Morgunblaðið - 11.10.1950, Qupperneq 5

r
Miðvikudagur ii. okt. 1950.
MORGUNBLAÐIÚ
5
Svisslendingar vígbúast af N* ra,s,öð d vatneyri
kappi, þótt hlutlausir sjeu
Eftir John IVlycrs,
I frjettamann Reuters.
BERN' — Nú er svo komið, að
Svissland, sem alltaf er hlut-
laust og allra landa friðsamast,
eetlar að auka vígbúnað sinn að
mun eins og keppendurnir í
austri og vestri. Innan skamms
mun svissneska stjórnin fara
fram á meiri framlcg til stuðn-
Ings „vopnaðri hlutleysisstefnu"
sém þegar svelgir i sig þriðjung
ríkisteknannaa.
ÓTTAST INNRÁS, ÞOTT
HLUTLAUSIR S/I.U
í Svisslandi eru engar stríðs-
sesingar, en þorn þjóðarinnnar
©r samt haldinn stríðskvíða. —
SÚ skoðun er almenn, að hlut-
l^ysið verði ekki óbrigðult í 3.
styrjöldinni, þótí það hafi
bjargað landinu frá innrás í
tveim fyrri styrjóldunum.
.Eftir að stríðið fcraust út í
Kóreu, hafa ráðherrarnir löng-
xim búið skattgreiðendurna
undir meiri fórnir i þágu land-
varnanna. Skattgreiðendurnir
hafa hlýtt á þá með athygli, og
niðurstaðan er sú. að almenn-
íngur virðist standa óskiftur
með stjórninni að undanskild-
tim kommúnistum, sem eru fá-
ír, en hávaðasamii
Jeg fer ekki með neinar ýkj-
Ur, þótt jeg segi, að svissnesk-
ur almeninngur óttast innrás,
e£ kemur til þriðju heimsstyrj
aldarinnanr. Og menn eru held
tlet ekki skiftrar skoðunar um,
favaðan innrásarmnar sje að
yænta.
Stjórnin hefur hvað eftir
annað lagt áherslu á, að hún
telji styrjöld hv(H.ki yfirvof-
andi nje óhiákvæmílega, og að
ráðstafanir hennar sjeu einvörð
iingu til varúðar
TIL ÖRYGGIS
Kommúnistar verða reknir
’úr öllum trúnaðarstöðum hjá
ríkinu, jag eru hveinsanirnar
þegar hafnar Eru þeir íaldir
„óverðugir þess trausts", sem
þeim hefur verið sýnt.
í fyrra var gefin skipun um,
íið gerð skyldu loftvarnaskýli
I öllum nýjum húsum. í júní
S.I. var mselt svo fyrir, að öll
faeimili skyldi leggja til hliðar
matvæli til tveggja mánaða.
Svisslendingum hefur þótt
öfriðlega horfa fyrr en nú. —
1948 höfðu ráðuneytin fyrir-
skipanir um að saína matvæl-
um og hráefnum, sem landinu
íxægði í missiri. Talið er, að
afráðið hafi verið að auka enn
birgðirnar í landinu, eftir að
Kóreustríðið hófst. Skömmtun
jnun vera í undii búningi.
Þessar ráðstafanir einar sam-
an hafa fullvissað Svisslend-
Inga um að stjórnin ætlar ekki
að vera háifvolg' i varúðarráð-
stöfunum símxm. Seinustu á-
lætlanir hennar um að efla her-
Inn og afmá landráðastarfsemi
í landinu, hlióta að taka af skar
íð, Ráðstaíanir tívisslendinga
eru þannig ekki frábrugðnar
vörnum náarannanna í öðru en
því, að um ekkert samstarf eða
samræmingu er að ræða. Hlut-
leysi lanrkins meinar því, að
gerast aði’.í a'5 Hrusselbanda-
laginu eða Atlantshafssáttmál-
snum.
ÍIERINN Á ENGAN
SINN LÍKA
Svissnecki hcrinn er lítill. —
Ivjarni hans er rúmlega 1000
nnn
i
a engan sinn
Hikif íramfarabóf fyrír þorpió
Frá frjettaritara Mbl. rafmagnsþörf til iðnaðar, suðx»
á Patreksfirði.
LAUGARDAGINN 30. f.m. tók
H til starfa hjer ný dieselrafstöð.
|sL í |/íni*| V^B*ítlfl fyrir P£>treksfjörð, en bygging,
1 1 " U ■ w ■ V ■ ■ ■ hennar var ha{in 3 S-1 ári, eða:
nánar tiltekið í september 1949,
og hefur því staðið yfir í eitt
liðsforingjax. En allir vopnfær-1 úr núverandi vanmætti hers-
ir karlar á aldrinxim 19 til 60 ins til þess að ónýta hergögn í
ára eru skyldir til að hlýða
herkvaðningu. I'essir sviss-:
nesku borgaralegu hermenn
halda riflum sínurr* heima hjá
sjer og eru búnir til herþjón-
ustu fyxirvaralausí Þeir taka
þátt í æfingum á hver-ju ári,
en æfingatíminn styttist eftir
því sem menn reskjast.
Talið er, að Svisslendingar
geti haft hálfa miljón manna
undir vopnum með sólarhrings:
fyrirvara og sennilega miljón
eftir nokkkra daga. Enginn
annar her Vestur Evrópu, getur:
búist tD styrjaldar jafn um-
svifalaust og svissneski herinn.;
Herinn, sem teljas.r verður all-
öflugur, hefir enga styrjaldar-í
reynslu að styðjast við, en
skipulagning har.-, og þekking
hermannsins á þ"í landi, sem
kemur í hans hlut að verja,
tryggir, að hver og einn þekkir
varnarspiídu sína út í hörgul.
og Ijósa, en fram að þessu hef-
ur rafmagn verið hjer emgöngr*
Til ljósa og smávegis iðnaðar,
en þó af skornum skammti.
ALMENN ÁNÆGJA
Gamla vatnstúrbínustöðin,
sem nú verður lögð niður, var
meira en hálfs km fjarlægð. ‘stærð stöðvarhússins er I2x'byggð 1918—1919, og er ein a*.
Vígi, vopnabúr cg fallbvssu- 2o metrar. — Niðri er stór og, eldri rafmagnsvirkjunum hjer
hreiður eru víða höggvin inn hjartur vjelasalur, herbergi fyr- á landi. Fyrir nokkrum. áruia
í fjallshlíðarnar. Stórum fall- ir vjelgæslumenn og hreinlæt- *’ ’
ar.
byssum er komxð fyrir á mikil- isklefar. Uppi er verkstæði og
vægum stöðum, tms og vega- vöi'ugeymsla, en auk þess er x
mótum og bx'útn. Við virkin er öðrum cnda þess um 60 fei'm.
fást 2000 manna lið. : pláss sem inni'jetta skal fvrir
slökkviliðsstöð.
FLUGHERINN |
AUKINN . ENSKAR VJELAU
Eftir seinustu heimsstyrjöld- VjeIar r raístöðina eru keypt-
ina hefur fiughermn mjög ver- ar frá Englandi, og eru það
xð efldur i landinu með því að tvær Ruston.dieselvjelar, með
keyptar voru "V ampire orustu- sambyggðum 240 kw. Brush
flugvjelar frá Bretlandi,. þær rafhlöðum, og útvegaðar af
eru knúnar þrýstilofti. — Hins Gísla Jónssyni oi Co. h.f., í
vegar eru engar sprengjuflug- Reykjavík.
vjelar, þar sem herinn er ein- Jarðstrengir hafa verið lagðir
vörðungu ætlaður tíl varnar. frá rafstöðinni um helming
Svisslendingar hafa fengið leyfi kauptúnsins, og téngd við þá
til að smíða Vampire-skrokk- rúmlega 70 hús. Hinn helming-
ana sjálfir, en hinsvegar verða urinn fær enn rafmagn um loft-
þeir að fá hreyflana aðkeypta. lfnu, en í ráði er, að Ijúka
j Hyggja menrt því að þeir eigi jarðstrengjalögninni næsta ár.
í bessu óslielta landi er sjer nú 100 skrokka fyrirliggjandi. Enn vantar þó til stöðvarinnar
staklega veigamikið að kunna Enginn vafí er á, að Vampire- tvær spennibreyíistöðvar, sem
flugurnar eru þær langhæfustu ekki hafa enn fengist fluttar
i fjalllendi Svisslands, en það er jnn vegna gjaldeyrisörðug-
galíi á gjöf Njarðar. Þrýstilofts leika.
hreyflarnir, sem framleiddir
eru í Bretlandi, gætu komið jíý GÖTULÝSIN G
í þann flokk herbúnaðar; sem j sambandi við framkvæmd
bannað er að flytja til landa þessa hefur verið sett upp ný
utan Atiantshafsbandalagsins. götuiýsing í kauptúninu með
Vel getur verið, að sama fullkomnum og nýtísku útbún'
útflutningsbann komi í veg aði, Ljósastaurarnir sem keypt
fyrir að Svisslendingar fái ir voru frá Englandi með til-
keypta skriðdrekana, sem þá heyrandi • Ijóskerum, éru úr
vanhagar svo mjög um, í Bret- járnbentri steinsteypu. — Milli
lan.di eða Bandaríkjunum. ljósastaura eru um 60 metrar,
Sviss, hefir engin hráefni til og í hverju ljósSkeri er 300
að smíða skriðdreka og flug- watta pera, og hefur samskon-
vjeiar, en vei'ður að flytia inn ar lýsingu verið komið upp við
: flest þau efni, sem mikilvæg- nýja hafnarsvæðið hjer.
, , , I ust eru. Vígbúnaourinn "utan
fjelags- og broðurhugur þegar
í stað ríkur þáttur í herflokk-
skil á umhverfinu. Þar verða
leifturáhlaup úr launsátri tví-
mælalaust árangursrík við-
varnir landsins. Þannig eru
svissnesku hermennirnir öllu:
betur fallnir tii flokkahernað-
ar og svifaljetts skæruhernað-
ai en að ganga til atlögu x
skipulögðum fylkingum.
SKOTFIMI ER
VINSÆL ÍÞRÓTT
Fleira kemur til, svo að sviss
neski hermaðurinn er óvenju-
sterkur. Það fyrst, að hann
þekkir vopnabræður sína með
því, að hann hefur æft sig með
þeit?i ár eftir ár. Þannig verður j
var sett upp smá dieselstöð til
stuðnings henni, og sem nr*
verður einnig lögð niður.
Almenn ánægja ríkir hjer yf-
ir að þessu langþráða takmarki
er náð og er fjöldi heimila núi
að reyna að útvega sjer raf-
magnseldavjelar og fleiri raf-
tæki til heimilisnotkunar, þA
erfiðlega gangi, en hreppsnefnd
in aðstoðar við þá útvegun eft-‘
ir mætti og hefur von um all-
margar eldavjelar á næstunni,
enda voru þær pantaðar stra*
og bygging stöðvarinnar bóíst,
___________________— G. P.
SQ ára preslvígsiu-
afmæti sr. Frföriks
Friðrikssonar
AKUREYRI, 10. okt.: — Síra
Friði’ik Friðriksson hefir dval-
ið um nokkurra vikna skeið 'S
Akureyri, flutt þar guðsþjón-
ustur og ennfremur í kif&jum
x nágrenni Akureyrar.
Siðastliðinn sunnudag fluttl
hann guðsþjónustu í Glæsibæj
arkirkju, en þá átti hann 5®
ára prestvígsluafmæli. Harm
var vigður 18. sunnudag eftir
trinitatis. Vígslubræður hana
voru þeir sr. Ólafur Briem frh
Stóra-Núpi og sr. Jónmundur
Halldórsson, nú prestur að StaB
í Grunnavík. — H. Vald.
um á hverium sxað. I annan
stað, er það ekki lítils vert, að
skotfimi með rifflum er ákaf-
lega vínsæl íþrott í Sviss. — Af
þeim sökum verður svissneski
hermaðurinn talinn einhver sá
markvísasti í heimi.
VANTAR HERGÓGN
Það er örðugt að gera sjer
grein fyrir, hver sje vopnakost
ur svissneska hersins nú í svip.
Hann hefur nú fengið þá 150
Ijettu skriðdreka, sem keyptir
voru frá Skodaverksmiðjunum
í Tjekkó-Slóvakíu. Hins vegar
er helst að _sjá, ac engir stórir
skriðdrekar* sjeu til í Sviss.
Hermálaráðuneytið leggur
nú mikla áhersiu á að fá keypta
550 ski'iðdreka af miðlungs-
Svisslands virðist l.'ka benda til VeRí) FOR EKKI
að innflutrxingur veigamikilla j.'raM ÚR ÁÆTLUN
hráefna hijóti að stöðvast. Rafmagnseftirlit ríkisins gei'ði
Önnur hafa hækkað gífurlega aæt,lun um framkvæmd verks
í vei'ði. þessa i júlí 1949, og var áætluð
um 1.680.000 krónur, cn nú þyk
ir sýnt að verkið muni ekki
fara fram úr þeiri'i áætlun,
jnema síður sje, þrátt fyrir að
j vjelar og efni hefur síðan stigið
1 í verði um allt að 250.000.00
;krónur vegna gengisfallsins.
! Teikningu að rafstöðinni gerði
Tón- Guðjón Jóhannesson, bygging-
29 nemendur I Tón
lisfarskóla Akur-
Béfurinn finnsf ekkr
ÁRANGURSLAUST var leit-
að í gærdag, að árabátnum, er
hvarf í Vopnafirði. Veður var
ekki hagstætt til leitar.
rr
eyrar
AKUREYRI, 10. okt.:
listarskóli Akureyrar var sett- armeistari á Patreksfirði, og sá
ur að Lóni laugardaginn 7. um byggingu hússins. Uppsetn-
október. Skólann setti Jakob ingu vjela anna'ðist Hjörtur
Tryggvason, organleikari, sem Kristjánsson, vjelstjóri, Pati'eks
ráðinn hefir verið skólastjóri i firði, en uppsetningu á töflum
vetur, en frú Margrjet Eiríks- og rafleiðslúm í stöðvarhúsi,
dóttir, sem verið hefir skóla- annaðist ívar Helgason, raf-
stjóri frá stofnun lætur nú af virkjameistari, Patreksfirði. —
störfum. Sigurður Bjarnason, rafvirkja-
stærð í Bretlandi eða Banda- J Þakkaði skólastjóri frú Mar- meistari frá Reykjavik, hafði
ríkjunum. Ef að þeim kaupum grjeti störf hennar í þágu skól á hendi lagnir á jarðstrengjum.
getur ekki orðið, þa verður at- ans Qg tóku viðstaddir undir Oddviti Patrekshrepps. Ás-
hugað, hvort ekki muni kieift þær þakkir með því að rísa úr mundur B. Olsen, hafði á hendi
að smíða þá heimu fyrir.
Hex'inn hefur töluvert af 75 mm
sætnm.
Fröken Ruth Hermanns hef-
skriðdrekabyssimi, en sviss- j ir ]atið af störfum við skólann,
nesk blöð hafa nylega bent á, j 0g þakkaði skólastjóri henni
að þessari stærð liafi yfirleitt ágæt störf.
ekki tekist, að virin^ á rúss- orgel. Einnig lónfræði og tón-
nesku skriðdrekuuum T 34 í listarsaga. Kennarar auk skóla-
Kóreu, hvað þá, ac þær gætu stjóra eru þær Þórgunnur Ingi- G-ísli Jónsson
unhið .„Síalin“-skriðdrekunum, mundai'dóUir og írú Þyri Ey- Baröstrendinga
framkvæmdastjórn á verkinu í
samráði við framkvæmdastj.
rafveitunnar, ívars Helgasonar,
Patreksfirði.
Eins og fyrr segir, var stöð-
in tekin i notkun laugardaginn
30. september s.l. með þvi að
alþingismaður
;em h.ier var
tjón, en i þeim er miklu meiri dal, er báðar kenna á píanó. ferð, setti vjelar stöðvarinnar í
veigur. j í skólanum eru'alls 29 nem- gang, ög veitti rafmagni á b'æj-
Hermálaráðuneytið telur, að endur, 24 píanónemendur ög arlínurnar að viðstaddri hrepps
besta vopmð geg.i skriðdekum fimm orgelnemendur. Er það nefnd Patrekshrepps.
sje einmitt skriðdrekar. Vonir ] sem næst sama nemendatala og Gcrt er ráð fyrir þvi að þessi
standa til, að 550 skriðdrekar J s. 1. ár í þessum greinum. rafstoð nægi kauptúninu um
í af rniðlungsstærð mundu bæta « * — H. Vald. nokkra framtxð, íil að íuRnægja
Höfðmgiepl
íslendinsa'
í frjettaUlkyniiingu fiá
Sameinuðu þjóðunum
segír svo:
ÉsSenska ríkisstjórnin faef-
ur boðist til að láta af
hendi framlag víð Kóreu
hjálpina, sem væntanlega
mun vekja meiri gleði yfir-
valdanna í Kóreu en foam-
anna þar, sem þó eiga að
njóta gjafarhii'.ar. Stjórn-
in í Reykjavík hefur sena
sagí boðið S. Þ. cetrarforða
af þorskalýsi, eða nægilega
mikið magn til að láta 230-
000 Kórfeubörnmn í tje
eina lýsisskeið á dag i all-
an vetur.
Áður hefir ísland gefíð
barnahjálparsjóðí Sameín-
uðu þjóðanna tvær aðrar
stórgjafir, og framlag Is-
lendinga er nú orðið svo
höfðinglegt, ao þeir eru þar
að tiltöiu við mannfjöida,
nnmer tvö i recinni af með
limaþjóðum S. Þ.
Fram'.ag Ísfendmga til
barnahjálparsjóðsins sam-
svarar yfir sj<- krónum é
bvern íslending. Aðeins
Ástralíumenn hafa gefið
meira, eða um kr. 8,50 é
hvem íbúa.