Morgunblaðið - 02.04.1977, Page 17

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 2. APRlL 1977
17
Matthfas Bjarnason sjávarútvegsráðherra flytur erindi sitt.
Ljósm. Mbl.: Friðþjófur.
hefði einkum hindrað kúffisk-
vinnslu hingað til, væri þegar vel
væri að gáð verð og vinnslukostn-
aður. Þó hefðu tilraunir bæði hér
og erlendis sýnt að nota mætti
vélar a.m.k. við sum þessara
vinnslustiga, m.a. væri hægt að
úrskelja með hörpudiskvélum.
Nú þyrfti að gera nákvæmari
arðsemisútreikninga og alvar-
legar veiði- og vinnslutilraunir,
þar sem framleitt væri nægilegt
magn il markaðsathugana.
2500 lestir af
rækjuúrgangi
Það kom einnig fram hjá dr.
Birni Dagbjartssyni, að áætlað er
að árlega falli til hérlendis
Kristján Ragnarsson
2000—2500 lestir af rækjuúr-
gangi. Væri þessi úrgangur hálf-
gerð vandræðavara víða um heim,
þar sem próteininnihald rækju-
mjöls væri mjög lágt. Rannsókna-
stofnunin' hefði undanfarin ár
gert á því athuganir hvort hægt
væri að nýta rækjuúrganginn í
tnnlenda fiskfóðursframleiðslu,
þar sem litarefnið í skelinni væri
sama eðlis og litarefnið í holdi
fiska. Tilraunir hefðu reyndar
ekki heppnazt eins og vonir stóðu
til, silungurinn sem fengið hefði
fóðrið hefði sennilega verið
orðinn of gamall, en þeir fiskar,
sem mest hefðu etið af fóðrinu,
hefðu litazt bezt og bragð af þeim
verið betra en af hinum.
I lok framsögu sinnar sagði dr.
Björn, að hann væri jafnsann-
færður og áður um það, að „dagur
kolmunnans" kæmi, og það gæti
reynzt þýðingarmikið ef Is-
lendingar ættu frumkvæðið i koi-
munna vinnslunni og næðu fót-
festu á einhverjum markaði fyrir
kolmunna afurðir.
Ingólfur Ingólfsson, formaður
Vélstjórafélags Islands og fulltrúi
í Verðlagsráði sjávarútvegsins,
fjallaði um starf Verðlagsráðsins
og alla starfstilhögun þar, og
sagði síðan:
Gagnasöfnun
veldur töfum
„Einn er sá skuggi, sem hvílt
hefur á Verðlagsráði og störfum
þess, en það er sá dráttur, sem
alltaf hefur orðið á verðákvörðun-
um og þá einkum aðalverð-
ákvörðuninni, sem gilda frá ára-
mótum, og vitna gagnrýnendur
gjarnan til þess, sem vissulega er
rétt að samkvæmt ákvæðum laga
skal verð liggja fyrir 20 dögum
áður en nýtt verðtímabil hefst. En
hér er úr vöndu að ráða."
Sagði Ingólfur, að samkvæmt
ákvæðum laga og reglugerðar
ætti Verðlagsráð m.a. að hafa
hliðsjón af markaðsverði sjávar-
afurða á erlendum mörkuðum, af-
komu fiskvinnslugreina og fiski-
flotans og hliðsjón af tekjum
sjómanna. — Meginhluti þeirra
upplýsinga, sem Verðlagsráði er
lagt til, eru afkomureikningar
vinnslugreinanna í heild og á
sama hátt uppfærðir afkomu-
reikningar útgerðarinnar, gerðir
af Þjóðhagsstofnun og byggðir
eru m.a. á framleiðsluskýrslum,
fyrirtækjareikningum og skatt-
Dr. Björn Dagbjartsson
framtölum. Einnig leggur
Fiskifélag Islands og Reikninga-
skrifstofa sjávarútvegsins til
mikið af þvl efni sem Þjóðhags-
stofnunin byggir á. Sagði Ingólf-
ur að iðulega yrði óviðráðanlegur
dráttur á gagnaöflun, sem svo
aftur ylli töfum á störfum ráðsins.
„Ég leyfi mér að fullyrða, að
dráttur á verðákvörðun er fulltrú-
um í Verðlagsráði engu
geðfelldari en þeim, sem þeir eru
fulltrúar fyrir," sagði hann.
Ingólfur sagðist vilja minna þá
menn á, sem ekki myndu langt
aftur i tímann, að sá háttur hefði
verið hafður á, að t.d. var verð á
síld til bræðslu ákveðið af
ráðherra eftir tillögum stjórnar
Síldarverksmiðja ríkisins og verð
á sild til söltunar var ákveðið af
Síldarútvegsnefnd. Þessi háttur
var hafður á um 20 ára skeið.
Árin 1956 til 1960 var fiskverð tii
sjómanna ákveðið með sérstökum
lögum og árið 1960 áttu útvegs-
menn og fiskkaupendur að semja
um verð fyrir árið, en ekki gekk
það betur en svo að samkomulag
náðist ekki fyrr en i lok vetrar-
vertíðar. Varð sá dráttur m.a. til
þess að sett voru lög um Verðlags-
ráð sjávarútvegsins.
Nú vék Ingólfur að Verðjöfn-
unarsjóði fiskiðnaðarins. Kvað
hann stjórn sjóðsins setja sérstakt
viðmiðunarverð við hverja fisk-
verðsákvörðun og væri það gert
fyrir hverja fisktegund fyrir sig.
Viðmiðunarverðið gæti verið það
markaðsverð sem i gildi væri á
þeim tima, eða verð sem talið er
liklegt að fáist fyrir þá fram-
leiðslu, sem ekki hefði verið sam-
ið um sölu á. Jafnframt þessu
væri ákveðið svokallað verðbil og
greiðsluhlutfall i og úr sjóðnum.
Fyrri
hluti
-Verðjöfnunarsjóður
hefur sannað
gildi sitt
„Framan af stóð nokkur styr
um gildi Verðjöfnunarsjóðs sem
ef til vill var ekki nema von. En i
dag tel ég að-fullyrða megi, að
hann hafi svo rækilega sannað
gildi sitt, að það er varla hugsan-
legt að nokkur maður sem hags-
muni sína á undir sjávarútvegi
vildi leggja hann niður. Og ef ég
ætti að nefna nokkur dæmi þá er
nærtækast að minnast þess þegar
verðfallið var á loðnuafurðunum,
en þá hefði verið óhugsandi að
gera út á loðnuveiðar, ef ekki
hefði komið tit greiðslur úr
Verðjöfnunarsjóði. I öðru lagi má
þess minnast, að þegar verðfallið
varð á frystiafurðunum í árslok
1974 greiddi sjóðurinn á árinu
1975 um 1300 milijónir króna
vegna fyrstingarinnar og hefði
verið erfitt að halda jafnvægi i
útgerð og vinnsiu og tekjum
sjómanna, ef ekki hefði verið
hægt að grípa til sjóðsins," sagði
Ingólfur.
Breytt vidhorf
til
sjávarútvegsmála
Dr. Jakob Magnússon fiski-
fræðingur flutti erindi á ráðstefn-
unni um nýtingu fiskstofna. I
upphafi sagði hann, að á þvi léki
enginn vafi að viðhorf manna til
sjávarútvegsmála hefðu tekið
miklum breytingum á siðustu
árum og ætti það jafnt við stjórn-
völd og þá, sem störfuðu beint við
sjávarútveg. „Það má ef til vill
segja að ili nauðsyn hafi knúið á
um aðgerðir, sem hafa átt sinn
þátt í þessum viðhorfsbreyt-
ingum. En ég tel að skilningur
manna fyrir ýmsum aðgerðum til
tryggingar viðgangi fiskstofna
hafi stóraukizt. Þó hefur stundum
staðið styr um ýmsar aðgerðanna,
enda ekki óeðlilegt, þar sem þær
kunna hafa snert afkomu manna í
augnablikinu og raskað gamalli
hefð um frjálsar veiðar. Er þá
ekki nema að líkindum að sitt
sýnist hverjum i þeim efnum."
Jakob sagði, að síðustu 20 árin
hefði meðalársafli þorsks á
Islandsmiðum verið um 400 þús-
und tonn. Miklar sveiflur í
heildaraflanum hefðu þó verið á
þessu timabili. Þær ættu rætur að
rekja til breytinga á stofnstærð og
aukningu sóknar. Eftir nokkrar
sveiflur hefði síðast verið met-
veiði árið 1970 eða um 470 þús.
tonn en farið stöðugt minnkandi
síðan og verið komin niður i 340
þús. tonn árið 1976, en lagt hefði
verið til að veiðin færi ekki yfir
280 þúsund tonn það ár.
2.6 millj
tonn 1955
„Á þessu timabili var þorsk-
stofninn — þ.e. fiskur þriggja ára
og eldri stærstur árið 1966 og var
hann þá talinn vera um 2.6
milljónir tonna. En vegna
aukinnar sóknar og vegna lélegra
og miðlungi sterkra árganga
minnkaði stofninn og var kominn
niður i 1.5 milljónir tonna árið
1965. Siðan stækkaði han nokkuð
á árunum 1966—1969 vegna
sterkari árganga við Island og
fisks, sem gekk hingað frá Græn-
landi. En síðan 1970 hefur stofn-
inn minnkað hröðum skrefum og
hefur hann aldrei verið minni en
á s.l. ári. Var hann þá kominn í
um það bil 1 milljón tonna, þ.e.
rúmlega þriðjung af þvi sem hann
var, þegar hann var stærstur árið
1955,“ sagði Jakob.
Hrygningarstofninn
180 þús t í fyrra
Það kom fram hjádr. Jakobi að
Framhald á bls. 25
Holtablómið
Férmingarblóm, skreytingar, fermingar-
servíettur, fermingarkort, spánskar styttur
til fermingagjafa, fallegt og ódýrt'kera-
mik, páskaskraut, kerti og páskaservíett-
ur, ný sending kaktusar.
Opið allar fermingarhelgar.
Holtablómid,
Langholtsvegi 126, sími 3671 1.
Morgunbladid
óskareftir
blaðburðarfólki
Austurbær: Bergstaðastræti
Vesturbær: Neshagi
Upplýsingar í síma 35408
r
Sölusýning á handavinnu vistmanna Arnarholts
og kaffisala Kvenfélagsins Esju, verður haldin
að Fólkvangi Kjalarnesi, dagana 2. og 3. apríl
frá kl. 1 3.00 — 1 8.00 báða dagana.
Margt góðra og fallegra muna.
Góðar kaffiveitingar. Geðdeildin Arnarholti.
Kvenfélagið Esja.
Benidor m - kvöld
Festt Grlndavík sunnud. kl. 19:00. Grfsavelzla.
Stórbingó
Skemmtiatriði
Vinmngar 3 utanlandsferöir
Sæmi og Didda — rokka
Baldur Bgansson — töframaöur
Július Bgánsson — kynnir
Feröakynning
og feröirnar I sumar kyr
Sýndar veröa myndir frá Benidorm
og teröirnar i sumar kynntar.
Á eftir veröur dansaó til kl. 02:00. Boröpantanir í síma 8389

=1 Feróamióstööin hf.
■T| j 11 Aðalstræti 9 Reykjavik
■
Sfmi 11255