Morgunblaðið - 22.07.1956, Blaðsíða 9

Sunnudagur 22. júlí 1950
MORCVNBZAÐIÐ
9
Reykjavíkurbréf:
Laugardagur 21. júlí
Þegar Framsókn skammaði Sjálfslœðismenn fyrir nýjar síldarverksmiðjur - Gamlar minningar rifjasl upp -
Þjóðfundurinn í Alþingishúsinu - Verða gerð málverk af sambandslagaþinginu og lýðveldissfofnunni að
Lögbergi! - Sljórnmálaviðhorfið - Drembilæti Alþýðuflokksins - Á vegamótum - Nú fær þjóðin að sjá úr-
Þjóðfundurinn
í Alþingishúsinu
MEÐAL menningarþjóða er það
mjög tíðkað, að listamönnum sé
íalið að gera myndir af merkum
atburðum úr sögu þeirra. Þjóð-
irnar láta sér ekki nœgja að eiga
sögu þessara viðburða skráða í
bókum. Þær vilja sjá þá lifandi
Stjórnmálaviðhorfið
SÍÐAN alþingiskosningarnar f óru
fram er nú liðinn tæpur mánuð-
ur. Nær allan þann tíma hafa
hinir svokölluðu vinstri flokkar,
Framsókn, Alþýðuflokkurinn og
kommúnistar, setið á fundum hér
í Reykjavík og rætt og samið
um myndun margumræddrar
vinstri stjórnar. Þegar þetta er
Igili Skailagrúnsson kemur hlaðinn að bryggju é IljaMeyri «. l. fimmtudag.
ræði vinstri stjórnar - Sfundarsamb lástur sundurleitra flokka
,££■ KRtFST ÞVKR\
VAHP! FVLC-IR >.'•
„Ffi- £Gr M
EKKl Ai>
FARA TIL
OSFOV
Kröfur Alþýðuflokksins — en hvað fœr hann?
Loksins kom
síld
LOKSINS kom að því að síldin
gerði vart við sig fyrir Norður-
landi, S.l. 12 ár hefur þessi mik-
ilvægi þáttur í atvinnulífi þjóð-
arinnar, sumarsíldveiðin, brugð-
izt hrapalega. í stríðslokin voru
fyrir frumkvæði nýsköpunar-
stjórnarinnar og einstaklings-
framtaksins byggðar stórvirkar
síldarverksmiðjur fyrir norðan.
Allar þessar verksmiðjur hafa
staðið auðar og óhreyfðar í rúm-
an áratug. En nú koma þær að
góðu haldi, ef áframhald verður
á svipaðri veiði og í þessari viku.
Síldarverksmiðjurnar fyrir norð-
an geta brætt um 80 þúsund mál
síldar á sólarhring. Sjálfvirk
löndunartæki eru við flestar
þeirra. Og þrær þeirra geta
geymt nokkur hundruð þúsund
mál síldar.
Sjómönnum og útgerðarmönn-
um á vonandi eftir að verða mik-
ið gagn að þessum mikla verk-
smiðjukosti. Á árunum fyrir síð-
ustu styrjöld olli það útgerðinni
og þjóðinni í heild miklu tjóni,
að síldveiðiskipin urðu að bíða
dögum og jafnvel vikum saman
eftir löndun vegna skorts á síld-
arverksmiðjum. Úr þessum verk-
smiðjuskorti bætti nýsköpunar-
stjórnin verulega undir forystu
Sj álfstæðismanna.
En þá var víðsýni og fram-
sýni Framsóknarmanna ekki
mcirl en svo, að þeir hund-
skömmuðu Ólaf Thors og
stjórn hans fyrir að beita sér
fyrir aukningu afkastamögu-
leika sildarvcrksmiðjanna.
I dag munu islenzkir sjó-
mcnn og útvegsmenn minnast
þess, hverjir það voru, sem
beittu scr fyrir byggingu
fleiri og betri síldarverk-
smiðja, og hverjir það voru,
sem börðust gegn því. Fram-
sóknarmenn þjónuðu eins og
fyrri daginn aftuihaldseðli
sínu. Hagsmunir útgerðarinn-
ar og sjómanna skipti þá engu
máli.
Gamlar minningar
rifjast upp
ÞEGAR síldarskipin hafa þessa
viku komið sökkhlaðin inn til
verksmiðjanna og söltunarstöðv-
ar.na, haí'a rúmlega áratugsgaml-
ar minningar rifjazt upp. Fólkið
hefur lifað aftur þann tíma, þeg-
ar ös og annríki ríkti í byggðar-
lögunum við verkun síldarinnar.
Nú hefur það í fyrsta skipti
hent, að Reykjavíkurtogari af
nýsköpunargerð hefur komið
hlaðinn af síld að landi. Var
það Egill Skallagrímsson, sem
kom til Hjalteyrar í fyrradag
með á fjórða þúsund mál inn-
anborðs.
Framleiðslugeta þjóðarinnar er
allt önnur og meiri nú, en hún
var á árunum fyrir stríð. Afköst
síldarverksmiðjanna eru marg-
föld við það, sem áður var og
skipin eru stærri og fullkomnari.
í góðu síldarári er nú hægt að
ausa upp gífurlegu magni af hin-
um silfurlitaða kenja-fiski.
í gær, föstudagskvöld, var
samtals búið að salta á Norð-
urlandi í rúmar 200 þús. tunn-
ur. Bræöslusíldaraflinn nam
þá einnig um 190 þús. mál. Út-
flutningsverðmæti þessa afla-
magns mun nema töiuvert á
annað hundraö milljóna króna.
fyrir augum sér, og geta skapað
sér þannig sem gleggsta hug-
mynd um svip þeirra og inni-
hald.
Við íslendingar höfum til
skamms tíma lítið gert að því
að minnast merkisatburða úr
sögu okkar með slikum hætti. í
þann mund, sem Lýðveldishátíð-
in var haldin, var þó merkilegt
spor stigið í þessa átt. Fyrir
frumkvæði þingforseta, alþingis-
manna, þjóðhátíðarnefndar og
nefndar þeirrar, sem undirbjó
sögulegu sýninguna, sem haldin
var í sambandi við Lýðveldis-
stofnunina, var ákveðið að gert
skyldi málverk að Þjóðfundin-
um árið 1851, og var Gunnlaugi
Blöndal listmálara falið það
vandasama verlc.
Þetta málverk hefur nú verið
fullgert og var s.l. mánudag sett
upp í anddyri Alþingishússins.
En þar er setustofa þingmanna
og gesta þeirra.
Hér skal ekki lagður dómur á
listrænt gildi þessa verks. Það
er þó skoðun margra, að lista-
maðurinn hafi með því unnið
mikið afrek. En aðalatriðið er
það, að einn sögulegasti viðburð-
ur þingsögunnar hefur verið fest-
ui á léreft og málverkinu af hon-
um valinn staður í húsakynnum
löggjafarsamkomunnar. Þar mun
það verða meðan lýðræði og
þingræði er í heiðri haft og fs-
lendingar unna sögu frelsisbar-
áttu sinnar.
Málverkið af Þjóðfundinum
á aðeins að vera upphaf a'ð
gerð sögulegra málverka af
merkustu viðburðum íslenzkr-
ar sögu. Vel færi á því, að
næst yrði gert málverk af Al-
þingi því, er samþykkti Sam-
bandslögin 1918. Þá verður að
teljast sjálfsagt, að málverk
verði gert af Alþingi á Lög-
bergi við Öxará, er samþykkt
var stofnun lýðveldis á ís-
landi. Er tillögum um þetta
hér með varpað fram til at-
hugunar og framkvæmda.
ritað, eru horfur á að slík stjórn
kunni að verða sett á laggirnar
næstu daga.
Framsóknarflokkurinn og
Alþýðuflokkurinn lýstu því
að vísu báðir yfir fyrir kosn-
ingarnar, að „allt samstarf
við kommúnista væri útilok-
að“. Eftir kosningarnar hafa
þessir flokkar hins vegar lýst
því yfir, að fyrri yfirlýsingar
þeirra um afstöðuna til komm
únista bæri að hafa að engu.
Sérstaklega hefur Tímanum
orðið tíðrætt um það, sem
hann kallar „hcilindi“ komm-
únista. Hefur aðalmálgagn
Framsóknarflokksins verið
sérstaklega ánægt með það og
farið fögrum orðum um.
Stórmennska
Alþýðuflokksins
MÁLAFYLGJA Alþýðuflokks-
manna hefur undanfarið mótazt
mjög af barnalegri stórmennsku
og drembilæti. Flokksstjórn
þeirra lýsir því yfir, að floklcur-
inn krefjist þess að fá „í sinn
hlut þau mál, sem mestur vandi
fylgir og þjóðinni ríður á að
ráðið verði til farsællar lausnar."
Heyr á endemi. Alþýðu-
flokkurinn hefur þá líka sýnt
það, eða hitt þó heldur, að
hann sé fær um að ráða þeim
málum, „sem mestur vandi
fylgir“ til lykta. Hann hefur
verið stefnulaus og eins og
blaktandi strá í hverju máli.
Og nú vinnur hann það sér til
valdaaðstöðu að éta ofan í sig
yfirlýsingu formanns síns,
Haraldar Guðmundssonar, í
útvarpsræðu fyrir kosning-
ar, um að „allt samstarf við
kommúnista sé útilokað.“
En það verður gaman að sjá
hvaða mál maddama Framsókn
skammtar Alþýðuflokknum úr
lófa sínum, þegar stjórn þeirra
og kommúnista sezt á laggirn-
ar!
Það er sannarlega engin furða
þótt formaður Alþýðuflokksins,
sá sem gaf yfirlýsinguna í út-
varpið, hafi meiri hug á því í
bili að setjast í rólegt sendi-
herraembætti í Ósló, heldur en
að taka þátt í vinstra ævintýr-
inu með Hermanni Jónassyni og
kommúnistum.
Aldrei meiri
framleiðála
TÍMINN heldur því enn einu
sinni fram í fyrradag, að hér
ríki nú meiri gjaldeyris- og vöru-
skortur en oftast áður. Ekki er
þetta í góðu samræmi við stað-
reyndirnar, og minna mætti Tím-
ann á það, að aðalfundur SÍS
lýsti því yfir fyrir skömmu, að
aldrei hafi verzlunarvelta Sam-
bandsins verið meiri en nú. —
Hvernig gæti svo verið, ef hér
ríkti hatramlegur gjaldeyris- og
vöruskortur?
Sannleikurinn í málinu er
í raun og veru sá, að fram-
leiðsla þjóðarinnar og gjald-
eyrisöflun hefur aldrei verið
mciri en einmitt nú og á s.l.
ári. Aldrei hefur heldur verið
meira flutt inn af gagnlegum
vörum til neyzlu og uppbygg-
ingar í landinu. Og þetta'ger-
ist án þess, að þjóðin taki er-
lend lán svo nokkru nemi.
Á vegamótum
SJÁLFSTÆÐISFLOKKURINN
hefur tekið þátt í stjórn landsins
s.l. 17 ár og oft haft forys'tu um
hana á þessu tímabili. Það er
margsögð saga, sem alþjóð er
kunn, að þetta hefur verið mesta
framfaraskeið í sögu hennar. Og
nú, þegar vel má svo fara, að
Sjálfstæðismenn verði í stjórnar-
andstöðu um skeið, standa yfir
stórfelldar framkvæmuir, sem
Sjálfstæðisflokkurinn hafði for-
ystu um að hafnar væru. Raf-
væðing landsins stendur sem
hæst, húsnæðisumbætur eru
meiri en nokkru sinni fyrr, og
þjóðin á betri og fullkomnari
framleiðslutæki til lands og sjáv-
ar en nokkru sinni fyrr.
Þannig hefur Sjálístæðis-
flokkurinn notað þau völd,
sem þjóðin hefur fengið hon-
um. Hann hefur notað þau til
þess að berjast fyrir bættri
aðstöðu fólksins í lífi þess og
starfi.
Aldrei sterkari en nú
EN í dag eru íslendingar staddir
á vegamótum í stjórnmálum sín-
um. Sundurleit hjörð Framsókn-
armanna, kommúnista og Al-
þýðuflokksmanna, hefur á-
kveðið að sameinast um
að einangra Sjálfstæðisflokkinn.
Því höggi mun hönd þeirra verða
skamma stund fegin. Það mun
eklti saka Sjálfstæðisfiokkinn,
stefnu hans eða traust hans með-
al þjóðarinnar.
Við síðustu kosningar hlaut
Sjálfstæðisflokkurinn 42,4% at-
kvæða. Hann vann verulega á
og er nú sterlcari en hann hefur
verið mörg undanfarin ár.
Stundar samblástur
sundurleitra flokka
SJÁLFSTÆÐISFLOKKUR-
INN er það afl, sem ekki
verður barið niður með stund
ar samblæstri sundurleitra
flokka, sem í raun og veru
eiga ekkert sameiginlegt nema
hatrið til stærsta og þrótt-
mesta stjórnmálaflokks þjóð-
arinnar. Islendingar vita,
hvernig Sjálfstæðisflokkurinn
Framh. á bls. 15