Morgunblaðið - 02.12.1956, Blaðsíða 12

JtanmnttÞIðfrifr
Útg.: H.f. Arvakur, Reykjavík
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Aðalritstjórar: Valtýr Stefánsson (álan.)
Bjarni Benediktsson.
Ritstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Einar Ásmundsson.
Lesbók: Ámi Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Árni Garðar Ki istinsson.
Ritstjórn: Aðalstrætt 6.
Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstræti 6. Sí*ni 1600
Askriftargjald kr. 25.00 á mánuði innanlands.
í lausasölu kr. 1.50 eintakið.
„Trúi ég ei á
ÞAÐ var sú tíð, að kommúnism-
inn hafði ekki sýnt andlit sitt
umheiminum. Þegar kommúnist-
ar brutust til valda í Rússlandi
var því fagnað víða um heim, að
hinu hataða zarveldi hefði verið
steypt af stóli og lýðurinn heimt-
að til sín völdin. Skáld og rit-
höfundar um víða veröld gengu
í lið með kommúnistum og fluttu
mál þeirra. Þessir andans her-
menn trúðu því að hér væri dög-
un a fannarri öld, nýr tími frelsis
og jafnréttis að renna upp.
En svo kom sá tími að komm-
únistiskt stjórnarfar var ekki
lengur fyrirbrigði, sem var inni-
lokað í Rússlandi, þar sem eng-
inn mátti fara út eða inn, nema
undir eftirliti. Valdhafar komm-
únista komu nú upp um eðli og
aðferðir stefnu sinnar. Þeir und-
irokuðu margar þjóðir, héldu
rússnesku þjóðinni í ánauð og
skáld og rithöfundar hennar urðu
að skrifa eins og þeim var fyrir-
skipað af hinum brjálaða Stalin
og þjónum hans. En það kom líka
á daginn að það var ekki brjál-
æði Stalins sem átti sökina held-
ur sjálf stefnan, hið kommún-
istiska kerfi.
Sá ljómi, sem stóð af þeim
kommúnistum, sem veltu zarnum
úr stóli er löngu fölnaður. Skáld-
in og rithöfundamir eru hættir
að syngja kommúnistum lof og
dýrð. Aðeins tiltölulega fáir eldri
menn, sem mótuðust á árunum
milli stríðanna og hafa ekki vilj-
að sjá eða heyra, eru eftir. Hin
unga kynslóð rithöfundanna vill
ekki lengur láta bindast andlega,
við stríðsvagn kommúnismans.
Fjörutíu ár á m:sU
Hér á landi hefur þróunin orð-
ið hin sama og víðast hvar annars
staðar. Þegar eftir rússnesku
byltinguna heyrðust hér raddir
aðdáunar og hárra vona. Aðeins
ein rödd úr hópi skálda vorra
mælti varnaðarorð. Það var rödd
Matthíasar Jochumsonar. Hann
kvaðst ekki trúa á skrílræði —
„trúi ég ei á díkis-drekann“ —
orkti hið gamla þjóðskáld. En
skáldakynslóðin, sem óx hér upp
milli styrjaldanna hneygðist eins
og víða annars staðar til komm-
únistiskrar tilbeiðslu. Forkólfar
kommúnista lögðu sig mjög fram
um að ná skáldum og rithöfund-
um á sitt band og spöruðu ekkert
til þess. Þau tök, sem kommún-
istar náðu á bókmenntalífi þjóð-
arinnar er eitt óhugnanlegasta
fyrirbæri, sem gerst hefur í ís-
lenzku þjóðlífi á vorum tímum
og verður það ekki rakið nánar
hér, en er alkunnugt.
En nú eru straumhvörf orðin
og má sjá það á mörgu. Hin unga
kynslóð skálda vorra hefur séð í
andlit kommúnismans og þekkir
hann. 1 Stúdentablaðinu, sem
kom út í fyrradag er dæmi þessa.
Þar birtir eitt af yngstu og álit-
legustu skáldunum, Hannes
Pétursson, kvæði um „Kreml",
þar sem kommúnistarnir:
„rjála við hníf sinn, horfa lymskir
á grannann
því hungrið er stöðugt og sárt:
þeir éta hver annan“.
Þannig yrkir engiml nema sá,
sem séð hefur framan í kommún-
ismann, eins og hann birtist um
díkis-drekonn“
miðja 20. öld, og skilur hvað það
var, sem hann sá.
Milli kvæða Matthíasar og
Hannesar Péturssonar eru tæpir
fjórir áratugir en það, sem báðir
sáu er hið sama. öldungurinn sá
og skildi af veraldarvizku sinni
og skáldlegu innsæi það sem ungi
maðurinn skilur af reynslu sinna
tíma.
Hin unga kynslóð íslenzkra
skálda og rithöfunda dýrkar ekki
framar það sem Matthías kall-
aði dreka díkisins. Ofurvald
kommúnista meðal íslenzkra bók-
menntamanna hefur orðið til
mikils tjóns, eyðilagt margan
góðan efnivið. Nú þegar þessi
álagahamur er hruninn mun
margt nýtt og fagurt skapast.
Vonbrigði V.-Þjóðverja
ÞEIR horfa oftast austur til járn-
tjaldsins, sem næstir því búa og
eru því háðastir, sem þar gerist.
Vestur-Þjóðverjar eru glöggt
dæmi um þetta. Land þeirra er
klofið og sitja Rússar með her
og leppstjórnendur sína í hinum
ófrjálsa hluta. Sameining lands-
ins er hjartfólgnasta mál Vestur-
Þjóðverja. Allir eru þeir sammála
um að vinna að sameiningu en
greinir á um leiðir. Adenauer og
flokkur hans telja að hinir frjálsu
Þjóðverjar þurfi að vera sem
sterkastir á öllum sviðum, einnig
hernaðarlega og eiga sér Vestur-
veldin að öruggum bakhjarli. Með
slíka aðstöðu sé helst hægt að
gera sér vonir um árangur af
samningum við Rússa um sam-
einingu landsins. Andstæðingar
Adenauers, með jafnaðarmenn í
broddi fylkingar, hafa hins vegar
haldið því fram, að Þjóðverjar
ættu að vera sem hlutlausastir
og afneita vígbúnaði. Þátttaka í
vestrænum varnarsamtökum væri
hindrun fyrir samningum við
Rússa.
Eftir afhjúpun Stalins töldu
þessir menn, að ný öld væri að
renna upp í Rússlandi, kommún-
istum væri vel treystandi til frið-
samlegrar sambúðar. Þegar svo
virtist, sem Rússar ætluðu að
hverfa frá Búdapest og gefa Ung-
verjum hið þráða frelsi fékk þessi
hugsun byr undir báða vængi.
Jafnaðarmenn hrópuðu nú: Þarna
sjáið þið. Það er vel hægt að búa
með Rússum, við þúrfum ekki
að óttast þá eða Austur-þýzku
kommúnistana! En svik Rússa og
blóðbaðið I Ungverjalandi bjó
þessum draumum skjótan endi.
Nú er Þjóðverjum ljóst að ná-
býlið við Rússa er þeim voðaleg
ógn. Hlutleysi væri sama og
sjálfsmorð. Stefna Adenauers hef
ur nú aftur fengið viðurkenningu
milljóna, sem hlustað höfðu á
draumóra jafnaðarmannanna og
annarra. Vonbrigðin urðu sár, en
nú vita Vestur-Þjóðverjar ljósar
en áður, hvar þeir eiga að standa.
Efling kraftanna inn á við og
skilyrðislaus samstaða með Vest-
urveldunum út á við er sú stefna,
sem þeir sameinast nú um í dag.
Þannig er það alls staðar. Þeir,
sem hafa trúað eru vonsviknir
og gera sér ljóst að gagnvart
kommúnismanum þýðir ekki hlut
leysi, heldur aðeins hernaðarleg
vörn og andleg sókn.
uonGVNnr/AfíiB
Sunnudagur 2. des.
UTAN ÚR HEIMll
U,
'UíÉtœkaótcL lijáfparótar^
Idaróöcýunncir
) NICEF eðg Barna-
sjóður Sameinuðu þjóðanna hef-
ur veitt börnum af mörgum lit-
um og tungum meinabót. Tökum
t. d. Hatjinder litlu í ‘Indlandi.
Berklar voru versti óvinur henn-
ar. En ein stunga í handlegginn
með sprautu Barnasjóðsins bjarg-
aði henni frá „hinum hvíta
dauða“. Eða hann Ahmed litli í
frak. Hann komst líka í kynni við
sprautu Barnasjóðsins, en sú var
full af DDT og útrýmdi malaríu-
mýflugunum á heimili hans.
Modjena litli í Afríku þekkir
aftur á móti bara töflur Barna-
sjóðsins, sem hafa bjargað hon-
um frá holdsveiki. Og Cecilie á
Haítí hefur fengið penicillin frá
Barnasjóðnum, og það hefur lækn
i/era\
, ma
s e«*
segJ8:
^ * framan^
efni, og hann er nú orðinn um-' hjálpin kemur, og (jsa^e*'
fangsmesta samvinnufyrirtæki I lónd eru ekki alltaf fian
veraldarsögunnar. Stjórnir 95 _.
landa og landsvæða — ásamt ein- JÍ fyrir
staklingum sem bera málið fyrir' hefur ^öustu árin,
brjósti — greiða kostnaðinn við “ sanni
starfið. Þau lond, sem hjalp
hljóta, leggja sjálf fram jafnmik-
ið eða meira fé og auk þess út- . me-ningunni el‘ &
vega þau meginhlutann af starfs- ^g. 6 r sf ajþjóðasamstar1-
liðinu. Barnasjóðurinn ráðleggur,' " 'J
leiðbeinir og uppörvar ríkin, sem
eru hjálparþurfi, til að færa sér
í nyt eigin mannafla og verkfæri.
Hjálp sjóðsins er takmörkuð og
miðar að því að styðja löndin
að hana af hinnx skæðu hitabeltis- - , . ,
, ,,, , ,, ... , fyrstu sporin, þannxg að þau geti
sarasott, sem drepur fornarlomb . t x x •
sín hægt og miskunnarlaust, étur
sundur vöðvavefina, svo að stund-
um verður að halda beinunum í
sjúklingunum saman með reip-
um eða böndum. Josa í Júgóslavíu
er orðinn stór og stæltur, því
hann fékk þurrmjólk frá Barna-
sjóðnum í tæka tíð.
Jressi fimm börn eru af-
mælisbörn Barnasjóðsins, því þau
eru nákvæmlega jafngömul hon-
um, eða 10 ára. Og nú hefst ann-
ar áratugur 1 ævintýralegu starfi
sjóðsins, starfi sem er svo víð-
tækt og stórkostlegt, að í ár njóta
38 milljónir barna um allan heim
góðs af þeim 20 milljónum doil-
ara, sem sjóðurinn hefur til um-
ráða árlega.
Mr egar síðari heimsstyrj-
öld lauk, voru í Evrópu einni
saman 40 milljónir barna, sem |
þörfnuðust hjálpar. Þau voru:
heimilislaus, foreldralaus, sjúk og
limlest. Sameinuðu þjóðirnar
voru þá orðnar veruleiki, og það
var eðlilegt, að ein deild þeirra
tæki börnin að sér. Þess vegna
var Barnasjóðurinn stofnaður, en
hann starfar undir beinni stjórn
Allsherjarþingsins. Þegar starfið
meðal barnanna — þessara fórn-
arlamba heimsku og ósáttfýsi
hinna fullorðnu — hófst, kom í
ljós ósegjanleg eymd, ekki aðeins
sökum stríðsins, heldur og vegna
þess, að heimur barnsins var yfir-
leitt vanræktur. Um það bil 600
milljónir barna — tveir þriðju
hlutar allra barna heimsins —
þjáðust af skorti eða sjúkdómum.
Framtíðin var langt því frá björt,
og Sameinuðu þjóðirnar, sem
vinna ekki síður fyrir framtíðina
en samtímann, sáu fram á, að
gera þyrfti annað og meira en
veita bráðabirgðahjálp í nauðum.
Þær urðu að reyna að ná til af-
skekktustu og fjarlægustu byggða
heirns, þar sem ástandið var einna
verst.
smám saman staðið á eigin fót-
um.
B
arnasjóðurinn fælist
enga erfiðleika til að koma birgð-
um sínum af matvælum, klæðum
og lyfjum til allra landa heims.
Hann notar skip, flugvélar, járn-
brautarlestir, alls konar flutn-
ingavagna, og þar sem nútíma-
samgöngutæki eru ekki fyrir
hendi eru notaðir fílar, úlfaldar,
asnar eða innfæddir burðarmenn.
Mönnum heflxr reiknazt svo til,
að öll þessi ílutningatæki fari
samanlagt ekki minna en 72.707
mílur daglega, en það samsvar-
ar þremur ferðum kringum jörð-
iná.
A
ð sjálfsögðu er það
urnar
ekki ana
fran'*
menning samtímans er nauð'
I farabraut. Enginn hlutur ^ sefli
__ . <;€&3®
um starf sjóðsn^rsgefa
eKKi aixa söguna, en " , þefun
þó til kynna, hvað ge ^ þýið
verið. Eins og stcnóu1' srna
að lækna 8 milljónir na 6®
hitabeltissárasótt, bolU verja 4“
milljónir gegn berklum, o
milljónir gegn nxalarx ’ ggjjxi**
milljónir barna °S . °’
kvenna fá að staðaldxn J
aðra uppbótarfæðu. lega u
holdsveikinni verið axg
rýmt, og baráttan við ■rlLnSllt'
ina hefur borið góðan .^\\eét
Þá hefur verið bariz •u){dó[rilj
gegn illkynjuðum aU,®hI.eidð°?x-r
trachoma,
Austurlondum og vl° A.,dastel11,
oft til algerrar blindu. fiuá
og augnalok bólgna, bre, i
taka sér þar aðsetur
út smitið. Sums staðar ^ a
er talið, að um 20
jafnaði á augum hveis petifl
tekur tvo mánuði að
an sjúkdóm.
B,
jiefaf
arnasjoðurinn^^jpjeg*
ekki á að skipa nenxa eJVa •
ekki alls staðar jafnauðvelt fyrir 300 föstum starfsmönn^^.
starfsmenn Barnasjóðsins að þess nýtur hann aðst velfel
komast í samband við hinar sund- sjálfboðaliða, sem.-ti jd® -v-
urleitu þjóðir og þjóðflokka, sem barnanna fvrir brj°_ )cvl_.
þeir verða að ná til, Sums staðar
eru trúarbrögðin Þrándur í Götu,
annars staðar tortryggni í garð
hvíta mannsins, sem svo oft áður
kom til að ræna og rupla. En
smátt og smátt hafa milljónir
barnanna fyrir
m. a. nefna hinn
frseg®
________ ej
myndaleikara, Dannf _. ; sía'
hefur verið óþrey aUrga2t s‘rl
sínu fyrir sjóðxnn, 0g ^
um heim a vegum tarfið, x,
ágæta kvikmynd Vm. estuxn 10
«vnrl hpfnr veríð 1
manna fengið trú á starfi sjóðs- j sýnd hefur verið
ins. Þeim hefur skilizt, hvaðan I um heims.
B
arnasjóðurinn tókst á
hendur þetta tröllaukna verk-
í sprautu Ahmeds var DDT.
„Húllam hæ” - „Vellingur 09 hristin^
★ ★ ★
MIKIÐ hefur verið rætt um
svonefndan Rock’n’ roll dans
sem uppruninn mun einhvers
staðar í Ameríku, eins og ýmis
önnur léttvæg tízkufyrirbrigði.
Dans þessi hefur farið sigur-
för um heim allan, þó að hann
hafi ekki hlotið náð fyrir aug-
um rússnesku valdhafanna
sem halda þvi fram að hann
sé sprottinn af „fasisma“,
„andbyltingarstarfsemi“
fleiri þess háttar vindmyllu
sem kommúnistar hafa verið
að berjast við að undaníörnu.
¥ ¥ ¥
En hvað um það. Dans þessi
hefur nú borizt hingað til lands
og fengið misjafnar undir-
tektir. Hafa honum verið gef-
in ýmis nöfn, t. d. hefur hann
verið nefndur „Velta og hrist-
ingur“___Ég rakst á skólablað
Menntaskólanema hér f bæ
fyrir skömmu og hafði hina
mestu ánægju af. Krakkarnir
eru skemmtilega gamansöm og
^ekki allt fyrir brjósti
1 í skólablaðinu er m.a.
á þennan fræga dans,
og [>ar er hann nefndur öðru
* ★ ★
--------------- Kúlltf®® rjð
ágætu nafni ” jjafa _r,»
dans“. Mun b* einl*
reyndur í skola“s gó«tftf!f pf
tíma í haust ***#
angri (þ. e. a ’jð j£ett,r
liði) — en blrfjr^ggóg?
þó getið að
fært út kviarnar , gjajdg ^
hæið! Er vafa ^r haí1 frei*'
qa oriendir dansar ar
0