Morgunblaðið - 16.10.1949, Síða 14

!#
MORGVHBLA&IB
Simnudagut 16. olit. 1949.
F.r2mhalds3gsn115
Kim Arqunova
Eftir Ayn Rand
an hinir horfðu á- Bændurnir
höfðu læst þrjá kommúnista frá
borginni inni í fjelagshúsinu,
neglt fyrir gluggana og borið
eld að húsinu. Bændurnir stóðu
álengdar og horfðu á brunann
og sungu hástöfum, til að yfir-
gnæfa ópin .... þeir sungu og
spiluðu á harmoniku .... þeir
voru eins og villidýr. Þeir voru
eins og dýr, sem orðin eru
brjáluð af eymd. Ef til vill eru
líka í afskekktum hjeruðum
.... óravegu í burtu .... ung-
ar stúlkur, heiðarlegar og góð-
ar og dýrmætari en nokkuð
annað hjer á jörðinni .... sem
eymdin rekur inn í hið versta
ófreskju, sem er svo hryllileg,
að mannlegt auga þolir ekki
sýnina. Því að sjáið þið ekki,
að það er eitthvað í mönnun-
um, þeim bestu á meðal okk-
ar, sem stendur ríkinu ofar,
eitthvað, sem er of dýrmætt og
heilagt, og sem engin framandi
hönd má nokkru sinni snerta?
Lítið í eigin barm. Verið ekki
hrædd við það. Lítið samvisku
samlega inn í ykkar eigin hug-
skot. Segið engum, hvað þið
hafið þar að geyma, en spyrjið
sjálf ykkur: Hvað er það, sem
ieff lifi fvrir? Lifirðu ekki fyrir
siálfsn big, og aðeins fvrir sjálf
an þig? Fyrir hina miklu sann-
helvíti, og það eru kanske til I faeringu. sem bú átt. Kallaðu
menn, sem elska þær meira en( þag takmark þitt, ást þína, eða
lífið sjálft, og geta þó ekki
hjálpað þeim. Ef til vill eru
þær líka
málstað binn .... en er það
ekki altaf bitt. Fórnaðu lífinu
fvrir hugs.ión þina. En er það
„Fjelagi Taganov!11 þrumaði ( ekki þín hugsjón? Hver einasti
fundarstjórinn- „Jeg bið þig að sannur maður lifir fvrir sjálf-
halda þjer við efnið!“
„Já, fjelagi fundarstjóri
an siff. Hver sá maður, sem
er verður þess að heita mað
yfirmaður okkar frá Moskva'ur. ’Utr fvrir siálfan sig- Sá,
sagði .... hvað var jeg annars sem ekki gerir það .... hann
að segja, fjelagi fundarstjóri. i lifir alls ekki. Þessu getið þið
.... Æ, já, hamstrararnir í ekki breytt. Þið getið ekki
þorpunum, .... já......Flokk j brevtt því, því að þannig er
urinn verður að grípa til rót- maðurinn fæddur, einn, heil-
tækra ráðstafana gegn hinni, stevptur. og takmark í sjálfum
andbyltingasinnuðu starfsemij pjer. Þið getið ekki frekar
í þorpunum, sem hinu mikla| breytt því, en að þið getið lát-
starfi okkar meðal bænda er, íg menn fæðast með eitt auga
hætta búin af .... hinu hinu j í staðinn fyrir tvö eða með
mikla starfi okkar .... við þrjár fætur. Engar bækur, eng
komum, . hátíðlegur her, og
bönnuðum lifandi fólki að lifa.
Við hjeldum. að alt, sem drægi
andann, gæti lifað. En er það
tilfellið? Og eru þeir„ sem geta
lifað sínu lífi, ekki of dýr-
mætir til þess að lífið sje hrifs
að frá þeim og þeir látnir ]ifa
fyrij- einhvern málstað? — Við
höfum drepið þúsundir manna.
Voru það aðeins þvír af þess-
um þúsundum........sem höfðu
heimtingu á að fá að lifa? Er
nokkur orusta þess virði að
einr. einasti hermaður falli í
henni? Hvaða orusta í veraldar
sögunni er eins mikilvæg og líf
þeirra manna, sem ganga fram
á vígvöllinn? Og eru ekki þeir,
sem geta barist, sjálfir mál-
staðjir, en ekki verkfæri?“
„Fjelagi Taganov!" brumaði
fundarstjórinn, „jeg bið þig
enn að halda þjer við efnið“.
„Jeg er hjer kominn til að
halda fyrirlestur fyrir flokks-
fjelaga mína, fjelagi fundar-
stjóri. Fyrirlesturinn er alvar-
in lög og ekkert GPU getur
nokkurn tímann látið mann
fæðast með tvö nef. — Enginn
flokkur getur nokkurn tímann
drepið það í manneskjunni, |
sem gerir það að verkum að
hún getur sagt: jeg. En þið get-^
ið reynt það. Já, víst getið þið
reynt það. Já, víst ffetið þið
reynt það. Þið hafið þegarj
reypt það og sjáið nú árangur
inn. Lítið á þá, sem þið sam-j
þvkkið að sjeu sigraðir. — Af-
neitið því besta meðal mann-
kvnsins, og siáið, hvað verðun
eftir! Eru það þessi spilltu skríð
andi hræ, sem við framleið-
um! Þörfnumst við þeirra? Er-'
um við ekki að gelda lífið með
þessari aðferð til að varðveita
það?‘‘
„Fjelagi Ta. .. .“.
„Bræður! Hlustið á mig! Við(
verðum að svara þessu“. —
Tvær hvítar hendur rjettustj
upp í loftið og rödd hans þrum
aði, eins og hún hafði þrumað
fyrir mörgum árum í dimmu
legs eðlis og jeg álít að þeir dalverpi yfir í skotgrafir hvít-
eigi að heyra hann. Já, það var liðanna- „Við verðum að svara
vinna okkar í þorpunum og í þessu. Ef við gerum það ekki
borgunum meðal miljóna. lif- j sjálfir .... þá mun saga mann-
andi miljóna. En vandamálin (kynsins gera það fyrir okkur.
og snurningarnar eru margar. Og við föllum saman undir
Spurningar, sem verður að byrðinni, sem við höfum tekið
svara! Og hvernig er hægt að okkur á herðar og sem okkur
svara þeim, þegar menn þora
ekki einu sinni að bera þær
fram? Því ættum við að vera
hræddir, ef við gætum svarað
mui) aldrei verða fyrirgefið. Ef
málstaður okkar er rjettur, þá
getum við leyft okkur alt. En
málstaður okkar! Málstaður
þeim? En ef við getur það okkar, fjelagar! Hvað er það
Fjelagar! Bræður!, sem við erum að gera? Ætlum
t
ekki? ..
Hlustið á mig! Hlustið, bið við að gefa soltnu mannkyn-
vígðu forvígismenn í barátt- j inu mat, svo að það geti lifað?
unni fyrir nýju lífi! Erum við | Eða ætlum við að kvelja úr því
vissir um, að við vitum, hvað lífið, til þess að gefa því að
við erum að gera? Enginn get-
ur sagt mönnunum, hvað þeir
eiga að lifa fyrir. Enginn get-
ur tileinkað sjer. þann rjett,
nema eiga það á hættu að
borða?“
„Fjelagi Taganov“, þrumaði
funuarstjórinn. „Jeg tek hjer;
með af þjer orðið“.
„Jeg .... jeg....“, stundi
standá augliti til auglitis' við Aridrei. Hann gekk reikulum
skrefum niður úr ræðustóln-
um, „.... jeg þarf ekki að
segia neitt fleira. . . . “
Hann gekk. gegnum ganginn
, í miðjum salnum, hávaxinn,
grannur maður í leðurjakka.
Menn sneru sier við í sætun-
um. Auáu störðu á eftir hon-
um. Einhversstaðar á afstasta
bekknum blístraði einhver á
, milli tannanna.
! Þegar dyrnar lokuðust að
baki hans, hvíslaði einhver:
„Fielapi Taganov getur farið
að búa sig undir það að næsta
flof >-'hreinsun fari fram“.
XIV.
Fi°lavi Sonja sat við borðið
i víðri. unnlitaðri hlússu með
blvant á hak við eyrað. Blúss-
ann náði ekki saman að fram-
an. því að hún hafði eildnað
m’öff unn á síðkastið. Hún
hallaði sjer yfir lampann á
borðinu og blaðaði í almanaki.
Við off við greip hún blýantinn
blað. Síðan tottaði hún hlýant-
og skrifaði eitthvað niður á
hlað. Síða tottaði hún blýant-
inn dálitla stund og velti vöng-
u.m, svo að svört rák kom á
neðri vör hennar, því að þetta
var blekblýantur.
Pavel Syerov lá á legubekkn
um. Hann var að lesa blað og
tuggði sólsikkufræ. Fætur hans
lá?u uppi á bríkinni. Hann
snvtti hisminu á blaðahrúgu,
sem lá við hliðina á legúbekkn
um. Hann reyndi að láta fara
vel um sig en auðsjeð var að
honum leiddist.
„Barnið okkar“, sagði fjelagi
Sonja, „verður nýr borgari í
nýju ríki. Það á að alast upp
í hinn frjálsu hugsjónastefnu
öreigaríkisins án þess að skað-
ast af hleypidómum nokkurra
yfirstjetta“.
„Auðvitað“, sagði Pavel
Sverov en leit þó ekki upp frá
blaðinu.
„Jeg ætla að láta innrita
barnið í æskulýðsfjelagið sama
dag og það fæðist. Jeg hugsa
að þú getir í hvorugan fótinn
stieig fyrir hreykni, yfir þessu
lifandi framlagi þínu til fram-
tíðar sovjets. Það verður gam-
an að sjá það ganga í hópi lít-
illa boreara i bláum buxum
með rauðan hálsklút“.
„Auðvitað“, sagði Pavel
Sverov og spvtti sólsikuhismi
á blaðahrúguna.
,.Svo höldum við rauða skírn
arveislu. Við sleppum öllum
prestum og slíkri vitleysu. Við
bjóðum bara flokksfjelögum og
höldum viðeigandi ræður. Jeg
er að reyna að finna eitthvert
gott nafn fyrir barnið ....
hlustarðu á mig, Pavel?“
„Já, auðvitað“, sagði Pavel
Syerov og stakk sólsikkufræi
upp í, sig.
„Það eru margar ágætar hug-
myndir um góð byltingarnöfn
hjerna í almanakinu. Við för-
um ekki að nota neitt af þessum
gömlu biblíunöfnum. Ef það
verður drengur, fyndist þjer þá
ekki upplagt að láta hann heita
Ninel?“
„Hvaðan úr fjáranum grefur
þú það?“
„Pavel. jeg get ekki sætt.mig
við að þú viðhafir slíkt orð-
bragð eða sjert ekki betur að
þjer en þetta. Þú hefir ekki
Bjarturog bolinn hans
ÍRSKT ÆVINTÝRI
0.
— Jæja, sagði bóndinn. Nú er jeg svo yfir mig hissa,
hvernig á þessu stendur, því að jeg hef aldrei vitað, að
nokkur maður komist lifandi úr þessari ferð og aldrei hef
jeg heldur vitað fyrr, að geiturnar mínar og kýrnar komi
með deigan dropa heim af mjólk. Þú hefur ekki orðið var
við neitt einkennilegt þarna úti í haganum, Bjartur? spurði
bóndinn.
— Nei, ekkert sem var verra en jeg sjálfur, svaraði Bjart-
ur. En hvaða kaup fæ jeg fyrir þetta?
— Bíddu aðeins lengur, Bjartur, sagði bóndinn. Það er
ekki víst, að þú sleppir heill á húfi heim á morgun og bess
vegna tekur því ekki að fara að borga þjer kaupið strax.
— Allt í lagi, sagði Bjartur og fór að hátta, því að hann
var þreyttur eftir dagsverkið.
Morguninn eftir sagði húsbóndinn við hann, að einum
risanum hlyti að hafa orðið eitthvað á, því að um nóttina
hefði hann aðeins heyrt tvo risa öskra, en venjulega öskruðu
þeir allir þrír á næturnar.
— Jeg veit ekkert um þessa risa, sagði Bjartur. Hann.
opnaði gripahúsin og fylgdi geitunum þremur, kúnum þrem-
ur og hestunum þremur út í hagann og ljet þau fara á beit.
Þarna sat hann yfir þeim nokkra klukkutíma, en um miðjan
dag heyrir hann skelfilega miklar dunur og dynki, hálfu
meiri en daginn áður. Þessu fylgdu óskapleg öskur, svo að
stráin á jörðinni titruðu og hárin risu á höfðinu á Bjarti,
því að svo mikið brá honum við, — og þarna er þá kominn
allt í einu ægilegur risi með sex illileg höfuð og hann skekur
hnefana út í loftið.
Risinn kemur brátt auga á Bjart og ætlar að ráðast á
hann.
— Þú ert of stór fyrir einn munnbita og of lítill fyrir tvo
munnbita, segir hann.
— Þú þarft nú ekki mikið að brjóta heilann um það, hvort
]eg passa upp í ginið á þjer, því að jeg ætla að berjast.
Þetta finnst risanum skelfilega fyndið og skellihlær, haha-
ha, hahaha, svo að kveður við í fjallshlíðunum.
Jæja þá, litli minn, ef þú ætlra að berjast við mig, hahaha,
hvernig viltu þá berjast? Viltu glíma, eigum við að beita
sverðum, eða eigum við að láta hnefana skera úr þessu?

KARLMAÐURTNN
eftir konu.
Karlmaðurinn er iimurlegasta verk
slaparans. Hann iirýtur og þrætir
fyrir það. skrökvar og þrætir fyrir
það, drekkm sig blindfullan og gort-
é.x af því.
Hann rcykir allt of mikið, drejdir
ösku um í-llt, missir sígaret.tustúfa í
kaffibollanri sinn, og borðar lauk.
Hann trúrr því, að aðeins lauslátar
konur borði morgunverð i rúminu.
og heldur að hann missi eitthvað af
karlmennskii sinni, ef hann þurrkar
d.skana einu sinni i mánuði.
Hann vrrður sármóðgaður, ef þú
sest til borðs með hárið í ólagi, en
stundum rakar hann sig ekki dögum
saman. Hann heimtar fullkominn
snyrtileika og röð og reglu af þjer.
en verður bálreiður, ef þú ymprar
á þvi, að hann týni saman sína eig-
ii hluti og hengi upp fötin sin. Hann
alltaf svangur. og borðar upp
smurða brauðið rður en gestirnir
koma, á meðan hann bölsótast yfir
þeim og þjer fyrir að halda veislu.
Hann stekkur upp á nef sjer yfir
grænmetisreilcningnum, en liefir ekk
ert samviskubit af því að kaupa sjer
pipu fyri' hundrað 1-rónur, og þurrk-
aðar flugur fyrir, guð má vita, hvað
mörg hundruð.
Hann er handviss um að hann
rnuni deyu;, þegar hann fær maga-
verlc, en vill hann leyfa þjer að
sækja lækninn? Hann heldur þvi
fram í alvöru að menn sjeu konum
æðri.
Hann heldur, að hann viti hvaða
kvenföt eru falleg, og er hlægilega
auðveldlega blekktur af vel notuðum
varalit og púðri. Hann hæðist að liáls
bmdum, sem konur kaupa, og geng-
j ur nvð rykfallinn. eldgamlan hatt
þangað til hann d.ittur í sundur á
höfðinu á honum. Eftir að hann hefir
gengið uin með píslarvættissvip yfir
bví að þurfa að fara i heimboð, er
hann alÞaí síðastur til að kveðja.
|Hann se-jii. að þú sjert ósiðsöm, ef
þú færð þjer flegmn kjól, en dáist
svo i háum tónum að ungfrú Jónu,
sem kemur í veislu í flík, sem er lítið
n.eira en sundbolur.
Hann dundar á verkstæðinu yfir
einhverri uppfiningu, sem hann seg-
ir, að muni valda byltingu i þjóð-
fjelaginu, er rymur eins og il.lt naut
ef þú biður hann að hangja upp
gluggatjölci Eftir að hafa notað
himinhrópandi formælingar, heimtar
hann, þegar Lilli segir-. „Andskot-
ir.n“, að fá að vita hvar
barnið hefir lært slíkt orðbragð.
Hann vill alltaf íá að vita, hvers-
vegna þú hefir gert eitthvað, sem þú
getur ekki skýrt, og herjar á þig
með rökfræði sinm, en getur ekki
skýrt, hversvegna iiann elskar strið.
Hann er alltaf að reyna að kenna
þjer golf, þegar liann sjálfur þarf
44 högg — fyrir þrjár fyrstu hol-
urnar. Hann er fkelfilega óróman-
tiskur útlits í nærfötunum.
Hann hatar slúðursögur, en les
alla slíka dálka í blöðunum með
vrandvirkni og áhuga.
Hann er aldrei stundvís þegar
hann á ,-ð hitta þig, en reyn þú
£;ð koma fimm minútum of seint.
Hann má ekki heyra á það minnst,
hvernig hnnn náði í þig, en vill
Stöðugt vera minntur á það, hvað
hann er merkileg jx'rsóna. Og hann
er það líko — því að hvað væri til,
sem setti allt á f.nnan endann, ef
hann væri ekki?