Morgunblaðið - 01.02.1938, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 01.02.1938, Blaðsíða 5
Mðjudagur 1. febr. 1938. MORGUNBLAÐIÐ ; orcjimMaftid Útgef.: H.f. Árvakur, Reykjavik. Ritstjórar. Jön KJartansson og ValtST Stefanaaon (abyrKBannaBur). Auglýsingar: Árni Óla. Ritstjðrn, aug-lýslngar og afgrellVala: Auiturstraitl 8. — Slml 1600. Áskriftargjald: kr. 3.00 A nHnulll í lausasölu: 16 aura eintaklB — 2B aura meö Lieabok. Kosningarnar iitan * - Reykfavíkur KOSNINGASIGURINN Txað er ekki ofmælt að sig- -*r^ ur Sjálfstæðisflokksins í .Reykjavík við Alþingiskosning- arnar í sumar var stærri 'og „¦glæsilegri en fremstu vonir "Sjálfstæðismanna stóðu til, og kom andstæðingunum full- Ikomlega á óvart. Það voru margar stoðir sem :runnu undir þann sigur, en sú ¦ sterkust, að augu ýmsra Reyk- víkinga, er fest höfðu trúnað á rfagurgala sósíalista, og því veitt þeim kjörfylgi, höfðu nú •?opnast og sj'eð, að sitt er hvað loforð og efndir. Alþýðu þessa bæjar hafði skilist, að flest hin rfögru fyrirheit höfðu verið rsvikin, og a® því fór svo fjarri *að ríkisstjórnin r.eyndist fær /um að skapa almenningi ný og Ibetri afkomuskilyrði, að aug- ,?ljóst var orðið að orsakirnar til -vaxandi þrenginga fólksins i^mátti rekja til beinna ráðstaf- ^ana valdhafanna. Hin mikla kjorsókn Reykvík- :inga við 'Alþingiskosningarnar : ;20. júní síðastliðinn, hinn Uglæsilegi sigur Sjálfstæðis- flokksins í Reykjavík við þær ýkosningar var tilraun þeirra ;-kjósenda landsins, er besta .jthafa áðstbðuna til að fylgjast imeð viðburðum stjórnmálalífs- ins, til þess að frelsa þjóðina írá fjárhagslegri glötun, og íþeirri freisisskerðingu er í það Jikjölfar siglir. Reykjavík gerði þann dag :.skyldu sína. 20. júní 1937 :„sýndu Reykvíkingar í verkinu, að þeir ætla ekki að beygja sig undir hinarerlendu ofbeldis og , 2 kúgunarstef nur. Þeir af leiðtogum sósíalista -er höfuðsök áttu. á hruni flokks lins, hafa síðan ekki borið sitt barr. Sá þeirra, er minstar átti vinsældirnar, tók höfuðforyst- >una, braut allar samþyktir r.flokksþinga Alþýðuflokksins, ; sameinaðist kommúnistum og Ikúgaði þá festuminni af fje- Íögum sínum til að ganga und- :ir okið. Með „einum sterkum samein- uðum flokki alþýðunnar" átti -að brjóta á bak aftur vald íSjálfstæðismanna í höfuð- .staðnum. Það verður að játa, að erfitt var að segja með vissu fyrir um úrslit kosninganna á sunriu- ídaginn var. Kosningasigurinn í sumar ;gaf miklar vonir. En aðstaðan var að ýmsu leyti önnur. Þá vorum við andstöðuflokkur — -árásaher. Nú stjórnarflokkur, sem átti að verja vígið. Þá :gerðu menn sjer vonir um að atkvæði eins Reykvíkings gætí -ef til vill ráðið síðasta uppbót- •^rþingsætinu og þar með riðið baggamuninn um völdin á Al- J)ingi og í ríkisstjórn. Nú þótt- *ust menn nokkrið vissir um meirihluta í bæjarstjórn, og hætt var við að ýmsir ljetu sig minna skifta hvort sá meiri- hluti yrði stærri eða minni. Þá var kosið að sumarlagi, nú um hávetur, og allir vita að veðrið getur hamlað kjörsókn, jafnvel í kaupstöðum landsins. Þá var barist um völdin yfir öllu land- inu, nú aðeins yfir Reykjavík. Og loks, þá gengu Stauning og Stalin fram hvor með sína fylk- ingu%, nú fylkti Stalin öllu lið- inu. Það var margt fleira sem gat ruglað reikningana og raskað niðurstöðunum. Nú þurfa menn ekki lengur, að geta í eyðurnar. Það fer altaf vel á að stilla í hóf um stóryrðin, og hælast ekki um yfir sigri. En í þessu máli er ekki hægt að segja sannleikann, ef þess er ekki getið, að kosningasigur Sjálf- stæðisflokksins á sunnudaginn var, er stærsti sigur, sem flokk- urinn hefir nokkru sinni unnið. Hann staðfestir að höfuðvígi Sjálfstæðismanna er óvinnandi. Að þetta vígi er einmitt sjálfur höfuðstaður landsins segir að öðru leyti það, sem segja þarf. Loks verður þó að bera fram verðugar þakkir til Reykvík- inga fyrir ötula og drengilega framgöngu þeirra að þessu sinni. Hafa þeir nú enn einu sinni sýnt, að þeir eru sannir forverðir þjóðarinnar og að bæjarfjelag þeirra, Reykjavík, er í orðsins bestu merkingu höfuðstaður landsins. Hjónacfni. Nýlega hafa opinber- að trúlofun sína í Hafnarfirði ung- frú Sesselja V. Pjetursdóttir og hr. N. S. Berthelsen. o<Y h&xxpjvnxhjJvrúh Haf narf jörður: Þar marði samfyikingin sam- an meirihluta, með 14 atkv. mun. Tveir listar í kjöri, allir þrír rauðu flokkarnir samein- aðir gegn Sjálfstæðismönnum. Fjekk A-listinn 983 atkv. B-listinn 969 atkv. Sjálfsttæðismenn hafa því þar sem áður 4 menn í bæjar- stjórn og eru það þessir: Þorleifur Jónsson. Loftur Bjarnason. Guðmundur Einarsson. Stefán Jónsson. Vestmannaey jar: Sjálfstæðismenn . í Eyjum hjeldu meiri hluta sínum, 5 fulltrúar. Þar var F'ramsókn með sjerstakan lista og fekk 1 fulltrúa, en kommúnistar á- samt sósíalistum 3. Atkvæðatölurnar í Eyjum voru þessar: Sjálfstæðisfl. 866 atkv. Kommún. og Alþfl. 655 atkv. Framsókn 195 atkv. Nazistar 62 atkv. Nazistar komu vitanlega eng- um að, enda aldrei við því bú- ist. Þessir Sjálfstæðismenii voru kosnir: Ársæll Sveinsson útgerðarm. Ástþór Matthíasson forstjóri. Guðlaugur Gíslason forstjóri. Haraldur Eiríksson rafvirki. Ólafur Auðunsson útg.m. Eyrarbakki og Stokkseyri: I kauptúnunum í Árnessýslu, Eyrarbakka og Stokkseyri fengu Sjálfstæðismenn við Jhreppsnefndarkosningarnar á sunnudaginn meirihluta á báð- um stöðunum, en höfðu áður verið í minnihluta. Að vísu komst 4. maður af lista Sjálfstæðismanna á Eyr- arbakka að með hlutkesti. Þar var full samfylking milli Fram- sóknar, sósíalista og kommún- ista, en á annan. hátt var talið útilokað að rauðliðar sigruðu á þeim stað. Atkvæði fjellu þannig, að listi Sjálfstæðismanna og listi samfylkingarinnar fengu hver um sig 154 atkv. En þegar til hlutkestis kom, kom upp hlut- ur Sjálfstæðismanna, svo flokkurinn fekk 4, en samfylk- ingin 3. Sjálfstæðismonn þeir, sem þarna komust að, voru: Ólafur Helgason, kaupm. Jóhann Bjarnason útgm. Jón Jakobsson, bóndi. 'Sig. Kristjánsson kaupm. Á Stokkseyri voru þessir Sjálfstæðismenn kosnir: Bjarni Júníusson bóndi í Seli. Símon Sturlaugsson, Kaðlast. Þorgeir Bjarnason, Hæringsst. Ásgeir Eiríksson kaupm. Akranes. Við hreppsnefndarkosning- una á Akranesi, komust rauð- liðar í meirihluta aðstöðu og höfðu tvo lista í framboði. — Komu þau úrslit monnum á óvart. Þar fekk samfylking só- síalista og kommúnista 3 menn kosna, Framsókn einn og Sjálf- stæðismenn 3. Vantaði Sjálf- stæðisflokkinn 16 atkv. til þess að 4 maður á þeirra lista kæm- ist fram úr 3. manni á lista só- síalista og kommúnista. En að svona skyldi fara þarna kom til af því, að Sjálfstæðis- menn sóttu kjörfund illa, en A- listamenn mjög vel.^ Atkvæði fjellu þannig: A-listi 277 atkv. B (Framsókn) 145 atkv. C Sjálfstæðisfl. 353 atkv. 28 seðlar voru auðir, en alls voru það um 200, sem ekki greiddu atkvæði eða skiluðu auðum seðlum. Þeir menn sem komust að af lista Sjálfstæðismanna, voru: Ólafur B. Björnsson. Þorgeir Jósefsson. Haraldur Böðvarsson. Borgarnes: Þar urðu úrslit þau, að sam- fylking Framsóknar, kommúni- ista ög sósíalista fekk meiri hluta með íeins atkvæðismun. þcssar kosningar fekk Sjálfstæ'5is- flokkurinn 44% greiddra atkvæða. I kosningabardag'anum tí'iluðu foringjar samfylkingarimiar mjög digurbarkalega, og töldn sjer víst, að þeir myndu fá 6 meim kjörna, svo Sjálfstæðismenn í bæjarstjórn yrðu þar aðeins þrír. Hugðu ])eir að auka kjörfylgi sitt ni. a. með því, að breiða út allskonar óhróður og níð nm Jón A. Jónsson, sem var efstur á lista Sjálfstæðisflokksins. En þessi her- ferð þeirra Finns Jónssonar og Hannibals Valdimarssonar hafði sýnilega þveröfug áhrif við það, sem ætlað var. I vígamóði símim sögðu þeir f jelagar á kosnÍDgafundum, að þeir teldu það beinlínis vantraust á sig frá „ísfirskri alþýðu", ef eigi kæm- . ust 6 menn afi af lista þeirra. Þetta vantranst hafa þeir nú En einkum eitt atkvæði og 'fengið. Og vantraust á Hannibal jafnvel fleiri, sem úrskurðuð Valdimarssyni sýndi sig enn betur voru til samfylkingarinnar, töldu Sjálfstæðismenn vera gÖIluð, og verður því kosníng þessi kærð. Sjálfstæðismenn, sem þar komust að, eru Friðrik Þórðar- són og Ásmundur Jónsson. En af samfyl.kingarlistanum komust tveir Framsóknarmepn og einn kommúnisti. Aukalisti kom fram við kosn- ingar þess og stóðu þeir að honum Þórður T^itsson og Ste- fán Björnsson. Listi þessi, sem Borgnesingar nefna „Sjöstirn- ið", fekk sjö atkvæði. Stykkishólmur. í Stykkiskólmi var einnig futt- komin samfylking Framsóknar/ kommúnista og sósíalista. Eftir at- kvæðatölunum við síðustu ln-epps- nefndarkosningar bjóst hin þre- falda samfylking þar v.ið því að fá nú meirihluta. En það mistókst. Sjálfstæðismenn fengu 161 atkv., en samfylkingin ekki nema 131. Þeir fjórir Sjálfstæðismenn, er kosningu hlutu þarna, eru Kristján Bjartmarsson oddviti, Hannes Stef- ánsson, Sigurður Ágústsson og V. Th. Möller. Hinir þrír eru tveir Framsóknarmenn og einn Alþfl. En kommúnisti var neðar á þeirra lista. Patreksfjörður. Þar er flokkaskiftingin í hrepps- nefndinni eins Qg hún var, tveir Sjálfstæðismenn, einn Framsóknar- maður og tveir Alþýðuflokksmenn. Sjálfstæðismenn fengu 128 at- kv., A-listinn 132 atkv. og Fram- sókn 62. Kjörsókh var mikil. — Sjálfstæðismenn, sem kosningu hlutu eru Páll Christiansen verk- stjóri og Friðþjófur Ó. Jóhannes- son. — ísafjörður. A ísaf, hjelst hin sama flokka- skifting í bæjárstjórn og áður var. Samfylkingin fjekk 5 kosna, en Sjálfstæðismenn fjóra. En atkvæðatala Sjálfstæðisfl. hækkaði frá því við Alþingiskosn- ingarnar í sumar. Atkvæðamagn Sjálfstæðisflokksins var í sumar 42%% af kjósendatölunni. En, við í því, að vart var hreyft Við iniðun listanna við þessar kosningar, nema hvað allmargir strikúðu Hannibal át af A-listaniimV Einn fylgismaður Alþýðuflokks- ins lagði svo mikla álúð við að lýsa vantrausti sínu á Hannibal,,að hann óviljandi ónýtti atkvæðaséð- il sinn með því að skrifa beinlínis á hann: „Vil ekki Hannibal!" Á 46 seðliim alls var Hannibal ann- aðhvort strikaður iit, ellegar færð- ur neðar á listann. Þeii.' 4 Sjálfstæðismenn, sem kosningu hlutu, voru: Jón A. Jóns- sou, Jón Fannberg, Arngrímur Bjajnason og Matthías Ásge.irsson. Sig]u|jörður, Á Sigíufirði var Framsókn ekki með í samfy'ivingunni. Þar breytt- ist flokkaskiftingin í bæjarstjðrn- inni frá því sem hvin áður var. Sjálfstæðisflokkurinn bafði þrjá bæjarfulltrúa og hjelt þeim. Fram- sókn hafði 2, eu misti ajinan, og kommúnista-samfylkingin fekk 5, en hafði 4. Atkvæði fjellu þannig: A-listi 672 atkv. B-listi, Framsókn, 253 atkv. C-listi, Sjalfst.fl., 386 atkv. Akureyri. A Akureyri vann Frams. aftur á móti 1 sæti, hafði 2, enijekk 3 í bæjarstj.--. |ájáifstæðismenn höfðu þar baudalag við menn utan flokks ins, er nefndu sig „óháða borgara". Þeir höfðu 5 bæjarfulltrúa, en fengu 4 kosna nú. Kommúnistar höfðu 3 og hjeldu þeim, enda þótt atkvæðatala þeirra lækkaði frá því í sumar. En Alþýðuflokkurinn hafði þarna framboðslista xit af fyrir sig, með Erlingi Friðjóns- syni. Var hann eini fulltrúi Al- þýðuflokksins, og komst að. Listi Sjcílfstæðismanna og >,ó- háðra borgara" var þannig skip- aður, að Jón Sveinsson fyrv. bæj- arstjóri var efsti maður, þá Axel Kristjánsson, Brynleifur Tobías- son, Indriði Helgason, Arnfinna Björnsdóttir, Jakob Karlsson. En við kosningarnar var Jón FRAMH. Á SJÖTTU SÍÐF.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.