Morgunblaðið - 01.10.1944, Síða 6

Morgunblaðið - 01.10.1944, Síða 6
6 MORGUNBLAÐIÐ Sunuudagur 1. okt. 1944. Kvennaskólinn ftVENNASKÓLINN í Reykja vík, elsti kvennaskóli á land- inu, að því er talið er, verður 70 ára í dag, 1. október. í þessu tilefni kvaddi skólanefnd og forstöðukona Kvennaskólans blaðamenn á sinn fund, og rakti þar forstöðukonan, Ragn- heiður Jónsdóttir, sögu skólans. Undirbúningúr. Páll Melsted segir frá því í riti um Kvennaskólann, að Jón Sigurðsson alþingismaður frá Gautlöndum, hafi hitt þau hjónin frú Thoru Melsted og sig að máli sumarið 1861 og hafi þau rætt við hann um stofnun kvennaskóla í Reykja- vík. Frú Thora Melsted hafði áður haft lítinn skóla fyrir stúlkur. Árið 1871 hjeldu þau Mel- stedshjónin fund með ýmsum atkvæðakonum bæjarins. Kos- in var nefnd H1 þess að undir- búa stofnun skóla, og áttu í henni sæti þessar konur: Thora Melsted, Olufa Finsen, Ingileif Melsted, Hólmfriður Þorvaldsdóttir og tveir karl- menn: Páll Melsted og H. Th. A. Thomsen kaupmaður. Fjársöfnun til skólans var hafin sama ár. Safnað var bæði á Islandi og í Danmörku. Söfn- uðust 7—8 þúsund krónur, og voru það miklir peningar í þá daga. Af Islendingum lögðu þessir ríflegastan skerf til fjár söfnunsrinnar: Helgi Helga- son hreppstjóri, Vogi á Mýr- um, Björn Bjarnason bóndi, Breiðabólsstöðum á Álftanesi og Ólafur Einarsson Johnsen, prófastur að Stað á Reykja- nesi. Skólinn tekur til starfa. 1. október 1874 set-ti frú Thora Melsted skólann í fyrsta sinni. Húsnæði skólans var ein stofa í litlu, fornlegu húsi við norðvesturhorn Aust- urvallar, er þau hjón áttu og bjuggu í. Nemendur voru 9 talsins þennan fyrsta vetur. Næstu fjögúr ár hafði skólinn aðsetur í þessu sama húsi, en árið 1878 ljetu þau hjón rífa það hús niður og bygðu hús það, er þar stendur enn og er nú fjelagsheimili Sjálfstæðis- flokksins. Er það torskiljanlegt, hvern-. ig þau hjónin gátu ráð-ist í það stórvirki, því að bæði voru þau sárfátæk. Einskis styrks naut skólinn frá ríkinu fyrr en ár- ið 1876, en fram að því hafði skólanum borist styrkur frá Danmörku. Fjölgar nú nemendum ört. Árið 1878 voru 34 í tveim bekkjum. 1888 er þriðja bekk bætt við og 1898 fjórða bekk. Flutt í skóiahúsið við Fríkirkjuveg. Skólinn hefir aðsetur sitt í Thorvaldsensstræti 2 til ársins 1909. Þá er húsrúmið þar orð- ið langt of lítið og flytst hann nú á Fríkirkjuveg 9, í nýtt hús, sem hann hefir á leigu til árs- ins 1930, er hann festir kaup á því og starfar nú þar í eigin húsi. Frú Thora Melsted, sem átti frumkvæðið að stofnun skól- ans, og sem barist hafði fyrir Skólann fimmta þeirri hugsjón sinni um nálega 20 ára skeið, áður en hún kæm- ist í framkvæmd, stjórnaði skólanum í 32 ár, til ársins 1906; er hún þá komin nokk- uð á níræðisaldur. Fól hún þá stjórn skólans frk. Ingibjörgu H. Bjarnason, sem kent hafði við skólann um allmargra ára skeið og verið mikil stoð frú síðustu árin. Árið 1907 sæmdi Friðrik 8. frú Melsted heiðursmerkinu „Fortjenstmedalien af Guld“, og mun hún ein íslenskra kvenna hafa hlotið þann heið- ur. Stjórnaði frk. Ingibjörg H. Bjarnason síðan skólanum í 35 ár, til haustsins 1941. Hún and- aðist 30. október 1941. Undir stjórn hennar óx skólinn og tók miklum framförum; var það ekki hvað síst að þakka þekkingu hennar á skólamál- um, frábærri stjórnsemi og hagsýni. Ragnheiður Jónsdóttir tók við skólastjórn, er frk. Bjarna- son ljest, og hefir haft hana á hendi síðan. Hefir Ragnheiður nú starfað við skólann í 31 ár. Nú eiga sæti 1 skólanefnd Kvennaskólans: Frú Guðrún Geirsdóttir, formaður, sjera Bjarni Jónsson vígslubiskup, ritari, Ólafur Lárusson prófess- or, gjaldkeri, frú Dóra Þór- hallsdóttir og • frú Þórunn Kvaran. Frá því er skólinn flutti á Fríkirkjuveg 9 hafði, auk fjögurra bekkja, þar sem kent var bæði. til munns og handa, verið haldið uppi sjerstakri deild í húsmæðrafræðslu. Einn ig heimavist fyrir utanbæjar- nemendur. — Skólinn er því tvent í senn: skóli og heimili. Er kominn var upp hinn ný- stofnaði húsmæðraskóli Reykja víkur, töldu stjórnendur skól- ans eigi þörf að halda uppi hús mæðradeildinni, enda mikil þörf þess húsnæðis, sem hún hafði til umráða, til starfsemi bekkjadeildanna. Lengst af störfuðu við hús- mæðradeildina Guðlaug Sig- urðardóttir frá Kaldaðarnesi og Elísabet Jónasdóttir frá Hnífs- dal. Sjóðir skólans. Árið 1883 gaf H. Th. A. Thomsen skólanum 500 krónur til stofnunar verðlaunasjóðs. 18. desember 1890, á afmælis- degi frú Thoru Melsted, stofn- uðu kennarar og nemendur við skólann svonefndan „Systra- sjóð“, og nam hann í árslok 1891 800 kr. Nú nemur sjóður- inn 15.859 kr. Þau hjónin frú Thora og Páll Melsted arf- leiddu skólann að eignum sín- um, sem námu um 20.000 kr. Var af þeim stofnaður náms- styrktarsjóður, sem nú nemur 27.618 kr. Frk. Ingibjörg H. Bjarnason arfleiddi skólann einnig að því nær öllum eigum sínum. Skal þeim varið til að styrkja efnilega nemendur við skólann til framhaldsnáms og Reykjavík sjötíu dra hafa sótt nokkuð á þúsund nemenda kennara, sem lengi hafa .starf- að við skólann, er þeir eru ekki lengur vinnufærir. Vísir að bókasafni skólans varð til árið 1923. Síðan hefir verið aukið við safnið, mest með frjálsum tillögum velunn- ara skólans. Bókasafnið hefir eigi fram að þessu notið neins styrks af opinberu fje. Skólahúsið of Iítið. Hús skólans, sem nú er, er þegar orðið alt of lítið, þannig að árlega er ekki hægt að sinna nálega öllum umsóknum um skólavist. Er það skólanum mikill bagi, og eins hitt að eiga ekki fimleikahús á lóð skól- ans, en eiga árlega undir högg að sækja um húsnæði til þeirr- ar kenslu. Nemendasamband skólans, sem stofnað var í marsmánuði 1937, vinnur nú ötullega að því að bæta úr. þessari nauðsyn og er vonandi, að ekki sje, ef svo má segja, nema tímaspursmál hvenær húsið kemst upp, fyrir tilstyrk nemendasambandsins og styrki, sem ríkið og Reykja- víkurbær leggja fram. Skólinn hefir alla tíð verið sjálfseignarstofnun, tvö fyrstu árin starfaði hann meira að segja án nokkurs styrks af op- inberu fje. 1876 kemst hann á fjárlög með 200 króna styrk, síðar hækkar styrkurinn í 400 ljrónur og svo smám saman eftir því sem þörf krefur, svo að segja má, að skólinn hafi nú nokkurnveginn það starfsfje, er hann þarfnast. Framlag Reykjavíkurbæjar til hans er nú kr. 20.000.00. Aðrar tekjur skólans eru ríkissjóðsstyrkur kr. 64.700.00 og skólagjöld námsmeyja. Á fimta þúsund nemenda. Nemendur, sem sótt hafa skólann, munu nú nokkuð á 5. þúsund. Hefir það mjög farið í vöxt hin síðari árin, að nem- endur haldi áfram námi gegn- um allar deildir skólans og ljúki burtfararprófi úr 4. bekk. Má þetta nú heita orðin regla, en fyr á árum urðu margar stúlkur að láta sjer nægja eins eða tveggja ára skólavist. Sýn- ir þetta breytt viðhorf til ment unar kvénna, og er vottur þess, að nú þyki það nauðsyn að búa konur undir starf að loknu námi. Skólinn kennir allar al- mennar bóklegar greinar; af tungumálum er auk móður- málsinS kend danska og enska, þýska og sænska. Vjelritun og bókfærsla er kend í 4. bekk. Stúlkur, sem útskrifast úr fjórða bekk, geta þannig tekið að sjer skrifstofustörf án frek- ara náms í þessum greinum. Vaxandi aðsókn. Aðsókn að skólanum eykst með ári hverju. I ár eru nem- endur milli 160—170, og er það 2/3 fleiri en flestir voru með- an skólinn starfaði í Thorvald- sensstræti; þá varð nemenda- talan hæst 58. Mun ekki of djúpt tekið í árinni, þótt sagt sje, að Kvennaskólinn í Reykja vík hafi, um það 70 ára skeið, er hann hefir starfað, átt giftu drjúgan þátt í að menta og manna þá æsku, sem þangað hefir sótt til náms. Skólinn settur á morgun. Vegna afmælisins verður skólinn settur á morgun kl. 14. Verður þar saga skólans rakin í nokkrum dráttum. Skólinn mun í vetur starfa í sex bekkjardeildum, 2. og 3. bekkur verða tvískiftir. Rætt um veðurfregnir i AT ÍNNUMÁLARÁÐIIERRA svaraði nokkrum fyrirspurn- um í neðri deild á föstud., þar á meðal fyrirspurn frá Pjetri Ottesen um það, hvað ríkis- stjórninni hefði orðið ágengt í því að fá bælta aðstöðu veðurstofunnar til að afla fregna um veðurútlit er him gæti bygt á veðurspár er að haldi mætu koma. Pjetur Ottesen hóf mál sitt á því, að minnast á þingsá- lyktunartillögu þá um þetta ! efni, sem hann bar fram á, öndverðu þessu ári og samþ. var á Alþingi 17. íebr. s.l. Þá hafði veðurstofan um alllangt skeið búið við þær aðstæður, að hún hafði verið svift þeirri aðstöðu að afla veðurfregna frá Noregi, Bret- landseyjum, austurströnd, Ameríku og Grænlandi. Einnig hefði heimi verið fyrimunað að fá nokrar fregnir frá skip- um á hafinu milli Ameríku og Bretlandseyja. En á veður- fregnum frá þessum stöðvum, Ihai'ði Veðurtofan bygt álykt- *anir sínar um veðurútlitið. Þær einu heimildir, sem Veðurstofan hefir við að styðj ast, eru fregnir frá stöðvum hjer á landi, en svo takmark- aðar upplýsingar hrökkva skamt til þess að dragaaf þeim nokkrar ályktanir sein, að gagni megi koma. Islendingar hafa af þessum, sökum, sagði Pjetur, verið sviftir því öryggi, sem Veður- stofan getur veitt, ef starfsemi hennar- væri ekki hnept í dróma. Þá hefði og verið mjög þrengt að kostum veðurstof- unnar um birting veðurfregna þar sem ekki mætti segja neitt um veðurútlitið nema innan mjög þröngra takmarka þar sem landinu væri, í þessu efni, skift niður í áttasvæði. Lausn á þessu máli hefir verið og er mjög aðkallandi. Með því einu nióti væri hægt að bæja frá þeim liáska, sem þjóðinni er búinn af umræddri ákvörðun hernaðaryfirvald- anna hjer, að Veðurstofan fengi aftur annað tveggja: Sömu aðstöðu og hún hafði áður til að a.fla veðurfregna, eða, að hernaðaryfirvöldin hjer, Ijetu veðurfræðinga sína, er hjer sstarfa og ávalt hafa tiltækar ajlar fregnir um veð- urfar er þýðingu hefir fyrir Island, láta Veðurstofunni í tje þessar upplýsingar jafnóð- um og þær bærutt þeim í hendur. Því minni ástæða virðist nú til að setja yfir rjetti okkar í þessu efni, þar sem sigl- ingahættunni á hafinu á norðurhveli jarðar hefði nú verið bægt frá. Ennfremur væri mikils umvert að rímk- að væri til um útsendingu veðurfregna. Atvinnumálaráðherra svar- aði fyrirspurninni. Lýsti hann til raunum ríkisst j órnarinn aar til þess að fá úr þessu bætt, en allar þær tilraunir, sem rökstuddar hiifðu verið eftir því sem frekast voru föng á, hefðu samt, enn sem komið er, engan árangur borið. Enn væri haldið áfram tilraun- uin til að fá hjer noþkru um þokað, því ríkisstjórninni væri, full jjóst hver vá er hjer fyrir dyrum meðan þjóðin verður að sæta slíkum afarkostum. S. í. B. S.-dagurinn: Gluggasýning, Knaifspymukappleik ur, Dansieikur 1 C4ÆR opnaði Samþand ísl. berklasjúklinga glugga- sýningu í Sýningarskálanum við Austurstræti. — Ber ]>ar að líta upphleypt líkan af Vinnuheimili Berklasjúklinga, eins og það er fyrirhugað. Þá er og merkilegt línurit yfir: fjársöfnun Sambandsins frá, árinu 1939, en það ár söfnuð- ust 5000 kr. til ársins .1943, en. þásöfnuðust 351 þús. krónur. Þá eru nokkrár myndir af, íbúðarhúsum vistarmanna og loks eru svo allir árgangar rits berklasjúklinga, Berkla- vörn. í dag kl. 4,30 fer fram knattspyrhukappleikur milli meistaraflokka Vals og Vík- ings, en svo sem kunnugt er varð jafntefl i milli jiessara, fjelaga á Islandsmótinu, er því ekki að efa að leikur þessi verður spennandi. — Allur ágóði rennur til S. 1. B. S. 1 kvöld verður svo dans- leíkur í OddfelloTvhúsinu. Verðyr þar margt 'ágætra skemtiatriða. Allur ágóði af dansleiknum renúur éinnig til S. í. B. S.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.