Morgunblaðið - 16.09.1965, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ
Fimmtudagur 16. sept. 1965

Útgefandi:
Framkvsemdast j óri:
Ritstjórar:
Ritstjórnarfulltrúi:
Auglýsingar:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Askriftargjald kr. 90,00
., I lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstrseti 6.
Aðalstrseti 6. Sími 22480.
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
FRAMTIÐ
HÁSKÓLANS

mmmim
MlStieí
M
(V /
srétÆÚiL,
Teiknari sænska blaðsins „Dagens Nyh’eter“ hefur dregið upp þessa mynd aif þeim hindrunum,
sem urðu á vegi flóttamannsins við landamærin.
Fótgangandi frá
Sovétríkj&mum
flótti ungs Rússa
Tnnan skamms hefur Háskóli
*• íslands starf sitt á ný, að
lofenum sumarleyfum kenn-
ara og nemenda. Mikill hóp-
ur nýstúdenta byrjar nú nám
í háskólanum í fyrsta sinn,
bjartsýnir og áhugasamir um
námið og skólann. Flestir
þeirra munu vafalaust ljúka
háskólanámi sínu, en margir
hætta námi fyrr eða síðar af
einhverjum ástæðum og taka
til við önnur störf.
Fyrir mörgum áratugum
taldi einn fremsti baráttu-
maður íslendinga fyrir
auknu sjálfstæði, stofnun há-
skóla inn'anlands eitt mesta
sjálfstæðismálið. Og þótt há-
skólinn hafi nú starfað í meira
en hálfa öld og lýðveldið orðið
fullveðja, skipta málefni há-
skólans ennþá alla þjóðina
miklu máli.
Mörgum finnst háskóli
okkar hafa tekið litlum breyt
ingum um langa hríð. Sú
skoðun er ekki sízt ríkjandi
í röðum háskólamanna
sjálfra, svo sem bezt má
marka af því, að hinn ötuli
rektor háskólans, prófessor
Ármann Snævarr, hefur á
síðustu árum hafið baráttu
fyrir því að auka skilning al-
mennings á málefnum háskól
ans og sýna fram á nauðsyn
þess, að mikilsverðar breyt-
ingar verði gerðar á nárns-
greinum og kennslufyrir-
komulagi, námsgreinum
verði fjölgað og kennsluað-
staða öll bætt.
Sannleikurinn er nefnilega
sá, að háskóla okkar vantar
enn ákaflega margt af því,
sem háskóli þarf að hafa.
Dei'ldaskipting og kennslu-
fyrirkomulag hafa haldizt lít
ið breytt frá upphafi. Að vísu
hefur kennsla í fyrra hluta
verkfræði verið tekin upp og
í haust hefur BA-nám verið
endurskipulagt fullkomlega,
og fleiri breytingar hafa ver-
ið gerðar á námi ,en í meg-
inatriðum hefur þetta hald-
izt óbreytt. I ýmsum deild-
um hefur ekki verið unnt að
fjölga kennurum sem skyldi.
Afleiðing þess er m.a. sú, að
þeir geta ekki sinnt margs
konár fræðistörfum, sem þeir
raunverulega ættu að gegna,
t d. samningu kennslubóka í
sínum kennslugreinum, en
fjöldamargar námsgreinar
við háskólann eru nú kennd-
ar skv. erlendum bókum, að-
allega dönskum.
Þá er einnig ástæða til að
benda á, að námstími í hin-
um ýmsu deildum háskólans
lengist stöuðgt og stafar það
í sumum tilvikum af því, að
námsefni hefur verið aukið,.
en einnig að miklu leyti af
því, að háskólastúdentar
sinna umfangsmiklum störf-
um samhliða náminu. f>etta
m.a. gerir það að verkum, að
hér við okkar háskóla er ekki
eins mikið og töfrandi stúd-
entalíf eins og við erlenda
háskóla, þar sem stúdentar
leitast við að sinna náminu
að öllu leyti meðan keiinslu-
tíminn stendur.
Á þetta er bent nú vegna
þess, að rík þörf er á að bæta
aðstöðu Háskóla íslands til
þess að rækja hlutverk sitt
svo sem vera ber. Þar þarf
að fjölga til miíkilla muna
kennslugreinum, fjölga kenn-
urum við háskólann, byggja
nýjar byggingar o.m.fL En
þetta verður einungis gert
með stórauknum fjárfram-
lögum til æðstu menntastofn-
unar þjóðarinnar. Hér á landi
eru aðeins 10% af hverjum
aldursárgangi, sem ljúka
stúdentsprófi, og hluti þess
hóps lýkur aldrei há-
skólaprófi. Hér er um að
ræða toluvert minni hóp en
í nágrannalöndum okkar, og
annars staðar en hér mundu
slíkar tölur vekja ugg og
þykja hinar ískyggilegustu.
Æðra nám í landinu sjálfu
er undirstaða þess, að við get
um í framtíðinni haldið hér
uppi sjálfstæðu og fullvalda
þjóðfélagi- Þess vegna er
nauðsynlegt að efla Háskóla
íslands.
YFIRLÝSING
STÉTTARSAM-
BANDS BÆNDA
Otjórn Stéttarsambands
^ bænda hefur gefið út
yfirlýsingu vegna bráða-
birgðalaganna um ákvörðun
búvöruverðs á þessu hausti.
í yfirlýsingu þessari harm-
ar stjóm Stéttarsambandsins
lögbrot miðstjórnar ASÍ að
hætta aðild að sexmanna-
nefnd og lætur jafnframt í
Ijós þá skoðun ,að í bráða-
birgðalögunum felist „réttar-
skerðing“ fyrir bændur, enda
beri að líta á bráðabirgðalög-
in, sem neyðarráðstöfun til
skamms tíma.
Atvik þessa máls eru aug-
Ijós. Sökin liggur hjá mið-
stjórn ASÍ, sem af fljótræði
og vanhugsuðu máli ákvað að
hætta aðild að sexmanna-
nefnd og kippti þar með
grundvellinum undan gild-
andi fyrirkomulagi á ákvörð-
un búvöruverðs. Ríkiisstjóm-
in hófst þegar handa um að
einstæður
DNGIIR Rússi, Vladimir
Krysanov, hefur unnið það af
rek að fara fótgangandi frá
Sovétríkjunum til Finnlands
— framhjá landamæravörðum
og gæzluliði — og nýtur nú
langþráðs frelsis í Svíþjóð.
Flótti hans hefur vakið
mikla athygli á Norðurlönd-
um, því að fæstir hefðu trú-
að því ,að slíkt væri hægt,
jafn mikil og öflug sem gæzl-
an er á landamærum Sovét-
ríkjanna.
Krysanov iheifur nýlega
skýrt fréttamönnum frá ferða
lagi sínu. Hann segir m.a.: „í
raun og veru hafði ég aðeins
tvær klukkustundir til stefnu.
Lögreglan hafði komizt á
snoðir um, að ég hugði á
flótta. Bréf mín voru lesin,
áður en þau bárust mér í
hendiur, og henbergi mitt rann
sakað. Þar fundust nokkrir
dalir, sem ég hafði safnað. Þá
varð mér Ijóst, að ég varð að
láta tafarlaust til skarar
Skríða.“
Krysanov fór með lest frá
Moskvu til Leningrad. Far-
miða átti hann engan, en
greiddi lestarverðinum nokkr
ar rúblur, og fékk að fljóta
með. Segir hann þetta vera
algengan ferðamáta stúdenta.
Frá Leningrad hélt hann
enn með lest til norðurhérað-
anna. Á lítilii járnbrautarstöð
finna einhverja lausn á þessu
máli og gerði sér framan af
vonir um að takast mætti að
skipa yfirnefnd sömu mönn-
um og í henni voru 1963. —
Fulltrúi neytenda þá féllst
hins vegar ekki á að taka
sæti í slíkri nefnd. Stjórn
Stéttarsambands bænda hlýt-
ur að skilja, að það er ekki
á valdi ríkisstjórnarinnar að
skipa fulltrúa neytenda í
slíka nefnd, þegar hann fæst
ekki til þess að taka þar sæti.
Mestu máli skiptir, að
bændur sitji ekki yfir verri
hlut en aðrir við ákvörðun
búvöruverðsins og skiptir þá
minna máli hver aðili þeirr-.
ar ákvörðunar er að þessu
sinni, sem auðvitað er ekki-
fór hann af, og þá hófst göngu
ferðin.
„Ég varð að fara miklar
krókaleiðir, til þess að forðast
byggð ból“, segir hann. „Föt
mín voru regnvot á ferðalagi
mínu um mýrlendi, og ég nam
aðeins staðar endrum og eins
Krysanov á gangi í Stokkhól
ætlað að fjalla um þessi mál
til langframa.
Hækkun á búvöruverði tiJ
bænda liggur nú fyrir og í
bókun hins gamalreynda og
virta fulltrúa bænda, Péturs
Ottesens, á fundi Framileiðslu
ráðs landbúnaðarins, segir
Pétur Ottesen svo:
„Um bráðabirgðalögin vil
ég taka þetta fram: Að þar
sem með bráðabirgðalausn
þessari er lagt til grundvall-
ar samkomulag, sem tókst í
sexmannanefnd haustið 1964,
og að inn í verðlagið koma
nú þær hækkanir á kaup-
gjaldi og rekstrarvörum, sem
síðan hafa orðið, þá tel ég
að með bráðabirgðalögunum
sé bændum tryggt það verð-
lag, sem ætla má, að ákveð-
til þess að hvíla mig. Um 10-
leytið fyrsta kvöldið laiuk ég
göngu dagsins, og fókk mér
lítils háttar matarbita og te-
soipa. Versti farartálminn var
tveggja km. breitt fljót, en ég
fann pramma, sem ég gat
fleytt mér yfir á.
Smám saman tók ég eftir,
að kraftarnir voru að þverra,
en jafnframt varð landið eyði
legra. Það var þó auðveldara
að sneiða hjá mannaibústöð-
um.“
Eftir 9 daga göngu náði
Krysanov loks sovézku landa-
mærunum, og þar rakst hann
á háa gaddavírsgirðingu.
Hann reií föt sín, er hann
tróðst í gegnum hana, og hon-
um heyrðist hann heyra að-
vörunarbjöllu hringja.
„Ég varð Skyndilega mjög
hræddiur“, sagði Krysanov,
„og hljóp eins hratt og ég gat.
Loks varð ég að hætta hlaup-
unum ,og þá gerði ég mér
grein fyrir, að hefði ég ekki
hemiil á sjálfum mér, væri
allt glatað.
Að síðustu náði ég sjálfum
landamerkjunum, og var í
Finnlandi.“
Frá Finnlandi ihélt Krysan-
ov áfram ferðinni til Sviþjóð-
ar þar sem hann dvelst nú.
ið hefði verið við óbreyttar
aðstæður um verðlagningu.“
Pétur Ottesen kemur hér
að kjarna málsins, sem er að
bráðaibirgðalausn sú, sem
ríkisstjómin hefur beitt sér
fyrir, tryggir bændum þá
hækkun búvöruverðs, sem
öll rök benda til, að þeir
hefðu fengið að óbreyttum
aðstæðum.
Mestu máli skiptir svo, að
unnið sé að því að skapa á
ný grundvöll fyrir samstarfi
bænda og neytenda um á-
kvörðun búvöruverðs í fram-
tíðinni, þótt nú hafi orðið að
grípa til bráðabirgðalausnar
vegna ábyrgðarlausrar af-
stöðu Alþýðusambands ís-
lands.
mi fyrir nokkrnm dögum.