Morgunblaðið - 28.11.1939, Side 5

I»riðjudagur 28. nóv. 1939,

Útgef.: H.f. Árvatiur, Reykjavlk.
Ritstjórar:
J6n Kjartansson,
Vaitjir Stefánsson (ábyrgtSarm.).
Auglýsingar: Árni Óla.
Ritstjðrn, auglýsingar og afgreiCsla:
Austurstræti 8. — Simi 1600.
Áskriftargjald: kr. 3,00 á mánuCi.
í lausasölu: 15 aura eintakiB,
25 aura meC Lesbök.
VilmunÖar-„isminn
u
Hingað og ekki lengra!
Alþýðublaðið heldur áfram að
skrifa um verklýðsmálin. Þar
3iefir engin breyting á orðið til
þatnaðai'. Blaðið hefir sýnilega
ekkert lært.
Það er annars furðulegt, að
menn, sem þykjast hafa staðið í
fylkingarbrjósti í verklýðsmálun-
um í tugi ára, skuli ekki sjá það,
að éins og málum verklýðsfjelag-
anna nú er komið, eru þau í raun
og veru lirunin í rústir.
Því er slegið föstu með dómi
S'jelagsdóms, sem er eini og æðsti
•dómstóll í þessum málum, að verk-
lýðsfjelðgin megi vera eins mörg
og verkast vill í sama sveitarfje-
lagi. Þetta þýði aftur það, að
samtakamáttur verklýðsfjelag-
anna, sterkasta vopn þeirra, er
ekki lengur til.
En þegar Bjarni Snæbjörns-
sson þingmaður Hafnfirðinga flyt-
nr frumvarp á Alþingi um leið-
rjettingu á þessu, og leggur til, að
-ékki verði leyft nema eitt verk-
lýðsfjelag í sama sveitarfjelagi,
rísa þeir upp í Alþýðublaðinu
„verklýðsvinirnir" og segja, að
með þessu sje verið að þóknast
atvinnurekendum og fjandskapast
gegn verklýðsf jelögunum! Aug-
ljósari fölsun staðreynda er ekki
unt að hugsa sjer.
Bjarni leggur einnig til í frum-
varpi sínu, að allir verkamenn,
'hvaða flokki sem þeir tilheyra,
skuli njóta jafnrjettis í verklýðs-
fjelögunum. Það ætti vissulega
ekki að þurfa að lögfesta svona
ákvæði. En eins og framkvæmdin
hefir verið á þessu hjá „verklýðs-
Vinunum“ í Alþýðuflokknum, sem
allir aðrir en yfirlýstir flokks-
menu Alþýðuflokksins hafa verið
útilokaðir frá ýmsum trúnaðar-
stöðum innan verklýðsfjelaganna,
og þar sem ókleift hefir verið að
fá þessu breytt með samkomulagi,
er ekki annað að gera en lögfesta
þetta.
Við fyrstu umræðu um frurn
varp Bjarna Snæbjörnssonar í efri
deild á dögunum, bauð Ólafur
Thors atvinnumálaráðherra Al-
þýðuflokknum upp á lausn þess-
ara og annara deiluatriða, með
samkomulagi. Fjelagsmálaráð-
herra, sem jafnframt er forseti
Alþýðuambands íslands, tók þessu
líklega.
En hvað hefir úr efndum orðið?
Það eitt, enn sem komið er, að
Alþýðublaðið eys dag eftir dag
svívirðingum yfir Sjálfstæðismenn,
fyrir það, að þeir vilja njóta jafn-
rjettis við aðra verkamenn. Ef
þetta á svo til að ganga áfram,
er mál til komið fyrir Sjálfstæðis-
flokkinn að segja við Alþýðu-
flokkinn-. Hingað og ekki lengra!
Hjer í blaðinu í grein um
Vilmund Jónsson og á-
hrif hans á fjármál þjóðar-
innar sýndi jeg nýlega fram
á þessi atriði:
1. Að undir hans stjórn hefir árs-
halli á fáeinum ríkisstofnunum
hækkað um 355 þús. kr.
2. Að liann hefir staðið fyrir
samningum af hálfu ríkisins,
sem vafalaust eru einsdæmi á
Norðurlöndum.
3. Að hann hefir beitt sjer fvrir
því, að reksturshalla og eyðslu-
stefnan væri ríkjandi stefna
hvar sem liann hefir komið ná-
lægt fjármálum í þjóðlífinu.
4. Að liann hefir sjálfur að laun-
um um 16 þús. á ári og þar af
talsverðan meiri hluta fyrir
aukagreiðslur til viðbótar föst-
um embættislaunum.
5. Að hann hefir mjög vanrækt
sum þau verk, sem honum hafa
verið falin.
I Alþýðublaðinu s.l. þriðjudag
svarar Vilmundur og hann reynir
ekki að hrekja eitt einasta þess-
ara atriða, enda örðugt að fást
við greinilegar staðreyndir. Svarið
er í fyrsta lagi löng romsa um
liunda og ketti, þar sem læknir-
inn kemst að þeirri gáfulegu!!!
niðurstöðu, að allir hundar sjeu
eins og allir kettir eins. í öðru
lagi er svarið talsvert samsafn af
skammaryrðum og glósum um ó-
skyld efni og- aðallega stefnt að
mjer. Ef höfundurinn væri ókunn-
ur að þessari ritsmíð, mundi al-
ment talið að það væri óvalinn
strákur, siðlaus og hirðulaus um
hvað er rjett og hvað rangt. Þá væri
greinin líka ekki svaraverð. En af
því að það er opinbert að höfund-
urinn er yfirmaður heilbrigðismál-
anna í landinu, alþingismaður m.
m., þá tel jeg nauðsynlegt að svara
honum að nokkru, án þess að víkja
nánar að hans nýstárlegu hunda-
fræði. _______----------
Um þessa 5 manna skrifstofu,
sem jeg á að hafa stofnað fyrir
hönd fjárveitingattefndar, er það
að segja, að alt sem hann tilgreinir
um það efni er þvættingur og ó-
sannindi, og gerist ekki frekara
svars þörf.
Eftir Jóki Pálmason
menn mína í fyrra,, að gera at-
hugasemd um þessa greiðslu með-
fram vegna þess, að maðurinn
vann ekki verkið, en fjekk það
svar frá Jörundi Brynj ólfssyni, að
slíkar greiðslur til endurskoðara,
sem væru utanbæjarmenn, hefðu
tíðkast rnjög lengi, sem húsaleiga
og ferðastyrkur eins og títt er um
þingmenn. Það er nú mjög í anda
Vilmundar að bölsótast yfir 400
kr. greiðslu til andstæðings, sem
leggur mikla vinnu í trúnaðarstarf
þegar samherji hans, sem ekki
vinnur verkið, eru greiddar 500
kr. í sama skyni.
3750 krónur
fyrir ekki neitt.
Þetta er mjög í samræmi við
það, að hann raupar um það í
hverri greininni á fætur annari,
að hann hafi audstygð á bitling-
um, vilji þá ekki, og hafi neitað
þeim, samhliða því sem það er
sannað fyrir almenningi, að þess
háttar greiðslur honum til handa
hafa árum saman verið miklu
hærri en föstu launin, þar á með-
al 3750 kr. greiðsla á ári |yrir eft-
irlit með lyfjabiiðum, sem hann
hefir ekki unnið neitt að. Þetta
er nú samt greiðsla, sem margir
menn í landinu sætta sig við sem
árslaun og fjöldi verður að lifa á
miklu lægri árstekjum.
Það hefir nú komið í ljós, að
Vilmundi er jafnvel sjálfum far-
ið að þykja nóg um, að hirða
þessa peninga árum saman fyrir
ekki neitt. Hann vildi því reyna
að skinna svolítið upp á sóma
sinn í þessu efni og setta á stað
hið fræga lyfsalamál, sem dæmt
var markleysa af hæstarjetti. En
það kostaði ríkissjóð 13—14 þús-
und krónur. Hjer kom því í ljós
sú ríkjandi vissa, að ein vitléysan
býður annari heim. En skyldi það
vera heppilegt fyrir okkar þjóð-
fjelag, að hafa landlæknir, sem
er þannig búinn vitsmunum og
heiðarleik.
Kaffi- off te-
drykkjan í Esju.
Um kaffi og thedrykkju þing-
mánna á „Esju“ er það að segja,
að mjér kemur það mál ekki frem-
ur við en öðrum þingmönnum, sem
þar voru, og hefir Vilmundur nóg
tækifæri til að krefja okkur alla
yeikningsskapar í því efni áður
þingi slítur.
Um launin fyrir endurskoðun
ríkisreikninganna verður hinum
raupgjarna bitlingaveiðara ærið
skrafdrjúgt, og einkum það, að
jeg hafi fengið 400 kr. í ferða-
kostnað. Jeg átti engan hlut að
þessari greiðslu, hvorki með reikn-
ingi eða á annan hátt. Hún var á-
kveðin af forsetum liingsins án
minnar vitundar, ásamt 300 kr.
greiðslu í satna skyni til Jörundar
Brynjólfssonar. Árið 1937 fjekk
Páll Þorbjarnarson frá Vest-
mannaeyjum 500 kr. þessa sama
vegna. Jeg lagði til við samstarfs
ar er sá, að flýja í ritdeilu alger-
lega frá rökræðum um þýðingar-
mikil þjóðmál, en reyna að villa
almenningi sýn með heimskuleg-
um skammaþvættingi um óskyld
efni. Hinn sá, að raupa af fórn-
fýsi, óeigingirni og skyldurækni,
liggjandi flatur undir svipuhögg-
um þess sannleika, að hafa tekið
margföld laun sumpart fyrir illa
rækt störf, en að öðru leyti fyrir
óunnin verk.
Ut af fyrir sig kann það að
reynast gagnlegt almenningi að
höfundurinn sjálfur skuli hafá
kallað fram svo glöggar ljósmynd-
ir. En það er meira blóð í kúnni.
Jeg er sakaður um að hafa á liendi
eftirtölur um smá upphæðir, sem
ríkið greiðir til þessa og hins, sem
ýmisfc er bætt við launin hjá sum-
um starfsmönnum þess opinbera
fyrir verk, sem eru þeirra embætt-
isskylda, eða greiddar fyrir ekki
neitt og stundum jafnvel til tjóns.
Nú er það svo, að dýrkendur
Vilmundar-„ismans“ telja smá
upphæðir eitt, tvö og þrjú þús-
und krónur og segja: „Hvað mun-
ar um þetta fyrir ríkið ? Svona
gengur á ótal sviðum og á þenna
hátt hefir í stofnunum og at-
vinnuekstri og nálega hvarvetna í
okkar þjóðfjelagi jetist upp með
allskonar smáupphæðum allur
rekstrarhagur og eignaliðir!!!
rekstrarhallans hafa færst inn á
reikningana hjá einstaklingum,
fjelögum og stofnunum. Alt eru
það smá upphæðir og „spörð“,
sem stórlaxar Vilmundar-„ismans“
tala um með svo taktnarkalausri
fyrirlitningu.
Ekkert ósamræmi.
Þá kem jeg að því atriði í grein
Vilmundar, sem öðru freniur Orsak
aði það, að jeg skrifá þéssár athúga
semdir, því að hann sákar mig um
mikla ósamkvæmni i því að nefna
syndir háns, eu vera stuðningsmað
ur þeirrar ríkisstjórnar, sem Plef-
án Jóhann Stefánsson ev í. for-
maður Alþýðnsambandsins o. fl. í
þessu efni eru sjálfsagt margir
mínir flokksbræður og aðrir lands
menn á svipuðu máli og Vilmund-
ur og jeg skal játa, að á þessu
um þá stofnun frá 3. maí 1935 á sviði stend jeg á vegamótum ó-
landlæknir að vera formaður í vissunnar. Ósamræmi er nú samt
stjórnarnefnd, sem á að ráða verk- ekkert í þessu enn sem komið er.
efnum og vinnubrögðum í stofn- Ber það til, að það er afskapieg-
uninni. Þetta er samkvæmt lög- : ur misskilningur, ef menn lialda,
unum ekki tengt við Vilmund að ait sem jeg liefi sagt og sannað
Jónsson persónulega, heldur land-|um Vilmund Jónsson, gildi einn-
lækni hver sem hann er. Starfsemi I ig ana menn { Alþýðuflokknum.
þessarar nefndar hefir hingað til , p>ví fer fjarri. Sá flokkur er eins
speglast í afrekum stofnunarinn- j 0g aðrir skipaður mönnum af
ar og kostnaðinum við hana. í margvíslegum tegundum, og bilið
sumar sem leið tekur svo formað-
urinn rögg á sig og segir sig úr
nefndinni þvert á móti boði lag-
anna. En nefndin var ólaunuð.
Það gerði allan muninn.
Vilmundar-„isminn“.
f þessu, sem þegar er sagt, spegl
ast tveir þættir Vilmundar-„ism-
ans“, sem hefir verið sterkt vald
í landi voru að undanförnu. Ann-
Ólaunaða nefndin.
Á sömu götunni liggja spor Vil-
mundar í „Rannsóknarstof nun at-
vinnuveganna“. Samkvæmt lögum
frá bestu mönnum hans og niður
til Vilmundar er ákaflega langt.
Því er að vísu ekki að neita, að
þessi flokkur hefir öllum öðrum
fremur verið leiksoppur Vilmund-
ar-„ismans“ á undanfÖrnum árum.
Þess vegna er okkar hag komið
svo illa, sem raun ber vitni. En
að jeg gekk inn á það að fylgja
stjórn, sem Alþýðuflokkurinn ætti
fulltrúa í, bygðist ekki á því, að
jeg treysti Vilmundi Jónssyni til"
nokkurs góðs, heldur á hinu, að
jeg fann hjá bestu mönnum AI-
þýðiiflokksins ákveðinn vilja tit
að hefja sjálfa sig, flokkinn sinn
og þjóðina alla upp úr svaði Vil-
mundar-„ismans“, eyðslunnar,
hallarekstursins, óheilindanna ojg
kröfufrekjunnar, sem alt hefir ein
kent stjórnarhætti liðinna ára. Jeg
er bjartsýnn á mannlegt eðli og
treysti því venjulega til ítrustu
imarka, að flestir mena geti látið
kostina verða göllunum yfirsterk-
ari, ef einlæg viðleitni er fyrir
hendi, hvað sem líður fyrri synd-
um. Jeg hefi að vísu haft mín
sambönd við aðra menn Alþýðufb
en Stefán ráðherra, en hann er
þeirra fulltrúi og nú líður brátt
að því, að jeg fæ vissuna um það,
hvort mitt traust hefir verið of-
traust, mín bjartsýni heimska.
Misrjettið.
í okkar landi ríkir nú ægilegt
misrjetti. Sveitamenn, sjómenn og
aðrir framleiðéndur hafa orðið
fórnarlÖmb Vilmundar-„ismans“ á
liðnum árum. Þeir eru alment bún-
ir að tapa sínum eignum og hafa
staðið varnarlausir fyrir sandfoki
hallarekstursms. Mikill meiri hluti
verkalýðsiús í bæjunum hefir litla,
stöpula og óvissa atvinnu. Sá stóri
hópur hefir litlu frelsi að fagna.
Hins vegnar Stendur allur sá fjol-
menni hópur, sem er í föstum stöð-
Um og sá hluti verkalýðsins, sem
hefir trygga atvinnu. Alt þetta fólk
befir nú sjerrjeftindi í okkar fá-
tæki fandi. Nú er í uppsiglingu á-
róður frá einhverjum fleiri eða
færri fylgjendur Vilmundar-„ism-
ans“ á þetta fólk að til hópa því
saman um kröfur um hækkað kauþ,
hækkuð laun. Það mundi þýða
meira atvinnuleysi, méira vonleysi
um hallalausán rekstnr framleiðsí-
unnar, eftr öllum horfum. Ein-
hverjir hafa þegar hlýtt röddum
þessara manna. Hve margir er
ekki vitað. Vaxandi dýrtíð fyíir
alla landsmenn freistar þeirra,
sem skammt sjá og þröngt hug-
myndasvið hafa. Á sviði okkar ut-
anríkiSVerslunar hafa um stund
sjest nokkrir sólargeislar, en sterk
ar líknr benda til, að fyrir þá
dragi þá og þegar. Nú reynir því
mjög á manndðm og víðsýni og
drengskap þeírra maiina, sem
stánda að hinni sameiginlegu rík-
isstjórn. Þeiin öllum óska jeg
þeirrar gæfu, að geta hafið sig
yfir forardýki Vilmundar-„ism-
ans“. Einkum og sjerstaklega
óska jeg betri mönnum Alþýðu-
flókksins góðs í þessu efni af því,
að þess er nokkur von, að þeir hafi
við þyngri straum að stríða á
stund liættunnar heldur en for-
ystumenn hinna stjórnarflokk-
anna. Liggja til þess eðlilegar á-
stæður. Iiversu fer um þær óskir,
myndar vissuna um það, hvað mín
og annara bjartsýni hefir haft
mikið við að styðjast.
24. nóv. 1939.
Jón Pálmason.