Morgunblaðið - 06.03.1963, Qupperneq 11

Miðvikudagur 6. marz 1963
MORCVIS B L Á ÐIÐ
!1
1 Blaðamannaþœfctirair í REkis-
útvarpinu eru ein af nýjungum
þess og hlustendiur hafa veifct
þessum þáttum vaxandi afchygiH.
Kemur þar mangt til; m.a. að
ýmsir framámenn í þjóðmálum
eru spurðir og svara, án nokkurs
verulegis undirbúnings.
Þar sem þessir þættir miðast
við að spyrja og fá svarað því,
eera efst er á baugi hverju sinni,'
vaentir hlustandinn þess, að í
vörunum fái hann sannastar og
gleggstar upplýsingar um það
«nál, sem þá er á dagskrá.
Mánudaginn 4. febrúar sl. svaT
aði flugmálastjóri spurningum
Þórður E. Halldársson:
Reykjavíkurflugvðllur og framtíð hans
blaðamanna um framtíð Reykja-
vikurflugvallar.-
Fyrir tveim til þrem árum
var þessi sami flugmálastjóri
þátttakandd í umræðum í þætt-
inum „Spurt og spjallað í út-
varpssal", um þetta sama efni.
Ritaði ég þá grein í dagblaðið
Vísi, nokkru síðar og taldi flug-
málastjóra hafa í þeim umræð-
um hallað allverulega réfctu máli
©g færði fyrir því rök.
Ég hlustaði á þennan þátt nú
©g varð þess áþreifanlega var, að
hdð sama var uppi á teningnum
*em í hið fyrra skiptið..
Flugmálastjóri segir, að með
tmá endurbótum og brautarleng
ingum geti Reykjavíkurflugvöll-
ur orðið sæmilegur millilanda-
flugvöllur um langt árabil fyrir
bæði félögin.
Þróun fugmála allt til þessa
er sú, að flugvélarnar stæikka og
flytja meiri þunga. Fullhlaðnar
verða flugvélar Loftleiða að
lenda á Keflavikurflugvelli til
«ð taíka eldsnyti, vegna þess að
þær ná sér ekki upp af Reykja-
víkurflugvelli og nú síðast fyrir
nokkrum dögum varð ein af flug
vélum Loftleiða að hella niður
benzínforða sínum á vellinum,
vegna þess að vind lægði, svo að
hún náði sér ekki upp nema með
því að „létta á sér.“
Flugmálastjóri segir, að leng-
Ing brautar í Nauthólsvík sé gerð
fyrst og fremst til þess að geta
tekið flugið með meiri þunga.
Hvaða afleiðingar það befur
kem ég að síðar.
Blaðamaður spyr, hvort undir-
lagi brautanna á Reykjavíkur-
flugvelli sé ekiki eitfchvað íifátt.
„Það er bæði gott og vont“, segir
flugmálastjóri; „hluti vallarins
er byggður á mel og móhellu,
hlutar byggðir í mýri og af því
Jeiöir að undirstaðan er sums
•taðar frekar veik og sums stað-
ar betri. Hins vegar hefur það
aldrei komið að sök.“
Reykjavíkurflugvöllur er styrj
el darfyrirbrigði, byiggður á sem
ekemmstum tíma, með sern
tninnstum tilkostnaði, miðaður
við þess tíma flugvélastærð og
þunga, en ekki sem framtíðar
flugvöllur fyrir íslendinga.
Melurinn og móihellan er að-
eins á hábungu flugbrautarinnar,
Miöbær — Nauthólsvik. Til
beggja enda eru undir flugbraut-
inni mýrarfen, sem kakkað var í
rauðamöl og aftur rauðamöl, svo
ég noti orð flugmálastjóra. En
hann gleymdi að geta þess, að
þegar rauðamölin hélt áfram að
eíga ofan í fenið, gi'ipu Bretar til
þess ráðs að raða tómum olíu-
tunnum og blikkbrúsum hlið við
hlið, fylla þessi ílát með grjóti og
eandi, og steypa svo yfir. Geta
má nærri, eftir rúm 20 ár, hvort
ekki er farið að þynnast í blikk-
ruslinu, svo sem missig og sprung
wr um völlinn þveran og endi-
langan sanna bezt. Ég vann sjálf
ur um tima við byggingu vallar-
ins og er þessu vel kunnugur.
Blaðamaður spyr: „Hver er
hættan af því að hafa svona að-
krepptan flugvöll, beinlínis í
miðri borginni?“ Svar flugmála-
etjóra: „Ég tel 1 fyrsta lagi að
vollurinn sé ekki aðkxepptur. það
er frjálst aðflug úr vestri yfir
sjóinn, frjálst aðflug úr suðri yf-
ir sjóinn og það er mjög sæmi-
lega frjálst aðflug úr austri yfir
lítt bygigt land.“
Aðflugið úr vestri er yfir sjó,
það er rétt. Hvað segja hins veg-
ar Kársnesbúar um aðflugið úr
suðri, þegar vélarnar skríða yfir
húsþökum þeirra til að ná braut-
inni í Nauthólsvík? Og hvað
segja Fossvogsbúar um aðflugið
úr austri, þar sem bæði Bæjar-
sjúkraihúsið og Kapellan eru í að-
flugsgeira, áður en vélin steypir
sér niður af Öskjuhlíð til þess að
ná braut? Eru rauðu ljósin á þess
um byggingum kannske ætluð
bílaumferð og gangandi?
Sannleikurinn er sá, að jafnvel
nýji flugturninn, eina nýja bygg
ingin á flugvellinum, er „hindr-
un“ samkvæmt ICAO-reglum —
og sama er að segja um lenging-
una á flugbrautinni út í Naut-
hólsvík, með tiliiti til Kársness-
ins.
Og hvað aðflugið snertir, þá
telur flugmálastjóri ekki taka að
minnast á flugdð inn yfir mið-
borgina. Við getum látið það
gott heita. En þurfa þær svo ekki
a.m.k. annað slagið að hefja sig
til flugs aftur,flugmálastjóri?
í>að þarf engan „tæknifræð-
ing“, bara leikmann, til þess
að sjá það og vita, að í fluglaki
stafar meiri hætta af flugvél en
í lendingu. Það gera sennilega
ekki allir sér ljóst, sem um mið-
borgina fara, hver hætta getur
stafað af ferlíkjunum, sem koma
æðandi út yfir miðborgina, með
alla mótora spennta til hins ýtr-
asta til þess að ná sér upp fyrir
byglgingarnar og möstrin á Lands
símastöðinnL Hvað skeður, bili
mótor í þeim átökum? Þá hugs-
un vil ég ekki húgsa til enda.
Hvers vegna þarf flugmálastjóri
að gleyma svona „smáatriðum",
þegar hann er að ræða um örygg
ismál flugsins yfir Reykjavík?
Hann fer hins vegar fljótt yfir í
þá sálrna, og eyðir löngu máli í
það að gera samanburð á því,
sem lélegast er í þessum efnum
hjá öðrum þjóðum. Enda þótt það
standist engan samjöfnuð, eins
og þeir geta borið um, sem það
hafa séð. En þeir eru bara svo
tiltölulega fáir í samartburði við
þá, sem hann er að fræða.
Endurbætur eða nýr- flugvöllur
Endúrbætur á Reykjavikur-
flugvelli eða bygging nýs flug-
vallár á Álftanesi var annar meg
inþátturinn i samtali blaðamann
anna og flugmálastjóra. Hlust-
andinn ^arð hins vegar litlu nær
eftir.
Eftir að flugmálastjóri hefur
fullyrt, að stórfelldar endurbætur
á Reykjavíkurflugvelli kosti
ekki meira en hámark einn þriðja
þess verðs, sem nýr flugvöllur
t.d. á ÁlftanesL mundi kosta
(miðað við fimm hundruð millj.)
gerir blaðamaðurinn athuga-
semd: „Þér sögðuð að endurbæt-
ur á flugvellinum mundu kosta
einn þriðja þess verðs, sem
mundi kosta að byggja nýjan
völl á Álftanesi. Var ekki í þessu
álitd amerisku sérfræðinganna,
sexn komu hingað til þess að
rannsaka þetta mál, bent á það,
að fullnægjandi endurbætur á
Reykjavíkurflugvelli yrðu jafn-
vel dýrari en nýr flugvöllur?"
Svar: „Nei, ég kannast ekki við
það.“ Hvort sem blaðamennimir
hafa þar næst komið með óþægi-
legar staðreyndir, eða eitfchvað
það borið á góma, sem almenn-
ingur mátti ekki heyra, er það
staðreynd, að þarna var klipptur
kafli úr segulbandsupptökunni.
Hvað máttum við ekki heyra,
sem hlustuðum? Er þess að
vænta að það verði þagað í hel,
sem talað er undir svo mörg
vitni? Er hugsanlegt að flugmála
stjóri hafi verið að segja eitt-
hvað ósatt?
Ingólfur Jónsson, samgöngu-
málaráðherra skipaði 11. júlí
1960 sérfræðinganefnd undir for-
sæti Árna Snævarr, verkfræð-
ings. Sú nefnd skilaði áliti 27.
febrúar 1962. Nefndinni var ætlað
að gera tillögur um framtíðar-
skipan _ fiugval.larmála Reykja-
víkur. Á bls. 11 segir: „Ennfrem-
ur má gera ráð fyTÍr að „kostn-
aður við þessa endurbyggingu
gætá hæglega orðið jafn eða íar-
ið fram úr kostnaði við að byggja
nýjan flugvöll á öðrum stað, er
fullnægi ströngustu kröfum“, svo
að tilgreind séu orð Buckleys
(bls. 109). (Buckley þessi er
amerískur sérfræðingur í flug-
vallarmálum, sem fenginn var
hingað frá fyrirtækinu James C.
Buckley Inc. New York til þess
að athuga framtíðarskipan flug-
vallarmála Reykjavíkur). Þá
þykir og rétt að tilfæra hér orð-
rétt hluta úr lokaorðum Buck-
ley‘s um þetta efni (bls. 110):
„Ef til vill er einnig vert að
athuga nauðsyn Reykjavikur-
borgar fyrir landrými í nágrenn-
inu til útþenslu. Þær framkvæmd
ir, sem hér eru ræddar, myndu
ekki einungis þarfnast alls nú-
verandi landrýmis flugvallarins,
heldur myndi þurfa að bæta þar
við."
Þetta eru tilfaerð orð úr nefnd
aráliti Árna Snævarr, auk til-
vitnaðra orða mr. Buckley. Þama
miðar hann við minnstu hugsan-
lega stærð flugvallarins sem
framtíðarvallar fyrir Reykjavik.
Þetta segist flugmálastjóri alls
ekki kannast við.
Flugmálastjóri segir það kosta
tvær milljónir króna að rann-
saka flugvallarstæði á ÁlftanesL
í hinu orðinu fullyrðir hann að
jarðvegsskiptin í Miklubrautinnd
séu „microskopiskt atriði" hjá
þeim jarðvegsskiptum, sem þurfi
að framkvæma undir flugvöll á
Álftanesi. Hvaðan kemur honum
þessi vizka, ef aðeins rannsókn
á flugvallarstæðinu kostar tvær
milljónir, en ekki verið fram-
kvæmd? Ég vil aðeins segja það
að akademisk þekking er orðin
úrelt, ef svona röntgenaugu sjá
það fyrirhafnarlaust, sem hiún
þarf að eyða tveim milljónum i
að rannsaka. Mig undrar ekki þó
hann segist geta talið nagHiaus-
ana undir flugvélavængjunum í
fleiri hundruð feta hæð.
Niðúrstaða flugmálanna /eftir
þessu; eina færa lausnin að end-
urbyggja hrollvekju Reykvik-
inga: Reykjavíkurflugvöll.
Það er S allra vitorði, sem
nokkuð þekkja til, að ef á að
endurbæta Reykjavíkurflugvöll,
þarf að brjóta upp mest allan
völlinn, Skipta um jarðveg í
meiri hluta vallarstæðisins og
steypa að nýju. Það má telja
hvrjum sem er trú um það
öðrum en mér, að það kosti ekki
meira en 165 milljónir að vinna
það verk. Verði farið að eyða
milljónatugum í smávægilegar
endurbætur er erfiðara að snúa
við, og þá kallar hver endurbót-
in á aðra unz fjárhæðin er orð-
in svimandi há fram úr þeirri á-
ætlun, sem kann að hafa verið
gerð.
Flugmálastjóri segir að Álfta-
nesið sé eini tiltækilegi staður-
inn undir flugvöll. Það er út af
fyrir sig virðulegur þakklætis-
vottur til vegamálastjóra, sem
var látinn þenja Suðurnesjaveg
niður að sjó í Kapelluhrauni
vegna higusanlegs flugvallar þar,
enda þótt upphaflega væri ætlað
að hann lægi beint. Það er enn-
fremur uppörvandi fyrir þá, sem
berjast fyrir lagningu varanlegra
vega, í þessu landi vegleysanna,
þegar flugmálastjóri lýsir því yf
ir í útvarpinu að þeir verði sein-
farnari að vetrarlagi en gömlu
malartroðningarnir. Það vita all-
ir, sem þekkja Suðurnesjaveg, og
það get ég vel borið um, sem bú-
inn r að aka þann veg að stað-
aldri í sl. þrettán ár, að það má
telja á fingrum sér þá daga að
vetrinum, sem ísing myndast á
veginum. ísing myn^ast ekki
nema við sérstök veðurskdlyrði,
sem hver vanur ökumaður áttar
sig strax á og nda þótt ising
myndist frekar, eða öllu heldur
sé hættulegri á steyptum vegi en
möl, er vegurinn þannig lagður
að breiðir malarkantar eru utan
við steyptu akbrautina. Þannig
missa þessi rök alveg marks.
Flugmálatjóri segist hafa sam-
úð með Kópavogsbúum vegna
hávaða frá flugvélum. (Hvað um
slysahættuna?). Við skulum nú
athuga í hverju samúðin felst.
Hann segir brautarlengingu út í
Nauthólsvík gerða tíl þess að
völlurinn geti fullnægt meiri flug
vélaþunga en til þessa, Brautin
lengist að Kópavogi. Það þýðir
að þyngri fugvél er komin nær
Kópavogsbyggð en nú er, þegar
hún getur hafið sig til flugS. Hún
hlýtur því að fljúga nær húsun-
um en hún gerði áður.
Við hinn enda sömu brautar,
sem snýr að Hringbraut hafa
ljósastaurar verið lækkaðir og ját
ar flugmálastjóri það gert vegn
flugumferðarinnar. Þetta hefur
mörgum fundizt nokkuð djarft
teflt. En hann var ekki lengi að
bjarga því atriði. Svona hafa
þeir það í Caracas í Venezuela,
og þar eru staurarndr ekki nema
einn og hálfur metri, segir hann.
Nærtækara dæmi fannst ekkL
enda erfitt að afsanna þau rök.
Þessi endi brautarinnar hefur
líka verið lengdur. í tilefni af því
vil ég spyrja: Þegar flugvél lend
ir á þessari braut, hlaðin farþeg-
um, og kæmi fyrir likt atvik og
skeði með Leif Eiriksson í Glas-
gow, er þá hugsanlegt að þessi
braut xnundi þola slika nauð-
hemlun? Eða hvað mundi ske?
Ég tel mig hafa fært rök fyrir
því að flugmálastjóri hafi í spum
ingaþættinum gefið villandi upp
lýsingar og jafnframt sleppt
mörgum meginatriðum í svörum
sínum að því er snertir öryggi
Reykjavíkurflugvallar. Allt, sem
mælti með því að fjarlægja völl-
inn úr miðborginni mátti hvergi
koma fram.
Framtíðarhorfur
Það má segja að lítill vandi sé
áð gagnrýna eitt eða annað, ef
ekki sé um leið bent á leiðir til
úrbóta.
Reykjavikurflugvöllur á að
hverfa úr miðborginni svo fljótt
sem tök eru á. Liggja að þvá eftir-
farandi rök:
1. Flugvöllurinn er staðsettur
á stórhættulegum stað fyrir ör-
yggi borgarinnar. Það eitt væri
nægjanleg ástæða til að fjar-
lægja hann.
2. Borgin hefur ekki efni á því
að láta hið dýrmæta og fagra
borgarstæði undir vellinum ónot
að.
3. Hávaði og óþægindi af flug-
umferð yfir íbúðahverfum borg-
arinnar er óþolandi.
Hvað er þá lagt tif að komi I
staðinn? vrður væntanlaga spurt.
Þriðjudaginn 3. apríl 1962 var í
78. tbl. Mbl. síðu nr. 2, sagt frá
erindL er Ingólfur Jónsson, flug-
málaráðherra, hélt á fundi í
Keflavík, sunnudaginn l; april.
Orðrétt stendur þar: Því næst
ræddi Ingólfur Jónsson um sam-
göngumálin. — “en eins og kunn
ugt er hafa að undanförnu vrið
settar fram hugmyndir um bygg
ingu flugvallar á ÁlftanesL Tal-
ið er að slí'kt mannvirki mundi
ekki kosta minna en 500 milljón-
ir króna. Kvað ráðherrann þá
hugmynd, að gera nýjan flugvödl
mjög fjarlæga, ekki sízt ef sjá
mætti að sá flugvöllur yrði inn-
an fárra áratuga inni í höfuð-
borginnL en hins vegar væri ruú
ráðið að hraða lagningu hins
nýja Keflavíkurvegar og mundi
hann 'því koma í staðinn fyrir
nýjan flugvöll. Kvað ráðherrann
þennan nýja steinsteypta veg
gera það fært að flytja allt milli-
lándaflUgið til Keflavíkurfliug-
vailar, þegar fcímar liða, en
a.m.k. fyrst í stað gæti innan-
landisflugið notast við Reykja-
vikuirfkigvöU, en vera mætti að
það yrði einnig flutt til KeifLa-
víkur síðar. Taldi ráðherrann
áætlað kostnaðarverð hins nýja
vegar ca. 130—140 milljónir, en
ef byggja ætti nýjan flugvöll
mundi hann aildrei kosta undir
500—600 milljónum, og auk þess
ættum við þar sem Keflavikuir-
fiugvöUur er einn bezta flug-
vöil í N-Evrópu“. Ekki fannsit
flugmálastjóra taka því í blaða-
mannaþættinuim að geta þess að
þetta áUt flugimálaráðlherra hefði
ioomið frarn. Við verðum að skrifa
það á' reikning minnisleysis. En
ekkert hefði það nú gerf til þófct
álit æðsta manns í þessuim mál-
um heföi einmitt komið, fram -í
þessum umræðum.
Við vituim að Keflavíkurflug-
Framh. á bis. 14.