Morgunblaðið - 02.04.1977, Qupperneq 26

26
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 2. APRlL 1977
Hagfræðingur Irving Trust Company á Islandi:
Greidsluhalli olíuneyzlu-
ríkja einkennir ef na-
hagsvanda heimsins
George W. McKinney
NYLEGA var aðalhagfræð-
ingur bandarfska bankans,
Irving Trust Company f New
York, George V. McKinney,
hér á landi. Hitti hann að
máli leiðandi menn f
fslenzku viðskipta- og fjár-
málalffi og ræddi við þá um
ástand efnahagsmála f
heiminum f dag. Flutti hann
erindi á fundi sfnum með
þeim að Hótel Holti sem
hann nefndi „Efnahagur
Bandarfkjanna f breyttum
heimi“. Auk þess að vera
aðalhagfræðingur Irving
Trust Company er
McKinney varaforseti bank-
ans. Hann hefur skrifað
nokkrar bækur um banka og
skattamál og fjöldi greina
hefur birzt eftir hann f hag-
fræði- og viðskiptatfma-
ritum.
Irving Trust Company
hefur átt mikil viðskipti á
Norðurlöndum og viðskipti
við norræna banka og fyrir-
tæki. Koma McKinneys til
Reykjavfkur var liður f ferð
hans til nokkurra borga á
Norðurlöndum. Hér á eftir
fer úrdráttur úr erindi
McKinneys:
„Efnahagur flestra iðnríkja er
nú óðum að ná sér á strik, þrátt
fyrir timabundna stöðnun í
mörgum rikjun á siðasta ári. Þó
að þróun verðlags og framleiðslu
sé mismunandi á milli landa þá
hefur verðbólga minnkað veru-
lega i flestum löndum frá því að
hún náði hámarki 1974.
En þrátt fyrir, að horfurnar í
efnahagsmálum hafi batnað, þá
er það ennþá eitt atriði, sem ein-
kennir efnahagsvandamál heims-
ins: þrálátt ójafnvægi í greiðslu-
flæði, sem stafar af olíuverð-
hækkunum síðustu ára og sem
leitt hafa til erfiðleika sem felast
í fjármögnun greiðsluhalla i
neyzlurikjum og uppsöfnun um-
framtekna í olfuframleiðslurikj-
um. Þó svo að nokkuð hafi dregið
úr uppsöfnun í OPEC-ríkjum
1975 þá varð litil breyting þar á
1976 og litillar breytingar að
vænta á þessu ári. Það bætir ekki
úr skák að meir en 90% uppsöfn-
unarinnar lenda hjá fáum þjóðum
með fáa íbúa og þar af leiðandi
takmarkaðar þarfir fyrir inn-
flutning.
Það verður einnig ójöfn dreif-
ing á halla olíuinnflutningsríkja
árið 1977. Sumum löndum hefur
orðið verulega ágengt i að aðlaga
greiðsluvenjuur sinar hærra olíu-
verði og endurheimt þannig meiri
jöfnuð gagnvart útlöndum. Ef
OECD-rikin eru tekin sem dæmi,
þá búa þar þjóðir, sem sterkastan
hafa gjaldmiðil, nú við jákvæðan
greiðslujöfnuð, eða, eins og
Bandaríkjin, viðráðanlegan halla.
öðrum hópi hátekjuiðnríkja, þar
á meðal Frakklandi, ítaliu og
Bretlandi, eru hins vegar settar
verulega þröngar skorður í innan-
rlkismálum vegna áframhaldandi
halla gagnvart útlöndum, sem
veldur erfiðleikum við að ráða við
önnur mál eins og verðbólgu, at-
vinnuleysi og félagslegar um-
bætur.
OECD ríkjum, sem hafa lágar
tekjur, og rikjum þriðja heimsins
tókst hins vegar að draga veru-
lega úr samanlögðum viðskipta-
halla sfnum árið 1976, þó svo að
mismunandi árangur hafi náðst í
einstökum ríkjum.
Opinberum stofnunum tókst
ekki í fyrra að fjármagna þarfir
olíuinnflutningsríkja, þannig að
viðskiptabankar urðu að hlaupa
undir bagga og f jármagna mikinn
hluta olíuhallans. Liklegt er, að
bankar I Bandarikjunum og ann-
ars staðar muni halda áfram að
fjármagna mikinn hluta þessa
halla. Hins vegar hafa samanlög
útlán þeirra náð þvi áhættustigi
að einstaka bankar telja sig ef til
vill hafa náð hámarki í útlánum
sínum til ákveðinna landa. Það er
því mikilvægt fyrir ríkisstjórnir
og alþjóðastofnanir að taka meiri
þátt I fjármögnun greiðslujafn-
aðar í framtfðinni.
Ein hugsanleg lausn, sem bent
hefur verið á, er að þau iðnríki,
sem hafa sterka greiðslustöðu,
auki efnahagsþenslu sina til að
örva innflutning, og bæta þannig
um leið efnahag annarra þjóða.
Slíkar aðgerðir geta komið að not-
um í takmörkuðum mæli, en leysa
þó engan veginn vandann og gætu
orðið gagnverkandi. í fyrsta lagi
verða slikar aðgerðir að vera
geysiumfangsmiklar ef þær eiga
að bera nægilegan árangur. Hugs-
ið ykkur til dæmis hvílík þenslan
þyrfti að vera til að innflutnings-
aukning efnahagslega sterkra
iðnríkja yrði að magni til ámóta
magni tekjuuppsöfnunar í OPEC-
ríkjum. Jafnvel þó að slík stefna
yrði framkvæmd og reyndist bera
árangur, þá læknaði hún aðeins
iítinn hluta vandamálsins. I örðu
lagi fylgir sú hætta þenslu I leið-
andi iðnríkjum að verðbólguhjól-
ið fari aftur að snúast í heim-
inum, sem síðan leiddi til frekari
olíuverðhækkana, aukinna trufl-
ana í oliuinnflutningsrikjum,
hugsanlegs samdráttar og meira,
en ekki minna, atvinnuleysis.
Vandamálin við að fjármagna
oliuhallann f heiminum eru of
flókin til að verða leyst með
þenslustefnu nokkurra rikja. í
raun er ekki hægt að leysa þau á
skjótan hátt. Til langs tíma krefst
aðlögunin meðal annars eitthvað
verri lifskjara I olíuinnflutnings-
ríkjum vegna tilflutnings á fjár-
magni til oliuframleiðsuríkja.
Hluti aðlögunarinnar felur lik-
lega í sér einhverja lækkun á
raunverði oliu og hluti felst í því
að beina framleiðslu oliuinn-
flutningsrikja að nýjum og
breyttum viðskiptaleiðum. Nauð-
synlegur liður í aðlöguninni er að
haida i við verðbólgutilhneiging-
ar heima fyrir og að sætta sig við
frekari markaðsstýrðar gengis-
breytingar til að takmarka inn-
flutning og auka útflutning
þeirra ríkja, sem eiga við áfram-
haldandi aðlögunarvandamál að
stríða. Allt þetta tekur tíma, burt-
séð frá hvaða stefnu einstök lönd
fylgja í efnahagsmálum sinum(
þó svo að stefnan hafi auðvitað
sitt að segja). En á meðan mun
fjármögnunarvandamálið vera til
staðar.
Ef til vill er árangursríkasta
framlag leiðandi iðnríkja, sem nú
eiga ekki í greiðslujafnaðarerfið-
leikum, til skjótrar lausnar vand-
ans, að haga innanríkisstjórn-
málum sínum þannig að þau megi
viðhalda æskilegum stöðugleik
verðlags. Með því að útiloka trufl-
andi áhrif verðbólgu, sem gæti
fluzt til iðnríkja með greiðslu-
halla og þróunarríkja, gera þau
öðrum ríkjum auðveldara með að
stokka upp framleiðslu sína og
neyzlu þannig að koma megi á
efnahagslegu jafnvægi.
í Bandaríkjunum er fram-
leiðsla og atvinna að aukast eftir
erfiðasta vetur I áratugi. í iðn-
aðarhéruðum norð-
austurrikjanna voru óvenjulegir
kuldar og mikil snjóalög. Veður-
farið og eldsneytisskortur, sem
þvi fylgdi, hefur liklega minnkað
hagvöxt um 1 til 2% fyrstu þrjá
mánuði ársins og aukið verð-
bólguhraðan um 0,5% á sama
tima vegna hærri matvæla- og
eldsneytiskortnaðar. Framleiðslu-
tapið vinnst þó upp á öðrum og
þriðja ársfjórðungi þannig að
áhrif þess á ársframleiðsluna
verða hvefandi.
Það efnahagsspursmál, sem
mikilvægast er í Bandaríkjunum
núna, er hve örvandi áhrif að-
gerðir I skattamálum munu hafa
og hvort örvunin verði nægileg til
að auka þensluþrýsting. Þingið
mun bæta nokkrum milljörðum
dala við skattalækkunartillögu
Carters forseta, en hún miðaði að
því að auka einkafjárráð um 15
Verðbréf
HAPPDRÆTTISSKULDABRÉF RÍKISSJÓÐS
UPPLÝSINGATAFLA
FLOKKUR HÁMARKSLÁNS TÍMI = INN LEYSANLEGí SEÐLABANKA FRÁ OG MEÐ ") ÚTDRÁTT- ARDAGUR VINN- INGS % **) ' ÁRLEGUR FJÖLDI VINNINGA VÍSITALA 01 02.1977. 682 STIG. HÆKKUN Í %. VERO PR. KR. 100 MIÐAÐ VIÐ VÍSITÖLU 01.02 1977 ***) MEÐALTALS VEXTIR F. TEKJUSKATT FRÁ ÚTG. D. • .
1972 A 15.03.1982 15.06 7 255 334.39 434.39 35.2%
1973 B 01.04.1983 30.06 7 344 272.68 372.68 41.3%
1973 C 01.10.1983 20.12 7 273 224.76 324.76 42.0%
1974-D 20.03.1984 12.07 9 965 181.82 281.82 43.6%
1974-E 01.12.1984 27.12 10 373 99.42 199.42 35.6%
1974 F 01 12.1984 27.12 10 646 99.42 199.42 37.0%
1975 G 01.12.1985 23.01 10 942 38.90 138.90 31:0%
1975 H 30.03.1986 20.05 10 942 34.52 134.52 42.8%
1976 I 30.11.1986 10.02 10 598 5.74 105.74 39.7%
A u 1967*100 —.1 CA
in V V M H r n\ Wl n i 140 ; 130 120 110 100 90 80 70 60 50
•
má |
>
1

. AJ >
V
1957 1 bo 1 báí ‘1 1 56 'I 56 7C '12 '76
VIÐSKIPTI
*) Happdrættisskuldabréfin eru ekki innjeysanleg, fyrr en hámarkslánstfma er náð. **) Heildarupphæð vinninga í hvert sinn, miðast
við ákveðna % af heildarnafnverði hvers útboðs. Vinningarnir eru þvi ðverðtryggðir. ***) Verð happdrættisskuldabréfa miðað við
framfærsluvlsitölu 01.02.1977 reiknast þannig: Happdrættisskuldabréf, flokkur 1974-D að nafnverði kr. 2.000.-, hefur verð pr. kr. 100,- = kr.
281.82. Verð happdrættisbréfsins er þvf 2.000 x 281.82/100 = kr. 5.636.- miðað við framfærsluvísitöluna 01.02.1977. ****) Meðaltalsvextir
p.a. fyrir tekjuskatt frá útgáfudegi, sýna upphæð þeirra vaxta. sem rfkissjðður hefur skuldbundið sig að greiða fram að þessu.
Meðaltalsvextir segja hins vegar ekkert um vexti þá, sem bréfin koma til með að bera frá 1.11.1976. Þeir segja heldur ekkert um ágæti
einstakra flokka, þannig að flokkur 1974-F er t.d. alls ekki lakari en flokkur 1974-D. Auk þessa greiðir rfkissjóður út ár hvert vinninga I
ákveðinni % af heildarnafnverði flokkanna.
VERÐTRYGGO SPARISKÍRTEINI RÍKISSJÓOS
FLOKKUR HkMADKS LAMSTÍMI Tit* INNLEU8ANLEG í SEÐLABANKA FRA OG MEO RAUN VEXTIR EYR8TU4-~5ÁRIN % ** MEÐALTALS raunvextm % BYGGINGAR VÍStTALA 01 01 1»7? 12« (2510) STIG ! HXEKXUN 1 % VERO PR. KR 100 MtOAO VIO VEXTI OG VIStTÖLU 1 1 1977 MEÐALTALS VEXTIR F TSK- FRA ÚTGAFUDE G1 ****
1965 10.09 77 10 09 68 5 6 959 07 2025 47 30 5
1965 2 20.01 78 20 01 69 5 6 840 07 1755.16 29 9
1966 1 20.09.78 20 09 69 5 6 793 24 1593.29 30 9
1966 2 15 01.79 15 01 70 5 6 766 66 1494.27 31.2
1967 1 15.09.79 15 09 70 5 6 742 28 1405.73 32 9
1967 2 20 10 79 - 20 10 70 s 6 742 28 1396.48 33 2
1968 1 25.01.81 2S 01 72 5 6 699 36 1221 91 37.1
1969 2 26.02.81 26 02 72 6 6 656 02 1149 87 36 5
1969 1 20.02.82 20 02 73 6 6 500 48 859 49 36 8
1970 1 15.09.82 16 09 73 5 6 , 471 75 791 02 38 9
1970 2 06.02 84 05.02 76 3 5 5 37901 582.85 34.8
1971-1 16.09.85 16.09 76 3 5 369 16. 552.16 38.1
1972-1 25.01 86 26.01 77 3 5 316 25 481.85 37.6
1972 2 16 09 86 16.09 77 3 5 267 50 417.32 39 5
1973-1A 16 09 87 16.09 78 3 5 194.26 324.36 43.0
1973-2 2501 88 25.01 79 3 5 174.92 299.80 45.4
1974-1 16 09 88 15.09 79 3 5 94 57 208.23 37.7
1976-1 10 01.93 10.01.80 3 4 60 59 170.23 31.0
1976-2 26.01.94 26.01.81 3 4 26.38 129 91 32.6
1976 1 10 03.94 10.03 81 3 4 20.00 122 90 29.2
1976-2 26 01.97 26.01 82 3 3.5 0.00 100 00 —
X) Eftir btnurksliiutlma ttjilt spariskírteínln rltki Irngur vutta af vrrAtryggingar. XX) Raunvrxiir lána tákna vratl (neftö) amfram
vrrtttarkkanir rinv eg karr rrn ma-ldar samfcvarmi bygaingarvlsitiilunni. XXX) Vrrö spariakfrtrina miAaa vl* vraii og visltölu »1. «1. 1»77
rrlknast þannig' Spariaklrtrini flokkur IS7Z-2 a« nafnvrröi kr. 50.000 hrfur vrré pr. kr. 10* « kr. 417.32. Hrildarvrr* sparlsklririnivlns rr
Irvf 50.000 x 417.32/100 » kr. 20* 060,- mlOað vl» vntl og vhitölu 01. 01. 1077. XXXX) MrOaltalsvntlr (fcrðtlO) p.a. fyrlr trkjuakatt fr*
Atgáfudrgi, sýna npphac* prirra vtutta, arm rfklssiAður hrfur skuldbundio sig sA greiAa frara aA þrssu. MrAattalsvrxtir srgja hlns vrgar
rkkrrt um vratl þá. srra hrAfln koma tii mrA sA brra frá 01.01.1077. Peir srgla heldur rkkrrt um ágmti rlnslakra flnkka þannig aA flokkur
1965 rr t.d. alts rkkl iakarl rn flokkur 1973-2.
Umsjón: Pétur J. Eiríksson
Þessar uppIýslnKatöflur eru unnar af Verðbréfamarkaði Fjðrfestingafélags tslands.