Morgunblaðið - 06.03.1963, Blaðsíða 6

6
MORCVNBLAÐIÐ
Miðvikudagur 8. marz 1963
Jakob Jóh. Smdii skrifar um
VORIÍR VETRI
Matthías Johannessen: „Vor
úr vetri“. — Gunnlaugur
Scheving gerði myndir og
kápu. — Helgafell — 7. febr.
1963.
MATTHÍAS Johannessen hefuir
vent sínu kvæði í kross og yrk-
ir hér eingöngu rímað og stuðl-
i............ .....—......
Matthías Johannessen
eða hefðbundið, eins og nú
er farið að kalla það. Eru hér
á ferðinni eintómar sonnettur,
að undanskildu inngangskvæð-
inu. Eru þær margar gullfalleg-
ar og ljómandi vel ortar og víða
djúp hugsun að baki orðanna.
Kennir hór að visu uggs og kvíða
nútímans og þeirrar óvissu, sem
sveipar framtíðina, en vonin um
vor úr vetri hefur þó síðasta
orðið, eins og fram kemur á
skláldlegan hátt í mörgum kvæð-
unum. Nægir að benda á loka-
erindi eins og þessi:
Blánar af nýjum degi sær við
sand
síungri þrá, að brotna við sitt
land,
eða þetta:
Hún rís samt aftur, jörð með
sól úr sæ,
sígræn jörð og frjó sem grös
í maL
Hér er víða skáldlegt orða-
▼«.1, djarfar likingar og sefjandi
Brynjúlfur Dagsson
héraðslæknir — Minning
persónugerving, og þó að finna
megi einhverja hnökra á band-
inu, þá gætir þess ekki, innan
um allt það, sem vel er gert.
Sem dærni um skáldlegt hand-
bragð höfundar skal hér að lok-
um tekin upp ein sonnetta í bók-
inni:
Nóttin vair fögur, fjöllin sak-
laus á vanga.
Feigð þinna drauma myrkur,
sem enginn þekkir,
þögnin eilíf, hendumar fingr-
aðir hlekkir,
hláturinn sígrænt lauf og
blóm, sem anga.
Landið holdvott af regni,
rauðvín í glasi,
rökkurhlý nóttin, senn er hún
á förum,
kemur ei aftur með orðlaust
hvísl á vörum
öndvert og dautt, en minn-
ingin spor í grasi.
Nóttin var að kveðja köld eins
og vetur þess dauða,
sem kernur ei aftur, nóttin var ,
lík þeirrar stundar,
sem kemur ei aftur, en kallar
þig oft til fundar
við krossfest orð, sem lituðu
nóttina rauða.
Þú leitar að vori og leiðir hug
þinn til baka,
en Ijóð þinnar æsku er stirðn-
uð jörð undir klaka.
Skáldið nýtur þess óbeinlínis,
að það sér langt „ud over denne
verdens grásten og mög“, eins
og Arne Garborg sagði. Tóm-
hyggja nútímans er of vatnsbor-
in til þess, að vænlegt sé að
gera úr henni hið sanna vín
skáldskaparins, en sem betur fer,
er Matthías Johannessen fjarri
þeim nihilisma.
Jakob Jóh. Smári.
ÞAÐ hefur löngum fylgt læknis-
starfi að vera kvaddur til ferðar
án fyrirvara, hvernig sem stend-
ur á eyktamörkum eða árstíðum.
Svo er og þegar komið er að
þeirri ferð, sem enginn á aftur-
kvæmt úr. Það er jafnvel eins og
hinn mikli sendiboði eigi oft
brýnna erindi og bráðara við
lækna en aðra menn.
Fyrir fáum dögum vorum við
hjónin gestir á heimili míns
gamla nágranna og starfsfélaga
Brynjúlfs Dagssonar, ásamt
nokkrum öðrum vinum þeirra
hjóna. Húsbóndinn var með hýru
yfirbragði, eins og hann var van-
ur, húsfreyjan gædd því hispurs-
lausa og hlýja viðmóti, sem gerir
gestum komuna og veruna
ánægjulega. Það hvarflaði víst
að engum okkar, að þetta yrði
skilnaðarsamkvæmi, heimilisfað-
irinn innan örfárra daga liðið
lík, en húmóðirin komin á spítala
með heilabróðfall og tvísýna á
lífi hennar. ÖIl þekktum við þrek
og dugnað Brynjúlfs og enn var
hann á ágætum starfsaldri. Það
skal þó látið ósagt, fivort hann
hefur áður kennt sér nokkurs
meins. Brynjúlfur Dagsson var
ekki vanur að kvarta.
Brynjúlfur heitinn var fæddur
í Þjórsárholti í Hreppum 9. sejtt.
1905, sonur þeirra hjónanna Þór-
laugar Bjamadóttur bónda í
Sviðugörðum í Flóa, Þorvarðs-
sonar, og Dags síðar hreppstjóra
í Gaulverpabæ, Brynjúlfssonar
fræðaþuls á Minnanúpi, Jónsson-
ar s. st., Brynjólfssonar s. st. Jóns
sonar klausturhaldara á Kirkju-
bæ, Brynjólfssonar Thorlaciusar
sýslumanns á Hlíðarenda, Þórðar
sonar Skálholtsbiskups, Þorláks-
sonar Hólabiskups, Skúlasonar á
Eiríkssstöðum, en kona Skúla var
Steinunn, dóttir Guðbrands bisk-
ups. Er þetta karlleggur Thorla-
cius-ættar, þótt ættarnafnið hafi
ekki verið notað af þeim lang-
feðgum alllengi.
Brynjúlfur læknir ólst að mestu
upp í Gaulverjabæ og mun ekki
hafa verið ætlað að ganga mennta
veginn, en hugur hans stóð mjög
til fróðleiks og frama, svo að
hann hóf nám, þegar hann var
farinn að geta unnið fyrir sér,
tók stúdentspróf 25 ára gamall,
og varð kandidat í læknisfræði

þar. Haustið 1939 varð hann starf
andi læknir á Selfossi, en skipað-
ur héraðslæknir í Reykdælahér-
aði 1940, Dalahéraði 1942,
Hvammstangahéraði frá 1. jan.
1945 og loks Kópavogshéraði frá
sex árum síðar. Dvaldist hann
næstu þrjú ár í Dstnmörku og afl
aði sér mjög alhliða framhalds-
menntunar á ýmsum spítölum
1. jan. 1956, en hafði þá áður
gegnt aðstoðarlæknisstarfi um
tíma á lyfjadeild Landsspítalans.
Hann fylgdist jafnan mjög vel
með í vísindagrein sinni, aflaði
sér oft nýrra bóka, var veturinn
1948—49 við framhaldsmenntun
í heilbrigðisfræði í London, en
sumurin 1959 og 1961 á náms-
skeiðum fyrir embættislækna í
Gautaborg. Hiklaust mó því telja
hann hafa verið einn af bezt
menntuðu héraðslæknum lands-
ins.
Brynjúlfur læknir kvæntist
1531 Sigríði Pétursdóttur Slökkvi
liðsstjóra Ingimundarsonar og
eignuðust þau fimm börn. Fjögur
þeirra eru á lífi: Dagur, starfs-
maður við Lyfjaverzlun Ríkisins,
Þórlaug hjúkrunarkona, Unnur
og Sigríður, námsmey, en áður
en Brynjúlfur kvæntist átti hann
dóttur, Huldu, sem gift er Guð-
mundi Guðmundssyni síma-
mannL
Af þessari lýsingu á lífsskeiði
Brynjúlfs heitins mættu ókunnug
ir ætla, að það hafi verið nokk-
urn veginn greið og slétt gata,
en svo var ekki. Fjárhagur hans
var mjög þröngur framan af, hér-
uðin erfið og illa launuð, en ofan
á bættist ólæknandi vanheilindi
sumra barna hans og heilsumiss-
ir fyrri konu hans að lokunou
Aldrei sá þó ömurlyndi á hon-
um og virtu sumir honum það
jafnvel til léttúðar. Afkoma hans
var að vísu orðin með sæmilegu
móti á Hvammstanga og ágæt
allra síðustu árin, þótt ekki nyti
hann þess lengi. Það varð honum
líka ómetanlegt lán, að síðari
kona hans, Ingibjörg Jónsdóttir
óðalsbónda í Hergilsey Árnason-
ar, sem verið hafði forstöðukona
barnaheimilis um langt skeið,
reyndist stjúpbörnum sínum sem
bezta móðir, svo að þau elskuðu
hana og virtu, en honum sjálfum
mikil stoð í starfi hans og lífi.
Við Brynjúlfur heitinn vorum
nágrannar í rúman áratug og
skammt á milli, enda höfðum
við mjög mikið saman aj5 sælda
og hjálpúðumst venjulega að við
meiri háttar aðgerðir. Var ég þá
stundum nætursakir hjá honum,
ef svo stóð á; og naut fróðlegra
viðræðna við starfsbróður minn,
en söngs frú Sigriðar, sem var
mjög söngvin og hafði fallega og
tæra rödd. Hlýnar mér í huga,
er ég minnist þeirra mörgu
stunda.
Brynjúlfur Dagsson var mjög
ötull læknir og ósérhlífinn, laua
við alla ágegni og fégræðgL
Hann var með hærri mönnum á
vöxt og karlmenni að burðum,
rausnarmaður mikill, er því var
að skipta, jafnan glaður í bragði,
trygglyndur og allt að því barns-
lega einlægur. Hann var að fara
að jarðarför gamals vinar síns,
er hann varð heltekinn af kranz-
æðastíflu uppi á Hellisheiði,
komst með veikum burðum að
Selfossi og andaðist þar eftir
nokkrar mínútur á heimili móð-
Framhald á ols. 17.
Tvær skriður úr
Laugarvatns-
fjalli
Laugarvatni, 2. marz.
SEINNIPARTINN í dag féllu á
sama tíma tvær skriður úr fjall-
inu fyrir ofan byggðina. Skrið-
urnar féllu á sama stað og stóra
skriðan í fyrra, sem vann mikið
tjón á skóginum og tók veginn
af á stórum kafla. Miklar drunur
fylgdu skriðunum og var uggur
í fólkinu á staðnum, en til allrar
hamingju stöðvuðust skriðurnar
þegar þær voru komnar niður
í mitt fja.ll. — Benjamín.
VELVAKANDA barst þetta
bréf fyrir nokkuð löngu. Ekki
er talin ástæða til að synja birt
ingu þess, en það hefir verið
lagfært og dregið úr nokkrum
stóryrðum. En hér kemur bréf-
ið:
• Brjótið plötuna.
Kæri Velvakandi!
Fyrir mörgum árum hafði
Benedikt Gröndal hljómplötu-
þátt í Útvarpinu, og vann hann
sér það til ágætis að brjóta- í á-
heyrn alþjóðar eina plötu, sem
hann taldi virðingu útvarpsins
misboðið með að leika kvöld
eftir kvöld. Benedikt hafði mik
ið til sins máls, þó að sitt sýnd
ist hverjum, eins og oft vill
verða.
Nú er þessi sami Benedikt
orðinn formaður útvarpsráðs og
ber því meiri ábyrgð en áður
á heiðri stofnunarinnar. Þrátt
fyrir það lætur hann leika dag
eftir dag hljómplötu, sem einn
söngvari þessarar borgar hefur
sungið inn á, en ég tel langt
fyrir neðan virðingu útvarpsins
að láta leika þessa plötu.
Þetta er platan með laginu
„Við brimsorfna kletta". Það
'hlýtur að vera frumskilyrði
hvers góðs söngvara, að hann
kunni textann og að sjálfsögðu
lagið, áður en hann syngur það
inn á plötu, en á þessu vill
verða ærinn misbrestur.
Þessi ágæti texti mun vera
eftir Loft Guðmundsson, blaða-
mann, ef ég man rétt og var á
tímabili dálætissöngur Vest-
mannaeyinga og er ef til vill
tileinkaður þeim. Ætti söngvar-
inn því að geta fengði réttan
texta, ef hann kærir sig um að
hafa heldur það sem sannara
reynist. Hann syngur alltaf: —
„Skipanir gjalla, skipstjórar
kalla“, en það á að vera: „Skip
stjórar kalla, skipanir gjalla“.
Þó keyrir um þverbak er hann
syngur: „Þó að brimið sér bylti
með gný“, sem er hrein enda-
leysa, eins og allir sjá, enda á
það að vera: „Þó að báran sér
bylti með gný“.
Það er nú tillaga mín, að Bena
dikt Gröndal taki þessa plötu
og brjóti hana. Það þarf ekki
að gerast í áheyrn alþjóðar, en
burt með hana úr útvarpinu.
Með þökk fyrir birtinguna.
Ú tvarpshlustandi1*.
• Stutt svar til
form. F. f. B.
„Bílstjóri" sá er spurði I
Velvakanda: „Til hvers eru bíla
klúbbar?" biður um að fá það
leiðrétt í svari frá F.Í.B. að han«
hafi talið vegaþjónustu F.Í.B.
lofsverða, en ekki „óþarfa" einn
og formaður F.Í.B. segir, og að
mynd af „draugnum", bílflakinu
sem dregið var úr bænum, sé I
Ökuþór 2. tbl. 1961, en bíllinn
ók á Sogsbrúna sunnudagina
fyrir Verzlunarmannahelgin*
en var dregin úr bænum um
hádegi daginn eftir. Um fræðslu
kvikmyndir má fá upplýsingar
frá sæg af bílklúbbum í N-
Ameríku en þar eru ca 50 sinn
um meiri likur fyrir úrvali kvilc
mynda en í Danmörku. Að öðru
leyti staðfesti bréf F.Í.B. það
sem gagnrýnt var, um skort á
fræðslu í blöðum þegar með
þarf,- og vöntun á samvinnu við
fólkið, sem sést á fjölgun bil-
slysa. Smá gagnrýni, sem þessi
ætti að ske á félagsfundum, ef
þeir væru haldnir, en vonandi
ýtir þessi grein nokkuð við þein*
bílklúbbum, sem þetta getur átt
við.
„Bílstjóri**!