Morgunblaðið - 13.02.1968, Page 19

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 13. FEBRÚAR 1968
19
Enn um Ríkisútgáfu námsbóka
BERZT hefur í dagblöð'Uin grein-
argerð frá Ríkiisútgáfu náims-
íbóka um nokkur atriði er fram
komu í opnu bréfi undirritaðra
tiil útgáfunnar um Nútímialjóð,
kennslubók samantekna af Er-
lendi Jónssyni Greinargerðin er
frá námsbókanefnd, en í lögum
er stjórn útgáfunnar nefnd svo.
Er þarna birt í heild bréf það
er við ásamt Eysteini Þorvalds-
syni sendum útgáfunni 20. ág. sl.
en „eftir atvikum þótti ekki
ástaeða til að svara“. Þó tekur
nefndin fram í lokin: „Útgáfimni
hefur alltaf verið þökk á bend-
ingum, tillögum og gagmrýni, en
því er ekki að neita, að við kiynn
um því betur, að erindi manna
bærust til okkar með öðrum
hætti en í áðurnefndum bréfum“.
Okkur er hins vegar ekki Ijóst
með hvaða „öðrum hætti“ hægt
var að koma ábendimgum á fram
færi í máli því er hér um ræðir
og útgáfan hefur ekki leitað eft-
ir „bendingum, tillögum og gagn
rýni“ úr neinni átt. Nefndim seg-
ilst hafa orðið „þess áskynja af
skrifum í blöð og tímarit, að
keimarar fengjust við að kynna
nemendum sínum íslenzk nútima
ljóð“. Enginn þeirra var þó
spurður um hvað hann teldi sig
þurfa í hendur til að geta náð
árangri. Námsbókanefnd segist
hafa lesið handritið ásamt
Tryggva Gíslasyni stud. mag.
Hafi þeir komið með einíhverjar
ábendingar, voru þær ekki tekn-
ar til greina. A.m.k, er þess ekki
getið í bókinni né greimargerð-
inni. Ef þeir hafa hins vegar ekki
gert sér neinar hugmyndir um
bókina er þeim mun furðiulegra
að ekki skyldi leitað álits kenn-
ara og sérfróðra manna. Eða
eiga menn að trúa því að náms-
bókanefnd hafi engar skipulegar
hugmyndir, kunni engin skyn-
samleg vinnulbrögð við gerð
námsbóka? Er hún stefnulaust
rekald? Minna má á að Óskar
Halldórsson cand. mag., fyrrver-
andi námsstjóri í íslenzku, 'ig
próf. Símon Jóhannes Ágústs-
son, sem rannsakað hafa efni
lestrabóka í skyldunámi og við-
honf nemenda til þess, hafa báð-
ir lagt til að höfð væri sam-
vinna sérfróðra manna um gerð
iesbóka. Um ábendi-ngar okkar í
þessu efni segir Ólafur Jónsson
í Alþýðublaðinu 2i3. jan. sl.
„Áreiðanlega er þetta rétt athug
að — og er sjálf bók Erlends
Jónssonar raunverulega bezta
vitnið um að slík bók verður
ekki samin í einangrun". Þá er
eftir að útskýna hvað veldur því
að svo vonlaus vinmu/brögð voru
höfð við þessa útgáfiu. Fram kem
ur í greinargerð námsbókanefnd
ar að Erlendur Jónsson bað um
þetta verkefni og því óþarfi að
sæta neimum afarkostum frá
hans hendi. Og útgáfa sem rekin
er fyrir fié almemningis og jafn-
an hefur kvartað um nauman
fjárhag hefur ekki efni á að gefa
úr privatljóðaúrval þegar skól-
ana vantar kennslulbók.
Námsbókanefnd umdirstrikar í
svari sínu það sem virðist eiga
að telja aðalatriði frá hennar
sjónarmiði. Það hljómar svo:
„Mestri furðu sætir þó, að þeir
leggja dóm á bók, sem þeir hafa
aldrei séð, bólk sem verið er að
prenta og kom fyrst út tæpum
þremiur mánuðum síðar“. Þessi
furða nefndarimnar er óþörf ef
hún vill skilja það að kemnarar
hafa einlægan áhuga á að fá vel
unnar kennslubækur í hendur
og láta sig varða hag Ríkisút-
Filippía M. Þorsteins-
dóttir frá Ölduhrygg
F. 16/5 1880. D. 14/1 1968
kveðja.
í fiögrum dal við ljúfan
lækjarnið
þar liggja túnin víða alveg
saman.
í þéttbýlinu, þar var stundum
gaman,
og engan man ég rödd um rofinn
frið.
Þar æskan saman kom á
félagsfundum
í frjálsum leikjum eyddi
mörgum stundum,
Þá var sinnið glatt og hjartað
heitt.
AS ÖMuihrygg við flýttum
margri för
Þú Filippía varst sem bezta
móðir
og okkar vildir hressa amdans
glóðir.
ÆJskan þá sem nú, var kát og
ör.
Og gaman var er gekkstu með
í leikinn
þá glæddist fjör, við af því
vorum hreykin
að húsmóðirin leggði Okkur lið.
Og inní bænum alLs staðar var
hlýtt
og opið húsið fiyrir söng og
kæti.
Þú skyldir okkar ungdóms-
ærsl og laeti,
og aldrei breyttist sjónarmiál
þitt vítt.
Fyrir margt, svo þakklát enn við
erum
og öll við hlýju til þín lengi
berum.
Við söknum þess að sjá þig
ekki meir.
Og ástvinanna varstu vörn og
og hlif
þú vildir þeirra haig í öllum
greinum,
Og baðst um kraft ?ð bæta úr
þeirra meinum.
Þannig vanst þú mnract’ allt
þitt I£f.
Og marga aðra hjálparmund þín
hressti
þú haíðir ráð að skemmta
hverjum gesti.
Því iánað var þér margr í heimi
hér.
Þú varst bæði gáfuð vel, og
glæst
og glæddir öðrum bjartsýni og
menntir.
Sátt við lífið æfi þína entir.
Nú ertu þar sam vinir geta
mæst.
Vertu sæl, við sjáumst bráðum
aftur
á sólarströnd, þar ríkir æðri
kraftur
og allar lífsins gátur greiðast
þar.
Nú hverfur óðum kymslóð þessa
dals
sem kynti elda á mínum
bernskudögum,
og vann með sóma að okkar
heill og högum.
Nú hjörtun trega, lauis við gróm
og fals.
Því minningarnar hjúpa helgir
dómar,
frá hrundnum rústum berast
klukknaómar
sem eiga að minna á
uipprisunardag.
Nafna þín frá Brautarhóli.
gáfunnar. Við höfðum fengið
upplýsingar hjá Erlendi Jóns-
syni um efni og gerð væntanlegr
ar bókar og bréfið til útgáfunnar
var auðvitað tilraun til að hafa
álhrif sem að gagni mættu verða
öllum aðilum. Vera kann að
þessar ábendingar hafi komið
of seint en um það er ekki við
okkur að sakast. í naiuninni vor-
um við þó ekki að leggja dóm
á óútkomna bók, heldur vinnu-
brögð sem við uggðum að leiða
myndu til ófullnægjandi kennslu
bókar. Getur hvert skynugt barn
lesið þetta í bréfi okkar, sem við
kunnum náms/bókanefnd þakkir
fyrir að birta.
Við hirðum ekki um að gera
hér nánari grein fyrir hugmynd-
um okkar um kennislúbók í nú-
tímaljóðum, enda eru þær marg-
ar fram komnar í áðurnefndum
bréfum. Ástæða er þó til að
víkja stuttlega að þeirri spurn-
ingu sem Guðmundur Hansen
varpar fram og ræðir í Morgun-
blaðiniu 26. jan. sl.: Þarf að út-
skýra nútímaljóð? Guðinmndur
segir réttilega: „Ekkert stóáld-
skaparform er eins viðkvæmt
fyrir skýringum og ljóðið“. Enn-
fremur: „í kennslustofunni
mundu tilreiddar skýringar á
Ijóðunum binda hendur kennar-
ans. Ljóðelskur nemandi sem
fær bókina með skýringum að
hausti les hvort tveggja strax.
Verður kennslan jafn lifandi eft
ir sem áður?“ Guðmundur er
bér farinn að ræða hugtakið
skýringar í þröngri merkingu og
kemist að hárréttri niðurstöðu.
Það er hins vegar misskilningur
að telja, að við höfum beðið um
skýringar af þessu tagi. Guð-
mundur ræðir málið frá falskri
forsendu. Upphaflega vörpuðum
við fram þessari spumingu:
„Hvers vegna eru ekki í þess-
ari bók skýringar, atlhugasemdir
og verkefni sem beint gætu huga
nemenda að meginiefni og ein-
kennum ljóðanna?“ Bentum við
á skólaútgáfu Skálholts sem fyr-
inrnynd. „Tiilreiddar skýringar á
ljóðunum" þarf að sjálfsögðu að
forðast. Hins vegar hljóta flest-
ir að vera sammála um að
kennslubók í nútímaljóðum geti
vart kallazt því nafni ef ekki
er gerð nokkur grein fyrir ein-
kennum ljóðanna og ljósi varpað
á það sem mestu varðar fyrir
lesandann að gera sér grein fyr-
ir. (Sjá nánar: Ólafur Jónsson,
Ljóð og skólar, Alþbl. 23. 1.). Er
sannarlega tími til kominn að
við fáium inn í skóla okkar ein-
hivern vott þesis árangurs sem
náðst hefur við bókmenmtakönn-
un og bðkmenntakennslu með að
ferðum sem sprottar eru frá
nýju gagnrýninmi svonefndu, en
þeirn hefur einmitt verið beitt
við nútímaljóðlist með mestum
árangri og hafa þróast með
henni, eins og Guðmundi Han-
sen er auðvitað kunnugt. Fram-
lag Guðmundar til hugtakarugl-
ings varðandi nútímaljóðlist
(„ÖH eldri ljóð hafa verið nú-
tímaljóð") verður ekki tekið hér
til nánari umræðu. Væntanlega
hefur áðurnefnd grein Óla-fs
Jónissonar skýrt málið nægilega
fyrir Guðmundi og öðrum er
láta sig það varða og ennfremiur
fjallaði prófessor Steingrímiur J.
Þorsteinsson um þetta efni í út-
varpserindi 28. L
Guðmumdur Hansen byggir
mat sitt á Nútímaljóðum á ann-
arri falskri forsendú sem telja
verður hættulegri en hina fyrr-
nefndu. Hann segir: „Vegna
starfsreynslu Erlendar, álhuga
hans á viðfangsefninu og mennt-
unar var hann sjálfkjörinn til
verksins.....“ Af nánari útlist
un Guðmundar má ætla að með
menntun eigi hann hér við
menntunargráðu, þ.e. próf Er-
lends og m.a. þess vegna hljóti
verkið að verða gott og bless-
að. Er þetta í góðu samræmi
við reiðíöskur Erlends sjálfs í
Mbl. 13. jan., þar sem níðorða-
hríðin sortnar af menntunar-
faroka. Menn skulu sem sé ekki
Kynþáttaóeirðir geisuðu í Orangeburg í S-Karolína-fylki að-
faranótt föstudags sl. og skiptust blökkumenn og ríkislög-
reglumenn á skotum. Á myndinni sjást tver blökkumenn
liggja særðr á stræti í nánd við ríkismenntaskólann í borg-
inni (AP-mynd).
dæmdir eftir verkum sínium,
heldur mienntunargráðú. Ástæða
er til að benda Guðmundi á að
þó að prófmaður verði að öðru
jöfnu að teljast próflausum hæf-
ari til starfs í sinni grein — og
það sjónarmið beri að virða —
þýðir það ekki að prófimenin séu
undantekningarlaiust hæfir né
próflausir óhæfir. Og bág þykir
okkur sú skoðun, að þeir einir
séu færir um að fjalla um ís-
lanzkar bókmenntir sem hafa
próf frá íslenzkudeild Háskóla
fslands. Eða vill Guðmundiur —
eða kanhski Erlendur — haMa
því fram, að Ólafur Jónsson
(með próf frá sænskum Ihá-
skóla), Ámi Bergmanm (með
próf í rússneskum bókmenntum)
og Sigurður A. Magnússon (með
próf frá bandarískum háskóla)
séu óhæfir gagnrýnendiur ís-
lenzkra bókmennta?
Síðasta áhending okkar að
þessu sinni varðar starf Rfkis-
útgáfu námsbóka í víðum skiln-
ingi. Útgáfan gegnir veigamiklu
hlutverki í viðleitni þessarar fá-
mennu þjóðar til að varðiveita
og endurnýja sjálfstæða menn-
ingu. Hvernig sú viðleitni tekst,
er m.a. háð því hver starfsskil-
yrði listamönnum okkar eru bú-
in. Hið ríkisrekna útgáfufiyrir-
tæki hefur hins vegar alla sína
starfsævi dreift verkum skálda
ok'kar inn á hvert heimili í lestr-
arbókum og skólaljóðum óin þess
að greiða þeim eyri fyrir. Öllum
er greitt fyrir verk sín nema
skáMum. Slíkt er framlag Ríkis-
útgáfiunnar til að stuðla að bætt
um aðstæðum til bókmenntasköp
unar. Höfum við efni á slíkri af-
stöðu lengur?
Reykjavík, 29. janúar 1068.
Finnur T. Hjörleifsson,
Hörður Bergmann.
Allar
gerdir
Myndamóta
■Fyrir auglýsingar
■Bcekur og timarit
•Litprentun
Minnkum og Stœkkum
OPHÐ frá kl. 8-22
MYIVDAMÓT hf.
simi 17152
MORGUNBLADSHÚSINU
Samstaða ríkti
um Svlnaflóa-
aðgerðirnar
Washington 5. fiebr. AP.
ROBERT McNamara, varnar-
málaráðherra Bandaríkjanna
sagði á sunnuidaginn, að hann
og aðrir hefðu verið sammála
um að mæla með innrásinni, sem
reynd var á Kúbu í fiorsetatíð
Kennedy.s.
McNamara sagði, að forsetinn
befði síðar tekið á sig einan alla
ábyrgð afi hinni misheppnuðu
tilraun, og etóki minnzt á það,
sem kannski hefði legið beinast
við, að hann og allir ráðgj afar
forsetans voru einlhuga um að
mæla með að tilrauin þessi yrði
gerð.
Mac Namara sagði, að þrátt
fyrir samdóma álit allra helztu
srfræðinga um þetta mál, breytti
ekkert þeirri staðreynd, að þeim
befði skjátlast. Þetta kom fram
í útvarps og sjónvarpsviðtali,
sem haft var við ráðiherrann á
sunnudag.
- HITAVEITA
Framh. af bls. 28
götu sagði okkur, að ástandið
'hefði verið afar síæmt eftir ára-
mótin ,en „síðan hefur verið aUt
í lagi og er núna alveg ágætt.
Við erum bjartsýn, etftir það
sem á undan er gengið enda er
ekki hægt að segja annað en
núna sé bara hlýtt."
„Hitaveitan er sæmileg ennþá,“
sagði Magnús Guðjónsson á
Marargötunni. „Það hefur verið
ágætt hér undanfarið. Ástanidið
var vissulega slæmt um jóla-
leytið ,en ágætt hefur það verið
síðan.“
Og að lokum ræddum við lítil-
lega við Jóhannes Zoega hita-
veitustjóra. Hann sagði, að Utið
hefði borið á kvörtunum og
væru þær ekki meiri en gengur
og gerist.“ Við óttumst ekki skort
á vatni og hitinn á að vera í lagi
verði kuldinn ekki þvi meiri.
Stærri ketill kyndistöðvar
Landsvirkjunarinnar hefur að
vísu verið í skoðun fré því é
föstudag og kemur ekki inn fyrr
en á morgun. En þrátt fyrir það
er engin hætta í kvöld og fram
eftir morgundeginum, en þá á
ketillinn aftur að komast í gang.
Það er nógur hiti og nóg vatn,
þótt eitthvað dragist að koma
katlinum í gang, en þegar hann
kemur í gagnið verður öryggið
enn meira, svo ég hel'd, að menn
eigi ekki að þurfa að óttast
kuMa.“