Morgunblaðið - 02.04.1977, Síða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 2. APRlL 1977
Um víkinga-
aldarmynt
ú skal segja frá
víkingaöld,
timaskeiði, er
brúar bilið milli
járnaldar og
miðalda á Norð-
urlöndum. Nán-
ari tfmasetning
markast af fyrstu herförinni í
Vesturveg, sem farin var um
790 til innrásar Normanna á
England 1066.
Á þessu tímabili ríkti silfur-
öld á Norðurlöndum. Mikið
silfur var herfang úr herförum
í austur, vestur og suður.
Annað silfur kom sem greiðslur
— svokölluð Danagjöld — frá
ríkjunum í vestri (Englandi),
sem keyptu sig þannig frá rupli
og ránum víkinganna. Töluvert
af silfri kom sunnan að, eftir
venjulegum verzlunarleiðum,
sem greiðsla fyrir vörur.
Höfðingjar og stórbændur
gátu á þessu tímabili safnað
saman all gildum sjóðum. Oft
voru slíkir sjóðir grafnir í jörð
þvi enn voru ekki bankarnir
komnir til skjalanna. Einnig er
líklegt að hluti þeirra sjóða, er
grafnir voru i jörðu hafi verið
mönnum ætlaðir til nota í Val-
| höll, eins og fram kemur í Yng-
' lingasögu. Þó er einnig um«ð
ræða, að menn hafi grafið sjóði
i jörðu eftir Kristni töku. Verð-
um við að líta á það eins og
menn setja peninga í bankahólf
í dag. Ingunn Gisladóttir trú-
boði hefir sagt mér, að menn
grafi fé sitt i jörð í Eþiópíu i
dag, þvi bankar þekkjast þar
ekki úti á landsbyggðinni enn.
Á vikingaöld var líka það, að
menn urðu í skyndingu að fela
fé sitt, er féndur nálguðust.
Þegar þessir féndur höfðu farið
hjá var kannske enginn til
frásagnar um grafna sjóðinn,
sem síðar meir hefir komið upp
er jörðin var plægð eða herfuð,
húsgrunnur tekinn o.s.frv.
Ég hefi tekið saman greinaflokk um mynt á
víkingaöld. Greinarnar, sem eru fjórar talsins,
munu birtast hér í blaðinu næstu 4 laugardaga
Greinarnar eru í framhaldi af hvor annarri en ekki
sjálfstæðar. Heildarmynd af mynt víkingaaldar fá
þeir, sem halda þessum greinum saman.
Peningur, sem Aðalráður
annar Englakonungur lét slá.
Góð eintök af vfkingaaldar-
peningum eru seld á um eitt
hundrað sterlingspund hjá
myntsölum f London.
Myntslátta á vfkingaöld.
Hver svo sem ástæðan hefir
verið, sýna hinir fjölmörgu
víkingaaldar fjársjóðir, sem
fundist hafa, að mikið silfur
hefir verið í umferð á víkinga-
öld. Fjársjóðirnir sýna einnig
fram á mikinn óróleika á tíma-
bilinu. Eigendur þeirra hafa
farist, oft i fjarlægu landi.
Sjóðirnir hafa þvi gleymst í
jörðinni. Víkingaöldin er að
mörgu leyti sérstæð, því þá
voru farnar djarfar herferðir,
verzlun blómgaðist, menn fóru
landkönnunarleiðangra og tóku
sér bólfestu í nýfundnum
löndum.
Flesta grafna fjársjóði
vikingaaldar hafa menn fundið
á eynni Gotlandi í Eystrasalti,
undan strönd Svíþjóðar. Um þá
ey lágu á vikingaöld allir
þræðir verzlunar úr austri,
vestri og suðri. Þegar menn at-
huga aðstæður á vikingaöld, er
hollt að gera sér grein fyrir þvi
hvernig ástandið var þá. I þann
tima snérust viðskipti svia um
verzlun við Rússland og löndin
i austri. Eftir fljótum Rúss-
lands runnu verzlunarleiðirnar
til miðstöðva þeirra tíma
menningar og viðskipta. Um
Dnjepr lá leiðin til Svartahafs
og þaðan til Miklagarðs
væringjanna. Eystri leiðin —
eftir Volgu — lá til Kaspíahafs
og þaðan til Bagdad höfuð-
borgar Kalífans. Enn lengra í
PENINGARNIR SEGJA FRÁ
— Efri peningurinn er silfur-
mynt slegin fyrir Aðalráð
konung um 1009. Hinn neðri er
frá keppinaut hans um völdin,
Knúti ríka, og ber vangamynd
hans. Margir þvflfkir peningar
bárust til Norðurlanda (
pyngjum málaliðsmanna, sem
höfðu verið í þjónustu Knúts
konungs.
1.
GREIN

eftir RAGNAR
BORG
austri voru hinar háþróuðu
menningarborgir Buchara og
Smarkand. önnur miðstöð í
suðvestur, í Cordova, þar sem
spánski Kalífinn ríkti. London
og Paris voru á víkingaöld eins
og smábæir. miðað við Mikla-
garð, Bagdad og Cordova. Þó
var nóg silfur að hafa i London
og París fyrir víkingana, til að
freista inngöngu þar. Það voru
einkum vikingar frá Noregi og
Danmörku er lögðu leiðir sinar
þangað. Þó sýna rúnasteinar og
fleiri minjar að sviar fóru
þangað einnig stundum.
Silfursjóðir víkingaaldar eru
með þrenns konar silfri. Mynt,
unnu silfri, mest skartgripum
og svo ómótuðu silfri. Það er
nærri ómögulegt að segja hvar
hið ósmiðaða silfur eða jafnvel
silfurskartið er upprunnið.
Myntina er á hinn bóginn hægt
að segja nánar um. Ef við
tökum eingöngu til athugunar
vikingaaldarmynt, sem fundist
hefir í Sviþjóð, höfum við um
160.000 peninga. Er þá Gotland
meðtalið. Á myntinni sést hvar
og hvenær hún var slegin, og af
þvi sjáum við að flestir
peningarnir eru arabiskir,
þýzkir eða enskir. Nokkuð er af
mynt úr Miklagarði og af
Norðurlöndum. Franskir
peningar eru sjaldgæfir.
Myntin sýnir að töluverðar
sveiflur hafa átt sér stað í
silfurinnflutningi til Norður-
landa á árunum 800—1100 og
er hægt nokkurn veginn að sjá
þróunina frá áratug til áratugs.

MM' '
tTTAHI.fr>
KVST»nPi(iCD
ítíOUtTSSiS
ACX MEADÓVI'Í
MÝnjsnxAi.Ast)
óhjgplttg 5V«Ó(
vikíttfp
l»>g)e«ij( hentujj Itl aktttyrk ju
Iwlllendí
Stepput
Firtifftnuf Mjílingaieiðx
MiÁuf ffi’tffarftár t'gjirigdWióif
txtndletðtr vifc p,
Sördt landlwóir
rtToHf vxtm* vm tmmsh'
thá. vikmjtar haf: komi/.t, ýmtít «flt
l3mjrwmsni«m. knypmcttn eÁa ófriAnrnwnn.
í n*stum því hvcrt beim»h<ift», sem þekkt var á
þeífrn tínutm t*c»r betndu skipum tímm U'a
NofðnrffwdwB vcstur «»eft vtt«nd«m Vertur-
Cvrópu. jjppmm Njorvnsuhd ðgittn í MÍAþifóax-
b.d thnr hcimvrittu ítalíu, Sjváu, Matt'kkó,
Ljjypfalaná *>g Lnmlið fwlga txrir hrutust in^ v
tm<» mrginfíindift, siyldti úpji eftír njtdnnum,
fórv >n» RðMbwd tíf Svaruttóf* og K.aspífaaf*
og ierxhf morn nft iegja leiÁangrt t>'f Bt»jjdad I
M»*V Asín irwTht þc»r kiupmaiMwfeíTunj íotna-
um M Kitta. Iw ft'»fu langt át i Atfantrf»f.
Iirndu (íland íiramland af Arocrífm. Þ«r
vetluvt aft á títamí. (jrættlaftdt Og tvnmy á
tflgfandi, M«t þ&t lóftftu ufl loknm uttdir stjt.
Þ«r mega k«1la« hftfwndar Normandtv,
hcf nafn þeirra Vtft þekkjttm fetðtr þeim nm
heimimt btefti af rUuftum Iteímtldum ög hlufttm,
frá þkint em kommr ng iundi/t haf t rocÁ-
frant þevsam ictóuw