Morgunblaðið - 07.07.1944, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 07.07.1944, Blaðsíða 2
MORGUNBLAÐIÖ Föstudaginn 7. júlí 1944 Virðuleg útför Guðmundar í GÆR var Guðmundur skáld -Friðjónsson frá Sandi borinn til -^grafar, með mikilli viðhöfn, sem við átti, því með honum er til moldar hniginn einti hinn -stórbrotnasti og sjerkennileg- asti andans maður íslensku -^>jóðarinnar. Verður hans lengi mi-nst, sem eins þeirra manna, er hæst hjeldu uppi merki ís- lenskrar tungu, íslenskrar bændamenningar og íslensks sjálfstæðis í orði og verki, alt frá því'hann ungur hóf ritstörf og þangað til ólæknandi sjúk- dóœur bugaði hann fyrir ná- lega ári síðan, hafði hann þá lengi kent þeirrar vanheilsu er dró hann iil bana. I þessari grein verður eigi getð nein tilraun til þess, að draga upp mynd af persónu- leika skáldsins frá Sandi, eða s-jerkennum í skáldskap hans. Mun einn af mikilhæfustu rit- hofundum landsins skrifa um Guömund innan skamms fyrir blaðið í Lesbók. Guðmundur var fæddur 24. október 1869 að Sílalæk í Aðal- dvl Faðir hans, Friðjón Jóns- sorl, flutti síðar að Sandi. Og \'ni tók Guðmundur við búskap efttr föður sinn. Þar var síðan heimili hans alla tíð. — Trygð bons við jörðina, sveitina, stað- iiiu var alltaf einn sterkasti þúi iurinn í skapgerð hans, hugs uti hans og ritstarfi öllu. Þar barðist hann við kröpp kjör, við hh<3 ágætrar konu sinnar, Guðr. Oddsdóttur, og þar ólu þau upp barnahóp sinn, á þann hátl, sem íil fyrirmyndar var. Skólamentunar naut Guð- mundur í Möðruvallaskóla árin 1891—1893 og ekki annarar. — En upp frá því gerðist hann um syifamikill rithöfundur og stóð oft um hann mikill styrr í blöð- U)u og tímaritum landsins. — í rmjrg ár hafði hann þann sið, .að'liann tók sig upp f rá búi sínu og flutti fyrirlestra um ýms þjóðmál eða þær hugmyndir og hugsjónir, er hann bar fyrir brjósii sjer, meðan hann sinnti bm sínu. Þótti hann stundum óræginn við menn og málefni, enda þannig skapi farinn, að haun kunni því best að eiga ekki aðeins í baráttu við óblíða náfctúru landsins, sem hann uuiLt hugástum, heldur varð harm samtímis að heyja bar- áttu á ritvellinum við mann- fólkið í landinu. Sá baráttuhugur hans hjelst fram til efri ára. ' Fyrsta kvæðabók hans kom út árið 1902 og hjet „Úr heima- bógum". Með bók þeirri skip- aðt hann sjer á bekk með fremstu skáldum samtíðarinn- ar. Næstu ár gaf hann sig mikið að' sagnagerð. En skáldskapur h'ans í óbundnu máli náði naum ast sv9 almennum vinsældum, sera kvæðin. En að þessu verð- ur vikið síðar, sem fyr segir. Með Guðmundi er fallinn í valinn einn merkasti kvistur- Iftfi á meið íslenskrar bænda- menningar á þessari öld. — En verk hans lifa. FÍ-i útförinni. Húsavík, fimtudag. ÞAÐ LEYNDI sjer ekki, að sýíilungar Guðmundar lögðu á- herslu á, að útför hans yrði sem virðulegust. Á mánudaginn var lík hans á Sandi 8 synir hans báru kistuna úr garði flutt af sjúkrahúsinu í Húsavík- urkirkju. Söng þar karlakórinn Þrymur á Húsavík sálminn „Drottinn vaki". í kirkjunni flutti Jóhann Haf stein lögfræðingur ræðu og las upp kvæði Guðmundar, „Brjef til vinar míns", sem er eitt af fyrstu kvæðunum, er birtist eft- ir hann. Jakob Hafstein söng einsöng í kirkjunni: „Friðarins Guð", en Friðrik A. Friðriksson flutli bæn. Að lokum söng kirkjukór Húsavíkur, Hærra minn Guð til þín. Þá var lík hins framliðna flutt frá Húsavík heim að Sandi. Nokkru fyrir hádegi í gær byrjaði fólk að safnast að Sandi. Þar kom saman um 600 manns, til þess að fylgja skáld- inu til grafar. Voru þar kaffi- veitingar fyrir alla sem að garði komu, áður en húskveðja fór fram. í upphafi húskveðjunnarvar sungið ,,Hin langa þraut er lið- in". Þá flutti sr. Friðrik A. Frið riksson prófastur húskveðjuna. Talaði hann m. a. um.raunsæ- ismanninn og trúmanninn Guð- mund Friðjónsson. Á eftir ræðunni var sungið kvæðið Páskadagsmorgunn, eft ir hann. Þá flutti Júlíus Hav- steen sýslumaður ræðu, þar sem hann m. a. þakkaði hinu látna skáldi fyrir áhrif hans á menningarsögu Þingeyinga. En síðan var sungið: „Þú bláfjalla geimur". Síðan flutti Steingrím ur Baldvinsson í Nesi kvæði, þá Arnfríður frá Skútustöðum annað kvæði, þá söng kirkju- kórinn kvæði eftir Vallý son Guðmundar heitins. Þá var hús kveðjuathöfninni lokið. • Átla synir Guðmundar heit- ins báru nú kistu hans úr garði að bíl, er slóð við túngarðinn. * Síðan hjelt líkfylgdin til Nes- kirkju í Aðaldal. Kirkjan var fagurlega skreytt. Hafði kven- fjelag Aðaldæla annast skreyt- inguna. Kirkjuathöfnin hófst með því að kórinn söng „í Jiendi Guðs er hver ein tíð". Því næst flutti Karl Kristjánsson ræðu. Talaði hann-um skáldskap Guðmund- ar frá fyrstu tíð og fram til síð- ustu daga. Þá var sungið kvæðið ,,Þing- eyjarsýsla", eflir Guðmund, undir laginu „Eitt er landið ægi girt". Því næst flutti Sigurður á Arnarvatni kvæði. Þá var sung inn sálmurinn ,,Lýs milda ljós". Þá flutti sr. Þorgrímur Sig- urðsson aðal kirkjuræðuna. ¦—¦ Lagði hann út af fyrra korinthu brjefi, 13. kap., 11.—12. versi. Þá flutti Þóroddur Guðmunds- son kveðju frá konu og börn- um skáldsins. En að endingu las Konráð Vilhjálmsson frá Hafralæk kvæði. Síðan var sungið „Alt eins og blómstrið eina", er kistan var borin úr kirkju. Nágrann- ar Guðmundar og aðrir kunn- ingjar báru hann úr kirkju. Sr. Þorgrímur jarðsetti. En meðan fólkið var að ganga frá gröf- inni, söng kórinn í kirkjunni „Faðir andanna". Kirkjukór Húsavíkur annað- ist allan sönginn. Biómsveigar bárust margir, m. a. frá ríkisstjórninni, Rithöf- undafjelaginu og Mentaskóla Akureyrar. Áletrun á þeim blómsveig var: „Þökk fyrir ís- lenskuna". Frá sambandi norð- lenskra kvenna og frá kvénfje- lagasambandi þingeyinga. Með- an húskveðjan fór fram á Sandi, var þoka og rigning, og rigndi óvenjulega mikið um tíma. En á meðan líkfylgdin var á leiðinni lil kirkjunnar, birti til og var komið skínandi sólskin er þangað kom. Yfir allri útför þessari var mikill hátíðablær, og verður hún öll- um viðstöddum minnisstæð. R.-ingar í Vestfföreuiii í sólskini og sumarblíðu ÍÞRÓTTAFLOKKUR í. R., sem ferðast hefir um Vestfirði, kom til bæjarins s. 1. miðviku- dagskvöld eftir 16 daga ferða- lag. Blaðamenn áttu í gær tal við formann fjelagsins, Þorstein Bernharðsson, og fararstjóra flokksins, Gunnar Andrew, um jpr þessa, sem er önnur fjöl- mennasta íþróttaför, sem far- in hefir verið hjer innanlands. í förinni tóku þátt 38 manns, þar af 20 stúlkur. Stjórnandi fimleikanna var Davíð Sigurðs son, íþróttakennari. Á Vestfjörðum sýndu í. R.- ingarnir fimleika og kepptu í frjálsum íþróttum og hand- knattleik kvenna. A Isafirði var sýnt tvisvar sinnum og far ið í sýningarferðir til Bolunga- víkur, Hnífsdals, Suðureyrar, Flateyrar og Þingeyrar. — Auk þess ætlaði flokkurinn að sýna í Súðavík, en gafst ekki tími til þess. — Keppni í frjálsum íþróttum við ísfirðinga unnu í. R.-ingar, en biðu algeran ó- sigur í handknaítleik. — Als- staðar, þar sem flokkurinn kom fjekk hann mjög ánægjuleg- Framh. á 4, síðu- Fjölbreytt útiskemt- un Hrings á lougar- dag og sunnudag NÆSTKOMANDI laugardag og sunnudag mun Kven- fjelagið Hringurinn halda útiskemtun í Hljómskálagarð- inum til ágóða fyrir barnaspítalasjóð sinn. Fjelagið hefir haldið slíkar skemtanir á undanförnum árum og bæjar- búar sýnt skilning sinn á starfi þess með því að fjölsækja skemtanirnar. Svo mun enn verða. Formaður fjelagsihs, frú Ingibjörg Þorláksson, mun setja skemtunina, en síðan leikur Lúðrasveitin Svanur þjóðsönginn. Þá mun ungfrú Katrín Thoroddsen læknir flytja stutt erindi. Lúðrasveitin Svanur mun og leika í garðinum. Á sunnudaginn heldur skemt unin áfram kl. 14.00. Þá mun Valdemar Björnsson sjóliðsfor ingi flytja ávarp, en kl. 17.00 talar sjera Jón Thorarensen. Auk þess, sem talið hef ir ver ið, verður margt annað til skemtunar. I gríðarstóru tjaldi verða margskonar leikir (veð- hjól og fleira), og geta tugir manns í einu tekið þátt í þeim. Mestan hluta beggja dagana verður dansað á stórum palli. Kl. 20.30 bæði kvöldin verða sýndir norskir þjóðdansar með fiðluundirleik, á danspallin- um. Ekki þarf að taka það fram, að dynjandi músik verður í há- vegum höfð. Þá má ekki gleyma kvenfjelagskaffinu og heima- bökuðu kökunum, sem menn geta fengið keypt í rúmgóðum tjöldum. Merki Hringsins verða seld á götunum og auk þess í sjer- stökum tjöldum í garðinum. í sumum þeirra verða eingöngu seld merki, en í öðrum jafn- framt alskonar sælgæti. í tjöld um þessum muriu einnig fást happdrættismiðar. Dregið verð ur um marga ágæta muni, m. a. Singer-saumavjel, en sauma vjelar eru nú algerlega ófáan- legar, og sumarhús, sem flytja má á bíl, hvert sem er. Er það aðallega ætlað börnum til leiks. Snorri Halldórsson húsa- smíðameistari hefir gefið fje- laginu hús þétta. Hefir hann ætíð reynst fjelaginu frábæri- lega vel. Húsið verður til sýnis í garðinum, og verða í því seld ir happdrættismiðar. — Dregið verður 1. ágúst. Skemtun í Tripolileikhúsinu. Kl. 20.15 verður haldin skemtun til ágóða fyrir barna- spítalasjóðinn í Tripoli-leik- húsinu við Melaveg. Verða skemtiatriði þessi: Hljómsveit ameríska flugliðsins leikur nokkur lög. Sgt. Reino Luoma leikur á flygel. Ljek Luoma á amerísku sýningunni í Sýning- arskála myndlistarmanna í vet ur. Er hann afbragðsgóður pía nóleikari, sem marga mun fýsa að heyra. Þá syngur einsöng sgt. Albert Basso. Nína Sveins dóttir og Lárus Ingólfsson syngja tvísöng úr óperettunni „I álögum" með undirleik Fritz Weisshappel. Valdemar Björns son sjóliðsforingi talar. Cor- poral Webster leikur á pianó. Að lokum verður dans úr revýunni „Alt í lagi, lagsi", ungfrúrnar Herdís Þorvalds- dóttir og Guðrún Guðmunds- dóttir. Tripoli-leikhúsið er prýðis- vel fallið til tónleika, og er ekki að efa, að hvert sæti verður skipað á skemtuninni. Menn ættu að tryggja sjer aðgöngu- miða í tíma, en þeir fást í Bókaverslun Sigfúsar Eymunds sonar til hádegis á morgun, en eftir þann tíma í merkja- og sælgætistjöldunum í Hljóm- skálagarðinum. Arangur af fjársöfnuninni til bamaspítalans hefir orðið mjög góður, og hafa hinar árlegu skemtanir gefið mikinn arð, enda hefir velvild Reykvíkinga verið með afbrigðum mikil í garð þessa þjóðþrifamálefnis, svo sem raunar hefir komið fram gagnvart öðrum góðum málefnum. Hringurinn hefir notið fá- dæma velvildar og hjálpsemi margra aðilja, fyrst og fremst Bandaríkjahersins hjer á landi og æðstu yfirmanna hans. Yf- irmafcur flughersins, Tourtellot hershöfðingi, lánaði Tripoli leik húsið endurgjaldslaust og leyfði auk þess ýmsum ágætum skemti kröftum úr ameríska flughern- um að koma þar fram á skemt- un. Mr. Williams, yfirmaður ameríska Rauða krossins, sýndi þá rausn auk margskonar að- stoðar annarar, að gefa þrjú veðhjól, sem höfð verða í sjer- stöku tjaldi. Er ekki að efa að að þeim verður mesta skemtun. Valdimar Björnsson sjóliðsfor- ingi ætlar að halda ræðu í Hljómskálagarðinum á sunnu- dag og koma fram á skemtun- inni í Tripoli leikhúsinu um kvöldið. Bæjarstjórn Reykjavíkur hef ir lagt fjelaginu hinn mesta stuðning og sýnt því velvild eins og áður, með því að ljá því afnot Hljómskálagarðsins. Alþingi sýndi á sínum tíma þá rausn að undanþiggja gjafir í barnaspítalasjóðinn skatti, og hefir sú ráðstöfun aflað fjelag- inu mikilla tekna. Innan fjelagsins starfar fjár- öflunarnefnd til barnaspítala- sjóðsins, og mun hún senda fjársöfnunarlista til atvinnurek enda úti á landi. Vafalaust mun söfnun einnig ganga vel þar, því að allir vila, að barnaspít- alinn er ekki einkamál Reyk- víkinga, heldur mál allra lands manna. Hjúskapur. Nýlega voru gefin saman í hjónaband Guðríður Guðmundsdóttir píanóleikari, Barónsstíg 11 og Kári Sigurðs- son, bankafulltrúi. — Heimili ungu hjónanna er á Hverfisg. 41.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.