Morgunblaðið - 26.10.1948, Blaðsíða 9

Þriðjudagur 26- okt. 1948.
MORGUXRLAÐIÐ
3
TVEGGJA DAGA FERB UM
París 15. okt.
f F
Hitt á óskastundina
[Á.ÐUR en jeg fór að heiman,
var jeg að hugleiða einn dag
hversu skemtilegt og fróðiegt
það myndi vera, að fara ura
Normandie í þessari Frakklands
för, sjá þar irinrásarströndina
frægu, og þau verksummerki,
sem þar eru, kynnast af eigin
sjón landinu, þar sem hinir nor
rænu víkingar kunnu vel
við sig fyrir 1000 árum.
Jeg var því ekki lengi að
taka boðinu á föstudaginn var,
er jeg fekk að vita, að mjer
stæði til boða að fara með blaða
mönnum í tveggja daga ferð
um hjeruð þessi. Var mjer Ijett
um að vakna á laugardagsmorg
Uninn, til þess að vera kominn
á járnbrautarstöðina Garc St.
Lazare kl. 8 að morgni.
Mórgunstund.
Sólskin var og stillilogn yfir
borginnni þenna morgun.-sem
flesta aðra síðan jeg kom hing-
að. En jeg sá strax, er út á göt-
una kom um sjö-leytið, að jeg
hefði ekki verið á ferð hjer um
þetta leyti sólarhringsins fyrri.
Um allar gangstjettir stóðu nú
keröld, stór og smá, sem íbúar
húsanna höfðu sett þar í veg
fyrir sorphreinsunarlið borgar-
innar.
Á nokkrum stöðum á leið
mirtni til járnbrautarstöðvar-
innar sá jeg, mjer til angurs,
eð göturónar voru að hnýsast
í keröld þessi, jafnvel höfðu far
ið svo langt í rannsókn sinni,
á innihaldi þeirra, að velta þeim
á hliðina, og kanna hvort ekki
væri „á botninum betra“
Við vorum þrjátíu biaðamenn
sem komum saman á tiltekinni
járnbrautarstöð þenna morgun,
til þess að þiggja hið höfðing-
lega taoð fetðaskrifstoðu
frönsku stjórnarinnar. — Þar
voru menn úr öllum áttum, frá
Nýjasj álandi, Á^tralíu, Suður-
Ameríkuríkjum einum brem og
Suður-Afríku. Svo það gat tæp
ast verið meira sambland þjóða
í ekki stærri hóp. En liðflestir
voru þarna Bandaríkjamenn.
Við vorum fjórir frá Norður-
löndum, þrír Danir og jeg,
Grunnet aðalritstjóri hinna
dönsku útvarpstíðinda. — En
frjettaþjónustan er fráskilin
öðrum rekstri útvarpsins, og er
stjtórnað af sambandi dönsku
blaðanna. En það er önnur saga
og þó frásagnarverð, hvernig
Danir hafa komið fyrir útvarps
frjettum sínum. Tveir voru
þarna starfsmenn Berlsngatíð-
ina.
Ferðamenn
og heimalningar
Það vakti athygíi mína, og
hefir sú reynsla orðið staðfast-
ari, að þegar Norðurlandabúar
eru í alþjóðafjelagsskap, renn-
ur þeim blóðið til skyldunnar.
Þeir halda sriman, sem ein þjóð
væri. Okkur íslendingum getur
fundist, að frændur okkar eigi
það til, að líta yfir höfuð okk-
urr, og jafnvel gleyma því, að
við sjeum til. En þegar þeir
eru komnir út fyrir takmörk
Norðurlanda, þá þykir þeim
hæfa, að láta lítið yfir sjer.
Deíta mjer þá í hug orða-
skifti, sem jeg iœyrði á dögun-
artir haustdagar í fornu
rnenningaríandi

mm
Frá íorrrás bandljmaniia í Normandí
Fyrri grein
um, á milli danskra blaða-
manna. Hafa sumir þeirra, sem
þár lögðu orð í belg, dvalið
langdvölum utan Danmerkur,
en aðrir verið heima. |
Þeir, sem utanlands höfðu in við Signufljót, og er járn- rísi með sömu útlínum, og með
verið, sendu heimalningunum brautarstöðin allfjarri fljótinu.
tóninn, sögðu, að þeir litu allt En er við lögðum í skoðunar
of stórum augum á sína fá- íerð um bæinn 1 fólksflut'n-
mennu þjóð, og litla land. Þeir ingavagni, og sáum þá borgar-
ættu það til, að glápa á kopar- Jhluta, sem næstir eru ánni, kom
þakið á Kristjánsborg, 0g) annað upp á teninginn. Breitt
ímynda sjer, að Danmörk væri beiti meðfram ánni að norðan-
stórveldi í heiminum. En það verðu, er að heita má húsalausa
væri öðrum nær, hvað sem kop- enn i óag. Og er þó nokkuð far-
arþökunum liði.
Til Rúðu
Við vorum á leið til Rúðu-
Sú íornfræga borg skyldi verða
fyrstj viðskomustaður okkar
Skammt hafði járnbraut- j
arlestin fluttvokkur norður fyr- j
1 ir París, er jeg sá, að landa-
| fræðin hafði gefið mjer alveg
1 skakka hugmynd um hjeruð
ið að endurreisa þar sem hrun-
ið hefur. Þarna í hafnarhverf-
inu hafði engu verið þyrmt.
— Merkilegur háttur að
tarna, sagði sessunautur minn
jí vagninum, að heyja styrjald-
ir með því að brjóta niður borg
ir. Ilvenær skyldi mannkynið
hverfa frá því?
Göturnar í gamla borgarhlut
anum í Rúðu eru sumstaðar svo
mjóar. að gangandi fóík varð
|þessi. Mig minnir ekki betur,j að getja £Íg upp að húsveggj_
len þau sjeu á landabrjefunum ■ unum> er hinn fyrirferðarmikli
j auðkend með grænum lit, og
hjelt jeg því, í einfeldni min.ni,
að hjer væri um flatt og svip-
laust ,.pönnukökuland“ að
ræða. En það er eitthvað ann-
að. Hálsar og hæðadrög gefa
landinu skjóllegan svip, og til-
breytileik, er vekur hrifning
ferðamanns, sem sjer landið í
fyrsta sinn.
Þarna er svo mishæðótt, að
brautin liggur víða um jarð-
göng.
Rúða er mikil borg sem kunn
ugt er. Enda var hún frá fornu
fari ein helsta hafnarborg
Frakklands. Þar eru miklar
sögulegar minjar, fornfrægar
byggingar, og mikil iðjuver.
Af brjefum, sem blaðið birti
á sínum tíma frá frú Kristínu
Chouillou, vissi jeg, að Rúða
heíði orðið fyrir miklum spjöll-
um í styrjöldinni. Svo mjer
kom það næstum á óvart, hve
lítið sást af hálfhrundum hús-
um, er á járnfcrautarstöðina
kom.
„Merkilegt háíta!ag“ ■
Borgin stcndur beggja meg-
SÞ-ferðabíll ók um.
En það var auðsjeð, að fólkið
hliðraði sjer til með glöðu geði,
er það sá merkið UNO framan
á bílnum. Alþýða manna, sem
lifað hefir tvær heimstyrjaldir
x Norður-Frakklandi, byggir
lengi vonir sínar um frið, á sam-
tökum SÞ.
I Rúðu voru ckkur sýndir
merkustu sögulegu minjar boi’g
Brinnar. Þar á meðal að sjálf-
sögðu markaðstorgið gamla,
þar sem Jean d'Arc var brend.
Þar er minningarplata á torg-
inu, sem enn er sölutorg borg-.
arinnar eins og það var á henn-
ar dögurn.
Seinna um daginn, úti undir
Ermarsundsströnd, sá jeg aft-
ur á móti við vegamót, Maríu-
líknesi, sem hreif mig á svip-
stundu. Þar hafði listin kveikt
líf í steindum armi, þar sem*
konan er látin breiða faðm
sinn á móti hverjum vegfár-
anda.
Hinar fögru og tignarlegu
kirkjur í Rúðu, eru sumar illa
leiknar eftir loftárásirnar. En
þó þær gnæfi, og turnar þeirra
an þær voru óskemdar, þá eru
sum þessi voldugu mustei’i nú
engu líkari, én holdlausum
beinagrindum. Jeg var svo
kaldrifjaður þenna morgun, að
láta mjer detta í hug, að kann-
ske væru þessar illa útleiknu
kirkjur í Rúðu talandi tákn
um kirkjunnar mátt og kenn-
ingar í dag. Vantar þar ekki
víða hold og blóð með bein-
um?
Turninn hennar Jean d’Arc
stendur óskemdur með öllu. —
Það þótti leiðsögumönnum okk
ar gott til frásagnar. Þarna var
það sem Jóharina frá Ökrum
var fangi, áður en hún var á
báli brend.En í byggingu áfastri
við turninn höfðu Þjóðverjar
í síðustu styrjöld, haft sjer
bækistöð. Kannske átt von á að
andstæðingar þeirra myndu
ekki treysta sjer til að hitta þá
þar svo rjett hjá forngripn-
um. En viti menn. einhver hitt-
in flughetja eyddi bækistöð
Þjóðverja án þess að ,turninn
sakaði.
Hvar skyldi nú í viðri veröld
vera geymd smalastúlka, sem
getur orðið annar eins bjarg-
vættur og Jóhanna sú?
í orkuveri
veri þessn alla leið til fjalla-
hjeraða Svisslands.
Já, mikill ertu munur, hugs-
aði jeg, að eiga útsynninginn
og rigningarnar og fossana
heima og þurfa ekki að kaupa
kol frá útlöndum til þess aíl
framleiða rafmagnið banclf*
okkur.
Við blaðamenn spurðurrv
verkamenn. sem voru þarna við
byggingavinnuna hve mikií)
þeir hefðu í laun. Fengum það
svar, að þarna væru greiddir
80 frarkar á klukkustund. —
Meira gæti það ekki orðið. —•
Með 50 vinnustundum á viku,
verða það 4 þúsund frankar.
En hvernig maður með fjöl-
skyldu getur framfleytt sjer og
sínum fyrir pað fje, er ofvaxið
mínum skilningi, þegar ferða-
menn verða að greiða um þús-
und franka á dag, til þess að
hafa sæmilegt viðurværi, 'líkt
og tíðka.st hjer á landi. Enda
eru íjögur þúsund frankarnir
ekki nema um 120 króna virði.
Mjer er sagt að í verslun og
viðskiftum sje hætt að nota síð-
asta daiíL.n í reikningsbókunum
fyrir centíma, eða það sem sam
sv’arað'i aurum hjá okkur. Enda
ekki til mikils, að basla við áð
skifta frankanum í hundraðs-
hluta, þegar hann allur er ekki
nema þriggja aura virði.
Básældarlegar sveitir
Nú var ekið lengi um blóm-
leg landbúnaðarhjeruð Nor-
mandí. Þarna var allur trjágróð-
ur fulllaufgaður, sem um sum-
ar væri, og komið nokkuð fram
í okíóber. Er jeg spurði hve-
nær hjer tæki að hausta, var
mjer svarað því, að ekki væri
von á haustveðráttu hjer íyrr.i
en kæmi fram í nóvember. —
Við erum svo skamt frá hafinu
hjerna, sagði Normandíbúinn,
Þarna er vitaskuld hver blett
ur ræktaður, ýmist grasvellir,
akrar, græður óvaxtatrjáa, eða
skógarlundir, og er skógurinn
einkum þar, sem hæst ber á.
En ekki gat mjer sýnst að land
ið væri hjer í eins mikilli og
góðri rækt eins og t. d. á dönsku
eyjunum, þar sem það er best
ræktað. Of mikið af grasteig-
um, sem notaðir eru fyrir bit-
haga óg virtust ekki geta sprott
ið vel vegna þurka. En þar
sem t. d. gisstæð trje höfðu ver-
ið gróðursett, svo að þuri'vindar
nái ekki eins að ofþurka jörð-
ina, þar var að jafnaði þroska-
meiri gróður.
Langar leiðir til að sjá,
skáru strjálar smárabreiður sig
ur graslendinu með sínam
þroskamikia haustgróðri.
Frá Rúðu var ekið spotta-
korn niður með Signu að noi’ð-
anverðu að orkuverki einu
miklu, sem þar er verið að
stækka að mun. Voru þar há-
reistar byggingar í smíðum, úr
steinsteypu.
Þar útskýrðu verkfræðingar
hvernig það stórvirki er reist,
og verður rekið, með samvinnu
nágrannaþjóða. Þar er von á
kolunúm frá Englandi, upp eft-
ir Signufljóti, til að kynda með
katlana, er framleiða rafmagn-
ið. En vjelar eru keyptar frá
Sviss. Og með tíð og tíma verð-
ur anclvirði þeirra greitt í raf-
orku, er leidd verður frá orku-
Corneville
Við áðum um nónbil í veit-
ingahúsi, sem kent er viö
klukkuspil, og er í þorpi, sem
heitir Corneville. Þeir, sem
kunnugrr eru leikhússögu, kann
ást við söngleikinn „Klukkurn-
ar í Corneville“, eftir Plan-
quette. En ekki hafði jeg hug-
kvæmni til að setja nafn það
í sambandi við staðinn, er vi'ð
gengum í reisulega veitinga-
kró, þó þar hljómaði á móti
okkur gestunum „klukkuspiT',
sem var með meii’i tilbreyting-
um en jeg hafði áður heyrt
Framh. á bls. 12