meSufi
þjer sofið ofl
I hvílist, —
i
heflr hloiið
bestu meOmœll
Nýr lax
Alikálfakjöt
og frosið kjöt.
Kjot&FisKmetisgerQin
Grettisgötu 64. Sími 2667.
ReykhúslO
Sími 4467.
KJÖTBÚÐIN í
Verkamannabústöðunum
Sími 2373.