Morgunblaðið - 29.07.1966, Qupperneq 3

Fðstudagur 29. júlí 196tí
m %J Kb U fi fi LMU ItJ

íw(w ■ '' 'yy*v*>fs" " |w * '•^’wwowm' nm ”'-r/"'-.vx- <
VÍ3STMAJSTNAEYENGUR, Páll
SteLngrímsson, fór nýlega við
annan mann út í Hellisey, og
þar hittu þeir óvæntan gest,
albatros, sem er úthafsfugl og
er t- d. mikið á Suðurskaut-
inu. Páll tók meðfylgjandi
myndir af honum og segir svo
frá:
'Við skruppum í Hellisey
tveir saman til myndatöku.
Eyjan er þekkt fyrir fjöl-
breytt og sérkennilegt fugla-
líf. Víða háttar svo til, að
sitja má í varpbyggðum án
þess að styggð komi að fugl-
inum. Innan seilingar á sér
stað lífsstríð og ástalíf, sem
ætla má að menn hafi óvíða
í heiminum möguleika á að
komast í svo nána snertingu
við.
Veðurguðirnir voru okkur
heldur stirðir. Tepptumst við
úti í eynni vegna hafátta og
brima. Veiðikofinn veitti þó
fuilt skjól og stílafrek ís-
lenzkra bókmennta, Gerpla,
Gisli Steingrímsson með brotið vopnið eftir viðurelgnina.
Albatros í Hellisey
varð óþrjótandi lestrarefni.
Síðdegis miðvikudaginn 20.
júlí vorum við á háeynni,
þegar Gísli félagi minn benti
mér á stóran fugl, sem þreytti
renniflug með brúninni í
sunnanúðanum. Hann þóttist
þekkja fuglinn frá fyrri kynn
um í heimssiglingum og sagði
miér að þetta væri albatros.
Ég sá að þetta mundi vera
rétt, þó furðulegt væri. Við
fylgdumst með fuglinum af
mikilli athygli. í þriðju rennu
sveigði hann fyrir bríkina og
settist hjá langri súlu, sem
býr einbýli í lundabrekkunni.
Við fikruðum okkur nær og
var mér efst í huga að ná
myndum af Suðurhvelsbúan-
um, þrátt fyrir afleit skilyrði.
Súlan okkar, hún „drottning",
ýfðist ekki þótt þessi útlendi
risi gerði sig heimakominn, en
hélt virðingu sinni óskertrL
Albatrosinn lét sig síga á
bringuna og lagði að sér
vængina. Hann var greinilega
þreyttur. Kannski var það
engin furða. Þetta tækifæri
notuðum við og komust mjög
nærri. Fuglinn minnti í bygg-
ingu á fýl. Vængir, yfirgump-
ur og stél svargrátt, annars
var fuglinn hvítur með bein-
gult nef, blágráa fætur og
svartan augntaum. Súlan
hreyfði sig ekki fremur venju,
en trosanum þótti nóg. Hann
stóð upp og hristi hausinn.
Risavaxnir skoltarnir skullu
saman og gáfu frá sér lágan
hrossbrestsglam.
Þegar Gísli sá að fuglinn
ókyrrðist, læddist hann að
barði skammt undan og greip
aflóga lundaháf. Hann seig í
átt til fuglsins áveðurs, greini-
lega í einum tilgangi. Loks
stóðst trosinn ekki mátið,
barði og tifaði upp í kulið, til
að ná fiugi. En það var of
seint. Tröllið lá milli spæk-
anna, með gogginn gegnum
netriðilinn. Á næstu andar-
tökum urðu sviptingar, sem
ég áttaði mig ekki á. Háf-
spækurnar hrukku og altoatros
inn reif sig lausan. Seinast
kastaði Gísli sér eftir fuglin-
um og mátti varla í milli sjá,
hvor hefði meira vængjahaf.
Sá fiðraði slapp með háu væli.
Bjarni Sæmundsson segir
í bók sinni Fuglarnir, að
albatrosar séu úthafsfuglar á
suðurhveli, sem stundum vill-
ist norður. Einn var í Súlna-
skeri 1842—46. Bjargveiði-
menn kölluðu hann fuglakóng
eða súlukóng. Bein fugls eru
geymd í Kaupmannahöfn. Af
lýsingu Bjarna er hér greini-
lega um aðra tegund að ræða.
Önnur albatrostegund hélt til
í Mýneshólmi í Færeyjum í 34
ár. Sá var drepinn 1894.
mm
RYGGINGAh
I
SJDUATRYuuT
ERVEITRYGGT
SIM111700
sjmmKiwtuG ms»
Sá fiðraði slapp með háu væli.
Úthafsfuglinn Alhatros í Hellisey
STAKSTEKNAR
Alþjóðalegt
vandamál
í umræðum um verðbólgu-
vandamálið hér á landi hafa
margir þeirra, sem um það hafa
rætt reynt að Jegg.j? sérstaka á-
herzlu á tvennt, í fyrsta lagi að
verðbólgan væri sérstakt vanda-
mál á fslandi. sem aðrar þjóðir
ættu ekki við að etja nema að
litlu leyli og i öðru lagi að það
sé fyrst og fremst hlutverk rik-
isstjórnarinnar að leysa það
vandamá! og engir aðrir aðilar
beri ábyrgð á lausn þess. í þessu
sambandi er einkar athyglisvert
að kynnast viðhorfum formanns
berzka kaupgialds- og verðlags-
ráðsins, Aubrey Jones, en Morg-
unblaðið birti síðastliðinn mið-
vikudag grein er hann ritaði fyr
ir nokkru og f jallar uin ýmis efna
hagsvandamál Breta.
Meginvandamál
nútí maþ j óðf élags
I upphafi greinar sinnar segir
Aubrey Jones:
„Verðbólguvandamálið segir
til sín í fleiri löndum en Bret-
landi. Verðbólga á sér stað í öll-
um iðnaðarþjóðfélögum Vestur
landa og hennar gætir einnig á
suðurhvel: jarðar. Segja má, að
hér sé um alþjóðiegt vandamál
að ræða. Fyrir tíu eða fimmtán
árum höfðu menn tiihneij'ingu
til að halda því fram, að verð-
bólgan væri tilkomin vegna and-
varaleysis rikisstjórna og sögðu
gjarna að betri stjórn mundi
koma í veg fyrir hana. Þetta er
að nokkru lejti rétt, þó þeir
séu færri nú á dögum sem halda
fast við þessa skoðun. Ríkis-
stjórnir móta þjóðféiögin, en því
má ekki glevma, að þau hafa
sín áhrif á ríkisstjórnirnar. Rík
isstjórn er hluti þjóðfélagsins og
er að mörgu leyti spegilmynd
þess. Sú staðreynd, að verðbólgu
vandamálið segir til sín um hcim
allan bendir tií, að ekki sé um að
ræða aðgerðarleysi flestra eða
allra ríkisstjórna heldur frekar,
að þær seu háðar sömu þjóðfé-
lagsöflunum, að verið sé að glíma
við eitt meginvandamála nútíma
þjóðfélagsins“.
Sameiginlegar
aðgerðir
Og enn segir Aubrey Jones:
„Það styður þessa kenningu,
að á síðustu fimm árum hefur
fengizt á því almenn viðurkenn-
ing, að beinar aðgerðir á fjár-
málas”iðinu duga hvergi nærri
þó að slíkar aðgerðir séu þýðing
armikil vopn. Annað þarf einnig
að koma til, og þar er fyrst og
fremst um að ræða það sem
venjulega er nefnt kaupgjald.
1964 var í Bretiandi gefin út
sérstök stefnuyfirlýsing undirrit
uð af ríkisstjórninni, fulltrúum
atvinnurekenda og fulltrúum
verkalýðsfélaganna. Þar kemur
fram, að það sé ekki eingöngu á
valdi ríkisst.iórnarinnar að Uveða
niður verðbólguna, heldur verði
þjóðfélagið að leggja sitt að
mörkum“.
Full ástæða er til þess að menn
veiti athygli þessum ummælum
formanns hins berzka kaup-
gjalds- og verðlagsráðs. Hann
bendir á sameiginlega stefnuyfir
lýsingu ríkisstjórnarinnar, at-
vinnurekenda og verkalýðsfé-
laga, sem gefir* var út í Bretlandi
1964, og má í því sambandi benda
á að í júníi 1964 náðust
kjarasamningai fyrir tilstuðlan
rikisstjórnarinnar, þar sem í
raun var viðurkennt, að al-
mahnasamtök eins og atvinnu-
rekendur og verkalýðsfélög
gætu átt drjúgan þátt í tak-
mörkun verðbóJgunnar með
þeirri stefnu, sem þessir aðilar
reka í kjaramálum.
r