Morgunblaðið - 30.05.1945, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 30.05.1945, Blaðsíða 2
2 M 0 R G U N B L A Ð I Ð Miovikuclagur 30. ínaí 1043 VIPAST l!M A REYKJANESSFLIiGVELLI ; FLUGVOLLURINN á Reykja Ejtesi með öllum þeim bygg- ihgum, sem honum fylgja, er langmesta mannvirki hjer á landi. Það hafa menn lengi vit- að- tím það leyti sem byrja^ð var á flugvallargerðinni i Miðnes- heiði fyrir ofan Keflavík, snemma á árinu 1942, heyrðist það nefnt, að þarna myndi vera um mannvirki að ræða, sem kostaði eina miljón í dollurum. Síðan hefir það heyrst, að doll- ararniljónirnar hafi orðið 4 eða 5, eða hver veit hvað margar. Jeg sel það ekki dýrara en jeg keypti. Og kanske veit enginn um þetta fyrir víst, því hjer, sem oftar, fari það eftir því, hvaða tölur eru teknar. „Mest í heimi" Haft er eftir kunnugum tnönnum, að flugvöllurinn á Reykjanesi sjé með þeim átærsta í heimi. Eigi hafa menn alment lagt trúnað á þá sögu- sögn. Sumpart vegna þess, hve .©ft heyrist í munni Ameríku- manna, að þetta eða hitt, sem J>eir .hafa með höndum, sje mest í heimi. Kanske er þetta alveg rjett alt saman. En menn ¦ecu því svo ó'vanir hjer á landi, að hafa það nálægt sjer, sem hægt er að ^telja „stærst í fceimi", að þeir ósjálfrátt verða ^fagjarnir.Og svo er hitt. Aldr- <ei var því spáð, að hin eyðilega Miðnesheiði yrði nokkurn tíma sett í samfeand \rið nokkurn Mut, sem væri nokkuð í átt- ina við heimsmet. JLeyndarmál. Yfir mannvirki þessu hefix írá byrjun ríkt leynd. Flug- völlurinn, með öllu saman, var, eins og menn vita, hernaðar- leyndarmál, þó naumast geti hann hafa leynst fyrir glögg- tfcEft augum njósnaflugmanna, ¦er hjer voru við og við á ferð. Nú er frjettabannihu Ijelt af "biöðunum. Þess vegna tók jeg mjer ferð um daginn á hendur lil að skoða flugvöllinn. Þegar við nálgumst Keflavík, íer að hylla undir ýms mann- virki, uppi í heiðinni, sem eng- íin. eru þó sjerlega há I loftinu. 35n umferðar gætir hið efra ekki ^íður en á vegum niðri, þar Éem hver silfurgrá flugvjelin -af annari kemur utan af hafi og lækkar flugið, ellegar hún Iteemur úr heiðinni og flýgur á fefcf út. Mniian girðingar. Fyrir ofan Keflavík rennur foíllinn að varðhliði mikillar igirðingar. Þar spyr varðmaður \im erindi okkar. Við segjum Jbonum sem er, og fáum síðan munnlegan reisupassa hjá hon- tira, til þess að fara hvert sem við viljum, um hið afgirta cvæði. Þegar inn fyrir hlið þetta er komið, blasir margt við augum, setn bendir til að þarna sje at- Infnasvæði mikið. Þar er röð £márra bensíngeyma. Þar eru Iraggabúðir miklar, sem not- aðar eru lil geymslu fyrir verk- fræðingadeild. Þar eru miklir hlaðar undir beru lofti, af alls konar efnivörum. En ekki er ástæða til að staðnæmast hjer. Áíram er hald ið til stjórnarstöðvar þessa flug Áfangastaður Atlantshafsleiða u '^ÆBUmSHmBmB^' ffll Á einni af rennibrautum Reykjanessflugvallar. vallar, eða ,,lofthafnar", sem kallað er á ensku máli. Saga og landafræði. Við hittum þar yfirrnann að máli, sem fengið hefir tilmæli um að leiða okkur í allan sann- leika um það, sem þarna er. Við komum fyrst í matstofu, sem ætluð er fyrir gesti þá, sem ber að garði og hafa stutta við- dvöl. En Reykjanesflugvöllur- inn er sem kunnugt er einskon- ar áningarstaður á flugleiðinni milli heimsálfanna. Hjer erum við í svonefndum Turner-búð- um. Að þeim renna hinar stóru fjögurra hreyfla flutningaflug- vjelar, sem nú eru notaðar til þess að flytja sæfea menn frá Evrópu vestur um haf. I matstofu þessari, sem er hreinleg og íburðarlaus, ganga íslenskar slúlkur um beina. Þar er fjölritaður matseðill rjettur að gestu-m, með fyrirsögninni ,,Welcome to Iceland". En mat- skrá bæði á ensku og íslensku. Mun þessi tilhögun frekar vera til þess að benda komumönnum á, að hjer á landi sje talað ann- að mál en enska, heldur en til þess að greiða fyrir viðskift- unum, því fátt mun koma þarna íslenskra gesta- A. m. k. enn sem komið er. Aftan á þessari ensk-íslensku matskrá er saga íslands í 32 línum. Þar er sagt, að land- búnaður, einkum sauðfjárrækt, sje aðalatvinnuvegur íslend- inga og má til sanns vegar færa ef fleiri vinna að búnaði en sjósókn. Og að 70 þús. íbúar sjeu í Reykjavík. Kvenkapteinn frá Californ- iu, frú Carlson að nafni, var þarna stödd með okkur. Það var engin furða, að fengnum þessum upplýsingum, þó hún teldi afkomumöguleika fólks- ins á Reykjanesi dularfulla. Á leið sinni til Reykjavíkur fanst henni kenna ósamræmis mílli hinna reisulegu bygginga og nátlúruskilyrðanna til land- búnaðar. Hún hafði ekki heyrt um gullið í sjónum. A stafnvegg í þessari bragga matstofu hangir hin víðkunna þjóðhátiðarmynd Benedikts Gröndal. Hvernig hún er þang- að komin, er mjer ókunnugt. En Gröndal gamli er þá þarna sá eiginlegi landkynnir, með sína 70 ára gömlu táknmynd. Löng skýring er fest á vegg- inn með myndinni. Var mjer sagt, að margir langferðamenn, sem þangað hafa komið, haíi falað myndina til kaups og viljað hafa hana með sjer. En .Gröndal' er kyr á veggnum, til þess að fræða sem flesta loft- farendur um sögu þjóðarinnar. Stöðvarbygging. Er við höfðum neytt morgun- verðar þarna á vegum „Air Transport Commans'í, byrjaði skoðunarferðin. En A. T. C. er nafn þeirrar herdeildar, sem hjer er hæstráðandi og er hjer stöð Norðuratlantsdeildar. Gengum við fyrst um þessa braggasamstæðu. Þar eru skrif stofur og varðstofur og biðsal- ir, og gæti þetta alt mint á járn brautarstöð í borg, ef járn- brautarteinar væru þar fyrir utan. I stjórnarskrifstofu í stöð þessari er gríðarmikil vegg- tafla með línum og reitum. Þar er jafnóðum skrifað, þegar von er á flugvjelum, hvenær þeirra er von, hvað þær hafi meðferðis af farþegum og flutn- ingi, hvað þær þurfa af elds- neyti, hvort farþegar þurfi sjer- staka hjúkrun o. fl. o. fl. Hve- nær þær eigi að leggja upp að nýju og hvenær þær hafi kom- ist af slað- Það skeikar kann- ske nokkurum mínútum milli áætlunar og brottferðartíma. „Loftlestirnarí' halda sem sje ekki enn áætlun eins og járn- bratitir á friðartímum. Þarna er skrifstofa fyrir far- miðasölu, fyrir vegabrjefaskoð- un, skoðun á farangri o. s. frv. Björgunartæki. En í forsal einum, þar sem allir eiga leið um, eru í einu horninu til sýnis hlutur, sem ótvíræðlega bendír á, að sam- göngustöð þessi lilheyri nýjum tíma í tækninni. Þarna er stór gúmmíbátur reistur upp að veggnum. Áfast við hann er rammgert lofthylki. I því er þrýstiloft, nægjanlegt til að blása flotholtinu í bátinn. Á veggnum yfir bátnum eru til sýnis ýms áhöld og tæki, sem ætluð eru þeim, er þurfa á björgunarbátnum að halda, björgunarvesti fyrst og fremst. Þar eru loftskeytatæki og út- búnaður, sem nota má fyrir loftnet, svo bátverjar geti sagt til sín. Þarna eru malvæli í hentugum umbúðum, vatnsílát, tómatsafi. Tæki eru til að bæta gúmmíið í bátnum ef á þarf að halda, veiðarfæri, net og önglar. Og dósir eru þarna með sterku litarefni, sem helt er í sjóinn, svo sjávar yfirboz-ðið fái áberandi lit. Er þetla gert til þess að björgunarmenn geti beiur komið auga á það, hvar gúmmíbáturinn er og nauðstatt fólk, sem þarf að sækja. Jeg spurði leiðbeinanda minn hvort slík björgunartæki hefðu komið að fullu gagni, og kvað hann svo verið hafa. Áhafnir fiugvjela og farþegar, sem lent bafi í sjónum, hafi með þessum útbúnaði getað bjargað sjer, uns flugbátar hafi komið og sótt þá „hröpuðu". Vcgamót- Nú göngum við út úr stöðv- arbyggingu þessari og komum út á mjög víðan asfaltvöll. Fyr- ir dyrum úti eru mannhæðar- I'háir tröppupallar, til þess að renna að útgöngudyrum flug- ,vjelanna. Yfir aðaldyrunum eru letraðar vegalengdirnar til Washington í Bandaríkjunum 2996 mílur og til Prestwick í Skotlandi 850 mílur. Er maður lítur á slaðarákvörðun þessa, finnst manni ósjálfrátt að lönd- in færist nær. Sleinsnar frá þessum aðal- inngangi eru sjúkrastofur í 2 skálum. Þegar það kann að koma fyrir, að særðir menn eða veikir á annan hátt, þurfa að gista þarna, er þeim komið fyrir á bráðabirgðaspítala þessum. Ekki veit jeg, hver margt fer þarna um daglega af særð- um mönnum. En vel gæti jeg trúað, eftir þeim útbúnaði, sem þarna er, að þeir gætu skift r.okkrum hundruðum. Á víðum asfalt-velli. Nú göngum við yfir hinn víða asfaltvöll og yfir að mikl- um viðgerðarskála, sem blasir við sjónum á gagnslæðri vall- arbrún. En síðan tekur við melhryggur, sem gnæfir yfis voiiinn. Á leiðinni að skálanum kom um við auga á ýms tæki, sem standa á veilinum. Þar eru t. d. tvær beltadrátlarvjelar. Þær eru þar til taks til þess að draga flugvjelar sem sestar eru eftir asfaltbraulunum. En þessi „völlur", sem viS erum nú á, tilheyrir ekki hin- um eiginlegu rennibrautum, heldur er hann stöðvarvöllut; og eru vjelarnar dregnar þang- að eftir að þær hafa sest á hin- um eiginlegu rennibrautum. Rennibrautirnar, þar sem flug'-. vjelarnar setjast og hefja sig aftur til flugs, mun vera 2%—3 kílómetrar á lengd og vel breið ar. Liggja þær í kro^ss efiii; aðalvindátturri. En auk þeirraí eru miilibrautir og útskotfyr^ ir flugvjelar að standa á, rvd, þetta er stórt brautarkerfi, serri jeg fjekk ekkert yfirlit yfir a<$ þessu sinni. Það skiftir ekkj máli. | Ljósatæki voru þarna mikijj á vellinum, til þess að sel.ja ljósrákir eftir rennibrautununi þegar skyggja tekur, svo fkig- menn geti sest þó dimmt r.je. Og margt var þar fleira merki- legra áhalda. I viðgerðarskála. Nú komum við inn í viðgcrð- arskálann. Þar var ein Libcra- torflugvjel innan við dyrnar eS inn var komið, fjögurra hreyfla og var verið að skifta þar unt einn hreyfil. Leiðsögumaðurinn afsakaðia að þarna væri ekki alt í röð og reglu inni, því kvöldið áóur hafði nokkru fleiri næturgcsti borið að garði en rúm var fyrir í hinum venjulegu gistiskélum. Svo búa þurfti um nokkra þarna. Mjer taldist svo til, að rúmbeddar, sem þarna voru, væru um 300. í hinni miklu breiðu af clála- beddum kom jeg auga á ivo hermenn, sem af einhverjum ástæðum hafa orðið eftir. Þeir sváfu vært, þó ekki væri sjer-- lega hljótt í skálanum. Leið- sögumaður minn benti mjcr á, að víða sæ.iust þess merki. að flugvjelin, sem nú var þarna stödd, hefði komisl í hanrk krappann. Því um hana alla" voru kringlóttar og ferhyrnclar bætur, þar sem bætt höfðu ver- ið skolgöt, er hún hafði fengið í bardögum. Útsýn yfir rennibrautir. fjr skálanum gengum við u,op á melhrygginn, sem jeg minlist á. — Þar uppi eru turnbyag- ingar með gluggum á öllum hliðum, í lögun áþekkar hafn^' arvitum, en mikið stærri. Þarnaj eru varðstöðvar flugvallarins. Þarna eru menn, sem fá ial- samband við alla flugmenna sem eru á leið hingað, fylgjas^ með ferðum þeirra, fá að vitgj hvers þeir óska, er hingað kcm-< ur, og stjórna lending flugvjel- ur, og gefa leiðbeiningar urrj það, hvar flugvjelarnar eigi að| lenda, á hvaða braut og hvenæq þær megi lækka flugið til lend-« ingar. En uppi á melhryggnurrí er slór ör á stillum, þrístrcnci og sjest vel úr lofti. Snýr hút| oddi altaf í vindinn, svo afl Framh. á bls. 7. 4 m

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.