Morgunblaðið - 25.05.1944, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 25.05.1944, Blaðsíða 5
Fimtudag-ur 25. maí 1944 MOEGUNBLAÐIÐ EóL mentir tii FJALLIÐ 00 DMUMURINN Bók Ólafs Jóh. Sigurössonar Síðan jeg sá fyrstu bækur Ól afs Jðh., hefir mjer altaf þótt hkle§t að hann yrði með tím- anum mikið skáld. En hitt grun aðl °iig ekki að hann yrði þeg- ar °rðinii það tuttugu og fimm ara gamall. Svo löng og örðug ;r >iandans leið upp á sigurhæð- ' að mjög fáum er fært að aka hana í slíkum stökkum. En Jeg held því hiklaust fram . "Fjallið og draumurinn" sje ein meðal allra bestu skáld- Sagna af ísl, sem ritaðar hafa verið tendingum á þessari öld. Það hef Ur fir margur verið kallað- stórskáld fyrir minna en Pessa afbragðsvel gerðu bók. gan er bókmentalegt afrek. hver«ig Sem nú þarf ^Padómsgáfu til þess að segja ^að fyrir, að fái þessi 25 ára f>mii höfundur aðstæður til að 'am sem horfir á þroska á það er litið, og ekki neina sjerstaka halda f,, br. autinni, muni hann innan tíð- að „þetta sje þannig og hitt hinnsegin". Sálfræðilegur skiln ingur Ólafs Jóh. er í góðú sam- ræmi við listkunnáttu hans. — Hann fellur aldrei fyrir þeirri freistni að stikla á „dramatísk- um punktum", en leysir hverja þraut af samviskusemi og heið- arleik hins sanna skálds. Hann þarf ekki stór orð nje hroðaleg ar lýsingar til þess að láta les- andann skynja neyð og kvöl, og hreinlegar er ekki hægt að handfjatla vandmeðfarna hluti en þetta skáld gerir. Frásögn vitskertu konunnar og lýsingin á dánu húsfreyjunni á Hamri bera þessu vitni á þeim er vissu lega meistaralegt handbragð, — eins og svo mörgu öðru í þess- ari bók. — Og „ídyllan", sem kanski er erfiðast allra lýsing- arforma, leikur í penna hans. Hann svertir aldrei um of, skop stælir aldrei, rómantísk ofgyll- ing er honum andstygð: en hann íw ' I verða orðinn miklu mestur hefir öðlast þann mikla hæfi allr; a síðari tíma 'sagnaskálda ís- ,enskra. Við eigum nefnilega nú gar ekki ýkja marga rithöf- dagsleika æfintýrsins þannig, að nda sem hafa skrifað betri bók leika að geta töfrað fram æfin týri hversdagsleikans ög hvers • "Fjallig og draumurinn! etta kunna að þykja stór ' en jeg er þess albúinn að anda fyrir máli mínu, ef ein- nvern, Sagna fen sem vit hefir á skáld- gerð, langar til að vje- Sja þau. Srnasagnasafn: „Kvistir í altar- • Það var yfirleitt mjög vel ^ert- Sagan „Píus páfi yfirgef- "atíkanið" hreinsta perla, {g fleiri góðar. Samt eru fram- unar alveg einstæðar og stl iil síðustu bókar hans rra en nokkurn gat grunað Jestur smásagnasafnsins. m fv ¦ ''a111^ °S draumurinn" er j rir lesendur með þjálfaðann ku entasmekk' ÞaS hvílir ró . náttu og leikni yfir frásögn s allri, átökum og erfiði ^ l0anna er fullkomlega leynt. gp undir þessari ró byltist, ólg J °« skín lífið sjálft í dýrð bj ni> eymd og nekt, —- Ijúft og ^Urt, hryllilegt og unaðssárt, *W lifandi> bott bvi sJe -^ lnn töfrastakkur listarinnar. i„ ,S1 höf• tekur ekki fram fyr- úr verður tær og ógleymanleg list. ' Aðeins á einu má ef, til vill merkja æsku höf.: spenning og efnisfylling eru í daufara lagi, en það má telja einkenni ungra skálda, þótt á þyí sjeu raunar flestu undantekningar, sem var |cðru. Og ekki vil jeg nefna þetta galla á listaverkinu, enda eru bækur sumra . fullþroskaðra öndvegishöfunda með sama makri brendar, svo sem verk Thomas Mann, Sigrid Undset, Grasia Deledda, Pr-oust og fl. Margt bendir til að Ól. Jóh. leys ist úr þessum læðingi síðar, og mætti hann þá um leið læra að vera eilítið sparneytnari á orð- in. Er þó ekki þar með sagt að mjer þyki orðum beinlínis of- aukið í þessari sögu. Ólafur Jóh. Sigurðsson er nú orðinn algjörlega" sjálfstæður rithöfundur. Mál hans er auð- ugt og lifandi, stíllinn þenslu- mikill og blæbrigðaríkur, fellur alsstaðar prýðilega að efninu og á þá töfra einfaldleikans, sem aðeins fáum höfundum auðnast að skapa. Frásögnin er full af ij,, —i- lc^tir eiiKi iram iyr- ao sitapa. nasogmii er iuii ai Þeir, sem blinir eru að vinna L ndur persóna sinna, og vík ungum þrótti, heiíbrygði og vel og lengi, eins og Þóra á lej, rei hársbreidd frá erfið-- fyndni, mannvít og lífsreynslu. Reynivöllum, eiga skilið góða b»; nxxrn við að skapa þróun En öllu er vel stilt í hóf af þjálf jog heillaríka æfidaga það sem ig ^ . ¦ Iesandinn skynjar hvern (uðum og tærilátum bókmenta- , ef iir kann að vera ólifað. Og 40 éra sfarfsatmæli ÞAÐ ER NÚ orðið alltítt' að afmælis fólks sje minst á ýms- an hátt, annað hvort.með því að geta þess i blöðum eða á annan hátt, er það hefir fylt vissan tug ára, alt frá 40 og upp í 100 ár eða meira. Við þessu er ekk- ert að segja, að mjer finst. Hjer á eftir verður minst dálítið sjer- slæðs aímælis, sem ekki er mið að við vissan áraíjölda þess, sem í hlut á. Fyrir rjettum 40 árum eða á krossmessudaginn þ. e. 14. maí 1904, íluttist að Reynivöllum í Kjós, til þeirra góðkunnu hjóna, frú Krislínar Hermannsdóttur og sjera Hall- dórs Jónssonar, Þóra Eiriksdótt ir, og átti hún því 40 ára starfs- afmæli þ. 14. þ. m. og hefir hún dvalið á Reynivöllum öll þessi ár, og dvelur þar enn hjá sjera Halldóri, en Kristín kona hans er látin fyrir fáum árum. Mestan hluta æfinnar hefir Þóra verið í vinnumensku, utan nokkur hin síðari ár, er hún hef ir haft aðal umsjón innanhúss á Reynivöllum bæði í fjarveru og veikindum húsmóour sinnar, og svo einnig hin síðari ár, síðan hún ljest. Kunnugir vita, að öll störf sín hefir Þóra leyst af hendi með einskærri írúmensku iOg samviskusemi, svo að vart hefðu aðrir gert betur, og er þetta ekki sagt til að draga neitt af öðrum. Því, sem bekir fer, eigum við enn margl af ágætu fólki, sem hugsar vel um ann ara hag. Og mikið sannmæli, „að hjv'iin gera garðinn fræg- an". Það hafa margir átt erindi að Reynivöllum öll þessi ár, sem um var getið. Þar sem þar er kírkjustaður, samkomuhús hreppsbúa, símstöð, póstaf- greiðsla og bókasafn sveitarinn ar. Auk þess hefir sjera Hall- dór fjölmörgum öðrum stö'rfum að gegna fyrir sveit sína. Það er því betra að eiga kaffisopa á könnunni, og nú er ,,úr móð" að gefa bara ' gesturn einíómt molakaffi, heldur íylgja nú alt af,kökur með. Það er því betra að eiga eitthvað með kafí'ibolla, þvi ekki er hægt að hlaupa út i bráuðsölubúðina. Enda er þetta ætíð til reiðu á Reynivöilum. Það er einkennandi við margt af hinu eldra núlifandi slarfs- fólki, hvað það hefir eignast mikla vinnugleði og trúmensku í öllum sínum daglegu störfum. Væri vel, ef yngri kynslóðin gæti tamið sjer þær dygðir, ásamt nægjusemi, og gera meiri kröfur til sín en annara. BRJEF: Hitaveitan Eftir hrstein Jónsson ÍEej. nversvegna alt skeður, en smekk. ^1 aðeins tilkynningu um | Kristmann Guðmundsson. *7^<X''ff»ft»»»ij»»^^4i»»Oi»<><ii<>it<i00<>iCi»Ot^O»^<i^< #?#?» ninqar varSand! Pveldisbsningarnar í Reykjavík óskast sendir á bæjarskrifstofurnar fyrir 2. júní n- k. NEFNDIN. ao vera jeg veit að vinir hennar og kunningjar óska henni þess af heilum hug og þakka henni samveruna á liðnum árurn. 16. maí 1944, Si. G. Fimm menn dæmdir fyr ir öivun við akstur. í VIKUNNI sem leið voru 5 menn dæmdir í LÖgreglurjetti Reykjavíkur fyrir ölvun við akstur. Var hvt; þeirra. um sig dæmdir í 10 daga varðhald og sviftur ökuleyíi í 3 mánuði. Ilerra ritstjóri! Síðan jeg skrifaði grein mína um Hitaveituna í Mbl. hefir borgáVstjórinn, hr. Bjarni Benedíktsson, skýrt blaðamönn um frá ýmsu viðvíkjandi reynslu þeirri, sem fengist heí- ir á veitunni o. fl. viðvíkjandi henni. Kemur margt fram í þessari skýrslu, sem almenn- ingur ekki vissi fyr. Með Hitaveitu Reykjavíkur hefir verið unnið verkfræðilegt afrek. Verður það verkfræð- ingum og þá einkum hr. Helga Sigurðssyni til ævarandi sóma hversu vel hefir tekist með þetta mikla brautryðjendastarf. Það hlýtur að vekja aðdáun, hversu litlir gallar hafa komið fram í byrjun og verði áfram- haldið eins og byi*junin, væri það sannarlega vítavert, að votta þeim ekki fylsta þakk- læti, er'sjeð hafa um undir- búning og framkvæmd þessa mikla verks. Því miður komst bygging Hitaveitunnar ekki í fram- kvæmd meðan efni og vinna var í hóflegu verði og hefir því orðið ákaflega dýr. Borgarstjór ínn skýrir frá því, að taxti sá, er nú hefir verið settur, sje miðaður við kolaveroið, mjer skilst kr. 130.00 tonnið. Eftir að jeg hefi talað um þetta við i'jölda gætinna manna, leyfi jeg mjer að staðhæfa, að þessi útreikningur á ekki við i f jölda mörgum húsum. Köldustu mánuði ársins getur þessi taxti staðist nokkurn veginn, en hið háa fastagjald veldur því, að yfir alt árið verður vatnið, í einstæðum vel bygðum húsum, 40—60% dýrara en kolakynd- ing, miðað við sama hitastig í húsunum, og víða ennþá dýrari. Að vísu virðist sú upphæð, ef borgarstjórinn gefur upp að komið hafi fram við álestur mæla í febrúar, kr. 900 þús., benda til þess, að áætlun mín um tekjur veitunnar hafi verið of há, enda bygðist sú áætlun á því, að rjett hefði verið skýrt frá í blöðunum, að 2000 hús hefðu fengið vatn um nýár og að alls væru 3000 hús. sem Hita veitan mundi ná til að lokum. En húsin .eru fætri, samkv. skýrslu borgarstjórans. — En upphæðin, kr. 900 þúSund bcnd ir. á annað: Hitaveitugjaldið kemur misjafnt niður á mönn- um. Hinn vísindalegi útreikn- ingur á hitaveituþörf í sam- bygðum húsum og vel bygðum steinhúsum og timburhúsum einstæðum, er bersýnilega hvergi nærri rjettur. — Jeg hefi athugað hitatap i mínu húsi, sem er fremur vel bygt, einstætt hús, einangrað með 7 cm. vikurlagi. Ef jeg skrúfa alveg fyrir vatnið í 12—13 klukkutíma og hitastig, úti, er meðal vetrarveður, frá 3 stig hiti til 5 stig frost, er hitatapið inni yfir þennan tíma 4—6 stig í herbergi móti vestri og norðri. Athjiganir þessar gerði jeg stöð X ugt, í febrúar og mars. Sjeu gluggar hafðir opnir, er hita- tapið, auðvitað, jafnt í sam- bygðum og sjerstæðum húsum. Það er enginn efi á því, að þeir, sem óhóflegan hita hafa notað við kolakyndingu, græða á því að fá Hitaveituna, en sá gróði er á kostnað sparsamra hófsmanna. o En nú\ill svo vel til, að borg arstjórinn bendir sjálfur á eina leið út úr þessu, leið, sem jeg hygg að allir geti sætt sig við. Hann segir, að komið hafi til mála -að selja vatnið án fasta- gjalds, en þá helmingi dýrara en það er nú. Þetta er einmitt það sem jeg og fjöldi manna, sem jeg hefi talað við um mál þetta,.óskum eftir. Vio viljum borga það vatn, sem við not- um, en ekki það sem.við ekki þurfum. Hið tortryggilega, háa fastagjald. mundi þá hætta að ergja menn; þeir ættu það al- gerlega við sjálfa sig og sam- býlismenn sina, hvort þeir teldu 18 eða 25 stig hæfilegan hús- hita. — Eins og Rafmagnsveita Reykjavíkur hefir mismunandi taxta, sem menn geta valið eft- ir eigin geðþótta, svo ætti og Hitáveitan qð jgera. Saman- burour borgarstióra á fasta- gjaldi Hitaveitunnar og Raf- magnsveitunnar er nærri þvi broslegur, þar sem fastagjald Rafmagnsveitunnar er svo lágt, að það nemur litlu fyrir hyern einstakling. En hjá mjer, t. d., er fastagjald Hitaveitunnar 75%, miðað við kölakyndingu með kolaverði 180 kr. tonnið. Ef til vill telur bæjarstjórn- in það nauðsynlegt, að Hita- veitan tryggi sjer fastar og á- kveðnar tekjur með fastagjaldi. Þetta má auðveldlega með því að láta fastagjaldið koma upp> í vatnsnotkun manna eftir þvi sem það nær til. Selja vatnið t. d. helmingi dýrara en það er nú. Kæmi það þá niður á þeim. er óska að hafa mikinn hita, að greiða hæst, hvort sem þeir búa í sambygðum eða ein- stæðum húsum. Sje hinh vís- indalegi útreikningur á mismun hitaþarfar rjettur, getur eng- inn skaðast á þessu og enginn^ með rjettu, kvartað um það, að honum sje iþyngt á annara kostnao. — Það er vafalaust, að fastagjaldiðx þarf að lækka í vel bygðum eiristæðum líús- um samanborið við sambygð hús. • Jeg get vel skilið, aðhitaveit- an þarf miklar tekjur fyrstu ár- in, til þe'ss að komast úr skuld- um að einhverju leyti. En þetta mikla fje verður að taka af bæjarbúum á þann hátt, að sem flestir megi vel við una. Jeg fæ ekki betur sjeð, en að mis- munandi aðferðir við sölu vatns ins„ sem menn svo gætti valið um, yrðu til þess að eyða tor- trygni og auka vinsældir þessa ágæta fyrirtækis. Þorsteinn Jónsson Bárugötu 6.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.