Morgunblaðið - 02.04.1977, Qupperneq 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 2. APRlL 197?
„Miðað við ástand
fiskstofnanna er fiski-
skipaflotinn of stór”
— sagði Matthías Bjamason við upphaf sjávarútvegsráðstefnunnar í Hnífedal
(,Það erlangt sfðan að ég gerði
mér Ijóst hve nauðsynlegt það
væri að auka tengsl sjávarútvegs-
ráðuneytisins og þeirra stofnana,
sem heyra undir það, við starf-
andi fólk f sjávarútvegi bæði til
sjós og lands. Nokkuð hefur verið
gert f þessum efnum og góð sam-
vinna hefur verið við ýmis heild-
arsamtök sjómanna, útvegs-
manna og framleiðenda, sem að-
setur hafa í Reykjavfk, en minni
samskipti við landsbyggðina en
ég hefði kosið,“ sagði Matthfas
Bjarnason sjávarútvegsráðherra
við upphaf sjávarútvegsráðstefn-
unnar f félagsheimilinu f Hnffs-
dal s.I. sunnudag.
Ráðstefnan f Hnffsdai tókst
mjög vel og voru umræður mjög
fjörugar. Fyrir hádegi voru flutt
framsöguerindi, en eftir matar-
hlé svöruðu framsögumenn fyrir-
spurnum ráðstefnugesta sem
voru um 80 auk starfsmanna sjáv-
arútvegsráðuneytisins, sem mætt-
ir voru. í umræðunum kom m.a.
fram, að Vestfirðingar óttast að
hálfgert „borgarastríð" geti orðið
f landinu ef meiri og frekari afla-
takmarkanir verði settar á fiski-
skipin. Ennfremur virtust menn
vera sammála um að fiskvinnslu-
stöðvar á Suðurnesjum væru of
margar og eins rækjuverksmiðj-
ur við Isaf jarðardjúp.
I upphafi ræðu sinnar minntist
sjávarútvegsráðherra á það
ástand sem var í efnahagsmálum
þjóðarinnar á miðju ári 1974, er
rekstrarhalli veiða og vinnslu var
kominn í 1.740 millj. kr. um mitt
ár á ársgrundvelli. Hins vegar
hefði gengislækkunin lækkað
þennan halla veruleg og eins
hefðu verið sett sérstök bráða-
birgðalög um ráðstafanir f sjávar-
útvegi og um ráðstöfun gengis-
hagnaðar.
Þá minntist Matthias Bjarnason
á þær ráðstafanir sem gerðar
voru til að bæta greiðslustöðu út-
gerðarfyrirtækja og fiskvinnslu-
stöðva og er talið að þær aðgerðir
hafi bætt lausafjárstöðu 327 fyrir-
tækja um 3.273 milljónir króna.
Því næst vék ráðherra að þeim
lögum sem sett voru í fyrra um
útflutningsgjald og stofnfjársjóð,
og samþykkt voru á alþingi 16.
febrúar í fyrra. Sagði ráðherra að
fulltrúar útgerðarmanna og
sjómanna hefðu á sínum tíma lof-
að að ef þessar breytingar
fengjust i gegn, þá myndu
samningar ganga vel fyrir sig.
Brugðust
loforðunum
„Allir þekkja að sem gerðist ög
hvernig ýmsir fulltrúar þeirra
sjómanna, sem að þessum tillög-
um stóðu, brugðust þeim loforð-
um sem þeir gáfu, en vegna þess
voru sett bráðabirgðalög hinn 6.
september s.l. um kaup og kjör
sjómanna, til þess meðal annars
að tryggja að þau sjómannafélög
sem höfðu samið bæru ekki
skarðan hlut frá borði,“ sagði
sjávarútvegsráðherra.
Þegar sjávarútvegsráðhera vék
að stjórnun fiskveiðanna sagði
hann, að miðað við núverandi
ástand fiskstofnanna væri ljóst,
að fiskiskipafloti landsmanna
væri of stór. Afleiðingin hlyti að
vera minni afli á hvert skip og þar
með aukinn kostnaður á sóknar-
einingu og lakari rekstrarafkoma.
Ríkisstjórnin hefði gert sér þetta
ljóst áður en svarta skýslan kom
út og þvi ákveðið að fella niður
allar ríkisábyrgðir sem veittar
höfðu verið í sambandi við
innflutning fiskiskipa en þær
námu 13% af kaupverði. Þá
skýrði sjávarútvegsráðherra frá
því hvað gert hefði verið til að
draga úr sókn í þá fiskstofna, sem
eru taldir í mestri hættu, eins og
stærri og fleiri friðuð svæði,
stærri möskvar o.fl.
150 m kr.
í fiskileit
Á síðasta ári voru veittar 250
millj. kr til fiskileitar og í leit að
nýjum fiskimiðum. Það kom fram
hjá sjávarútvegsráðherra, að á
þessu ári verða veittar 150 millj.
kr. til þessara hluta, enda hefði
þessi leit gefið sérstaklega góðan
árangur á s.l. ári.
Um samstarf þjóða um fisk-
vernd sagði Matthías Bjanason
m.a., að vegna einhæfrar út-
flutningsframleiðslu væru Is-
lendingar háðari alþjóðlegum
samskiptum en flestar þjóðir aðr-
ar. I þessum skiptum verðum við
að sýna einurð og drengskap, og
láta gerðir okkar stjórnast af þvi
sem við teljum að þjóðarheildinni
sé fyrir beztu. I því sambandi
mættum við ekki láta ofstopafulla
og í mörgum tilfellum háværa en
fánienna hópa ráða gerðum okkar
heldur kaldar staðreyndir.
A s.l. ári nam útflutningur Is-
lendinga til EBE-landa 31.1% af
heildarútflutningi landsmanna,
þar af voru sjávarafurðir tæp
50% og er ljóst að þetta hlutfall
mun stóraukast á næstu árum
vegna lækkandi innflutningstolla,
en hinn 1. júlí n.k. falla þeir niður
af flestum sjávarafurðum.
Rækjutoll-
urinn fellur
niður 1. júlí
Sjávarútvegsráðherra minnti á
að áður en samningur Islands við
EBE tók gildi hefði innflutnings-
tollur á rækju verið 12%, en
lækkað í 2,4% er samningurinn
tók gildi og félli alveg niður 1. júlí
n.k., en ef ekki hefði verið samið
við EBE hefði tollurinn farið í
20%.
í lok ræðu sinnar fjallaði
Matthías Bjarnason nokkuð um
þá áróðursherferð fyrir íslenzkan
iðnaða sem enn virtist í fullum
gangi. „Islenzkur iðnaður er
góðra gjalda verður og við sem
hér erum samankomnir munum
ekki verða eftirbátar annarra í
stuðningi við þessa atvinnugrein.
En hvers vegna þennan enda-
lausa samanburð á fyrirgreiðslu
til sjávaútvegs og iðnaðar, eða eig-
um við að trúa þvl að iðnaðar-
framleiðsla nágrannaþjóða okkar
sé niðurgreidd I samkeppni við
íslenzkan iðnað á sama hátt og
þessar þjóðir greiða niður allar
sjávarafurðir sem þeir selja á
erlendum mörkuðum 1 samkeppni
við okkur? Gera þeir sér fulla
grein fyrir að nágrannar- okkar
Norðmenn greiddu tæplega 15
milljarða islenzkra króna i beina
styrki til norsks sjávarútvegs á
árinu 1975 á sama tima sem allt
aflaverðmæti íslenzka fiskiskipa-
flotans nam 16.7 milljörðum kr.
Auk þess nam aukin lánafyrir-
greiðsla og ábyrgðir um 26
milljörðum kr. og gert var ráð
fyrir sambærilegri fyrirgreiðslu á
s.I. ári. Þessir fjármunir eru að
sjálfsögðu sóttir til annarra at-
vinnugreina, en islenzkur sjávar-
útvegur getur ekki sótt neitt til
annarra atvinnugreina, hann
hefur orðið að miðla öðrum grein-
um islenzks atvinnulifs. Eina
vörn hans er aukin framleiðni og
aukinn afli á sóknareiningu."
Næst á eftir ráðherra tók til
máls dr. Björn Dagbjartsson for-
Iftjóri Rannsóknastofnunar fisk-
iðnaðarins. Fjallaði hann í fyrstu
um hlutverk Rannsóknastofnun-
arinnar og sagði, að nú störfuðu
16 háskólamenntaðir sér-
fræðingar hjá stofnuninni, en
starfsfólk væri oftast um 40. Þá
gat hann þess, að auk útibús
Rannsóknastofnunar fiskiðnaðar-
ins á Isafirði, væri útibúið í Nes-
kaupstað nú tekið til starfa,
einnig sæi stofnunin um rekstur
rannsóknastofu fiskvinnslufyrir-
tækjanna í Vestmannaeyjum.
Kolmunninn
þolir 15—20 kr.
hráefnisverð
Björn Dagbjartsson vék nú að
kolmunnaveiðunum á s.l. sumri
og sagði, að alls hefðu verið fram-
leidd um 50 tonn af kolmunna-
marningi og 13—14 tonn af kol-
munnaskreið. Framleiðslumagnið
hefði verið allmiklu minna en
áætlað var og hefði það valdið
nokkrum vonbrigðum. Hefði
þetta stafað fyrst og fremst af því,
að mjög miklar annir voru hjá
fiskvinnslustöðvum þeim, sem
móti aflanum tóku.
„Það hefur alltaf verið ljóst að
vinnsla á kolmunna verður ekki
jafnarðbær og vinnsla á ýmsum
öðrum verðmætari fiski, og kol-
Dr. Jakob Magnússon
munnavinnslan var þvi látin
mæta afgangi i sumar. Þó bentu
arðsemisútreikningar, sem gerðir
voru við siðustu marnings-
vinnsluna i Þorlákshöfn, til þess,
að vinnslan stæði fyllilega undir
sér miðað við að greiddar væru
15—20 kr. fyrir kg. Hitt er svo
annað mál, hvort það borgar sig
að veiða kolmunnann fyrir þetta
verð, nema þá sem uppbót á
bræðsluveiðar á svipaðan hátt og
þegar loðnu er landað til fryst-
ingar.“
Hirðum
lifrina á ný
Þá ræddi Björn nokkuð um
þorskalýsisframleiðsluna og sagði
að kringum 1960 hefði fram-
leiðslan verið um 10.000 tonn á
ári, en undanfain ár hefði hún
varla farið yfir 4.000 tonn. Nú
væri lögð mikil áherzla á að skip-
in hirtu lifrina og trollbátar í
Ingólfur Ingólfsson
Vestmannaeyjum gerðu þar og
auk þess 10—20 togarar
suðvestanlands, a.m.k. af og til
fyrir niðursuðuverksmiðju á SV-
landi. Lifrin er ísuð i kassa i plast-
pokum og þykir betra hráefni allt
að 5—6 daga gömul en lifrin upp
og ofan úr vertiðarbátum. Fyrir
kilóið fær áhöfnin óskipt 45 kr.
fyrir kilóið, en Björn sagði, að
hann væri ekki nógur kunnugur
þvi hvað togaramönnum þætti
borga sig en þarna væri um ca. 10
þúsund kr. á mann á mánuði að
ræða ef togari hirti 3 tonn af lifur
á mánuði, sem yrði þó að teljast
litið.
Það kom fram hjá dr. Birni, að
skömmu eftir áramót var boðið
hingað til lands tveimur full-
trúum frá bandariska skelfisk-
eftirlitinu. Heimsóttu þeir frysti-
hús, skoðuðu veiðiskip og héldu
fundi með þeim aðilum hérlendis,
sem helzt koma til greina við
kúfiskveiðar. Umsögn þessara
bandarísku sérfræðinga var mjög
lofsamleg.
Áhugavert
kúffiskmið
við Vestfirði
Sagði Björn að fundizt hefðu
mjög áhugaverð kúffiskmið við
landið m.a. við Vestfirði. Það, sem
íslenzkur sjávarútvegur sækir ekkert til
annarra atvinnugreina - hann miðlar þeim
Jón L. Arnalds, Matthias Bjarnason og Kristján Ragnarsson ræða maiin á ráðstefnunni.